بمناسبت 29 تيرماه , سالروز صدور پيام تاريخي
حضرت امام (ره ) براي پذيرش قطع نامه 598
بخش نخست
رضا فقيهي
اشاره :
29 تير ماه برابر است با سالروز صدور پيام تاريخي
حضرت امام قدس سره شريف به مناسبت پذيرش قطعنامه
598 , پيامي كه همه آن را با عبارت « نوشيدن جام زهر » به ياد
دارند;
وقتي صحبت از پيام حضرت امام قدس سره به مناسبت
پذيرش قطعنامه 598 به ميان مي آيد تصور اين است كه اين
پيام بايد مشتمل بر خوشحالي از پايان جنگ و خونريزي و
خوشحالي از آتش بس باشد , اما مروري گذرا بر پيام حضرت
امام قدس سره شريف به مناسبت پذيرش قطعنامه 598 بيانگر
مطالب ديگري است . به فرازهايي از اين پيام توجه كنيد :
ث ما با تمام وجود از گسترش باج خواهي و مصونيت كارگزاران
آمريكايي ـ حتي اگر با مبارزه قهرآميز هم شده باشدـ جلوگيري
مي كنيم ,
ث از خدا مي خواهيم كه اين قدرت را به ما ارزاني دارد كه نه
تنها از كعبه مسلمين , كه از كليساهاي جهان نيز ناقوس مرگ
آمريكا و شوروي را به صدا در آوريم ,
ث ما غير از خدا كسي را نداريم و اگر هزار بار قطعه قطعه
شويم , دست از مبارزه با ظالم برنمي داريم ,
ث راهي جز مبارزه نمانده است و بايد چنگ و دندان
ابرقدرت ها و خصوصا آمريكا را شكست ,
ث امروز خميني آغوش و سينه خود را براي تيرهاي بلا و
حوادث سخت و برابر همه توپ ها و موشك هاي دشمنان باز
كرده است و همچون همه عاشقان شهادت , براي درك شهادت
روز شماري مي كند ,
ث چه شيريني بالاتر از اين كه ملت بزرگوار ايران مثل يك
صاعقه بر سر آمريكا فرود آمده است ! چه شيريني بالاتر از اين
كه ملت ايران سقوط اركان و كنگره هاي نظام ستمشاهي را
نظاره كرده است و شيشه حيات آمريكا را در اين كشور شكسته
است !
ث ما مي گوييم تا شرك و كفر هست , مبارزه هست و تا مبارزه
هست , ما هستيم ,
ث من به صراحت اعلام مي كنم كه جمهوري اسلامي ايران با
تمام وجود براي احياي هويت اسلامي مسلمانان در سراسر
جهان سرمايه گذاري مي كند ,
ث خداوندا! تو مي داني كه ما سرسازش با كفر را نداريم ,
ث كسي تصور نكند كه ما راه سازش با جهانخواران را
نمي دانيم ولي هيهات كه خادمان اسلام به ملت خود خيانت
كنند ,
ث اگر بند بند استخوان هايمان را جدا سازند , اگر سرمان را
بالاي دار برند , اگر زنده زنده در شعله هاي آتشمان بسوزانند ,
اگر زن و فرزندان و هستي مان را در جلوي ديدگانمان به
اسارت و غارت برند , هرگز امان نامه كفر و شرك را امضا
نمي كنيم . (1 )
به راستي آيا اين بيانات هيچ شباهتي به پيام صلح و سازش
دارد
هرگز!
بنابراين بحث تغيير در اصول و آرمان هاي حضرت امام
قدس سره شريف كاملا منتفي است .
در اين نوشته در چند قسمت راجع به بحث پذيرش
قطعنامه و نوشيدن جام زهر بحث خواهد شد.
.1 صلح و جهاد در اسلام
سيره معصومين (ع ) بيانگر اين مطلب است كه جهاد يا
صلح يك حكم دايمي و هميشگي ندارد , بلكه با توجه به منافع
مسلمين و چگونگي تامين و حفظ آن متغير است , آنجا كه
تامين و حفظ منافع جامعه اسلامي وابسته به جهاد است , بايد
به جهاد پرداخت مثل نبردهاي بدر , خندق , احد , حنين ,
نهروان , صفين , جمل , قيام امام حسين (ع ) و... و آنجا كه
منافع جامعه اسلامي در گرو صلح است , بايد صلح كرد مثل
صلح حديبيه , صلح امام حسن مجتبي (ع ) و... پس آن چه مهم
و ملاك است منافع مسلمين و جامعه اسلامي است .
پذيرش صلح هرگز به معناي « تغيير در بينش » نيست بلكه
« تغيير در روش » است , هدف همان منافع جامعه اسلامي است ,
چه با جهاد , چه با صلح .
.2 نمونه هاي تاريخي
الف . صلح حديبيه
پس از هجرت به مدينه در سال ششم پس از هجرت ,
پيامبر (ص ) و گروهي از مسلمانان به قصد عمره عازم مكه
شدند اما لشكر كفر مانع حركت مسلمانان شد و به ناچار
مسلمانان در سرزمين حديبيه توقف كردند. پس از گفتگوهاي
فراوان از آنجا كه اصحاب پيامبر سلاح جنگي همراه نداشته و
قبلا نيز اعلام كرده بودند كه فقط به خاطر زيارت خانه خدا به
سمت مكه حركت كرده اند , پيمان صلح حديبيه بين
پيامبر(ص ) و مشركين منعقد شد.
برخي مواد پيمان از اين قرار است :
.1 قريش و مسلمانان متعهد مي شوند كه مدت ده سال جنگ و
تجاوز را بر ضد يكديگر ترك كنند تا امنيت اجتماعي و صلح
عمومي در نقاط عربستان مستقر گردد ,
.2 محمد(ص ) و ياران او امسال از همين نقطه به مدينه باز
مي گردند , ولي در سال هاي آينده مي توانند آزادانه , آهنگ مكه
نموده و خانه خدا را زيارت كنند , مشروط بر اينكه سه روز
بيشتر در مكه توقف ننمايند , و سلاحي جز سلاح مسافر , كه
همان شمشير است , همراه نداشته باشند ,
.3 مسلمانان مقيم مكه , به موجب اين پيمان مي توانند آزادانه
شعاير مذهبي خود را انجام دهند , و قريش حق ندارد آنها را
آزار دهد , و يا مجبور كند كه از آيين خود برگردند و يا آيين آنها
را مسخره نمايد ,
.4 امضا كنندگان متعهد مي شوند كه اموال يكديگر را محترم
بشمارند , و حيله و خدعه را ترك كرده و قلوب آنها نسبت به
يكديگر خالي از هرگونه كينه باشد ,
.5 مسلماناني كه از مدينه وارد مكه مي شوند , مال و جان آنها
محترم است . (2 )
بدون ترديد تمام مواد فوق در جهت حفظ منافع مسلمين
است اما بيش از همه ماده اول جالب توجه است زيرا تا قبل از
آن بيشتر نيروي مسلمين براي دفع حملات مشركين صرف
مي شد اما پس از پيمان حديبيه خاطر مبارك پيامبر(ص ) از
جانب مشركين آسوده گرديد و به راحتي به تبليغ اسلام
پرداختند كه از آن جمله مي توان به مكاتبات پيامبر اكرم (ص )
با سران حكومت ها و كشورهاي ديگر از جمله خسرو پرويز
پادشاه ايران اشاره كرد.
ب . صلح امام حسن مجتبي (ع )
به گواهي تاريخ امام حسن مجتبي (ع ) در صدد جنگ و
جهاد با معاويه بودند اما به دليل تهديد حكومت اسلامي از
جانب امپراتوري روم شرقي , نبود لشكري متحد و كارآمد ,
خستگي مسلمين از جنگ , وجود طرفداران امويان و خوارج
در اردوگاه مسلمين , پيمان شكني مردم , خيانت فرماندهان
سپاه امام (ع ) , خيانت خوارج و ترور امام (ع ) , فريبكاري
معاويه و... امام (ع ) ناچار به پذيرش صلح شدند و به عبارتي
صلح بر امام (ع ) تحميل شد. چنان چه ذكر شد حضرت (ع ) از
ابتدا بناي صلح با معاويه نداشتند و تصميم اوليه شان جهاد
بود زيرا اگر ايشان تصميم بر جنگ نداشتند گردآوري و تجهيز
سپاه معنايي نداشت و حتي پس از امضاي پيمان صلح نيز
همچنان بر نفي امويان تاكيد داشتند از جمله در خطبه اي
فرمودند : « اگر ياراني داشتم كه در جنگ با دشمنان خدا با من
همكاري مي كردند , هرگز خلافت را به معاويه واگذار نمي كردم ,
زيرا خلافت بر بني اميه حرام است » (3 ) و نيز در مجلسي در
حضور معاويه فرمودند : « سوگند به خدا , تا زماني كه زمام امور
مسلمانان در دست بني اميه است , مسلمانان روي رفاه و
آسايش نخواهند ديد . » (4 )
اما مواد پيمان صلح امام حسن (ع ) بدين شرح است :
.1 حسن بن علي (ع ) حكومت و زمامداري را به معاويه
واگذار مي كند , مشروط به آن كه معاويه طبق دستور قرآن مجيد
و روش پيامبر(ص ) رفتار كند ,
.2 بعد از معاويه , خلافت از آن حسن بن علي (ع ) خواهد
بود و اگر براي او حادثه اي پيش آيد حسين بن علي (ع ) زمام
امور مسلمانان را در دست مي گيرد. نيز معاويه حق ندارد كسي
را به جانشيني خود انتخاب كند ,
.3 بدعت ناسزاگويي و اهانت نسبت به امير مومنان (ع ) و
لعن آن حضرت (ع ) در حال نماز بايد متوقف گردد و از علي (ع )
جز به نيكي نبايد ياد شود;
.4 مبلغ پنج ميليون درهم كه در بيت المال كوفه موجود است از
موضوع تسليم حكومت به معاويه مستثنا است و بايد زير نظر
امام مجتبي (ع ) مصرف شود. نيز معاويه بايد در تعيين مقرري و
بذل مال , بني هاشم را بر بني اميه ترجيح دهد. همچنين بايد
معاويه از خراج « دارابگرد » مبلغ يك ميليون درهم در ميان
بازماندگان شهداي جنگ جمل و صفين كه در ركاب امير
مومنان (ع ) كشته شدند , تقسيم كند;
.5 معاويه تعهد مي كند كه تمام مردم , اعم از سكنه شام و عراق
و حجاز , از هر نژادي كه باشند , از تعقيب و آزار وي در امان
باشند و از گذشته آنها صرف نظر كند و احدي از آنها را به
سبب فعاليت هاي گذشته شان بر ضد حكومت معاويه تحت
تعقيب قرار ندهد , و مخصوصا اهل عراق را به خاطر كينه هاي
گذشته آزار نكند. علاوه بر اين معاويه تمام ياران علي (ع ) را در
هر كجا كه هستند , امان مي دهد كه هيچ يك از آنها را نيازارد و
جان و مال و ناموس شيعيان و پيروان علي (ع ) در امان باشند ,
و به هيچ وجه تحت تعقيب قرار نگيرند , و كوچكترين ناراحتي
براي آنها ايجاد نشود , حق هر كسي به وي برسد , و اموالي كه
از بيت المال در دست شيعيان علي (ع ) است از آنها پس گرفته
نشود. نيز نبايد هيچگونه خطري از ناحيه معاويه متوجه
حسن بن علي (ع ) و برادرش حسين بن علي (ع ) و هيچ كدام از
افراد خاندان پيامبر(ص ) بشود و نبايد در هيچ نقطه اي
موجبات خوف و ترس آنها را فراهم سازد . (5 )
در اين پيمان نيز , همانطور كه ملاحظه شد تمام مواد آن
تامين كننده منافع جامعه اسلامي است و بي شك عمل به آنها ,
سعادت و آرامش جامعه اسلامي را تامين خواهد كرد.
بند 1 احياي سنت نبوي , بند 2 احياي ولايت ائمه (ع ) ,
بند 3 احياي مجد و عظمت اميرالمومنين , علي (ع ) , بند 4
احياي بيت المال و تامين معاش بازماندگان شهداي جنگهاي
جمل و صفين و بند 5 احياي آزادي هاي مذهبي و اعتقادي
شيعيان و دفع شر از آنان و از حسنين (ع )
.3 قطعنامه 598
عبارت معروف نوشيدن جام زهر , اين توهم را براي برخي
ايجاد كرده كه پذيرش قطعنامه به معناي عدول از اصول و
آرمانهاي انقلاب است اما چنانچه گذشت حضرت امام قدس
سره پس از پذيرش قطعنامه نيز بر اهميت بحث آمريكا ستيزي
تاكيد داشتند كه فرازهايي از بيانات حضرت امام قدس سره به
مناسبت پذيرش قطعنامه نيز آن چنان بر ايستادگي و مبارزه با
استكبار تاكيد داشت كه به پيام استقامت معروف
گرديد.
مواد قطعنامه نيز هيچ نشاني از تغيير در بينش
ندارد :
.1 (شوراي امنيت ) خواستار آن است كه به عنوان قدم اوليه
براي حل و فصل مناقشه از راه مذاكره , ايران و عراق يك
آتش بس فوري را رعايت كرده , به تمام عمليات نظامي در
زمين , دريا و هوا خاتمه داده و تمام نيروهاي خود را بدون
درنگ به مرزهاي شناخته شده بين المللي بازگرداند;
.2 از دبير كل درخواست مي كند كه يك تيم ناظر ملل متحد
براي بررسي , تاييد و نظارت بر آتش بس و عقب نشيني نيروها
اعزام نمايد و همچنين از دبير كل درخواست مي نمايد با
مشورت طرفين درگير , تدابير لازم را اتخاذ نموده , گزارش آن
را به شوراي امنيت ارايه نمايد;
.3 مصرانه مي خواهد اسراي جنگي آزاد شده و پس از قطع
مخاصمات فعال كنوني , براساس كنوانسيون سوم ژنو در 12
اوت 1949 , بدون تاخير به كشور خود باز گردانده شوند;
.4 از ايران و عراق مي خواهد با دبير كل در اجراي قطعنامه و در
تلاشهاي ميانجي گرايانه براي حصول يك راه جامع , عادلانه و
شرافتمندانه مورد قبول دو طرف در خصوص تمام موضوعات
موجود , منطبق با اصول مندرج در منشور ملل متحد , همكاري
نمايند;
.5 از تمام كشورهاي ديگر مي خواهد كه حداكثر خويشتنداري
را مبذول دارند و از هر گونه اقدامي كه مي تواند منجر به
تشديد و گسترش بيشتر منازعه گردد , احتراز كنند و
بدين ترتيب اجراي قطعنامه را تسهيل نمايند;
.6 از دبيركل درخواست مي نمايد كه با مشورت با عراق و
ايران , مساله تفويض اختيار به هياتي بي طرف براي تحقيق
راجع به مسئوليت منازعه را بررسي نموده و در اسرع وقت به
شوراي امنيت گزارش دهد;
.7 ابعاد خسارات وارده در خلال منازعه و نياز به تلاشهاي
بازسازي با كمكهاي مناسب بين المللي پس از خاتمه درگيري
تصديق مي گردد و در اين خصوص از دبير كل درخواست
مي كند كه يك هيات كارشناسان براي مطالعه موضوع بازسازي
و گزارش به شوراي امنيت , تعيين نمايد;
.8 همچنين از دبير كل درخواست مي كند كه با مشورت با ايران
و عراق و ديگر كشورهاي منطقه , راه هاي افزايش امنيت و ثبات
منطقه را مورد مداقه قرار دهد;
.9 از دبير كل درخواست مي كند كه شوراي امنيت را در مورد
اجراي اين قطعنامه مطلع نمايد;
.10 مصمم است براي بررسي اقدامات بيشتر جهت رعايت
اين قطعنامه , در صورت ضرورت جلسات ديگري مجددا
تشكيل دهد . (6 )
منابع و مآخذ :
1 ـ صحيفه نور , 1367,4,29
2 ـ فرازهايي از تاريخ پيامبراسلام (ص ) , ص 371
3 ـ سيره پيشوايان , ص 111
4 ـ سيره پيشوايان , ص 112
5 ـ سيره پيشوايان , ص 113
6 ـ شوراي امنيت و جنگ تحميلي عراق عليه جمهوري
اسلامي , ص 141
حضرت امام (ره ) : اگر بند بند استخوان هايمان را جدا
سازند , اگر سرمان را بالاي دار برند , اگر زنده زنده در
شعله هاي آتشمان بسوزانند , اگر زن و فرزندان و هستي مان را
در جلوي ديدگانمان به اسارت و غارت برند , هرگز امان نامه
كفر و شرك را امضا نمي كنيم
عبارت معروف نوشيدن جام زهر , اين توهم را براي برخي
ايجاد كرده كه پذيرش قطعنامه به معناي عدول از اصول و
آرمانهاي انقلاب است اما چنانچه گذشت حضرت امام قدس
سره پس از پذيرش قطعنامه نيز بر اهميت بحث آمريكا ستيزي
تاكيد داشتند
