دروازه بان
« دروازه بان » عنوان دومين كتاب از مجموعه ستارگان
چشم من است كه توسط انتشارات كنگره سرداران و 23 هزار
شهيد استان اصفهان منتشر شده است .
خانم « زينب عطايي » كه خود در اولين سال جنگ متولد
شده است نويسنده اين كتاب خاطرات كوتاه شهيد « حسن
غازي » را با ادبياتي ويژه گردآوري و تدوين كرده
است .
« دروازه بان » در 72 صفحه قطع پالتويي و در شمارگان
4000 جلد در اختيار علاقمندان به فرهنگ دفاع مقدس قرار
گرفته است .
ستارگان چشم من
« ستارگان چشم من » عنوان اولين مجموعه كتابي است كه
اختصاص دارد به خاطرات سرداران شهيد استان اصفهان كه
توسط انتشارات كنگره بزرگداشت سرداران و 23 هزار شهيد
استان اصفهان منتشر شده است .
سيدعلي بني لوحي كه خود از سرداران بنام اصفهان در
سالهاي دفاع مقدس مي باشد , خاطرات شهيد « منصور
رئيسي » را با ادبياتي روان و ويژه نوجوانان در اين كتاب
گردآوري و تدوين نموده است .
« ستارگان چشم من » در 36 صفحه قطع پالتويي و در
شمارگان 4000 نسخه در اختيار علاقمندان به فرهنگ ايثار و
شهادت قرار گرفته است .
سرهنگ رخصت طلب :
تحقيقات بنيادي يكي از اساسي ترين كارهاي
مركزمطالعات است
|
گفت و گو با سرهنگ پاسدار « محسن رخصت طلب » جانشين
مركز مطالعات و تحقيقات جنگ
بخش پاياني
اشاره : بخش نخست گفت و گو با سرهنگ پاسدار « محسن رخصت طلب »
جانشين مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه پاسداران را روز سه شنبه
83,6,17 در همين صفحه مطالعه فرموديد , آنچه در پي مي آيد بخش دوم و
پاياني اين گفت و گو است كه از نظر شما خوانندگان محترم صفحه جبهه و
جنگ مي گذرانيم :
يكي ازمواردي كه به آن احساس نياز مي شود تحقيقات بنيادي و پاسخگويي در مورد شبهات
جنگ است لطفا بفرماييد مركز مطالعات در اين زمينه چه فعاليتي داشته است
تحقيقات بنيادي يكي از اساسي ترين و مهمترين كارهايي است كه مركز به
آنها مي پردازد كه بنده مختصرا به بعضي از آنها اشاره مي كنم .
مجموعه بزرگ روزشمار جنگ ايران و عراق به منزله مهم ترين فعاليت
مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه , شامل پنجاه و هفت عنوان كتاب از
22 بهمن ماه سال 1357 تا 27 تير ماه سال 1367 (روز پذيرش قطع نامه
598 از سوي ايران ) را دربرمي گيرد
اين مركز در طرح تحقيقاتي روزشمار جنگ ايران و عراق , با اتكا به
تحقيقات ميداني و نيز تحقيقات كتابخانه اي وسيع , در پي پاسخ بدين
پرسش هاست كه جنگ چرا و چگونه آغاز شد تداوم يافت و پايان
پذيرفت شيوه ارائه روزشمار جنگ به نحوي است كه تركيب ارزش ها و بي
طرفي را ممكن مي كند در اين روزشمار , هم ارزش هاي مورد نظر جنگ با
صراحت بازگو مي شود و هم مطالب به گونه از منابع متعدد ارائه مي گردد كه
آزادي خواننده را در قضاوت و تحليل محدود نكند. مجموعه بزرگ
روزشمار جنگ ايران و عراق در نخستين طراحي به بيست عنوان تقسيم
شد , ولي پس از تدوين چند جلد , مشخص گرديد كه از نظر حجم و
موضوع , هر يك از اين عنوان ها چندين جلد را دربرمي گيرد , به همين علت
در طراحي اوليه تجديد نظر و در نتيجه , اين مجموعه به پنجاه و هفت عنوان
مستقل تقسيم شد كه هر يك عنوان و شماره خاص خود را داراست .
از نظر ساختار متن , هر كتاب به روزها تقسيم بندي شده و هر روز به
مثابه يك فصل است كه خود مجموعه اي از گزارش ها را شامل مي شود كه هر
يك از آنها , دربرگيرنده يك يا چند خبر و تحليل مربوط به رخدادهاي همان
روز است كه با شماره اي از گزارش هاي قبل و بعد تفكيك شده است .
اين مجموعه كه در نهايت در حدود شصت هزار صفحه ارائه خواهد
شد , كليت يكپارچه اي از جنگ است كه بي گمان بخش درخور توجهي از
اطلاعات مورد نياز محققان را حتي اگر با نيازهاي مختلف بدان مراجعه كرده
باشند در زمينه هاي سياسي و نظامي جنگ پاسخ خواهد داد.
بايد يادآور شد كه تاكنون , نه جلد از اين مجموعه منتشر شده است , ده
جلد در مرحله ويرايش محتوايي و چهارده جلد نيز در مرحله تحقيق و
تدوين است . تلاش مركز مطالعات تقديم مجموعه كامل روزشمار جنگ
ايران و عراق به عنوان هديه اي به بازماندگان راه ايثار و فداكاري است .
دومين پروژه مركز « اطلس جنگ » است سابقه تهيه و تدوين اطلس
جنگ ايران و عراق به سال 1368 مي رسد . بدين صورت كه نخست ,
طرح هاي اوليه با همكاري اداره جغرافياي ارتش و با استفاده از منابع جمع
آوري شده در طول جنگ آماده و سپس , با استفاده از نقشه ها , نمودارها و
استخراج آمار و اطلاعات به تهيه اطلس پرداخته شد. البته , بايد يادآور شد
كه تهيه متن اطلس نيز با بهره گيري از نتايج پروژه هاي ديگر (مانند
روزشمار , بازسازي كالك هاي عملياتي , پروژه هاي احياي منابع و... )
تكميل مي شود
در اطلس , عناصر مهم و پايه اي مانند محيط جغرافيايي , دوره زماني ,
اطلاعات مربوط به آن دوره و تحولات تاريخي , اركان تحقيق را تشكيل
مي دهند كه در اطلس هاي جنگ ايران و عراق نيز , در نظر گرفته شده انداين
اطلس به دو نوع تقسيم مي شود 1 : ـ اطلس بزرگ جنگ ايران و عراق كه
نخستين تجربه مركز مطالعات در اين زمينه است و فشرده نبردهاي زميني را
دربرمي گيرد , و بحثي از نبردهاي هوايي , دريايي يا جنگ شهرها در آن مطرح
نمي شود.
براي تهيه اين اطلس نخست , اطلاعات مربوط به هر عمليات تهيه و
سپس نقشه هاي منطقه نيز متناسب با موقعيت زماني ترسيم و در نهايت ,
عكس ها انتخاب مي شوند.
در اين اطلس , مجموع سي و هفت عمليات مورد توجه قرار گرفته و
سعي شده است تا با ارائه اطلاعات كامل آماري از تعداد نيرو , منطقه ,
استعداد قواي دو طرف , خسارات , هدف از عمليات و... مجموعه فشرده اي
از هر عمليات ارائه شود
2 ـ اطلس راهنما نمونه ديگر فعاليت هاي مركز مطالعات در زمينه انتشار
اطلس است كه راهنماي استان ها و شهرهاي جنگ زده است كه
بازديدكنندگان و علاقه مندان به موضوعات جنگ مي توانند با استفاده از آن
با مناطق و تحولات جنگي آشنا شوند.
مجموعه اطلس راهنما نمونه قابل استفاده اي براي عموم است كه در قالب
اطلاعات متنوع ارائه مي شود و علاقه مندان مي توانند با مطالعه و ديدن آن با
محورهاي تهاجم دشمن و مناطق مقاومت نيروهاي خودي تا عقب راندن
متجاوزان آشنا شوند. البته , اطلس راهنما با دو عنوان و براي دستيابي به دو
هدف منتشر مي شود : 1 ـ اطلس راهنماي مناطق مانند خوزستان كه در آن ,
محور بحث بر عمليات و حوادث مهم نظامي است ; 2 ) اطلس راهنماي
شهرها كه در آن , يك شهر در دوران جنگ هشت ساله مورد تحقيق قرار
مي گيرد , يعني اين كه تمامي وقايع نظامي مربوط به يك شهر را در دوران
جنگ استخراج مي كند و سپس , به پياده كردن آن با نقشه و نمودار مي پردازد
كه از آن جمله مي توان به اطلس راهنماي خرمشهر اشاره كرد.
از ديگر كارهاي صورت پذيرفته است كار تهيه « مشروح مذاكرات
جنگ » است .
مركز مطالعات براي استفاده بهتر و بيشتر از اسناد موجود در اين مركز
پروژه اي را در نظر گرفته كه موضوع آن گفت و گوهاي فرماندهان جنگ
درباره موضوعات محوري يك عمليات مانند طرح مانور , مهندسي , تصميم
گيري نهايي ... در دو سطح قرارگاه خاتم (ص ) و قرارگاه يگان
هاست .
اسناد مورد بحث در اين پروژه به پياده شده نوارهايي مربوط است كه
راويان مركز مطالعات در زمان جنگ تهيه كرده اند. البته , اين نوارها پس از
پياده شدن و مراحل مختلف آماده سازي , صحافي مي شوند و از سوي بخش
احياي منابع صوتي در اختيار شوراي مشروح مذاكرات قرار مي گيرند. در
حال حاضر , اين پروژه در مرحله گزينش اسناد است كه در آينده اي نه
چندان دور , به صورت كتاب منتشر خواهد شد.
البته , بايد يادآور شد كه انتشار مشروح اسناد مذاكرات جنگ براي دو
سطح آرشيو و استفاده عمومي در نظر گرفته شده است كه پس از انتشار , در
اختيار همه محققان قرار خواهد گرفت .
آيا مركز مطالعات در زمينه چاپ كتاب هاي موضوعي جنگ هم فعاليت دارد
موضوعي كه شما به آن اشاره كرديد يكي از مهمترين فعاليتهاي مركز
مطالعات و تحقيقات جنگ است كه با عنوان تحقيقات كاربردي به آن
پرداخته شده است تحقيقات كاربردي به آن دسته از كتاب هايي اطلاق
مي شود كه در تحقيق و تدوين آنها , از دستاوردهاي تحقيقات بنيادي
استفاده مي شود و جز منابع دست اول به حساب نمي آيند , اين تحقيقات
مي توانند شامل كتاب هاي توصيفي ـ تحليلي , ادبيات جنگ و حتي
بروشورهاي سياحتي باشند.
درزمينه كتابهاي موضوعي بايد عرض كنم , در راستاي فعاليت هاي پژوهشي
مركز مطالعات , كتاب هاي موضوعي نيز در زمينه تحقيقات كاربردي اهميت
ويژه اي دارند. در مركز , به آن دسته از تحقيقات كتاب هاي موضوعي
اطلاق شود كه دربرگيرنده بررسي , تجزيه و تحليل رخدادهاي نظامي و
سياسي جنگ هشت ساله در ابعاد و موضوعات مختلف جنگ اعم از
خاطرات , تحقيقات عملي , نبردها و... باشد. البته , بايد يادآور شد كه
پژوهش هايي از اين دست شامل تاليف و ترجمه اند.
از زمان آغاز به كار مركز مطالعات , پژوهش هاي موضوعي جنگ ايران و
عراق فعال بوده است و تا كنون , اين مركز بيش از چهل عنوان كتاب را در
زمينه هاي مورد نظر منتشر كرده است . هم چنين , ده ها عنوان كتاب نيز در
مرحله تحقيق اند كه در آينده به چاپ خواهند رسيد. مجموعه شش جلدي
سيري در جنگ ايران و عراق به طور كامل منتشر و در آن , جنگ به پنج دوره
زماني تقسيم و هر دوره در يك جلد گنجانيده شده است . جلد 1 : ازخونين
شهر تا خرمشهر , جلد 2 : خرمشهر تا فاو , جلد 3 : فاو تا شلمچه , جلد 4 :
شلمچه تا حلبچه , جلد 5 : پايان جنگ , جلد 6 : آغاز تا پايان .
مجموعه پنج جلدي تجزيه و تحليل جنگ ايران و عراق نمونه ديگري
است كه درس هاي آقاي محسن رضايي در دانشكده فرماندهي و ستاد را
شامل مي شود تاكنون , سه جلد از آن منتشر شده است . جلد اول ريشه هاي
تهاجم نام دارد كه به علل و زمينه هاي تجاوز عراق به ايران پرداخته و
موضوعاتي مانند علت آغاز جنگ , پيشينه روابط دو كشور , وضعيت نظام
بين الملل و منطقه خليج فارس , وضعيت داخلي ايران و عراق در آستانه
جنگ و تمهيدات عراق براي آغاز تجاوز به ايران را بررسي كرده است . جلد
دوم جنگ ; بازيابي ثبات نام دارد كه به تشريح ابعاد و ويژگي هاي هجوم
سراسري عراق به خاك ايران و علل توقف آن و سرانجام , چگونگي بيرون
راندن نيروهاي متجاوز از ايران پرداخته است . تنبيه متجاوز عنوان سومين
جلد است كه محور بحث آن دلايل ورود رزمندگان به خاك عراق ,
استراتژي ها و تاكتيك هاي مورد استفاده آنها در تنبيه متجاوز است . جلد
چهارم پايان جنگ و جلد پنجم درس ها و نتايج جنگ نام دارد.
در ادامه فعاليت هاي مركز در زمينه كتاب هاي موضوعي مي توان به انتشار
كتاب هايي در زمينه عمليات هاي دوران جنگ اشاره كرد. هر جلد از سلسله
كتاب هايي كه با عنوان نبردها منتشر مي شوند يكي از عمليات هاي مهم ايران
عليه عراق را شرح و توصيف مي كند. جنبه هاي طراحي , تاكتيك ويژه ,
تجهيزات و ابزار جنگي , پشتيباني و بسيج مردمي , زمينه هاي سياسي و
اجتماعي و... از جمله موضوعات مورد بررسي در سلسله كتاب هاي نبردها
است .
نبرد فاو , نبرد العميه , نبرد شرق بصره و... از جمله اين كتاب ها محسوب
مي شوند. افزون بر كتاب هاي منتشر شده در اين زمينه , چهار جلد از
مجموعه نبردها در حال تحقيق است و برنامه آينده مركز انتشار تمامي
عمليات هاي بزرگ به صورت كتاب هاي مجزا با نام نبردهاست .
جنگ از نگاه ديگران , مجموعه جديدي است كه مركز مطالعات و
تحقيقات جنگ در دست تهيه دارد. اين مجموعه ترجمه تعدادي از كتاب
هايي است كه كارشناسان نظامي خارجي درباره جنگ ايران و عراق تدوين
كرده اند.
هدف مركز از اين اقدام , اطلاع رساني به علاقه مندان از نظرها و ديدگاه هاي
كساني است كه خارج از صحنه نبرد , با استفاده از اطلاعات دريافتي از
سازمان هاي اطلاعاتي , رسانه ها , خبرنگاران و... , جنگ را بررسي , تجزيه و
تحليل كرده اند. مانند كتاب درس هايي از جنگ مدرن : جنگ ايران و عراق ,
نوشته آنتوني كردزمن .
يكي ديگر اززمينه هاي تحقيقات كاربردي ادبيات جنگ است اين بخش
با توصيه مقام معظم رهبري به مركز مطالعات و تحقيقات جنگ شكل گرفته
است طي چند سال اخير , مركز مطالعات افزون بر تحقيق در زمينه مطالعات
توصيفي تحليلي يا ديگر زمينه هاي جنگ , به حوزه ادبيات و هنر نيز توجه
داشته و ماموريت يافته است تا اقداماتي را در زمينه ادبيات داستاني جنگ
هشت ساله انجام دهد
با توجه به علاقه خوانندگان به رمان و داستان , اين نوع فعاليت ها بسيار موثر
و كارساز خواهد بود. هرچند مركز در اين زمينه در آغاز راه است و بجز كتاب
هايي مانند استقامت در مسير; سيناي شلمچه و... كتاب ديگري را منتشر
نكرده است , اما تصميم دارد كه به ادبيات جنگ بيشتر توجه كند.
ازديگر كارهاي انجام شده در زمينه تحقيقات كاربردي مجموعه
نقشه هاي سياحتي مناطق جنگي است مجموعه نقشه هاي سياحتي مناطق
جنگي كه تاكنون سه نمونه از آنها منتشر شده و در اختيار عموم قرار گرفته
است , بيشتر با هدف آشنايي بازديدكنندگان مناطق جنگي با جغرافياي
منطقه , مهم ترين نقاط منطقه و وقايع مهم دوران جنگ در اين مناطق تهيه
شده اند. اين بروشورها هم براي زائران و بازديدكنندگان از مناطق جنگي و
هم براي كساني كه طالب آشنايي مختصر با مناطق جنگي و عملياتي هستند ,
قابل استفاده است .
در بروشورهاي مزبور , به چند موضوع توجه شده است . نخست , ارائه طرح
و نقشه كل استان و تعيين مناطق درگيري ; دوم ارائه تصاوير مهم ترين
شهرها و نقاط استان مربوطه كه مورد هجوم دشمن قرار گرفته اند و در پايان ,
معرفي عمليا ت هاي اجرا شده در اين مناطق . از اين مجموعه , تاكنون سه
جلد به نام هاي خوزستان , كرمانشاه و خرمشهر منتشر شده است و ايلام ,
آبادان , شلمچه , كردستان و آذربايجان غربي نيز در مرحله آماده سازي اند.
البته , بايد يادآور شد كه برنامه مركز مطالعات براي آينده اين است كه
نخست , به پنج استان مهم هم مرز با عراق (خوزستان , ايلام , كرمانشاه ,
كردستان , آذربايجان غربي ) بپردازد و در مراحل بعدي , به همه مناطق ايران
كه به نوعي در جنگ اعم از پشتيباني نيرو , شهدا , تداركات و... شركت
داشته اند.
مركز مطالعات در زمينه نشريات چه فعاليتي داشته و دارد
مركز مطالعات از آغاز تاسيس تا به حال , دغدغه انتشار نشرياتي را در
زمينه هاي مطالعات جنگ ايران و عراق و مسائل امنيتي ـ نظامي داشته
است , به ويژه با توجه به آماده سازي اسناد جنگ و احياي منابع و ساير
فعاليت هايي كه در اين زمينه ها انجام مي گرفت , خلا نشريه اي در ساختار
مركز احساس مي شد; بنابراين , در سال 1370 , اين مركز فصلنامه تاريخ
جنگ را در زمينه مطالعات جنگ منتشر كرد.
هر چند اين نشريه تنها هفده شماره منتشر شد و عمر آن تا سال 1377
بيشتر نپاييد , اما در همين مدت كوتاه نيز , موضوعات , عمليات ها و اسناد
بسيار مهمي را مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار داد.
فصلنامه امنيت ملي دومين نشريه مركز مطالعات است كه انتشار آن در سال
1378 , آغاز و پس از سومين شماره در سال 1379 متوقف شد . فعاليت اين
فصلنامه در زمينه مباحث تئوريك امنيتي در بعد منطقه اي و بين المللي بود
كه معمولا مصاحبه با صاحب نظران و مباحث امنيتي در مورد مسائل روز و
تعدادي مقاله را شامل مي شد. مجله نگاه سومين مجله مركز مطالعات و
تحقيقات جنگ سپاه است كه انتشار آن از فروردين ماه 1379 آغاز و تا
امروز 29 شماره از آن منتشر شده است . مجله نگاه تحليل و گزارش هايي را
در زمينه مسائل نظامي ـ راهبردي منتشر مي كند. قسمتي از مباحث طرح
شده در اين ماهنامه تئوريك است و قسمت ديگر كه رويكردي عملي و
كاربردي دارد به بررسي مباحث نظامي ـ استراتژيك مي پردازد. در هر شماره
از اين ماهنامه , تحولات جاري نظامي و امنيتي و بررسي آنها از ديدگاه هاي
مختلف مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد. هدف از انتشار اين نشريه غني
كردن ادبيات نظامي و راهبردي در بعد منطقه اي و بين المللي است , بدان
اميد كه با طرح موضوعات و بررسي هاي به عمل آمده در راستاي شفاف تر
شدن مسائل اين عرصه گام بردارد.
فصلنامه نگين ايران با موضوع مطالعات تخصصي جنگ ايران و عراق
جديدترين مجله اي است كه از سوي مركز مطالعات منتشر شده است .
شماره حاضر دومين شماره آن است و همان طور كه در مقدمه شماره پيش
بيان شده است , تلاش نگين ايران در نخستين گام طرح پرسش هايي است كه
تاكنون از آنها غفلت شده يا كم تر مورد تحليل و بررسي قرار گرفته اند. درگام
دوم نيز , كوشش خواهد كرد تا بدين پرسش ها , پاسخ هاي واقعي , منطقي ,
مستدل و علمي بدهد و تا حد امكان , در پاسخ به پرسش هاي تحقيقي از به
كارگيري روش هاي غيرعلمي خودداري كند.
گفت و گو از : مهدي قمصريان
مركز مطالعات براي استفاده بهتر از اسناد موجود در اين
مركز پروژه اي را در نظر گرفته كه موضوع آن گفت و
گوهاي فرماندهان جنگ در باره موضوعات محوري يك
عمليات مانند طرح مانور , مهندسي , تصميم گيري نهايي و
در دو سطح قرارگاه خاتم (ص ) و قرارگاه يگان هاست
جنگ از نگاه ديگران ; مجموعه جديدي است كه مركز
مطالعات و تحقيقات جنگ در دست تهيه دارد. اين
مجموعه ترجمه تعدادي از كتاب هايي است كه كارشناسان
نظامي خارجي در باره جنگ ايران و عراق تدوين
كرده اند
|
|