ث علي ارسنجاني
در حاشيه رويدادهاي تئاتري
گروه ها و گره هاي تازه تئاتر!
چند هفته اي است كه شايعات فراواني پيرامون استقرار
گروه هاي تئاتر در سالن هاي تئاتر شهر تهران شنيده مي شود , اما
هنوز هيچ خبر رسمي و صريحي در اين خصوص از سوي مركز
هنرهاي نمايشي منتشر نشده است . ظاهرا شوراي تئاتر شهر
جلساتي را برگزار كرده است و در اين جلسات , طرحي را به
بحث گذاشته كه در آن پيشنهاد استقرار گروههاي تئاتري فعال
در سالن هاي تئاتر شهر ارائه شده است , به اين ترتيب كه مثلا
گروه نمايش تئاتر معاصر , سه ماه در سال , سالن تئاتر سايه را در
اختيار خواهد داشت تا در آن نمايشهاي خود را اجرا كند و يا
گروه ماهان سالن اصلي را به مدت دو يا سه ماه در سال در
اختيار مي گيرد و... هر چند هنوز جزئيات طرح و حتي كليات آن
اعلام نشده , اما بر مبناي شايعات موجود مي توان نكاتي را قبل
از ثبت نهايي طرح متذكر شد :
نخست اينكه تجربه استقرار گروه ها , تجربه تازه اي نيست و
حداقل دو يا سه بار انجام شده و متاسفانه به شكست انجاميده
است . مهمترين عامل شكست اين طرح نيز وابستگي مالي كامل
گروه ها به دولت (مركز هنرهاي نمايشي بوده است ) در حالي كه
در چنين وضعيتي , گروه نيز بايد در توفيق يا عدم موفقيت اجراي
نمايش سهيم باشد و صرفا به بودجه دولت اكتفا نكند. اما
گروه هايي كه قبلا مورد آزمايش اين طرح قرار گرفته اند , صرفا
منتظر بوده اند تا بودجه كاملي از سوي مركز هنرهاي نمايشي را
در اختيار گرفته , به افراد گروه , حقوق بدهند و كار خود را پيش
ببرند.
از سوي ديگر همين مسايل مالي , معمولا نخستين عامل
تفرقه و از هم پاشي گروه بوده و چه در طرح استقرار و چه در
شكل معمول , گروه هاي تئاتري به دليل مسايل مالي , گاه به طور
كامل از هم پاشيده شده اند و اگر گروهي مثل گروه « بازي » آن به
سرپرستي آتيلا پسياني , سالهاي مديد برقرار مانده است , علتش
خانوادگي بودن اعضاي گروه و توفيق اجباري در كنار هم بودن
است .
به نظر مي رسد , اگر طرح استقرار گروه هاي تئاتري بدون در
نظر گرفتن سوابق موجود و آسيب شناسي اين وضعيت , انجام
يابد , بار ديگر به شكست مي انجامد. ضمن اينكه نبايد از ياد برد
كه تمام گروه هاي كوچك و بزرگ موجود در تئاتر تهران , فقط
مايلند كه يكي از سالنهاي تئاتر شهر را در اختيار گيرند و چنين
وضعيتي يعني باز هم تمركزگرايي در تئاتر و برگشت به گذشته
است . به نظر مي رسد يك گروه تئاتري بايد شرايط خاصي را
بپذيرد , تا سالني در اختيارش قرار گيرد , هم نه آن فقط يكي از
سالنهاي تئاتر شهر بلكه سالن هاي موجود در گوشه و كنار
تهران . به هر حال كارشناسان و خبرگان بايد روي طرح استقرار
گروه ها تعمق بيشتري كنند تا اين طرح تبديل به يكي ديگر از
گره هاي تئاتري كشور نشود.
سياستهاي جديد مركز هنرهاي نمايشي حوزه هنري
پس از استعفاي مهدي پوررضائيان از مركز هنرهاي نمايشي
حوزه هنري , كه به نظر مي رسد. استعفاي معترضانه بود , تئاتر
حوزه هنري به طول كل دچار ركود شده است و مشخص نيست
تعهدات اين مركز نسبت به فعاليتهاي سال گذشته آن چگونه به
انجام مي رسد. مثلا از مجموعه نمايشهاي اجرا شده در
جشنواره تئاتر ماه , فقط دو نمايش به اجراي عمومي رسيده
است و بقيه همچنان بلاتكليفند. در خصوص دومين جشنواره
تئاتر ماه نيز اين بلاتكليفي حاكم است . سعيد كشن فلاح , مدير
جدي مركز هنرهاي نمايشي حوزه هنري نيز هنوز سياستهاي
خود را اعلام نكرده است . اگر فرض بگيريم كه يكي از دلايل
استعفاي پورضائيان , مضيقه هاي مالي بوده كه حوزه هنري از
عهده آن برنمي آمده , به اين ترتيب جشنواره دوم تئاتر ماه , با
مشكل جدي مواجه خواهد بود. چرا كه با برگزاري دومين
جشنواره ماه و با توجه به فراخوان اعلام شده اش , بار مالي
جديدي به دوش حوزه خواهد افتاد. در اينجا بايد به سياستهاي
كلي حوزه هنري كه از سوي رياست آن اعمال مي شود , معترض
بود. به اين سبب كه بنيان گذاري جشنواره تئاتر ماه و تعهدات
آن , قاعدتا با اطلاع و آگاهي رياست حوزه انجام گرفته و اكنون ,
حوزه مي بايست پاسخگوي گروه هاي سال گذشته و حتي افرادي
كه براي اين دوره متن فرستاده اند باشد.
به هر حال مركز هنرهاي نمايشي حوزه هنري اكنون همچون
كشتي به گل نشسته اي است كه سعيد كشن فلاح بايد آن را نجات
دهد و براي اين امر , قطعا نياز به بودجه مناسب دارد. به هر حال
بايد منتظر بود و بعد در خصوص موفقيت يا عدم موفقيت اين
ناخداي تازه نظر داد.
شهرستانها همچنان در خواب !
عليرغم تغيير و تحولات محسوس در مركز هنرهاي نمايشي
وپيگيري كارها در شوراهاي مختلف و به ويژه شوراي تئاتر
شهر , امور استانهاي مركز هنرهاي نمايشي همچنان درخواب
خرگوشي به سر مي برد. با وجود شعار حمايت از تئاتر شهرستان
كه در گفته هاي معاون جديد هنري و رئيس مركز هنرهاي نمايشي
در حال تكرار است , هنوز عمل جدي براي بيرون رفتن از ركود و
خاموشي اين بخش صورت نگرفته است . شايد يك اقدام
انقلابي خارق العاده در راه است كه همه را متعجب خواهد كرد.
اما نبايد از ياد برد كه فرصت ها زودگذرند و شهرستانها چشم
انتظار. اكنون تمام هوش و حواس مسئولان مركز هنرهاي
نمايشي متوجه تهران و تئاتر شهر است و اين جمع نيز غافل از
شهرستانها هستند .
جشنواره نا به كار آتشكار!
هيچ مسئولي پاسخگوي گروه هاي تئاتري متقاضي حضور
در جشنواره تئاتر آتشكار نيست ! عليرغم بازخواني متون با
پرداخت حق الزحمه هاي آنچناني با هيات داوران و انرژي و
وقتي كه گروه ها براي تمرين نمايشهاي برگزيده صرف كرده اند ,
ظاهرا همه چيز تمام شده تلقي مي شود و گويي نه خاني آمده ونه
خاني رفته است .
آيا هيچ سازمان ونهادي وجود ندارد كه بپرسد پاسخگوي
اين اهمال و بي مسئوليتي كيست
در روزنامه هاي كثيرالانتشار , فراخوان اين جشنواره منتشر
شده و هزينه هاي زيادي بابت روند انجام جشنواره از آغاز
تاكنون صرف شده است اما در اين مرحله حتي هيچ مسئولي به
طور رسمي اعلام نمي كند كه بنا به دلايلي (چه دلايلي !) جشنواره
تعطيل شده است ! و حداقل از گروه هايي كه زحمت كشيده اند و
كار كرده اند و حتي نوار ضبط شده كار خود را ارسال كرده اند
عذرخواهي شود. به نظر مي رسد اكنون حتي , گروه ها مي توانند از
اين بي مبالاتي و بي مسئوليتي برگزار كنندگان جشنواره آتشكار
شكايت كنند و ادعاي ضرر و زيان از عمر تباه شده خود داشته
باشند. بيشتر از همه كارخانه بزرگ و مشهور ذوب آهن اصفهان
بايد پاسخگوي اين بي توجهي باشد.
سومين و آخرين جشنواره منطقه اي تئاتر دفاع مقدس
شهر همدان , هفته آينده , ميزبان جشنواره منطقه اي سوم
تئاتر دفاع مقدس است . در اين منطقه نيز 9 نمايش از شهرهاي
مختلف كشور حاضر مي شوند تا از ميان آنها سه يا چهار نمايش
براي حضور در يازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس
در مشهد انتخاب شود.
جشنواره منطقه اي همدان از هفدهم مرداد ماه آغاز و تا
بيستم همين ماه ادامه خواهد داشت .
|
مراسم افتتاحيه جشنواره منطقه اي تئاتر دفاع مقدس , در موزه
شهداي كرمان برگزار شد. در نيمه دوم اين مراسم , در منطقه اي
بازسازي شده از عمليات والفجر 5 , هنرمندان و حاضران در مراسم
افتتاحيه , دقايقي در حال و هواي روزهاي جبهه و جنگ قرار گرفتند.
مسوولان مراسم نيز به حاضران چفيه , پلاك و سربند اهدا كردند.
تاثيرگذارترين بخش مراسم , خواندن نامه دختر شهيد براي پدرش بود
كه حاضران را به شدت متاثر كرد.
يكي از بهترين برنامه هاي جشنواره , بازديد هنرمندان از شهرستان
زلزله زده بم بود. هر چند در برخي خبرها , سخني از بازسازي مستمر
اين شهر مي رود , اما هنرمندان شاهد بودند كه مردم بم همچنان با
مشكلات عديده و حتي برخي مشكلات ابتدايي دست و پنجه نرم
مي كنند. مكمل بازديد از بم , پخش فيلمي كوتاه و مستند از بم در زمان
زلزله در مراسم افتتاحيه بود كه شركت كنندگان در اين مراسم رابه غليان
احساسات واداشت . اين فيلم را « محمد حسين صفري » مجري پرانرژي
مراسم اختتاميه ساخته بود.
تعدادي از برگزيدگان جشنواره تئاتر دفاع مقدس , بخشي از جوايز
خود را كه شامل سكه بهار آزادي بود به زلزله زدگان بم اهدا كردند. اين
افراد سكه هاي خود را به سردار ميرفيصل باقرزاده رئيس بنياد حفظ آثار
و نشر ارزشهاي دفاع مقدس دادند كه وي هر گونه كه صلاح مي داند آن
را در مسير بازسازي بم هزينه كند.
حسين مسافر آستانه و اميد دژاكام كه دردوره هاي گذشته , دبيري
جشنواره تئاتر دفاع مقدس را به عهده داشتند , از مهمانان ويژه
جشنواره بودند كه در مراسم اختتاميه نيز از آنها قدرداني شد. حسين
مسافر آستانه , هشت دوره دبيري را به عهده داشت و دژاكام نيز دو دوره
دبير جشنواره بود. دژاكام خود از هنرمندان كرماني تئاتر تهران است .
« رضا ايران منش » نيز مهمان ويژه جشنواره بود. وي بازيگر كرماني
است كه جانباز شيميايي نيز مي باشد.
« حسين مسافر آستانه » در گفت و گويي با خبرگزاري ايكنا درباره
جشنواره تئاتر دفاع مقدس نظر داده و در بخشي از سخنان خود گفته
است : « اين جشنواره براساس دستورالعمل و آيين نامه قبلي به كار
خودش ادامه مي دهد. براي قضاوت درباره اين گروه جديد , بايد صبر
كنيم تا اين دوره از جشنواره تمام شود. تا بتوانيم درباره عملكردشان
قضاوت كنيم . اما جشنواره در موقعيت فعلي اش همه فراز و نشيب هايش
را پشت سر گذاشته و اميدوارم قدر آنچه را كه گذشته , بدانيم و بر همين
اساس براي آينده برنامه ريزي كنيم . »
« صمد چيني فروشان » عضو كانون ملي منتقدان تئاتر ايران كه در
جشنواره تئاتر دفاع مقدس , به عنوان يكي از منتقدان جلسات نقد و
بررسي نمايش هاي جشنواره حضور داشت در خصوص درام نويسي
دفاع مقدس گفته است : « رشد درام نويسي جشنواره در اين دوره مشهود
است و بخش اجرايي و تكنيكي از ضعف و كاستي هايي برخوردار است .
شايد علت ضعف اجرايي اين نمايشها وابستگي خيلي شديد نويسنده و
رعايت خيلي از مسائل و گاه تصورات اشتباه درباره تئاتر دفاع مقدس
است كه شخصيت ها مسير تحول را به خوبي پيدا نمي كنند.
وي اضافه مي كند : « يك مخاطب چه با متن و چه با صحنه وارد
گفتگو مي شود و سعي در كشف متن دارد تا به شناخت آن دست يابد. »
« مير فيصل باقرزاده » رئيس بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع
مقدس , براي نخستين بار در جشنواره تئاتر دفاع مقدس حضور پيدا كرد
و دقايقي در خصوص هنر ديني و هنرمندان دين مدار سخنراني كرد. وي
در پايان مراسم نيز رضايت خود را از برگزاري جشنواره اعلام كرد و به
تمام بانوان حاضر در جشنواره به خاطر رعايت عفاف , لوح تقدير اهدا
كرد.
براي مراسم اختتاميه جشنواره تئاتر دفاع مقدس , تمامي مسوولان
رده بالاي استان از جمله امام جمعه , استاندار , شهردار و نماينده شهر
كرمان شركت كرده بودند.
اهميت حضور مسوولان در جشنواره سبب شد تا حداقل چهار نفر از
ايشان سخنراني كنند و همين سخنراني ها باعث طولاني شدن مراسم
شد . مراسم اختتاميه از ساعت 20,30 آغاز و تا 22,30 اهم برنامه هاي
جشنواره سخنراني مسوولان بود.
باتوجه به انتخاب دو نمايش از استان خراسان در جشنواره سراسري
تئاتر دفاع مقدس در مشهد , طرفداران گروه مشهد كه عمدتا اعضاي
همان گروه ها بودند , به شدت هيجان زده شده و فرياد مي زدند :
« خراسان , خراسان , مهد تئاتر ايران » .
مهندس كريمي , استاندار كرمان در سخنان خود پيشنهاد كرد كه
كانون ملي منتقدان و نويسندگان دفاع مقدس شكل گيرد. وي همچنين از
مسوولان جشنواره خواست كه سال آينده تا مرحله نهايي جشنواره را
در كرمان برگزار كنند.
|
برگزيدگان جشنواره تئاتر دفاع مقدس كرمان
|
اختتاميه دومين جشنواره منطقه اي تئاتر دفاع مقدس , جمعه
گذشته در كرمان برگزار شد. در اين مراسم , علاوه بر هنرمندان شركت
كننده در جشنواره , مسوولان استان كرمان از جمله استاندار و شهردار و
نيز امام جمعه كرمان و رياست بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع
مقدس حضور داشتند. مراسم طولاني اختتاميه بيش از سه ساعت و تا
اوايل بامداد روز شنبه به طول انجاميد. در پايان اين مراسم آرا هيات
داوران كه عبارت بودند از دكتر فردوس حاجيان , حميد صنيعي پور و
سيد محمد علوي اعلام شد و به برگزيدگان علاوه بر لوح تقدير و
تنديس جشنواره , سكه بهار آزادي اهدا گرديد. جوايز هيات داوران به
شرح زير است :
بروشور
رتبه اول : « اميد ميثمي » براي نمايش « وارثان » از خوي . رتبه دوم :
« آيدين خانكشي پور » نمايش « معلمي به نام صفر » (زاهدان ). رتبه سوم :
« پرويز سليماني اقدم » براي نمايش « قطار عشق » (اروميه ).
موسيقي
1 ـ كيوان صباغ (نمايش پوتين هاي پايدار از خراسان ) 2 ـ حميد
خجندي ( « نقش پنهان » از اهواز) 3 ـ علي اميدي ( « يزرا » از اهواز)
طراحي صحنه
1 ـ محمد الهي ( « پوتين هاي پايدار » از مشهد) 2 ـ سيد صادق فاضلي
( « يزرا » از اهواز) 3 ـ اسماعيل بايگي ( « عشق نمك گير » از مشهد) و نيما
اسلامي (قطار عشق از اروميه )
نمايشنامه نويسي
1 ـ « علي حاتمي نژاد » (پوتين هاي پايدار از مشهد) 2 ـ « بهرام اميد علي »
(يك روز رنگي از خرمشهر) و اسماعيل بايگي 3 ـ نيما اسلامي (قطار
عشق از اروميه ) و محمد رضا آريانفر (يزرا از اهواز)
كارگرداني
1 ـ محمد الهي (پوتين هاي پايدار از مشهد) 2 ـ عليرضا ارجوني معلمي
به نام صفر از زاهدان ) و سيد صادق فاضلي (يزرا از اهواز) 3 ـ اسماعيل
بايگي (بخند عشق نمك گير شود.... از مشهد)
بازيگري زن
1 ـ يگانه سيفي (بخند عشق نمك گير شود ... از مشهد) 2 ـ فرخنده
زاهدي (يزرا از اهواز) و الهه دولتمند (قطار عشق از اروميه ) 3 ـ آناهيتا
ريسباف , معصومه داغزري و مرجان بني سعيد
بازيگري مرد
1 ـ محمد الهي (پوتين هاي پايدار از مشهد) و امين ميري (روحي از
زاهدان ) 2 ـ آرش ساربان (نقش پنهان از اهواز) و علي رجايي 3 ـ
حشمت قاسمي (نقش پنهان از اهواز) و حسين پوريده (يك روز رنگي
از خرمشهر)
گروه هاي راه يافته به مرحله نهايي جشنواره در مشهد
1 ـ « پوتين هاي پايدار » از مشهد 2 ـ « يزرا » از اهواز 3 ـ « معلمي به نام
صفر » از زاهدان 4 ـ « بخند عشق نمك گير شود بعد برو » از مشهد
|
|