روزنامه جمهوري اسلامي 05/05/1383 صفحه كتاب و كتابخواني

* شهاب الاخبار
* غررالحكم و در رالكلم
* تحف العقول
* چهل حديث خدمت رساني
* نور متجلي
* الرواشح السماويه
* از عرش تا عرش
* ميقات حج
* موعود
* آينه پژوهش
* تراثنا
* هنر هشتم
* علم و آينده
* اصلاح و تربيت
شهاب الاخبار




موسسه علمي و فرهنگي دارالحديث , گزيده كتاب مهم « شهاب الاخبار » را در 100 صفحه منتشر كرده است . گزيده شهاب الاخبار نخستين دفتر از مجموعه « گزيده متون حديثي » است .
سنت معصومان (ع ) ميراث شريف ايمان و فضيلت براي انسان هاي حقيقت طلب است و جام جان مشتاقان را از شراب جانفزاي معنويت و حكمت سرشار مي كند. حقجويان و خداطلبان , هماره در روشناي قدسي سخن معصومان (ع ) به پاكي ها و نيكي هاي جاويدان , راه برده اند. بر خوان گسترده « قال المعصوم » , هم فرزانگان طعام دانايي خورده اند و هم كوتاه دستان , ريزه خواري كرده اند. و چنين است كه مي بينيم سنت , پس از كلام روحاني وحي , به عنوان دومين ماخذ ديني مسلمانان , سهمي سترگ در توصيف حقيقت دين و بالندگي و شكوه علوم اسلامي داشته است .
با وجود نياز فزاينده انسان معاصر به معنويت و اخلاق و نيز به رغم آنكه همگان پذيرفته ايم كه احاديث ازجمله متون اساسي دين است , اما آنچنان كه سزاوار است , به آن اقبال نشده و در عرضه روشنگرانه و فراگير آن به نسل نو تلاشي درخور به ظهور نرسيده است .
از ديگر سو , پربرگ بودن آثار روايي و ظهور پاره اي از مطلب ضعيف و غيرعصري در آنها و نيز در دسترس نبودن ترجمه فارسي و يا ترجمه اي امروزين از برخي از اين متون , گروهي را كه طالب كتاب هاي گزيده و سخته اند , از مطالعه آنها بازداشته است .
بي شك . رفع نقايص پيش گفته , بعلاوه بهره گيري از قالبهاي نوين , مي تواند بيش از پيش به گسترش فرهنگ حديثي در ميان عموم ياري رساند. قالب « گزيده متون » كه در موضوعات ديگر (مانند ادبيات ) , تجربه اي نيكو را فراهم آورده , قالبي مناسب براي انتشار مجموعه هاي حديثي است ; اگرچه تاكنون از اين قالب در عرضه متون ديني كمتر براي عموم سودجسته شده است .
اين قالب , همچنين درآمدي است براي آشنايي كامل تر با معارف اهل بيت (ع ) و مي تواند پس از برانگيختن اشتياق اوليه مخاطبان براي پيگيري و فهم اين معارف , در مرحله پسين , آنان را به استفاده هايي فراگيرتر رهنمون شود. اين مجموعه نيز به همين نيت و در چنين قالبي تدوين شده است . اميد است در كنار تلاش هاي ديگر براي تصحيح و احياي متون حديثي , اين مجموعه بتواند با شناساندن متون حديثي و پديدآورندگان آنها , مدخلي براي ورود به اصل اين آثار باشد.
ويژگي هاي كتاب شهاب الاخبار
شهاب الاخبار كه مولف آن قاضي قضاعي مي باشد , كتابي است فراهم آمده از هزار و دويست سخن حكمت آميز و حكمت آموز از رسول خدا در نصايح و سفارش هاي اخلاقي , و خاتمه اي مشتمل بر دعاهايي از آن حضرت .
مولف , در گزينش و گردآوري سخنان رسول خدا , اين شيوه را در پيش گرفته كه اسناد احاديث را حذف , و در صحت آنها به بلاغت كلام , اكتفا كرده , سپس براساس تقارب الفاظ و تناسب معاني به تصويب احاديث پرداخته است .
گفتني است قضاعي پس از شهاب الاخبار به تاليف مسند الشهاب پرداخته و در آن , احاديث كتاب شهاب را به همراه اسناد آن آورده است .
جايگاه كتاب
اين كتاب , فارغ از شيعه يا سني بودن گردآورنده آن , از همان آغاز , مورد توجه عالمان بوده است و حديث پژوهان و حديث شناسان شيعه و اهل سنت با ديده عنايت به آن نگريسته اند.
علامه مجلسي درباره اين كتاب مي گويد :
اگر چه كتاب شهاب از تاليفات عالمان اهل سنت است , اما بيشتر فقرات آن در كتب و اخبار محدثان شيعه آمده است .
از اين رو , عالمان شيعه به اين كتاب اعتماد داشته و به شرح آن پرداخته اند.
محدث نوري , پس از اشاره به گفته مجلسي مي گويد :
در ساير فقرات آن هم خبري كه متضمن نكته اي منكر و غريب باشد , يافت نمي شود و ما در ميان كتب حديث اهل سنت , نظير و مانندي براي آن نيافتيم ... در نظر قاصر من , اين كتاب در غايت اعتبار است , اگر چه مولف آن , در ظاهر يا واقعا , از عالمان شيعه شمرده نمي شود.

غررالحكم و در رالكلم




دومين دفتر از مجموعه « گزيده متون حديثي » , كتاب ارزشمند غررالحكم و در رالكلم است كه در 130 صفحه توسط موسسه علمي و فرهنگي دارالحديث منتشر شده است .
ويژگيهاي كتاب
غررالحكم و دررالكم كه گردآورنده اش عبدالواحد بن محمد تميمي آمدي مي باشد , دربردارنده 11050 سخن از سخنان كوتاه خداوندگار سخن , آموزگار بلاغت , اميرمومنان , علي بن ابي طالب (ع ) است . آهنگ كلي اين سخنان , با بيان نصيحت و اندرز و تشويق به اكتساب فضايل اخلاقي و اجتناب از فروافتادن در رذايل اخلاقي است .
آمدي در مقدمه اين اثر , انگيزه خود را از آفرينش اين مجموعه گران سنگ . , اندك شماربودن كلمات گزينش شده در كتاب مثه كلمه مي داند. وي از جاحظ انتقاد مي كند كه : گوهرشناسي چون او را نمي سزيد از اقيانوس گوهرخيز سخنان آموزگار سخنوري , به اندكي از بسيار , بسنده كند. او پس از مشاهده اين كاستي در كار جاحظ , خود آستين همت بالا مي زند و اين اثر سترگ را پديد مي آورد.
از آن جا كه وي در گردآوري اين سخنان , تنها به جنبه هاي بلاغي و زيباشناسي نظر داشته , اسناد روايات را حذف كرده و براي آسان ياب شدن سخنان , آنها را براساس حروف الفبا تنظيم كرده است .
جايگاه كتاب
آمدي , نه نخستين كسي است كه مشام جان خويش را از گلستان سخنان امام علي (ع ) عطرآگين ساخته , و نه آخرين آنها; بلكه پيشينه گردآوري حكم علوي به دهه هاي نخستين تاريخ اسلام باز مي گردد , اما حسن گزينش و ترتيب سخنان امير مومنان توسط آمدي , از ديرباز , سبب شهرت اين اثر و اقبال به آن بوده است .
علامه مجلسي , ضمن آن كه اين كتاب را در شمار مصادر بحارالانوار آورده است , درباره آن مي گويد : « كتابي است مشهور و متداول » همچنين صاحب مستدرك الوسائل , ضمن برشمردن دلايل شيعي بودن مولف آن , مي گويد :
كسي كه در اين كتاب شريف تامل كند و از احاديث كتب عالمان شيعي آگاه باشد , در مي يابد كه آمدي , احاديث آن را از كتب حديثي شيعه گردآورده است .
مرحوم محدث رموي نيز , ضمن يادآوري ارزش معنوي اين اثر و دست به دست و نسل به نسل گشتن آن , مي گويد :
بزرگ ترين شاهد براي اين مطلب , ملاحظه كثرت نسخ آن است ; زيرا چون به كتاب خانه هاي عمومي و خصوصي جهان , و مخصوصا بلاد اسلامي كه از حوادث روزگار و دستبرد تلف ايام , سالم مانده و به نسل كنوني رسيده است , نظر مي كنيم , مي بينيم در غالب آنها چند نسخه و يا لااقل يك نسخه از آن وجود دارد.

تحف العقول




سومين دفتر از مجموعه « گزيده متون حديثي » كتاب ارزشمند « تحف العقول » مي باشد كه در 107 صفحه توسط موسسه علمي و فرهنگي دارالحديث منتشر شده است .
ويژگي هاي كتاب
تحف العقول كه توسط ابن شعبه حراني جمع آوري شده است , يكي از مهم ترين و زيباترين متون معارف اسلامي در موضوع آداب و اخلاق و پند و حكم منقول از پيامبر اكرم و ائمه اطهار(ع ) و نيز انبياي الهي , بزرگ حضرت موسي و حضرت عيسي (ع ) است . در اين كتاب , گزيده هايي از سخنان پيامبر اكرم و امامان معصوم (ع ) تا امام حسن عسكري (ع ) , در زمينه هاي گوناگون اعتقادي , اجتماعي , اخلاقي , فقهي و... گردآمده است .
مولف , سخنان معصومان (ع ) را به ترتيب آورده و ذيل عنوان هر يك از ايشان , ابتدا با خطبه يا كلامي از آن حضرت در موضوع توحيد آغاز مي كند و سپس به مواعظ يا نامه هاي وي , و درآخر به ذكر كلمات قصاري از آن حضرت مي پردازد. وي درباره امام زمان (ع ) مي گويد :
هيچ يك از توقيعات حضرت صاحب الزمان و حجت عصر خود ـ عجل الله فرجه ـ را , با آن كه در ميان شيعيان آگاه , متواثر و مورد استفاده است , ياد نكرديم ; زيرا به گونه اي كه مقتضي اين كتاب و چگونگي تاليف آن است , به دست ما نرسيده است .
در پايان كتاب , چهار بخش ديگر نيز به اين ترتيب افزوده شده است : 1 ـ مناجات خداي عزوجل با حضرت موسي بن عمران ; 2 ـ مناجات خداي عزوجل با حضرت عيسي بن مريم ; 3 ـ مواضع حضرت عيسي (ع ) كه در انجيل و آثار ديگر آمده است ; 4 ـ وصيت مفضل بن عمر , يكي از اصحاب امام صادق (ع ) , به شيعيان .
حراني در تاليف اين كتاب براي رعايت كوته نگاري , ذكر اسناد احاديث را فروگذاشته و به ذكر دو نكته در اين باره اكتفا كرده است :
.1 بيشتر احاديث را به گوش خود از استادانش شنيده است .
.2 اين سخنان , از آن دسته آموزه ها و حكمت هايي است كه خود , گواه درستي خويش اند.
جايگاه « تحف العقول »
تحف العقول از منابع حديثي و فقهي متاخر مهمي همچون : بحارالانوار , وسائل الشيعه و الحدائق الناضره به شمار مي آيد و شيخ مرتضي انصاري قدس سره نيز كتاب المكاسب المحرمه ي خود را با حديثي از تحف العقول آغاز كرده است . همچنين اين كتاب , دست مايه سخنوران بزرگ و خطيبان نامدار دوره هاي مختلف است .
عالمان شيعي از تحف العقول با تجليل ياد كرده و آن را اثري بي نظير دانسته اند. علامه مجلسي در اين كتاب مي گويد :
نظم و ترتيب آن , دلالت بر بلندي مرتبه مولفش مي كند و اكثر مطالب آن , در مواعظ و اصول ثابت شده اي است كه در آنها نياز به ذكر سند نيست .
علامه اميني قدس سره نيز درباره آن باره مي نويسد :
تحف العقول در دانش و دين و حكمت ها و آداب و اخلاق و فرهنگ ها , آراسته سخني است كه از ميوه هايش گرسنگان , سير شوند و تشنگان , بهره گيرند و خردمند , بدان انس جويد... باري ! اين سخنان كه از سرچشمه وحي فيض بخش خاندان عصمت تراوش كرده , رهاورد خرد است كه آيتي از فصاحت و بلاغت و استواري لفظ و معني و فروتر از كلام آفريدگار و فراتر از گفتارهاي بشر است ... بايد بر اين همه , حسن انتخاب و به گزيني مولف را ـ كه نشانه خردمندي و دليل قدسيت و نشان مهارت و كارشناسي او در حديث است ـ افزود.
آنچه به تحف العقول اهميت مي بخشد , متن دقيق و عميق آن است , به گونه اي كه مي توان گفت , متن آشناي كتاب , ناشناس بودن مولف را جبران كرده است .

چهل حديث خدمت رساني






كتاب « چهل حديث نهضت خدمت رساني » را سيدعباس رفيعي پور جمع آوري كرده و انتشارات نورالسجاد آن را منتشر كرده است . در فهرست كتاب مذكور عناوين زير به چشم مي خورد : اسوه خدمتگزاران , پيروان واقعي ولايت , خدمت رساني و عبادت , محبت بمردم , خدمت بدون منت , كمال خدمت رساني , رعايت حقوق شهروندان , حكومت و خدمت , زندگي خدمتگزاران , دل سردي خدمتگزاران , ثواب خدمت به مردم , نتيجه كوتاهي در خدمت به مردم , راز تداوم نعمت , قيامت و خدمت رساني , خدمت رساني يك معيار مسلماني , آفات خدمت رساني , خدمت رساني و كفاره گناهان و...

نور متجلي






كتاب « النور المتجلي في الظهور الظلي » را آيت الله حسن زاده آملي نوشته و بوستان كتاب قم آن را در 168 صفحه منتشر كرده است . اين كتاب كه پيرامون وجود ذهني مي باشد , به زبان عربي است و سه فصل دارد.

الرواشح السماويه






كتاب « الرواشح السماويه » كه از آثار حكيم محمدباقر حسيني استرآبادي (ميرداماد) است , توسط انتشارات دارالحديث به زبان عربي منتشر شده است . اين كتاب توسط غلامحسين قيصريه ها و نعمت الله جليلي تحقيق گرديده است .
كتاب الرواشح السماويه 36 صفحه دارد و پيرامون علم درايه مي باشد .

از عرش تا عرش






كتاب « از عرش تا عرش » را كه تجزيه و تحليل زندگي سياسي حضرت زهرا عليهاالسلام است , علي محمد بشارتي نوشته و انتشارات سوره آن را در 472 صفحه منتشر كرده است . برخي عناوين موجود در فهرست كتاب مذكور چنين مي باشد :
علاقه خدا به حضرت زهرا , قول پيامبر قول خداست , توطئه ترور پيامبر , گناهان غيرقابل بخشش , آزردن پيامبر , گلايه پيامبر از دشمنان دوست نما , نام هاي مقدس حضرت زهرا , شخصيت بي نظير حضرت زهرا , كنيه ها و القاب حضرت زهرا , عشق به اهل بيعت عشق به خداست . عشق و تعادل , سفاهت و سادگي , ساده لوحي يا تعصب , اظهارات پيامبر اسلام درباره حضرت زهرا , امتياز منحصر به فرد اميرالمومنين , بهترين مردان و بهترين زنان , حضرت زهرا الگو و اسوه , اسلام دين مردم داري , مردم داري ظهور لطف خدا , خدامحوري و مردم داري , انكار غدير و عناوين متعدد ديگر.

ميقات حج






شماره 47 فصلنامه فرهنگي , اجتماعي , سياسي و تاريخي « ميقات حج » با عناوين زير منتشر شده است : فقه حج (استفتائات جديد) , تلاش دشمنان در مخدوش كردن شخصيت حضرت حمزه , صره همايون و كاروان صره در دولت عثماني , حج در آيينه ادب فارسي , سفرهاي حج « زبان گوياي اسلام » حجت الاسلام فلسفي و....

موعود






شماره 44 ماهنامه فرهنگي و اعتقادي و اجتماعي « موعود » كه ويژه امام عصر(عج ) مي باشد , با عناوين زير منتشر شده است : اين جماعت گستاخ , نبوت و امامت و ولايت , امام خميني و خيزش جهاني اسلام , معرفت امام و فلسفه آفرينش , خانه مهدي (ع ) كجاست , نقش يهود در دوران ظهور , بايسته هاي تبليغ فرهنگ مهدوي , مهدي منتظر(ع ) و پايان سير تاريخ , بازتاب بنيادگرايي در سياست خارجي آمريكا , گرايش زنان انگليسي به اسلام , چهل ميليون مسيحي صهيونيست .
مسيح يهودي و فرجام جهان , آينده زمين و انسان , صلح جهاني از ادعا تا واقعيت , جاده مستقيم به سوي صلح , چگونه امام شايسته امامت مي شود , زائر غريب , گلباران و....

آينه پژوهش






شماره 85 نشريه « آينه پژوهش « با عناوين زير منتشر شده است : حقوق معنوي و متون مقدس , تاريخ التراث العربي و مولف آن , جا حظ در پژوهش هاي خاور شناسان , نگاهي به مورخان هند ميانه , عرفانيات و ماجرا در ماجرا , معرفي فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه هاي گلپايگان , روابط ايران و هند در قرن دهم , معرفي رويه هاي نگاشته شده بر تصوف و عناوين ديگر.

تراثنا






شماره 73 و 74 فصلنامه « تراثنا » كه به زبان عربي است داراي عناوين زير مي باشد : النجف الاشرف حاضره العلم و التراث . تشييدالمراجعات و تفنيدالمكابرات , عداله الصحابه , مصطلحات نحويه و عناوين ديگر.

هنر هشتم






شماره 32 فصلنامه مطالعاتي و تحقيقاتي روابط عمومي با عناوين زير منتشر شده است : يك دست صدا ندارد , يازدهمين جشنواره روابط عمومي هاي كشور , سنجش طرح , سيستم كنترل وارزيابي فعاليت ها و برنامه هاي روابط عمومي , نقل ها و روايت هاي متضاد خبر , سياست مداران و قانونگذاران و رهبران افكار عمومي , نگاهي به تحقيق و پژوهش در تبليغات و روابط عمومي و...

علم و آينده






شماره 9 فصلنامه ستاد پيشبرد علوم ايران تحت عنوان « علم و آينده » با عناوين زير منتشر شده است : خصوصي سازي در آموزش عالي ايران , فناوري محور توسعه پايدار , دانشگاه در موج سوم , سقوط اخلاق علمي , معاهده همكاري اختراع و مزاياي آن , جهاني شدن علم و تكنولوژي و توسعه , گفت و شنودي در كاربردهاي رياضيات , دسته بندي و تعيين حوزه كاربرد روش هاي مختلف پيش بيني فناوري و...

اصلاح و تربيت






شماره 113 ماهنامه اجتماعي و فرهنگي و آموزشي « اصلاح و تربيت » با عناوين زير منتشر شده است : دوستان ناباب عامل عمده اعتياد , مجازات و پيشگيري از جرم , خشونت با زنان , توريسم جنسي در آسيا , بحران جمعيت زندان در آمريكا , زندان ما يك زندان و زندان ابوغريب هم يك زندان و...