اسماعيل شيران اهل خيابان فروغي اصفهان يا حاجي
اصفهاني از جمله سفالگران فعال و زبردست است . او در مورد
زندگاني اش مي گويد : « كار سفالگري را از چهار سالگي شروع
كردم . البته در آن موقع بيشتر بازيگوش بودم و اين اقتضاي
سنم بود. در بعضي مواقع اين شيطنت ها موجب خرابكاري
مي شد. يادم مي آيد يك روز ظرفي قيمتي را كه برادرم استاد
غلامحسين ساخته بود از روي طاقچه برداشتم كه در اين حين
ظرف سةر خورد و بر روي سرم افتاد.
استاد غلامحسين گفت : بچه جان ! تو اگر كلاه مي خواهي
بگو تا برايت بسازم . كاسه را چرا خراب كردي . در آن موقع
بود كه استاد غلامحسين كه سمت استاديم را داشت مرا تنبيه
كرد. اين حرفها مربوط مي شود به بيش از شصت سال پيش .
نزد برادرم تا حدودي با كار كاشي و سفال و سراميك آشنا
شدم . تقريبا هشت ساله بودم كه حاج ميرزا حسين ايليا كه در
همان بازار رنگرزها به كار سفال و سراميك مشغول بود مرا
پيش خود برد و با كار كاشي سازي سنتي آشنايم كرد. كارم در
ابتدا عبارت بود از كوبيدن سنگ چخماق , جمع كردن آشغالها ,
جمع كردن ضايعات كوره , لگد كردن گل و... , پس از آن به كار
گداز كردن خاك مشغول شدم .
هفته اي 2 الي 3 روز گداز خاك مي كردم . و در ضمن روشن
كردن كوره نيز كار من بود. سوخت كوره از چوب بود و چوب
سنجد بهترين سوخت محسوب مي شد. چون درخت سنجد
سرتاسر تيغ است در نتيجه دستهايم هميشه خونين بود. ولي
حرارت و گرماي كوره مانع از به ياد آوردن درد دستهايم
مي شد. اين چنين بود كه كار چيدن كوره را نيز ياد گرفتم ,
طوري كه گاهي كاشي هاي الوان و لاجورد را (قلاق پر)
مي چيدم . (قلاق پر , طريقه ي چيدن كاشي در كوره را مي گويند
كه مانع از ريزش كوره مي گردد.)
هنگامي كه به خدمت سربازي اعزام شدم , طريقه زدن
كاشي , لعاب زدن , شستشو و حرارت دادن و چيدن كوره را
كاملا آموخته بودم . در ضمن « گل سنگي سنتي » را كه در قديم
به آنتيك سازي , معروف بود , ياد گرفته بودم .
گل سنگ تزييني تركيبي است از هشت پيمانه سنگ
چخماق , يك پيمانه پودر شيشه و مقداري هم گل بته و گل هايي
كه چسب نداشته باشند , مثل بنتونيت .
براي ساخت كاشي كمي گل بته به بنتونت مي زنند تا چسب
آن زياد نشود چون ضخامت كاشي زياد است اگر چسب زياد
داشته باشد هنگام خشك شدن ترك مي خورد. گل بته پس از
كوبيدن با پارچه الك مي شد. پس از تكميل ظرف روي آن
نقاشي و لعاب زده مي شد و سپس يكبار به كوره مي رفت كه
البته بعدها من دو مرحله اي كار مي كردم ; يعني اول پخت بدنه و
بعد از آن پخت لعاب را انجام مي دادم .
بعد از پايان سربازي با برادرم تقي شيران مشتركا شروع به
كار كردم . سال 1339 با برادرم كاسه هاي ماست خوري ,
ظرفهاي ترشي , كاسه هاي فيروزه اي , كاسه تنباكو و....
مي ساختيم .
بعد از آن همكاري با صنايع دستي را شروع كرديم . ابتدا
ظرفهاي آنتيك مي ساختيم كه من در كارهاي زير رنگي و
فرمول خاك و رنگ روي كار نظارت داشتم . محل كارگاه
خيابان جابر انصاري بود.
پس از 15 ـ10 سال از برادرم جدا شدم . ديگر سفالگر
حرفه اي شده بودم و هر كسي كه استاد كار مي خواست برايش
كار مي كردم . يكي از اين استادان كمال هاتفي بود كه در خيابان
انوشيروان كار مي كرد و من برايش ظرفهاي صنايع دستي
مي ساختم . در ضمن به ساختن كوره هاي سنتي نيز مشغول
بودم و حدود 80 درصد كوره هاي سنتي كاشي و سفال دستي
اصفهان را ساخته ام . چند سال پيش نيز طرحي را كه از قلعه
مرغي تهران گرفته بودم براي كوره هاي كاشي سازي بزرگ آقاي
موسوي كاشي ساز اصفهاني , ارائه دادم .
حدود سي سال در خيابان سبزه ميدان سابق در كوچه اي
به نام حمام جنت كارگاه كوچكي را اداره مي كردم . كارهاي
سفال هفت رنگ و مينياتور و كارهاي مشكل را در آنجا انجام
مي دادم .
استاد در مورد مراحل كار سفالگري مي گويد : « براي
سفالگري چند مرحله كار لازم است : ابتدا گل سفالگري را
آماده مي كنيم و پس از ورز دادن شروع به كار مي كنيم . مواد گل
سفال عبارتند از خاك رس و ماسه .
خاك رس بايد تميز و بدون ناخالصي باشد. اگر خاك رس
شور باشد لعاب را قبول نمي كند و اگر گچ داشته باشد هنگامي
كه پخته مي شود باد مي كند و آهكي مي شود. پس خاك بايد
ناب و خالص باشد. ماسه را به اين جهت اضافه مي كنند كه
ظرف ترك نخورد. از اين نوع گل انواع كاشي و كوزه هاي
معمولي و انواع ظرفها ساخته مي شود.
براي فهميدن خوب ورز داده شدن گل ابتدا با انگشت
محكم روي گل شياري ايجاد مي كنيم , اگر يكنواخت و صاف و
نرم بود مي فهميم كه گل خوب ورز داده شده است .
پس از ساخت ظرف سفال روي آن را مي توانيم تراش
دهيم . بعد از تراش ظرف را در محيط معتدل مي گذاريم تا كاملا
خشك شود. براي اينكه بفهميم كه ظرف خشك شده يا نه , با
ناخن آنرا خراش مي دهيم . بعد ظرف را در داخل كوره
مي چينيم و حدود 600 درجه حرارت مي دهيم تا بدنه آن
پخته شود.
سپس از كوره بيرون آورده و روي آن را با اكسيدهاي رنگي
نقاشي مي كنيم . مجددا در كوره حدود 850 درجه حرارت
مي دهيم كه به مرور حرارت را به 900 درجه مي رسانيم . وقتي
كه حرارت به حد كافي داده شد از دريچه اي به نام ديدگاه
داخل كوره را مي بينيم كه ظرف كاملا پخته شده است يا خير.
اگر روي ظرف حبابهايي مشاهده شود كه فورا مي رود , يعني
ظرف كاملا پخته شده و بايد كوره خاموش شود.
بعد در پايين كوره را بسته و حدود 10 ساعت مي گذاريم
ظرفها در كوره بمانند تا سرد شوند. اگر هنگام پخت ظرف
هواي سرد داخل كوره شود ظرفها ترك مي خورند. »
استاد شيران در مورد چگونگي آموزش سفالگري به
دانشجويان رشته صنايع دستي مي گويد : « يكي از روزها آقاي
محمدتقي آشوري كه رئيس دانشگاه هنر بود , نزد من آمد و
گفت ; كه من از دانشگاه پرديس آمده ام و قصد همكاري با شما
را دارم . گفتند كه مرا استاد حسين معصوم زاده فرستاده اند. لذا
به ايشان احترام فراوان گذاشتم و از آن موقع بود كه همكاري
من با دكتر آشوري به صورت تنگاتنگ شروع شد.
پس از انقلاب , سفالگري تا حدودي راكد شد , ولي من آن
را رها نكردم . از هنگام همكاري با دانشكده هنر به آزمايش و
تجربه در رنگ و لعاب بيشتر اهميت دادم .
كوره هاي سنتي را براي بچه هاي كاشي ساز و مينياتورساز
به راه انداختم و فرمول لعاب و پختن آن را يادشان دادم .
يكي از اين بچه ها حاج محمود ستاري است كه توانستم تا
حدودي او را در كارهايش راهنمايي كنم .
من از اين مسير خارج نشدم . البته گاهي اتفاق افتاده كه
خسته شده ام , به سراغ كارهاي ديگري رفته ام . به عنوان مثال
كتابي براي گره كاشي درآوردم كه حدود 14 سال طول كشيد .
در شهر آمل نيز همراه با مهندس صباغي كه در كارخانه
كاشي اصفهان كار مي كرد كوره اي راه اندازي كرديم .
ابتدا كارگاه من در داخل شهر بود كه به خاطر يكسري
مشكلات اداري كه اداره دارايي و بيمه پيش آوردند , مجبور به
ترك آنجا شدم . به ناچار پس از مدتي كارگاهي را در خميني
شهر راه اندازي كردم كه 6 سال آنجا بودم .
پس از آن بار ديگر به باغ برادرم محمدعلي شيران نقل
مكان كردم . اين باغ در اوزنان قرار داشت . مي بايست مسير باغ
را كه خيلي هم طولاني بود پياده بروم . آب سالم هم نداشت .
آبش شور بود و غيرقابل استفاده . در اين باغ نيز 6 ـ5 سال كار
كردم . پس از آن همكاري با حوزه هنري را آغاز كردم . در آنجا
كارگاه كوچكي واقع در خانه هنرمندان خيابان آبشار در
اختيارم قرار دادند. كار سفال درآمد آنچناني ندارد , ولي من با
وجود همه مشكلات مبارزه كردم . هر روز عشق و علاقه ام به
اين كار بيشتر شد. در اين كار صدمات زيادي خوردم . وقتي هوا
سرد مي شد در اثر كار زياد انگشتان دستم به هم مي چسبيد و
پاهايم بي حس مي شد. درد پشت شانه ام نيز شروع مي شد و
چند لحظه اي مرا از كار مي انداخت . با اين وجود چرخ پايي را
به چرخ برقي ترجيح مي دهم . زيرا دوست دارم به شيوه سنتي
كار كنم . در كارم از سبكي خاص پيروي نمي كنم , بلكه به
كارهاي سنتي ايرانيان قديم كه ساخت پيچيده و مشكلي دارند
علاقه فراوان دارم و هميشه سعي كرده ام نه به عنوان يك مقلد ,
بلكه به عنوان يك الهام گيرنده هنر آنها را زنده كنم .
استاد شيران در مورد نمايشگاه هايي كه شركت كرده ,
اظهار مي دارد : در چندين نمايشگاه شركت كرده ام . اولين
نمايشگاه مربوط به سفال ها و كاشي هاي زير رنگي بود كه در
ساختمان مارتاپيتزر برگزار شد.
در آنجا كاشي سازان و سفال گران شركت داشتند كه البته
اين نمايشگاه مصادف شد با بمباران عراقي ها. در اين نمايشگاه
رتبه اول را به دست آوردم .
نمايشگاه ديگري در چهلستون برگزار شد كه از آنجا لوح
تقدير دريافت كردم . در چندين نمايشگاه بين المللي صنايع
دستي در چهلستون و هتل عباسي شركت كردم و لوح تقدير و
جوايز متعدد دريافت نمودم .
در نمايشگاه دو سالانه سفال سال 73 در موزه هنر معاصر
برنده شدم و لوح تقدير و جوايز متعددي دريافت كردم .
دكتر آشوري در اين مسير مرا بسيار راهنمايي و اميدوار
كردند و من همواره از ايشان سپاسگزارم .
استاد در زمينه جستجوهايش در زمينه سفالگري مي گويد :
علاوه بر سفال در كاشي سازي گره هاي جديد و
شمسه هاي متنوع را به كار برده ام . كار سفال سازي اصلا تئوري
نيست . حتما بايد دست با گل آشنا شود. تمام اين ارتباط حسي
صورت مي گيرد. اين عشقي است ميان دل و گل .
در بخش لعاب نوعي لعاب زرين فام به دست آوردم كه
برايم مقام سفال ساز نمونه و چندين جايزه را به ارمغان آورد.
نوعي خاك جديد به كار گرفتم كه به صورت خاكستري سياه
است . به لعابي دست پيدا كردم كه يك طرف بدنه سفال قرمز و
طرف ديگر آن سوخته خاكستري مي شود.
همچنين گره هايي را كه مربوط به چوب است با عوض كردن يا
تكامل بخشيدن طرح روي سفال اجرا كرده ام .
اين گره ها و حالت سفالها هم سنتي است و هم اينكه انگار
نقش كاشي بر روي سفال پياده شده است .
گاه اتفاق افتاده كه به دليل نداشتن گل مجبور شده ام
سفالهاي ساخته شده را بشكنم , خاك كنم و دوباره خمير كنم
و كوزه و سفال بسازم . يكبار يك كوزه دو پوست دشوار ساختم
كه به علت نداشتن كوره و خام بودن ترك خورد و من مجبور
شدم آنرا دوباره خمير كنم .
اگر اين كوزه ها به سخن مي آمدند حتما مي گفتند كه از چند
شكل و فرم جديد ديگر ساخته شده اند و چندين بار شكل
عوض كرده اند. اما من به خاطر وجود مشكلات هرگز غصه
نمي خورم . زيرا نداشتن اصلا برايم مفهومي ندارد. و مرا از كار
كردن بازنمي دارد. زيرا من عاشق كارم هستم و با آن زندگي
مي كنم .
چوب سنجد بهترين سوخت محسوب مي شد. چون درخت
سنجد سرتاسر تيغ است در نتيجه دستهايم هميشه خونين بود.
ولي حرارت و گرماي كوره مانع از به ياد آوردن درد دستهايم
مي شد
وقتي هوا سرد مي شد در اثر كار زياد انگشتان دستم به هم
مي چسبيد و پاهايم بي حس مي شد. درد پشت شانه ام نيز
شروع مي شد و چند لحظه اي مرا از كار مي انداخت
به كارهاي سنتي ايرانيان قديم كه ساخت پيچيده و مشكلي
دارند علاقه فراوان دارم و هميشه سعي كرده ام نه به عنوان يك
مقلد , بلكه به عنوان يك الهام گيرنده هنر آنها را زنده كنم
|
رويدادهاي فرهنگي هنري
|
نمايش هاي همايش 5000 نمايش ميداني مشخص شدند
نمايش هاي راه يافته به بخش بازبيني 5000 نمايش ميداني
معرفي شدند.
به گزارش دفتر امور رسانه اي 5 هزار نمايش ميداني متون
نمايش هاي : شلم شوربا(عليرضا دهقاني ) , پدر(ليلا مرآت ) ,
, HIV همينه كه مي گن (هادي وليلو) , هملت خياباني , هويت .
ژان والژان و افعي خوش خط و خال (هادي كمالي مقدم ) ,
ازدواج , يادبود (داريوش رعيت ) , بودن يا نبودن (رضا
عصري ) , كارت بازان (احمد اميدعلي ) , خودكشي (بابك والي ) ,
قوانين جذابيت (بهرام ريحاني ) , با آبي و شادابي (مرتضي
ذوالفقاري ) , مانكن ها (آرش سهرابي ) , من شكايت دارم (ايمان
شيعه ) , بازنشسته (عليرضا شريفي ) , مردي كه خنده مي فروشد
(عليرضا پاكزاد) , تولد(مهدي زمين پرداز) , وصيت
(محمدهادي جهانگيري منش ) , مي خواهم تنها باشم . ممكنه
(غلامرضا حسين پور) , پيشنهاد بي شرمانه (غلامرضا
حسين پور) , زباله گردها(عباس جمشيدي ) , آن روزها حكايت
(كامبيز زاهدپور) , ارزش واقعي (محمد محب علي ) , هشدار
(بابك مهري ) , كنكور يا عزرائيل (علي شمس پويا) , صندلي
(محمدمهدي قادري ) , ريشتر(قاسم طاهر احمدي ) , سرباز
فراري , آموزش (ابوذر چهل اميراني ) , من يا تو (حميد
ابراهيمي ) , نقشه (مهراد باقري ) , خانه دوست كجاست (بهروز
رضائيان ) , هپل (وحيد خاني ) , پهلوان پنبه (خسرو مهدوي ) ,
انسان مدرن (عليرضا ناصحي ) به مرحله بازبيني راه يافتند.
اين نمايش ها از ميان 503 متن ارسالي به دبيرخانه در
مرحله اول انتخاب شدند و شهريورماه سال جاري در 50
نقطه شهر تهران به ترويج اخلاق شهروندي خواهند پرداخت .
« تماشاگه جانباز » افتتاح مي شود
بنابه گزارش خبرگزاري فارس . مراحل ساخت و تعميرات
ساختمان تماشاگه جانباز به پايان رسيده و بزودي در هفته
آينده افتتاح مي شود.
اين تماشاگه زير نظر سازمان امور جانبازان قرار دارد و
آثار هنري جانبازان و ديگران در ارتباط با ايثارگران در معرض
ديد عموم قرار داده مي شود. محل اين تماشاگه در خيابان
بخارست است .
انتظار مي رود با وجود تعداد زياد صدمه ديدگان هشت
سال جنگ تحميلي , اين تماشاگه بتواند به مسائل جانبازان و
فعاليت هاي مختلف هنري آنان بپردازد.
تابستان گرم بم بدون حضور توريست به نيمه رسيد
خبرگزاري فارس : معاون امور فرودگاههاي استان كرمان از
كاهش چشمگير بازديدكنندگان و توريست شهر بم خبر داد.
علي قاسم زاده در گفت وگو با خبرنگار اجتماعي فارس
گفت : زلزله بم در ميزان بازديدكنندگان و مسافران تفريحي اين
شهر تاريخي بسيار تاثيرگذار بود و تابستان امسال شهر بم
بدون حضور مسافران . تابستان را سپري مي كند.
وي افزود : تنها بناي خشتي جهان در شهر بم وجود داشت
كه با آسيب هاي جدي كه به آن وارد شد علاوه بر خسارات
فراوان و متعدد , كاهش توريست و بازديدكننده را نيز به دنبال
آورد.
معاون امور فرودگاههاي استان كرمان خاطرنشان كرد :
تعداد پروازهاي بم نسبت به قبل از وقوع زلزله افزايش پيدا
كرده است به طوري كه پيش از اين در هفته سه پرواز در بم
انجام مي شد اما هم اكنون روزي دو پرواز از بم انجام
مي شود.
حضور برخي از عوامل سينماي قبل از انقلاب در فعاليتهاي سينمايي
صحت ندارد
اداره كل نظارت و ارزشيابي معاونت امور سينمايي در
اطلاعيه اي حضور برخي از عوامل سينماي قبل از انقلاب در
فعاليت هاي سينمايي را تكذيب كرد.
روابط عمومي معاونت امور سينمايي و سمعي و بصري
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي گزارش داد : در قسمتي از اين
اطلاعيه چنين آمده است : باتوجه به برخي از اخبار منتشر شده
در بعضي رسانه ها مبني بر صدور مجوز براي حضور تعدادي از
عوامل دست اندركار سينماي قبل از انقلاب اسلامي به اطلاع
مي رساند در چگونگي شرايط حضور اين گونه افراد تغييري
حاصل نشده و در اين خصوص هيچ مجوز جديدي نيز صادر
نشده است .
اداره كل نظارت و ارزشيابي همچنين تصريح كرد : هرگونه
خبري درباره حضور افراد يادشده تكذيب مي گردد.
|
|