گزارشي از دومين جشنواره منطقه اي تئاتر دفاع مقدس ,
همدان
ن . بهرامي
اشاره :
در مراسم اختتاميه دومين جشنواره منطقه اي تئاتر دفاع مقدس در
همدان , دو نمايش « دايه شيرين رو بردن » از شاهين شهر اصفهان و « گلايه » از
مشهد به مرحله سراسري جشنواره در مشهد راه يافتند. آنچه ذيلا
مي خوانيد يادداشتهاي درباره اجراي اين دو نمايش است :
دايه , شيرين رو بردن
نويسنده وكارگردان : حسن حاجت پور
« قصه نمايش در دوران جنگ مي گذرد. شهري مرزي در جنوب , كه
مدام هدف حملات هوايي دشمن قرار مي گيرد و عده اي از مردم را به
شهادت مي رساند. خانواده اي در حال آماده كردن بساط ازدواج دخترشان
است . مرد خانواده پيگير تحقيقات محلي درخصوص داماد آينده است و در
ادامه , تصميم مي گيرد به خط مقدم جبهه برود. او شرايط حنابندان را آماده
مي كند و هنگامي كه در جبهه است , دشمن , خانه او را در همان شب
حنابندان هدف قرارداده و همگي را به شهادت مي رساند. مرد در ويرانه هاي
خانه , به جستجوي خاطرات عزيزان خود است » .
« دايه , شيرين رو بردن » مقطع كوچكي از جنگ را به شكل كاملا
واقعگرايانه در معرض ديد مخاطب قرار مي دهد. بهترين بخش اجرا ,
بازيگران نمايش هستند كه با درك صحيح موقعيت اثر , بازيهاي طبيعي و
محكمي را به نمايش مي گذارند و جالب اينكه تمام تيم بازيگري نمايش
جوايزي را نصيب خود مي كنند كه بهترين جايزه ها از آن « حاجت پور » و
« معلايي » مي شود. بازيگر پسر خردسال نمايش نيز جايزه ويژه هيات داوران
را به خود اختصاص مي دهد.
ويژگي ديگر نمايش , حركت از وضعيت عادي و طبيعي به آشفتگي و
بحران است . نمايش با شادترين موسيقي كه نويدبخش مراسم ازدواج است ,
شروع شده و با عمق فاجعه كه شهادت تمامي افراد خانواده است , به پايان
مي رسد.
طراحي صحنه نمايش نيز در حد بضاعت نمايش , مناسب است و فضاي
خانه را به خوبي منتقل مي كند.
اما ضعف اساسي نمايش , پايان آن است كه مخاطب را اقناع نمي كند.
هرچند عنصر غافلگيري به بهترين نحو ممكن در پايان نمايش , تاثير
عميقي برمخاطب مي گذارد , اما پايان نمايش در حد همين غافلگيري باقي
مي ماند و راه به عمق انديشه مخاطب نمي برد.
گلايه
نويسنده و كارگردان : « محمدمهدي خاتمي »
« همسر يكي از جانبازان شيميايي به همراه شوهرش پيگير پرونده او
هستند تا به دليل وخامت حالش شرايط را براي معالجه فوري او فراهم كنند.
اما مسئوولان اعلام مي كنند كه پرونده جانبازي ناقص است و تا كامل شدن
پرونده بايد صبر كنند. حال جانباز رفته رفته وخيم مي شود و... »
« گلايه » متن تلخ و انتقادي درخصوص شرايط جانبازان پس از جنگ
است . آنها كه به هنگام بحران و هجوم سبعانه دشمن , جان بركف نهادند و
عازم مناطق جنگي شدند و در همان احوال توجهي به مدرك و پرونده و...
نداشتند. اكنون كه بايد دستشان گرفته شود و بر دردشان مرهم نهاده شود ,
همان كساني كه به خاطر و رسيدگي به حال جانبازان , حقوق دريافت
مي كنند , مهم ترين مانع براي اين دستگيري هستند. »
در نمايش گلايه , همسر جانباز , زبان فصيح اوست و معترضانه به
سيستم بور وكراتيك مسئوولان مي تازد. صحنه جالب و جذابي كه در
نمايش ساخته مي شود , در واقع مضحكه اي از وضع موجود است . به اين
نحو كه تمام سعي و كوشش مسئوولان براي پاسداشت مقام جانباز است و
براي حرمت نهادن به جانبازان , مجسمه سنگي آنها را در ميدان شهر نصب
مي كنند.اما غافل از جانبازان زنده اطراف هستند.
در اين نمايش نيز بازيگران , به خوبي ايفاگر نقش ها هستند و به همراه
موسيقي تاثيرگذار نمايش , فضايي به شدت احساسي و تاثيرگذار به وجود
مي آورند.
هرچند , زاويه نگاه نويسنده و كارگران كاملا يكسويه و محكوم كننده
است و اين بخش يكي از ضعف هاي اساسي متن و اجرا به حساب مي آيد.
اما شايد تلخي اجراي آثاري اين چنين , مخاطبان خاص آنها را در مواقعي
كه در رسيدگي به وضع جانبازان , تعلل روا مي دارند , به خود آورد.
برگزيدگان دومين جشنواره منطقه اي تئاتر دفاع مقدس
بروشور
3 ـ تولد يك ستاره (هادي عسگري فر)
مشترك ـ چمداني پر از رز (احمد رضا آخوندزاده )
2 ـ گمشده (حميد صابوني )
1 ـ رتبه اول اعلام نشد
موسيقي
3 ـ دايه , شيرين روبردن (امير فرهاد سرمدي )
2 ـ گلايه (مهدي حسيني )
1 ـ رتبه اول اعلام نشد
طراحي صحنه
3 ـ رتبه سوم اعلام نشد
2 ـ حلقه مفقوده (حسين فداي حسين )
1 ـ گلايه (رضا حسن زاده )
نمايشنامه نويسي
هيات داوران در اين بخش انتخاب هاي اول تا سوم نداشت اما به چهار
نمايشنامه بدون اولويت لوح تقدير داد :
حلقه مفقوده (حسين فداي حسين )
گلايه (محمد مهدي خاتمي )
گمشده (احسان جانمي )
دايه , شيرين روبردن (حسن حاجت پور)
كارگرداني
3 ـ گمشده (احسان جانمي ) و گادرنگ (احسان رحيمي )
2 ـ دايره شيرين روبرودن (حسن حاجت پور) و گلايه (محمد مهدي
خاتمي )
1 ـ رتبه اول اعلام شد
بازيگري مرد
3 ـ احمد ريحانه (گلايه )
2 ـ گاورنگ (احسان رحيمي و اميرهاشمي )
1 ـ حسن حاجت پور (دايه , شيرين رو بردن )
هيات داوران در اين بخش لوح تقدير را به غلامرضا عارف نژاد (گلايه ) و
آرمان حاجت پور (دايه بيشترين روبردن ) اهدا كرد.
بازيگري زن
3 ـ زهرا غرباي (دايه , شيرين رو بردن ) و مژگان خالقي (تولد يك ستاره )
2 ـ منصوره شيرازي (گلايه ) و پگاه خسروي (گمشده )
1 ـ مريم معلايي (دايه , شيرين رو بردن )
نمايشهاي برگزيده
1 ـ دايه , شيرين روبردن
2 ـ گلايه
در حاشيه جشنواره
براي دومين بار پس از جشنواره منطقه اي كرمان , لوح عفاف به شركت
كنندگان اهدا شد. اين بار لوح عفاف به « نرگس حسين زاده » بازيگر نمايش
« از خواب تامهتاب » (كاشمر) و « مائده آريانوش » مجري دكور نمايش
« چمداني پر از رز » اهدا گرديد.
از خانواده هاي هنرمندان شهيد استان همدان , شهيدان دوروزي , تكلي و
ساعدي با اهدا لوح يادبود , تجليل به عمل آمد.
فردوس حاجيان , جانباز شيميايي عضو هيات داوران عقيده دارد; در
مملكتي كه 8 سال جنگ در آن رخ داده . چيزي به نام تئاتر دفاع مقدس نبايد
داشته باشيم , بلكه همه بدنه جامعه بايد درگير اين نوع تئاتر باشد.
در بيانيه هيات داوران دومين جشنواره منطقه اي تئاتر دفاع مقدس آمده
است : « اساسا هنر دفاع مقدس در جستجوي به تصوير كشاندن اين معناست
كه چه در سابقه اسطوره هاي ملي ـ تاريخي و چه در سابقه اسطوره هاي ملي
مذهبي , ايران هميشه در مقام گفت وگو و صلح در دفاع بود. از صوفيانه هاي
عين القضات , عارفانه هاي بوعلي سينا و عاشقانه هاي باباطاهر كه بگذريم , در
فراسوي ميدان مين تئاتر دفاع مقدس در پشت خاكريزهاي صميمي و صبور ,
تك بيت غزل شعر سبزي جلوه گري مي كند كه :
يك دست جام باده و يك دست زلف يار
رقصي چنين ميانه ميدانم آرزوست
بديهي است كه به تصوير كشيدن جام باده و زلف يار و رقص در ميانه
ميدان دست هاي هنرمندان پيشكسوتان و جوانان شايسته اي را طلب مي كند
كه به باور دفاع مقدسي رسيده باشند و باز هم تاكيد مي كنيم كه در اين ميان
توجه به نسل سومي ها از اهم موارد است .
|
تئاتر كشور ما يعني همين جشنواره ها!!
|
گزارشي از جشنواره تئاتر بانوان (كوثر)
اشاره :
چهارمين جشنواره تئاتر بانوان (كوثر) روز شنبه با معرفي برگزيدگان در
بخش هاي گوناگون , به كار خود پايان داد. هما روستا , محمود عزيزي , سعيد
كشن فلاح , مجيد جعفري , مريم معترف , ادنا زينليان و منيژه محامدي
اعضاي هيات داوري چهارمين جشنواره تئاتر بانوان بودند. آنچه در پي
مي آيد , مطالبي ويژه اين جشنواره است .
حرفهاي دبير
دبير چهارمين جشنواره تئاتر بانوان ـ خانم « اعظم بروجردي » ـ يكي از
نمايشنامه نويسان كشور است كه آثارش به ويژه , در دهه اول انقلاب , در
جشنواره ها و اجراي عمومي به صحنه آمده است . وي در مطلع جشنواره
گفته است : « در اين جشنواره كه به نام نامي حضرت زهرا كوثر نبي اكرم (ص )
منور شده است بايستي روحيه استقامت , توانايي , اميدواري و استحكام را
در زنان به يادشان بياوريم كه فاطمه خود آينه است و خويشتن را بايستي در
بهترين و زيباترين آينه ها ديد. اين به آن معنا نيست كه تئاتر ما و زنان ما
مشكل ندارند , اما مشكلات اصل نيستند بلكه عرض اند , همان گونه كه فهم
عرض است . ما براي اين متولد نشده ايم كه در جهنم به سر مي بريم . بلكه
متولد شده ايم كه بهشت برويم و... »
حرفهاي داوران
دكتر « محمود عزيزي » يكي از داوران جشنواره درباره جشنواره تئاتر
بانوان مي گويد : هر جشنواره اي يك نگاه حمايتي به مواردي خاص دارد.
مثلا شهرستان ها. ما نمي توانيم بدون در نظر گرفتن امكانات هر گروه كارها را
در يك تراز و بسنجيم . بايد امكانات و توليد و آموزش را در نظر بگيريم و با
كارها مواجه شويم . تئاتر بانوان به عنوان يك جريان مداوم و فعاليتي متعلق
به بانوان بسيار ارزشمند است و سابقه تاريخي هم داشته است . حمايت ,
هدايت و سرمايه گذاري براي آن نيز ارزشمند است . به شرط آن كه اين
جشنواره به زنانه , مردانه كردن تئاتر منجر نشود كه طبق مشاهدات اينگونه
نيست و حداقل تاثيري كه مي گذارد , بانوان مطمئن هستند جشنواره اي
متعلق به خود دارند كه مي توانند در يك فعاليت جمعي , توان خود را محك
بزنند. امروزه حضور جمعيت زن در جامعه رشد قابل توجهي داشته و پيرو
آن ما در عرصه تئاتر , نويسنده , كارگردان , و بازيگر زن توانا و هوشمند بسيار
داريم . »
خانم « هايده حائري » مدرس دانشگاه و عضو هيات بازبيني و داوري
جشنواره تئاتر بانوان نيز درباره اين جشنواره مي گويد : « به عنوان يك نقطه
شروع با آن موافقم و البته اين جشنواره تنها جشنواره اي است كه با برگزاري
آن موافقم . چون معتقدم تمام هنر اين مملكت به جشنواره ها وابسته شده و
اغلب هم به دليل كمبود وقت , كيفيت اين جشنواره ها پايين است . اما
جشنواره تئاتر بانوان در شرايطي كه معمولا زنان امكانات و فضاي متري
براي فعاليت دارند مي تواند حركت خوبي باشد. « حائري در خصوص
كيفيت سالن هاي اجرا مي گويد : « اين سالن ها اغلب براي برگزاري مراسم
سخنراني و جشن و يا در نهايت اجراي برنامه براي كودكان ساخته شده و
براي اجراي تئاتر مناسب نيستند. حتي سيستم تهويه خوبي هم ندارند. مثلا
خود ما در بازبيني هايي كه داشتيم , اغلب از گرماي هوا دچار خستگي و
كلافگي مي شديم و قطعا اين مساله در بررسي كيفيت كار بازيگران و رضايت
تماشاگران تاثر مي گذارد. »
« مجيد جعفري » عضو بازبيني و داوري و محور تمام فعاليت هاي تئاتري
سازمان فرهنگي ـ هنري شهرداري تهران نيز مي گويد : « فعلا تئاتر كشور ما
يعني همين جشنواره ها , در حال حاضر بازار جشنواره ها از بازار خود تئاتر
گرمتر است . اين جشنواره هم به رونق بازار جشنواره هاي تئاتر مي افزايد. »
خانم زينليان نيز عقيده دارد كه : « هر جامعه اي داراي مشكلاتي است .
اما فكر مي كنم يك جشنواره نمي تواند قصدي براي حل مشكلات داشته
باشد. بلكه در نهايت مي تواند مسائل رامطرح كندو جايگاهها و ارزش ها را
نشان دهد و با مطرح كردن مشكلات ما را به تفكر وا دارد تا براي حل آن چه
راهكاري را ارائه دهيم . »
بيانيه داوران
هيات داوران جشنواره تئاتر بانوان به سياق تمامي جشنواره ها در پايان
جشنواره بيانيه اي نوشتند كه در بخش هايي از آن آمده است : « جشنواره كوثر
محل ابراز ارزشهاي معنوي و انساني زنان است و همگان تاكيد دارند كه
شكوفايي هنر در گرو رهايي از جذابيت هاي كاذب مادي است . اگر چه
كارهاي ارائه شده در اين جشنواره , از اين نظر بسي قابل تقدير است . اما
سعي و تلاش وافر مي بايد كه در جشنواره ها ارزش هاي معنوي جانشين تمام
ارزشهاي كاذب شود... »
« همه برنامه هاي اجرايي با ضعف ها و كاستي ها و نقاط موثر همراه است
با تاكيد بر اهداف جشنواره , استعدادهاي جوان را باور كنيم و توانايي ها و
ارزش هاي معنوي ايشان را ارج بگذاريم و با ايجاد راه هاي هموار , در اين
عرصه براي ايشان , بيراه ها را مسدود كنيم »
« آموزش و پژوهش يكي از بهترين روش ها براي شكوفايي
خلاقيت هاست . اميد است با برپايي كارگاه هاي آموزشي شرايط مناسبي
براي هنرمندان فراهم شود. تا دستيابي به تئاتر بومي و ملي و جهاني ميسر
شود.
آراي داوران
نمايشنامه نويسي
رتبه اول : « گردونه » نوشته فرامرز طالبي
رتبه دوم : « شب طولاني يلدا » نوشته گيتا داودي
رتبه سوم : « دختران قاليباف » نوشته داريوش ربيعي
بازيگري مرد
رتبه اول : اعلام نشد
رتبه دوم : حافظ آهي بازيگر « فالگير »
رتبه سوم : « علي يعقوب زاده » , بازيگر « شب طولاني يلدا »
بازيگري زن
رتبه اول : « سوسن مقصودلو » , بازيگر « گردونه »
رتبه دوم : « مريم سرمدي » , بازيگر « شب طولاني يلدا »
رتبه سوم : « مرجان فقيه » , بازيگر « لالا »
كارگرداني
رتبه اول : « ناصر آويژه » , كارگردان « شب طولاني يلدا »
رتبه دوم : « عليرضا استادي » , كارگردان « دختران قاليباف »
رتبه سوم : « مريم كاظمي » , كارگردان « گردونه »
طراحي صحنه
محمود فتح نيا طراح صحنه ريسمان
موسيقي متن
آهنگ زن نمايش « دختران قاليباف »
در پايان مراسم اختتاميه , سازمان صدا و سيما نمايش « شب طولاني
يلدا » را به عنوان نمايش برگزيده معرفي كرد و از محبوبه بيات , فرزانه نشاط
خواه , رضا فياضي , عباس افشاريان , فرهاد شريفي و نورالدين آزاد تقدير به
عمل آمد.
|
|