روزنامه جمهوري اسلامي 23/04/1383 صفحه هنر و ادبيات

* رويدادهاي فرهنگي هنري
* سفالگري در سمنان
* « قزوين » مهد خوشنويسي ايران افول هنر ارزنده خويش را نظاره گر است
رويدادهاي فرهنگي هنري




« تهران قديم » در پارك شهر
از سمت در جنوبي پارك شهر واقع در خيابان بهشت كمي جلوتر به سمت شرق فرهنگسراي شهر واقع شده است . در محوطه باز جنب فرهنگسرا نمايشگاهي از عكسهاي تهران قديم با عنوان « تهران آن روزها » برپاست .
در اين نمايشگاه 40 قطعه عكس از دروازه ها , ميدان ها , خيابان ها و اماكن تاريخي تهران مربوط به سال هاي 1270 تا 1340 شمسي عرضه شده كه از 14 تا 25 تير ماه از ساعت 8 تا 19 در معرض ديد علاقه مندان مي باشد.
دروازه هاي قديم تهران شامل دروازه شميران , دروازه يوسف آباد , دروازه غار , ميدان هاي توپخانه , امام حسين , حسن آباد , خيابان هاي لاله زار , چراغ برق , فردوسي , دربند , جمهوري , پيروزي و بناهايي نظير ساختمان شهرداري و كافه نادري از نمونه تصاوير به نمايش درآمده اند.
هفته كتاب در سراسر كشور برگزار مي شود
دوازدهمين دوره هفته كتاب توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و با همكاري وزارتخانه ها , نهادهاي دولتي , سازمانها و تشكلهاي صنفي حوزه نشر , از اواخر آبان ماه در سراسر كشور برگزار خواهد شد.
احمد مسجد جامعي (وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي ) در ديدار با اعضاي ستاد برگزاري دوازدهمين دوره هفته كتاب , ضمن اعلام اين مطلب گفت : كتاب بايد به سپهر انديشه تبديل شود , چرا كه از طريق كتاب مي توان به بسياري از حوزه ها مانند هنر , سينما , صنعت و اقتصاد وارد شد.
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي از انتخاب كتاب سال دانشجويي به عنوان تجربه موفقي در هفته كتاب ياد كرد و گفت : برنامه كتاب سال دانشجويي هر سال پيشرفت داشته و امسال نيز يازدهمين دوره آن برگزار مي شود كه اين نشان مي دهد دانشجويان كشور توجه و اهميت ويژه اي براي كتاب قايل هستند.
ارگ بم به ثبت جهاني رسيد


در بيست و هشتمين اجلاس كميته ميراث فرهنگي يونسكو , ارگ بم ابتدا به ثبت جهاني رسيد و سپس در فهرست آثار در خطر جهاني قرار گرفت .
به دنبال پيشنهاد كارشناسان يونسكو مبني بر ضرورت ثبت جهاني ارگ بم , براي بهره گيري از كمكهاي مالي و كارشناسي , به منظور سرعت بخشيدن به مراحل احيا و بازسازي اين محوطه تاريخي و با توجه به قابليتهاي تاريخي و معماري اي كه مجموعه تاريخي ارگ بم دارد , پرونده ثبتي اين محوطه , تهيه و به صورت اضطراري در اجلاس امسال يونسكو مورد بررسي قرار گرفت .
ارگ بم , در زلزله پنج دي ماه سال گذشته , بيش از هشتاد درصد تخريب شد كه با قرار گرفتن در فهرست آثار در خطر يونسكو , از مزايا و امكانات اين مركز بهره خواهد گرفت .
« خورشيد مصر » از تلويزيون پخش مي شود
« خورشيد مصر » اولين انيميشن سينماي ايران كه چندي پيش در سينماها به نمايش درآمد. به زودي از شبكه دوم سيما پخش خواهد شد. اين فيلم هشتاد دقيقه اي به زندگي حضرت يوسف (ع ) مي پردازد. تهيه كننده اين فيلم نادر يغماييان است . « خورشيد مصر » در بيست و يكمين جشنواره فيلم فجر نيز به نمايش درآمد , اما با بي مهري داوران جشنواره روبه رو شد.
نخستين جشنواره فيلم و كيفيت برگزار مي شود
چهارمين كنفرانس بين المللي مديريت كيفيت با حمايت سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور و موسسه استاندارد و تحقيقات , اقدام به برگزاري اولين جشنواره فيلم و كيفيت كرده است .
بنابه اعلام روابط عمومي اين جشنواره با توجه به اهميت كيفيت و آموزش اين مقوله در عرصه داخلي و خارجي , مسئولان برگزاري اين كنفرانس , نخستين جشنواره فيلم و كيفيت را با هدف ارتقاي فرهنگ كيفيت برگزار مي كنند.
اين جشنواره با هدف برداشتن گامي در جهت اعمال كيفيت ساختاري در فيلمها و توليد فيلمهايي با موضوع كيفيت , در 29 آذر تا اول دي ماه در سالن همايشهاي رازي , در كنار چهارمين كنفرانس بين المللي مديريت كيفيت برگزار مي شود.
فيلم سازان و علاقمندان براي آشنايي با چگونگي برگزاري جشنواره ياد شده مي توانند در همايش توجيهي اي كه در تاريخ بيست مرداد , در محل خانه هنرمندان برپا مي شود شركت كنند.

سفالگري در سمنان




در ايران سفالگري در نقاط مختلف رواج دارد و سفالگري هر منطقه ويژگيها و خصوصيات خود را داراست . لاله جين همدان , ميبد يزد , شهرضاي اصفهان , جويبار مازندران از جمله مراكزي هستند كه هم اكنون سفالگري به صورت بومي در آن رواج دارد.
سمنان از جمله شهرهايي است كه سفالگري آن منحصر به فرد است و سراميك و كاشي آن از اهميت ويژه اي برخوردار است . تنوع طرح و رنگ و كيفيت مطلوب از ويژگي هاي سفال اين منطقه مي باشد.
در سمنان توليد انبوه و صنعتي صورت نمي گيرد و كارگاهها كوچك و امكانات آنها محدود است , مگر مواردي كه بخش دولتي به آن اهميت داده و باعث گسترش آن شده باشد. در واقع بيشتر هنرمندان برحسب علاقه خود اين پيشه را ادامه مي دهند .
يكي از هنرمندان سفالگر صاحبنام سمنان استاد محمود ابوالعمالي است كه با همراهي دو پسرش در كارگاه خانگي خود اين حرفه را ادامه مي دهند.
اين سه در زيرزمين و حياط خانه شان كارگاهي خانگي با ملزومات آن فراهم كرده اند. اين كارگاه باتمام كوچكي و سادگي بيانگر ذوق و استعداد و خلاقيت و علاقه وافر اين هنرمندان مي باشد و خواسته ها و نيازهاي آنها را برآورده مي كند.
علاقه اين خانواده باعث شده كه دو پسرشان با وجود اينكه رشته تحصيلي آنها هنر نيست , اينكار را با ذوق فراوان انجام مي دهند.
استاد ابوالعمالي 65 سال دارد و از دوران جواني سفالگري را آغاز كرده و همچنان ادامه مي دهد.


اين هنرمند در سالهاي گذشته مدير اداره ارشاد اسلامي سمنان بوده و از جمله كساني است كه از تخريب ارگ سمنان جلوگيري كرده و از عوامل موثر در پابرجا ماندن اين اثر تاريخي بوده است .
استاد ابوالعمالي هم اكنون تمام وقت خود را صرف سفالگري مي كند , با وجود اين كه اين كار برايش بازده اقتصادي چنداني ندارد و فقط در موارد خاص در معرض نمايش و فروش گذاشته مي شود. هرچند از شهرها وارگانهاي مختلف از كارگاه ايشان ديدن مي كنند , اما متوليان دولتي صنايع دستي كشور هيچ گونه حمايتي از اين هنرمند نمي كنند.
تفسيم كار
تقسيم كار بين پدر و دو فرزند بدين گونه است كه پسر كوچكتر فقط كارهاي نقاشي و پسر بزرگتر قالب گيري , رنگ كاري . قالب سازي , مدل قالب و ساختن رنگها و توليد گل سراميك و پدر طراحي , پخت در كوره و گاهي هم مدل تراشي و لعاب زني را انجام مي دهد.
آنها گاه بدنه هاي خام سفال را به صورت آماده از بيرون مي خرند و سپس كارهاي تكميلي را روي آن انجام مي دهند و گاه از طريق ريخته گري قالبهايي را درست مي كنند و سپس آن را تكميل مي كنند.
ريخته گري
دوغاب سراميك از كارخانه لعاب مشهد خريداري مي شود. دوغاب را داخل قالب گچي مي ريزند , سپس منتظر مي شوند تا پس از مدتي يك لايه از دوغاب سراميك به اصطلاح خود را بگيرد و بعد بقيه آن را براي استفاده دوباره داخل ظرف مي ريزند.


در واقع لايه سفت شده دوغاب همان بدنه خام سفال مي باشد. دو نيمه به يكديگر چسبانده مي شود و خطي بين آنها را پرداخت مي شود. زمان ريخته گري بر حسب فصلهاي مختلف سال متغير است .
سپس اين بدنه يا اصطلاحا بيسكويت داخل كوره قرار مي گيرد و بعد از پخت توسط كمپرسور و با پيستوله بادگيري مي شود تا گرد و خاك روي آن گرفته شود و لعاب كدر نشود. بعد از اين مرحله بدنه سفال به دو شيوه تكميل مي شود , يا روي سفال طراحي و بعد رنگ مي شود , يا اين كه به طور يكدست لعاب مي خورد. پيش از لعاب زدن , رنگ دلخواه چندين بار آزمايش مي شود.
لعاب
سنگ مدور صنعتي و شيشه در دستگاهي آسياب مانند ريخته مي شود و اين دستگاه 48 ساعت مي چرخد , تا كاملا سنگ و شيشه به صورت پودر درآيند. اين پودر همان ماده لعاب مي باشد كه بعد از ريختن آب روي آن لعاب به دست مي آيد.
لعاب روي بدنه سفال قرار مي گيريد و سپس آن را براي پخت داخل كوره مي گذارند. بعد از اين مرحله اگر نياز بود , براي درخشش سطح آن از لاستري كه لعاب تركيبي است از اكسيدهاي فلزي مختلف استفاده مي شود كه اصولا در دماي 600 درجه در كوره احيا مي شود . در اين مرحله سفال به اصطلاح حالت غاز مغازي پيدا مي كند.
براي نقاشي روي سفال ابتدا به بدنه سفال يك بار لعاب سفيد زده مي شود و بعد روي آن نقاشي مي كنند و يا عكس برگردان مي چسبانند كه اين مرحله بستگي به سليقه هنرمند يا سفارش دهنده دارد. عكس برگردان ها را كه به صورت حاضري مي خرند توسط يك ورقه كه حالت ژلاتيني دارد , داخل آب مي گذارند عكس را روي سفال مي اندازند. بعد آن را به كوره مي برند. در اين مرحله فقط از كوره گازي يا برقي استفاده مي شود.
در اين كارگاه بيشتر ابزاري كه مورد استفاده قرار مي گيرد همگي توسط همين هنرمندان ساخته مي شود. از قلم گرفته تا مواد اوليه توسط خودشان به كار گرفته مي شود و تنها بخش كوچكي از لوازم مورد نيازشان خريداري مي شود. آنها بر حسب نياز , خود ابزارهايشان را مي سازند.
ساعت كار
ساعت كار در روزهاي عادي 4 ساعت صبح و 4 ساعت بعدازظهر است . اگر سفارشي داده شود ساعات بيشتري وقت صرف مي كنند.
از نظر استاد ابوالمعالي صنايع دستي مستلزم ذوق و ابتكار است كه متاسفانه اين ذوق به دليل عدم حمايت در بسياري از موارد از بين مي رود. صنعتي شدن كارها باعث از بين رفتن ارزش صنايع دستي شده و وقتي توليد انبوه مورد نظر قرار مي گيرد مفهوم فرهنگي صنايع دستي كم رنگ مي شود.
ث ملاحسيني

« قزوين » مهد خوشنويسي ايران افول هنر ارزنده خويش را نظاره گر است




ديار كهن قزوين به عنوان مهد خوشنويسي كشور از ديرباز جايگاه خوشنويسان نامي بوده كه آثار ماندگار خود را براي اعتلاي فرهنگ بزرگ ايراني بر جاي گذاشته اند.
بنابرگزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي از قزوين , از بزرگان هنر خوشنويسي در قزوين مي توان از « ميرعمادحسني » استاد بزرگ خط نستعليق , « ميرزا محمد حسين عمادالكتاب قزويني » از خوشنويسان سرآمد كشور كه استادعلي اكبركاوه و استاد بوذري از بنيانگذاران انجمن خوشنويسان ايران از شاگردان وي بودند و « عبدالمجيد طالقاني و ملك محمد قزويني » نام برد.
همچنين « ميرزا محمدعلي خيارجي » قزويني نيز اولين خوشنويسي بود كه « بسم الله » را به صورت « مرغ طغرا » و بسيار زيبا ترسيم كرد.
اين در حالي است كه هم اكنون زادگاه هنر خوشنويسي به دليل برخي برخوردهاي سليقه اي , برگزار نكردن نشست و همايش هاي هنري و بي توجهي به رشد كيفي اين هنر عملا جايگاه هنري خود را از دست داده است .
يك مدرس خوشنويسي در اين باره گفت : خوشنويسي در دوران گذشته به عنوان لباس ظريف و لطيفي بود براي معاني قرآني و عرفاني ولي امروزه علاوه بر آن ما مي توانيم اين هنر را با تمامي قداست ها بعنوان يك مكتب نه تنها براي مقابله با تهاجم فرهنگي بلكه براي انتقال افكار پوياي اسلام به نسل جوان هديه كنيم .
به گفته احمد پيله چي , متاسفانه برخي مسايل كه ريشه ديرينه دارد باعث شده كه جوانان مستعد فرصت مطرح شدن و شكوفايي در اين هنر را كمتر پيدا كنند.
وي تصريح كرد : استاداني چون ملك محمدحسني قزويني و درويش ميرعماد كه هنر آنها از آفتاب هم روشنتر است به عنوان پشتوانه ها و استوانه هاي هنر خوشنويسي اين خطه بشمار مي آيند.
مسئول خانه فرهنگ ميرداماد استان قزوين گفت : متاسفانه به دليل اداره سنتي انجمن خوشنويسي , اين هنر ارزنده سير نزولي را در ارايه خدمات مناسب به هنرمندان و اعتلاي خوشنويسي داشته است .
« حميد نيرومند » تصريح كرد : شايسته است هر از چندگاهي انجمن خوشنويسان استان همايش و نشست هاي هنري براي تبادل نظر و تجارب خوشنويسان برگزار كند و هم اكنون اين خلا به روشني احساس مي شود.
وي اظهار كرد : متاسفانه خوشنويسي قزوين از نظر كميت و توليد انبوه وضعيت وضعيت خوبي دارد ولي به لحاظ كيفيت از جايگاه مناسبي برخوردار نيست .
مسئول انجمن خوشنويسان استان قزوين گفت : اين خطه به واسطه خوشنويسان بزرگ و برجسته اي كه داشته , پيوسته به صورت تك قطب خوشنويسي در سطح كشور و جهان مطرح بوده و از مهمترين خوشنويسان استان مي توان از « ميرعماد حسني قزويني » در عصر صفويه كه آثارش زينت بخش موزه هاي مهم دنياست , نام برد.
« محصص مستشاري » افزود : خوشنويسان در نگارش نكته ها و ضبط آثار ماندگار و اغناي گنجينه مواريث هنري در قالب كتابت , كتيبه و قطعه نويسي حضور دايمي و نقشي موثر و فرهنگ ساز در عرصه تاريخ و فرهنگ ايران داشته اند.
به گفته وي , ضمن حفظ حرمت آثار نفيس قدما و نقش مهم اساتيد گذشته در زيبايي و ترويج اين هنر , بايستي اذعان نمود كه اين هنر امروزه از تنوع بيشتري برخوردار است .
مستشاري تصريح كرد : انجمن خوشنويسي ميراث دار و تداوم دهنده اين هنرملي است و رسالت اين انجمن انتقال هنر اصيل به نسل هاي آينده مي باشد و اين امر مستلزم حمايت هاي مادي و معنوي مسئولين است .
محصص مستشاري از مالك , عبدالرشيد ديلمي , ميرابراهيم و گوهرشاد خاتون از فرزندان ميرعماد , ميرصدرالدين , محمدامين نوه ميرعماد , كاووس نقاش , مير عبدالرزاق , محمدشفيع عماد الكتاب و عبدالمجيد طالقاني به عنوان بزرگان هنر خط قزوين در طول تاريخ كه شهرت كشوري داشتند نام برد.
انجمن خوشنويسي استان قزوين داراي 70 فارغ التحصيل ممتاز و چندين كلاس و صدها هنرجو در رشته هاي « نستعليق , نستعليق شكسته , ثلث نسخ و تحريري » است كه زيرنظر مربيان به تعلم مي پردازند.