به همت آستان مقدس حضرت عبدالعظيم الحسني (ع )
نخستين همايش درك مفاهيم قرآني در روز سه شنبه مورخ
83,3,26 تالار شيخ صدوق واقع در حرم مطهر حضرت
عبدالعظيم عليه السلام برگزار شد.
در اين جلسه كه جمع قابل توجهي از چهره هاي ممتاز
قرآني كشور حضور داشتند , نمايندگان بعضي از سازمانها ,
نهادها و موسسات قرآني در گزارشهاي مختصري به تشريح
فعاليتهاي قرآني و راهكارهاي رويكرد بيشتر به مفاهيم قرآن
كريم پرداختند.
در آغاز اين مراسم , قاري ممتاز قرآن كريم آقاي رحيم
خاكي به تلاوت آياتي از سوره مباركه مومنون پرداخت و
سپس استاد حاج عباس سليمي , معاونت روابط عمومي و
بين الملل آستان مقدس حضرت عبدالعظيم (ع ) هدف از
تشكيل جلسه را يادآور شد و اظهار اميدواري كرد تا از رهگذر
استمرار برگزاري اينگونه جلسات , بحث درك مفاهيم قرآني به
شكلي سازمان يافته پيگيري شود.
در اين مراسم حجه الاسلام والمسلمين فومني حائري
مسئول موسسه مهد قرآن كشور اولين نماينده سازمانها و
موسسات قرآني حاضر در جلسه بود كه در سخنان خود كار
شنيداري كردن را بهتر از كار ديداري يا تصويري كردن
برشمرده و زبان آموزي را بهترين و قويترين اسلوبها ذكر كرد و
مهمترين كار مهد قرآن را پرورش دهها هزار حافظ كل قرآن
كريم برشمرد.
آقاي فومني گفت : مجموعه اي پژوهشگر تشكيل داديم و
مشخص شد 77 هزار كلمه در قرآن كريم وجود دارد كه فقط ده
هزار كلمه آن غيرتكراري است و براين اساس كاري كرديم تا
خواننده قرآن به هنگام قرائت , بدون ضرورت پرداختن به
ترجمه زيرمتن قرآن , از روي شناخت معناي كلمه اي كه تلاوت
مي كند ترجمه تحت اللفظي را دريابد و به فهم اوليه برسد.
در نتيجه كتابهاي مفاهيم را تنظيم كرديم و خلاصه متون
را بصورت ساده در مورد كلماتي كه هر كس معناي آنها را بداند
به 80 تا 90 درصد فهم كلي ترجمه قرآن دست مي يابد , تهيه
نموديم . »
وي با اشاره به شمارگان بالاي چاپ اين جزوات , استقبال
ساير نهادها نظير بنياد شهيد , موسسه تيزهوشان و دارالقرآن
ارتش را , خوب توصيف كرد.
نماينده سازمان دارالقرآن الكريم وابسته به سازمان
تبليغات اسلامي , آقاي زكي لو سخنران بعدي بود كه وي اهم
فعاليتهاي اين سازمان را در 3 بخش : 1 ـ ترجمه و تفسير
موضوعي قرآن 2 ـ آموزش ترجمه و تفسير موضوعي قرآن 3 ـ
آشنايي با ترجمه روان قرآن بصورت همگاني خلاصه كرد.
آقاي زكي لو گفت : « در ماههاي مبارك رمضان طي 5 سال
اخير , طرح ترجمه و تفسير سور ياسين , حجرات , انسان ,
لقمان و انعام را اجرا كرده ايم و امسال نيز حول محور سوره
مباركه رعد , طرح آموزشي ترجمه و تفسير داريم . » نماينده
سازمان دارالقرآن الكريم خاطرنشان كرد : از سال 1377
تاكنون طرحهاي متعدد و متنوعي در قالب نهضت قرآن آموزي
و نسيم حيات و طرح نورالمبين اجرا كرده ايم كه اين نشانگر
رويكرد جدي سازمان نسبت به مفاهيم قرآني از جمله ترجمه
و تفسير قرآن است .
در ادامه اين مراسم استاد ابوالفضل بهرامپور به ايراد
سخن پرداخت . وي در ابتدا ضمن انتقاد از كم و كاستيهاي
ترجمه هاي موجود در كشور بيشتر توضيحات مترجمين را كه
گاه بصورت پرانتز در متن ترجمه مي آيد زائد برشمرد و كوتاهي
عبارات را موجب فصاحت بيشتر آن دانست .
آقاي بهرامپور ضمن اشاره به ترجمه جديد قرآن كه
توسط وي تهيه شده , نداشتن نكات اضافي در اين ترجمه را
مفيد ارزيابي كرده و اظهار داشت : 3 عنوان كتاب در سازمان
تبليغات اسلامي تهيه كرديم كه يكي از آنها « نسيم حيات »
است . اين كتاب ترجمه روان و شفاف نيم جز اول قرآن است
كه در پايان آن سوالاتي بصورت تستي مطرح كرده ايم . در واقع
با مطالعه اين كتاب , خواننده , 10 صفحه از ترجمه قرآن را
فرامي گيرد.
آقاي بهرامپور در پايان سخنان خود به برنامه هاي راديويي
و تلويزيوني كه در زمانهاي كوتاه و قابل استفاده براي عموم
قابل ارائه است اشاره كرده و 30 درس قرآني را در قالب زماني
10 الي 11 دقيقه كه از شبكه راديو قرآن پخش مي شود , از
آنجمله دانست .
در اين مراسم حجه الاسلام اسكندري , نماينده راديو قرآن
نيز طي صحبتهاي خود راديو قرآن را بعنوان رسانه اي كه 24
ساعته خدمات قرآني ارائه مي كند , معرفي كرد.
وي يكي از اهداف بلندمدت راديو قرآن را پخش ترجمه
آيات قرآن همراه با قرائت آيه دانست و طرحهاي آيه هاي
زندگي را كه تاكنون طي 4 دوره در 2 سال اخير اجرا شده را
گامي مثبت در جهت حفظ موضوعي قرآن برشمرد.
آقاي اسكندري همكاري ساير ارگانها و شبكه هاي
راديويي و تلويزيوني را مفيد ارزيابي كرد و گفت : در حال
حاضر بالغ بر 50 درصد برنامه هاي راديو قرآن , مربوط به درك
مفاهيم قرآن است و اكنون طرح « جماعت , شكوه عبادت » در
خصوص مبناي معرفتي نماز در حال اجراست و در تابستان
سال جاري نيز مرحله ديگري از طرح آيه هاي زندگي تحت
عنوان « براي بيداري » سلسله مباحثي را در خصوص معاد ,
مرگ , برزخ و فرجام شناسي انسان تقديم شنوندگان خواهد
شد.
در اين مراسم نماينده شبكه قرآن سيما , آقاي شريف زاده
نيز با اشاره به آيه كريمه « الذين اتيناهم الكتاب يتلونه حق
تلاوته » يادآور شد كه ذيل اين آيه , شمرده خواندن و سعي در
درك معاني و مفاهيم قرآني و در نهايت عمل به دستورات آن
كتاب مقدس به چشم مي خورد. آقاي شريف زاده به حديثي از
حضرت رسول اكرم (ص ) اشاره كرد كه ايشان
فرموده اند :
« العلم ثلاثه , آيه محكمه , فريضه عادله و سنه قائمه » وي
سپس با استفاده از فرمايش حضرت , عملكرد شبكه قرآن را در
حوزه مفاهيم به 3 بخش : 1 ـ كودك و نوجوان 2 ـ جوان و 3 ـ
بزرگسال تفكيك كرده و تهيه و توليد برنامه هاي متنوعي در
قالب نمايش , ميزگرد و تركيبي ساده را از جمله فعاليتهاي
شبكه قرآن سيما برشمرد.
نماينده شبكه قرآن سيما , كار در مقوله رفتارشناسي از
ديدگاه قرآن كريم را كاري حساس معرفي كرد كه شبكه قرآن
قريب 3 سال است در اين حيطه مشغول به بررسي مي باشد .
آقاي شريف زاده پخش تلاوتهاي مختلف قاريان را به
همراه تصاوير موضوعي بسيار مفيد ذكر كرد. وي در بخش
ديگري از صحبتهاي خود گفت : در عرضه كارهاي تركيبي ,
برنامه « كلمه الله » را تهيه و توليد كرده ايم . اين برنامه در مدت
20 دقيقه به موضوع آياتي از قرآن مي پردازد كه بيشتر در لسان
روزمره مردم استفاده مي شود; در اين برنامه آياتي مثل « وقولوا
للناس حسنا , ولا يغتب بعضكم بعضا » همراه با گزارشهاي
مردمي و صحبتهاي كارشناسان و يك قطعه نمايش قرآني ,
تجزيه و تحليل مي شود.
نماينده شبكه قرآن سيما , با اشاره به برنامه هاي « صراط
مستقيم » , « پيام سبحان » , « قرآن و زندگي » , « صبح اميد » و
« قرآن و مهدي آل محمد(عج ) » بيشترين توجه شبكه را مسائل
معنوي و نگاه به مفاهيم قرآني ذكر كرد.
از ديگر مسائل مطرح شده در سخنان آقاي شريف زاده ,
تهيه و توليد برنامه اي بود كه در آن تفسير كامل الميزان ارائه
مي شود. در اين برنامه تفسيرهاي كوتاه چند دقيقه اي با پيامي
شاخص از آيه مطرح شده در برنامه ارائه مي شود. آقاي
شريف زاده در پايان سخنان خود خاطرنشان كرد : شبكه قرآن ,
از بعد توجه به مفاهيم قرآن كريم در صدد توليد برنامه اي در
خصوص قصص قرآن و پيامبران بصورت انيميشن است كه
كاري بسيار پرزحمت , هزينه بر و وقت گير مي باشد.
در ادامه اين مراسم حجه الاسلام قبادي نماينده سازمان
اوقاف و امور خيريه در ابتداي سخنان خود يكي از موانع
موجود در كمتر هزينه كردن امور قرآني خاص را نيات واقفين
خيرانديش برشمرد و خطرنشان كرد : نيات واقفين , بيشتر
متمركز بر حوزه قرائت و ختم قرآن است و كمتر به عرصه
مفاهيم قرآني اختصاص دارد.
وي با اشاره به برگزاري بيش از 20 دوره مسابقات
بين المللي قرآن كريم گفت : علاوه بر اينكه از سال 73 رشته
تفسير را نيز در مسابقات گنجانده ايم , از سال 75 هم مقرر
كرده ايم تا همه قرا و حفاظ جهت شركت در آزمون تخصصي
خود , سوالات آزمون مفاهيم را نيز بصورت وروديه پاسخ
دهند تا بتوانند در رشته هاي تخصصي مربوطه شركت كنند.
آقاي قبادي برگزاري بيش از 200 جلسه تفسير قرآن را از
سال 1377 و در ماه مبارك رمضان در سطح استانها و بعضي از
شهرستانهاي كشور با استفاده از تفسير نور , يكي ديگر از
فعاليتهاي سازمان اوقاف در عرصه درك مفاهيم قرآني ذكر كرد
و يادآور شد : اين سازمان در سنوات اخير , بخش اهدا كتاب
را بر كتابهايي كه حول محور تفسير و مفاهيم قرآن است ,
متمركز كرده و شمارگان اين كتاب بالغ بر صدها هزار جلد
كتاب با عناوين مختلف است كه همه ساله بخشهايي از آنها را
به كتابخانه هاي بقاع متبركه و حوزه هاي علميه ارسال كرده ايم .
نماينده سازمان اوقاف گفت : پيشنهاد كرده ايم تا در كنار
برگزاري مسابقات سراسري قرآن , هدايايي به متسابقين و
مردمي كه مسابقات را مي بينند و در قالب سوالات مفاهيمي
بدهيم كه اين هدايا از قبيل كتب تفسيري خود جنبه درك
مفاهيمي دارند.
در اين مراسم همچنين آقاي وكيل نماينده وزارت آموزش
و پرورش نيز اظهار داشت : كار آموزش و پرورش در عرصه
امور قرآني , آموزش عمومي قرآن است و براي رسيدن به اين
مهم بايد آنچه آحاد جامعه و عموم مردم از قرآن مي خواهند ,
شناخته شود و اين شناسايي در واقع همان شناخت سواد
قرآني مردم است . آقاي وكيل سواد قرآني را مثلثي متشكل از 3
ضلع دانست :
1 ـ توانايي خواندن قرآن
2 ـ توانايي درك معناي عبارات و آيات ساده قرآن
3 ـ ميزان علاقه و انس با قران و علاقمندي به يادگيري اين
كتاب مقدس .
نماينده وزارت آموزش و پرورش در سخنان خود
راهكارهايي را براي تحقق شناسايي سواد قرآني و ارتقاي آن
ذكر كرد. آقاي وكيل گفت : بايد كاري كرد كه مردم از نزديك
شدن به قرآن نهراسند زيرا گاهي ما چنان از عظمت قرآن سخن
مي گوئيم كه عوام , خود را از دسترسي به قرآن دور مي پندارند
در حاليكه بايد علاقمندي و شور و شوق مردمي ايجاد كنيم تا
آنها از انس با قرآن لذت ببرند.
سخنران پاياني اين جلسه , جناب حجه الاسلام
والمسلمين آقاي قرائتي بود كه در بياناتي مشروح , ضرورت
توجه به مفاهيم قرآني را خاطرنشان نمود.
آقاي قرائتي در آغاز سخن , ضمن اشاره به آياتي از قرآن
مجيد كه مي فرمايد : « اقيمواالدين » « اقيموا الصلاه » و
« اقيمواالوزن » يكي از مشكلات كنوني جامعه را عمل نكردن به
« اقيمواالوزن » دانسته و نسبت به عدم توازن نسبت دادن
بودجه و هزينه مسابقات قرآن و دعوت مكرر از قاريان خارجي
به كشور و عدم دعوت از مفسرين انتقاد كرد.
وي با تاكيد بر جايگاه تلاوت قرآن و هنر , خواستار
اختصاص جايگاه ويژه تدبر , تفكر و تفسير مفاهيم قرآن كريم
شد.
آقاي قرائتي ضمن مخالفت با برخي مظاهر كاذب هنري در
قرآن مانند مطرح كردن و پاسخ دادن به سوالات بي محتوا و
برعكس خواندن قرآن , يادآور شد : « يكسري كارها مربوط به
سليقه شخصي است و صرفا باعث اتلاف وقت مي شود و لازم
است با توجه به آيه شريفه « وسخرلكم .... » از زمان و ساير
نعمات خداوند استفاده مطلوب كنيم » .
آقاي قرائتي در بخش ديگري از سخنان خود , تفسير
موضوعي قرآن را خاص خواص دانسته و ضرورت رعايت
سنخيت بعضي آيات قرآن را با سن مخاطبين يادآور شد.
وي به نقل از مرحوم علامه سيد محمدحسين طباطبائي
ابراز داشت : « تفسير قرآن هر 2 سال يكبار بايد نو شود . » آقاي
قرائتي با اشاره به چاپ تفاسير بعضي از سوره هاي قرآن در
قطع جيبي و در تيراژ بالا , درخواست كرد تا موسسات قرآني و
هاي با محتواي مذهبي را CD مذهبي , قفلهاي مربوطه روي
بردارند تا مشمول آيه شريفه « و من اظلم ممن منع مساجدالله
ان يذكر فيها » نشوند.
آقاي قرائتي شيوه مناسب بيان بعضي تفاسير مانند سوره
يوسف عليه السلام را باعث جذب و جلب توجه جوانان
دانست و خاطرنشان كرد : « قرائت قرآن , عبورگاه است نه
توقفگاه , اگر در الفاظ و كلمات ايستاديم , اشتباه كرده ايم و
خسارت خواهيم داد. »
آقاي قرائتي با اشاره به آيه شريفه « هو اضحك و ابكي »
اظهار داشت : « خداوند هم مي خنداند , هم مي گرياند. ما قشر
مذهبي و روحاني نيز نبايد فقط بگريانيم : بكارگيري طنز
حكيمانه نيز لازم است . »
آقاي قرائتي با تاكيد بر حضور يك روحاني كارشناس و
آشنا به اصول اسلام و اصول عقايد در بين قاريان قرآن كريم ,
ضمن دعوت از قاريان و حفاظ نسبت به تدبر در مفاهيم قرآن و
جنبه هاي تفسيري گفت : هر يك از ما در رابطه با تفسير بايد
يك شوراي نگهبان براي خود داشته باشيم تا تفسير به راي
بوجود نيايد.
وي در پايان سخنان خويش ضمن اشاره به آياتي از قرآن
كريم در مورد اهميت نماز , آرامش قلبي و ياد خدا , خواستار
تشكيل سازماني غيردولتي و ساده به سرپرستي و محوريت
يك قرآن شناس برجسته شد و به همه قاريان قرآن كريم توصيه
كرد تا از ظاهر قرآن به باطن آن پي برده و در ژرفاي معاني و
مفاهيم بلند آن بكوشند
اين جلسه در حالي پايان يافت كه بسياري از صاحبنظران ,
ضمن ابراز خوشحالي از برگزاري آن , خواستار ادامه برپائي
جلسات و تشكيل كميسيونهاي تخصصي در اين زمينه بودند.
