اشاره
لبنان كشوري است كه بنابه ماهيت سياسي و اجتماعي
خود و وجود رقابتهاي مذهبي , قومي و طايفه اي در آن , همه
امور هرچند با ظاهري ساده به موضوعي با ابعاد سياسي , مهم
و قابل توجه تبديل مي شود. طبيعي است كه برگزاري انتخابات
شهرداري ها در چنين كشوري از اهميت و حساسيت خاص و
بسياري برخوردار گردد , خصوصا اگر نتايج اين انتخابات به
گونه اي به موضوع انتخابات رياست جمهوري و جايگاه
گروههاي سياسي و ميزان و عمق نفوذ سياسي , اجتماعي و
مردمي آنها در جامعه و چگونگي توزيع قدرت و تاثيرگذاري
ايشان بر جريانات و حوادث سياسي داخلي و خارجي آينده
مرتبط گشته باشد.
نگاه كلي به نتايج انتخابات :
انتخابات شهرداري هاي لبنان در حدود دو ماه قبل و بدون
هرگونه تاخير , در موعد مقرر برگزار گرديد. برگزاري انتخابات
مطابق برنامه زماني تعيين شده , به دليل ارتباط يافتن آن با
موضوع انتخابات رياست جمهوري كاملا ضروري بوده و با
توجه به امنيت نظامي و اجتماعي حاكم بر كشور هيچگونه
توجيه و عذري براي تاخير آن وجود نداشته و هرگونه تغيير و
تاخير در برگزاري انتخابات بگونه اي اعتراف به ناتواني و
ضعف از سوي حاكمان سياسي و برگزاركنندگان انتخابات تلقي
مي گرديد و به همين سبب عليرغم برخي تمايلات و انگيزه ها در
ميان عده اي از گروههاي سياسي و سياستمداران جهت تاخير
در برگزاري انتخابات گريزي از اجراي بموقع , آرام و قانونمند
آن وجود نداشت . از اينرو انتخابات در فضايي مناسب و بدون
وجود فشارها و مداخلات گسترده سياسي و غيرسياسي از
طرف مسئولين حكومتي و گروههاي مختلف برگزار و در مسير
اهداف پيش بيني شده و مورد انتظار خود به سرانجام رسيد.
بررسي نتايج كلي انتخابات حاوي نكات مهم و قابل
توجهي بوده كه ذيلا به برخي از آنها اشاره مي گردد :
اولا : نتايج انتخابات در مناطق شيعه نشين لبنان (ضاحيه در
بيروت ـ بقاع ـ جنوب ) حاكي از پيروزي و برتري چشمگير
حزب الله نسبت به ساير گروههاي شيعي بوده و اين برتري را
مي توان در نسبت آرا هر منطقه به روشني ملاحظه نمود :
ث در منطقه بقاع حزب الله حدود 75 % از آرا شيعيان را به
خود اختصاص داد.
ث در منطقه ضاحيه بيروت آرا حزب الله به حدود 60 % كل
آرا شيعيان بالغ گرديد.
ث در منطقه جنوب حدود 55 % آرا شيعيان به حزب الله تعلق
گرفت و اين در حالي است كه در بعضي از مناطق جنوب
بخصوص شهرها و روستاهاي واقع در نوار مرزي با فلسطين
اشغالي نسبت آرا آن به 70 % نيز رسيده بود .
به عبارت ديگر و در يك جمع بندي كلي مي توان نتيجه
گرفت كه حدود 65 % از شيعيان لبنان از طرفداران و حاميان
حزب الله بوده و ساير گروههاي شيعي فقط حدود 35 % از آرا
شيعيان را با خود همراه دارند اين درست عكس همه آن چيزي
است كه تاكنون در مورد آرا حزب الله و ساير گروههاي شيعي
لبنان عنوان مي گرديد.
علل موفقيت و پيروزي ارزشمند حزب الله در انتخابات را
مي توان در عوامل زير خلاصه نمود :
1 ـ پيروزي هاي مستمر نظامي حزب الله در ايام اشغال كشور
لبنان توسط رژيم صهيونيستي بالاخص آزادسازي بخش
اعظمي از مناطق اشغالي جنوب و بقاع غربي در سال 1379 و
نيز موفقيت بزرگ آن در آزادسازي اسرا و زندانيان لبناني و
فلسطيني از زندانهاي دشمن صهيونيستي .
2 ـ حضور فعال مردمي حزب الله در مناطق مختلف از طريق
فعاليتهاي اجتماعي و خدماتي و اجراي پروژه هاي عمراني
بالاخص در مناطق بقاع كه پيوسته از بي توجهي عمدي دولت
به دليل شيعي نشين بودن در رنج و غربت به سر برده و مظلوميت
مضاعفي را نيز از ساير گروههاي شيعي كه داراي نفوذ و قدرت
سياسي و اجتماعي هستند برخود ديده و مي بيند. به اعتقاد
برخي از اين افراد و گروهها اين منطقه از مناطق نفوذ سوريه
محسوب و هرگونه فعاليت عمراني و زيربنايي در آن هدردادن و
ضايع نمودن منابع خواهد بود.
3 ـ ارتقا سطح بينش و درك سياسي و در ميان شيعيان و
پيگيري دقيق روابط قوي و در حال گسترش بين دو كشور ايران
و سوريه و تاثيرات آن بر تقويت جايگاه حزب الله و احساس
امكان جابجايي و تغيير در مسئوليتهاي سياسي شيعيان كه بر
گرايشها و وابستگيهاي حزبي ايشان تاثيرگذار مي گردد.
4 ـ قدرت برتر سازماندهي و تشكيلات قوي حزب الله در
مقايسه با ساير گروههاي شيعي از بعد منابع انساني و ساير
امكانات كه تحرك و پويايي بيشتري بدان بخشيده و تعامل
صادقانه آن با مردم كه به اعتماد , محبوبيت و مقبوليت مردمي
آن منجر گرديده است .
ثانيا : نتايج انتخابات در بيروت با پيروزي نسبي و بدون
دستيابي به اكثريت مطلق طرفداران آقاي رفيق حريري
نخست وزير لبنان به پايان رسيد. اگرچه گروههاي سياسي
مختلف , تلاشهاي وسيعي را براي نفي چهره بلامنازع و
منحصر به فرد از آقاي حريري در مناطق سني نشين معمول و تا
حد زيادي نيز در اين امر موفق گرديدند وليكن بنابه برخي
دلايل امكان پيروزي كامل در انتخابات جاري در مقابل وي
موجود نبوده و به همين سبب طي توافق حاصل , تركيبي از
نامزدهاي مختلف كه اكثريت نسبي آن به سود آقاي حريري بود
اعضاي شوراي شهر بيروت را تشكيل دادند. دلايل عدم
پيروزي جناح مقابل آقاي حريري در انتخابات را مي توان در
موارد ذيل عنوان نمود :
1 ـ نفوذ سنتي آقاي حريري در مناطق سني نشين .
2 ـ عدم وجود شخصيت قوي و برجسته سني و داراي قدرت
رقابت با وي .
3 ـ اختلاف نظر و پراكندگي ديدگاههاي گروههاي
رقيب .
علاوه بر آن گسترش بيش از حد رقابتهاي انتخاباتي , زمينه
و خوف نفوذ و بهره گيري گروههاي مخالف مسيحي را فراهم
مي آورد كه آثار آن به مراتب سنگينتر و غيرقابل جبران تر از
پيروزي هر يك از طرفهاي رقيب انتخاباتي بوده و هزينه هاي
بيشتري را براي اصلاح مي طلبيد.
ثالثا : برگزاري انتخابات و نتايج آن در مناطق مسيحي نشين
جبل لبنان بار ديگر وجود اختلاف و عدم هماهنگي ميان
گروههاي مسيحي مخالف آقاي اميل لحود (رئيس جمهور
لبنان ) را به اثبات رساند. نتيجه انتخابات در اين مناطق با
پيروزي كامل طرفداران آقاي لحود همراه بوده و فرصت
برگزاري انتخابات نه تنها كمكي به رفع اختلاف و هماهنگي بين
اين گروهها ننموده بلكه به تشديد درگيري ها و منازعات داخلي
ميان آنها منجر گرديد.
در مناطق دروزي نشين جبل لبنان (طايفه اي مذهبي با
اعتقادات خاص ) نتايج انتخابات تاكيد مجددي بر نفوذ قدرت
آقاي جنبلاط و بي رقيب بودن وي در ميان طايفه دروزي بود.
پيروزي ايشان در رقابتهاي انتخاباتي همسو و منطبق با اهداف
مورد انتظار از انتخابات و جهت گيري هاي كلي حزب الله بود.
آقاي جنبلاط از ابتداي اشغال عراق توسط نيروهاي آمريكايي
منادي ائتلاف بين نيروهاي ايراني ـ سوري ـ لبناني جهت
مقابله با توطئه هاي گسترده دشمن صهيونيستي و آمريكا بر
عليه مردم سه كشور و خواهان تشكيل اتحاد سه گانه واقعي و
قوي ميان دولتها و مردم كشورهاي فوق بوده است .
رابعا : انتخابات در صيدا كه زادگاه و مركز نفوذ سنتي و
ديرين خانواده آقاي حريري مي باشد با شكست آقاي حريري
و پيروزي گروههاي متمايل به سوريه همراه بود.
انتخابات در اين منطقه با پيغام قوي و روشني براي آقاي
حريري مبني بر كاهش محبوبيت و مقبوليت ايشان ميان
طوايف سني و از دست دادن موقعيت خود در مناطق جنوبي و
شمالي لبنان و محدود گرديدن آن در ميان مناطق سني نشين
پايتخت يعني بيروت به پايان رسيد. به نظر مي رسد كه آقاي
حريري تلاشهايي براي اعاده نفوذ از دست رفته توسط خواهر
خود كه عضو مجلس نمايندگان لبنان مي باشد به عمل آورد
وليكن ترميم گذشته و اصلاح ذهنيت مردم عليرغم اعتراف
خانواده حريري به عدم همراهي با مردم و مشكلات آنها و بسته
بودن درهاي مراجعه مردم به ايشان به سادگي ميسر نخواهد
بود.
خامسا : نتايج انتخابات در اكثر مناطق مسيحي نشين استان
شمالي لبنان (با مركزيت طرابلس ) با پيروزي طرفداران آقاي
فرنجيه (وزير بهداشت و متمايل به سوريه ) همراه بود. در شهر
طرابلس كه داراي اكثريت سني مي باشد هر چند گروه مقابل
آقاي رشيد كرامي (نخست وزير اسبق لبنان و نماينده فعلي
مجلس ) به پيروزي نسبي دست يافت وليكن گروه پيروز نيز از
متمايلين به كشور سوريه محسوب مي گردد , از اينرو در يك
ارزيابي كلي , نتايج انتخابات در اين منطقه نيز بدور از توقعات
و انتظارات مطلوب نبود. انتخابات در مناطق شمالي كشور به
دليل گرايشهاي عمومي حاكم بر منطقه فاقد حساسيت ها و
رقابتهاي انتخاباتي نظير ساير مناطق كشور بود چرا كه عليرغم
وجود گروههاي مختلف رقيب در صحنه انتخابات و بروز
رقابتهاي ظاهري انتخاباتي , به دليل تمايلات سوري اكثر آنها
نتيجه حاصل بدون توجه به طرف پيروز , نتيجه اي واحد و
منطبق بر اهداف مورد انتظار تلقي
مي گرديد.
دست آوردهاي سياسي انتخابات شهرداريها :
اكثر تحليلگران سياسي , رئيس جمهور لبنان را پيروز
اصلي و بزرگ انتخابات شهرداريها عنوان مي نمودند چرا كه
نتايج انتخابات در اكثر مناطق با پيروزي احزاب و گروههاي
همفكر و همراه با وي يا هم راستا در جهت گيري هاي سياسي با
ايشان به پايان رسيده بود. با نتايج حاصل از انتخابات زمينه
لازم براي انجام تغييرات مورد نياز در قانون اساسي جهت
تمديد مدت رياست جمهوري وي براي مدت معيني ديگر
فراهم گرديد چرا كه گروهها و احزاب موفق در انتخابات كه
موافق تمديد رياست جمهوري مي باشند اكثريت بالايي از آرا
را به خود اختصاص داده و در صورت حدوث اختلاف در اين
امر , گروههاي مذكور كه طيف گسترده اي از احزاب و فعالان
سياسي مسيحي و مسلمان را شامل و هر يك بنا به ديدگاهها و
تحليلهاي خاص خود در موضوع تمديد مدت رياست
جمهوري داراي نقطه مشتركي مي باشند به دفاع و حمايت از
اين نظريه خواهند پرداخت .
دست آورد مهم ديگر انتخابات شهرداريها , ترسيم و تبيين
جايگاه واقعي هر يك از گروهها و احزاب در حوزه سياسي
لبنان بود كه مي تواند (در صورت عدم حدوث اتفاقات جديد
در صحنه سياسي و اجتماعي كشور لبنان ) در چگونگي تعيين
سهم كرسي آنها در انتخابات پارلماني سال آينده نيز موثر واقع
گردد. البته براي تحقق دست آوردهاي ياد شده بايد اميدوار بود
و منتظر ماند چرا كه لبنان كشوري است با تحولات گسترده و
دائمي و متاثر از حوادث و وقايع داخلي و خارجي و معادلات
منطقه اي و جهاني كه همه پيش بيني هاي انجام يافته در آن به
سرعت مي تواند تحت تاثير حوادث فوق قرار گيرد.
نويسنده : دكتر بلال نعيم
تهيه و ترجمه مهندس مهدي قنبري
برگرفته از ماهنامه « پاسدار اسلام »
پيروزيهاي مستمر حزب الله در ايام اشغال لبنان توسط
صهيونيستها , حضور فعال حزب الله لبنان در عرصه فعاليتهاي
اجتماعي و فرهنگي و خدماتي اين كشور , ارتقا سطح بينش
و درك سياسي مردم لبنان و قدرت برتر تشكيلاتي حزب الله
در مقايسه با ساير تشكل ها و احزاب سياسي اين كشور از
جمله دلائل موثر موفقيتهاي حزب الله در انتخابات است
