اشاره
« 30 ژوئن » تاريخي است كه اشغالگران عراق بر روي آن
تبليغ زيادي كرده اند. در اين روز براساس اعلام اشغالگران قرار
است حكومت عراق به عراقيها انتقال يابد ولي حتي نخبگان و
سياسيون عراقي نيز چنين باوري ندارند كه آمريكائيها حاضر به
واگذاري اختيارات خود به عراقيها باشند. قدر مسلم اين است
كه آمريكائيها با ايجاد چند پايگاه نظامي در عراق و احداث يك
سفارتخانه بزرگ با 1700 كارمند و ديپلمات , كساني نيستند كه
قدرت را به عراقيها واگذار كنند. بويژه آنكه خود تصريح كرده اند
پس از « 30 ژوئن » نظاميان خود را از اين كشور خارج نخواهند
كرد. پس در اين روز چه اتفاقي خواهد افتاد مقاله زير به اين
سئوال جواب مي دهد.
ظاهرا آنچه در 30 ژوئن (10 تيرماه ) اتفاق خواهد افتاد ,
انتقال قدرت از اشغالگران به دولت منتخب آنان است . دولتي
كه عمده اعضاي آن را تكنوكراتهاي تحصيل كرده غرب تشكيل
مي دهند. افرادي كه كاملا از ديدگاه اشغالگران قابل اعتماد هستند
و مي توان مسئوليتهايي را به آنان سپرد.
آمريكائيها در دولت جديد سعي كردند از اعضاي شوراي
انتقالي عراق كه از مسئولين گروههاي معارض عراقي بوده و
بعضا نيز سوابق مبارزاتي داشتند , استفاده نكنند. شايد اين افراد
از نظر آنان قابل اطمينان نبودند. اشغالگران به بهانه هاي مختلف
از جمله نداشتن تجربه مديريت و داشتن وجهه سياسي , اعضاي
اين شورا را از شركت در كابينه دولت انتقالي محروم كردند. در
واقع به نوعي آنها را دور زدند و به آنها وعده شركت در مجلس
ملي عراق را دادند.
روزنامه واشنگتن پست حدود يك ماه پيش از معرفي دولت
جديد عراق با افشاي اين طرح آمريكائيها نوشت كه اعضاي
شوراي انتقالي از تصدي پستهاي حكومتي محروم مي شوند1.
آمريكا با استفاده از بحران موجود در عراق سعي كرد در
زمينه انتقال قدرت به عراقيها نيز سياستهاي مداخله جويانه اي
را به اجرا گذارد. از اين رو با محروم ساختن اعضاي شوراي
انتقال از تصدي پستهاي دولتي و گماردن افراد مورد اعتماد خود
در اين پستها تلاش نمود بر موانع موجود در راه حاكميت
خويش بر عراق فائق آيد.
روزنامه آمريكايي نيويورك تايمز نيز در اين مورد نوشت :
انتقال قدرت در عراق فريبنده و پوشالي است 2. اين روزنامه
طرح انتقال قدرت را برنامه اي براي پياده كردن خواسته هاي
آمريكا در عراق توصيف كرد.
دولت انتقالي عراق ظاهرا از سوي كميته اي 3 جانبه شامل
اخضر ابراهيمي نماينده ويژه دبيركل سازمان ملل در عراق ,
اعضاي شوراي حكومت انتقالي سابق عراق و پل برمر حاكم
آمريكايي اين كشور انتخاب شد اما در اصل اين انتخاب كاملا
زير نظر پل برمر صورت گرفت .
اخضر ابراهيمي نماينده ويژه دبير كل سازمان ملل در عراق
در مراسم ويژه اي كه ژنرالهاي آمريكايي و پل برمر نيز حضور
داشتند , اعضاي دولت انتقالي را معرفي كرد. وي در اين مراسم
اذعان داشت كه پل برمر , ديكتاتور عراق است و آنچه در عراق
صورت مي گيرد , طبق اراده و خواست اوست , زيرا در اين كشور ,
پول و امضا در دستان برمر است 3.
اين دولت كه منتخب حاكم آمريكايي است , بدون شك
مشروعيت مردمي نيز ندارد همانگونه كه آيت الله سيستاني نيز در
بيانيه اي كه پس از معرفي اعضاي دولت انتقالي منتشر نمود ,
اعضاي اين دولت را چون از طرف مردم عراق انتخاب نشده اند ,
نامشروع دانست 4.
وابستگي شديد اكثريت اعضاي دولت انتقالي به آمريكا به
گونه اي است كه مي توان آن را تامين كننده منافع آمريكا در عراق
دانست . حتي اگر آمريكائيها و حاكم آمريكايي عراق ديگر
مسئوليتي در اين كشور نداشته باشند.
روزنامه نيويورك تايمز با افشاي وابستگي ايادعلاوي
نخست وزير دولت انتقالي عراق به آمريكا , به نقل از منابع
اطلاعاتي سازمان جاسوسي اين كشور موسوم به سيا , مي نويسد :
نخست وزير عراق با سيا همكاري داشت 5.
ريچارد آرميتاژ معاون وزير امور خارجه آمريكا ده روز پيش
از معرفي اعضاي دولت انتقالي عراق مي گويد كه دولت آتي
عراق خودمختار خواهد بود , اما آنچه از ظواهر امر پيداست
محدوديتهايي نيز خواهد داشت 6.
فرد شماره دو وزارت خارجه آمريكا كه با شبكه تلويزيوني
سي .ان . ان مصاحبه مي كرد , به موضوع جالب ديگري اشاره كرد
او گفت كه اعضاي دولت انتقالي , كه دولتي منتخب نخواهند
بود , تصميماتي خواهند گرفت كه دست دولتهاي آتي را در
درازمدت خواهند بست .
ژنرال كالين پاول وزير امور خارجه آمريكا نيز چند روز پس
از تعيين اعضاي دولت انتقالي از سوي پل برمر , نكته جالبي را
مطرح مي كند. او اظهار نظر مي كند كه دولت انتقالي عراق در
قبال اقدامات نيروهاي آمريكايي و انگليسي مستقر در عراق حق
وتو نخواهد داشت 7. اين امر بدين معني است كه اين دولت بايد
نظرات خود را براساس ديدگاههاي آمريكا اعمال گرداند.
هر چند پس از دهم تيرماه پل برمر از عراق خواهد رفت و
ديگر حاكم آمريكايي در اين كشور حضور نخواهد داشت اما
آمريكائيها فكر همه چيز را كرده اند زيرا آنها در نظر دارند
سفارت خانه اي را با 1700 ديپلمات و كارمند در عراق به
راه اندازند كه اين سفارت بزرگترين سفارتخانه آمريكا در جهان
خواهد بود. حتي در خبرها آمده است كه تا ساخته شدن سفارت
جديد آمريكا در قلب بغداد , اعضاي اين سفارتخانه در يكي از
كاخهاي صدام به وظايف خود يعني هدايت دولت انتقالي ,
خواهند پرداخت .
« مارك سابيورا » سخنگوي پل برمر حاكم آمريكايي عراق در
ارديبهشت ماه گذشته اعلام كرد كه تا كمتر از 45 روز ديگر ـ
دقيقا همزمان با خداحافظي پل برمر و انتقال قدرت به عراقيها :
سفارت آمريكا در عراق رسما فعاليت خود را آغاز خواهد كرد8.
راديو آزاد عراق به نقل از وي افزود كه در نخستين گام در
راه اندازي سفارت آمريكا در عراق هزار ديپلمات آمريكا و 700
كارمند عراقي مشغول به كار مي شوند. وي همچنين گفت كه ما در
موصول , بصره و كركوك نيز كنسولگريهايي را داير خواهيم كرد.
اگر واقعا قصد دخالت در امور داخلي عراق وجود ندارد و
دولت انتقالي تمامي امور را به عهده خواهد گرفت چه نيازي به
وجود چنين سفارت خانه عريض و طويلي وجود
دارد.
شوراي امنيت سازمان ملل خرداد ماه گذشته قطعنامه
جديدي را در مورد كشور اشغال شده عراق به تصويب رساند9.
پيش نويس اين قطعنامه كه مشتمل بر 32 بند بود توسط دولتهاي
آمريكا و انگليس نوشته شد و با اصلاحات اندكي كه تحت فشار
كشورهاي روسيه , آلمان و فرانسه انجام شد , به تاييد شوراي
امنيت سازمان ملل رسيد.
روح اصلي قطعنامه مشروعيت دادن به ادامه حضور نظاميان
اشغالگر در عراق است . هر چند طبق بند 2 قطعنامه از نيروهاي
اشغالگر خواسته شده كه در زمان معيني از عراق عقب نشيني
كنند10. اما در بند دوازدهم همين قطعنامه مسئوليت تجديدنظر و
بررسي حضور نظاميان اشغالگر در عراق به دولت انتقالي محول
شده است , دولتي كه منتخب اشغالگران است و هيچگونه
مشروعيت مردمي ندارد11.
مطمئنا اختيار تعيين حضور يا عدم حضور نظاميان اشغالگر
در اختيار دولت انتقالي نخواهد بود و اين بند از قطعنامه به
منظور مشروعيت بخشيدن به حضور نظاميان آمريكايي و
انگليسي در عراق اضافه شده است . زيرا كه اگر نظاميان اشغالگر
قصد خروج از عراق را داشتند , نيازي به احداث پايگاههاي
نظامي جديد در اين كشور نبود.
جرج بوش رئيس جمهوري آمريكا يك هفته پس از تصويب
اين قطعنامه در شوراي امنيت سازمان ملل در گفتگو با شبكه
خبري بي .بي . سي گفت كه براي بستن قراردادي با دولت موقت
عراق به منظور احداث برخي پايگاههاي عملياتي در شرايط
مختلف اقدام خواهيم كرد12. وي در اين مصاحبه تاكيد كرد كه
هرگز اجازه نخواهد داد نظاميانش براي پيشبرد ماموريت خود از
دولت عراق اجازه بگيرند. اما كالين پاول وزير امور خارجه
آمريكا با سياست خاصي اين مسئله را مطرح مي كند. او مي گويد
كه اگر دولت انتقالي عراق از ما بخواهد نيروهاي خود را از عراق
خارج خواهيم كرد13. او حتي پيش بيني مي كند كه دولت انتقالي
عراق چنين درخواستي را نخواهد كرد و اضافه مي كند كه هيچ
شكي نيست كه دولت موقت عراق از ادامه حضور نيروهاي
اشغالگر در اين كشور استقبال خواهند كرد. وزير امور خارجه
آمريكا كه با روحيات افراد دولت انتقالي آشناست بي جهت اين
مطالب را نگفته است كما اينكه اياد علاوي نخست وزير عراق نيز
در يك مصاحبه تلويزيوني گفت كه دولت موقت عراق و شوراي
امنيت در صدد توافقي براي ماندن نيروهاي چندمليتي در عراق
پس از دهم تيرماه هستند. وي با صراحت مي گويد كه ما مجوز
ماندن نيروهاي چند مليتي در عراق حتي پس از دهم تيرماه را
داديم 14.
همچنين هوشيار زيباري وزير امور خارجه عراق هم طي
سخناني در شوراي امنيت خواست كه نيروهاي اشغالگر به
رهبري آمريكا در عراق بمانند15
در هر حال ادامه حضور نزديك به يكصد و پنجاه هزار
نظامي اشغالگر در عراق مي تواند موجب ترديد بيشتر مردم عراق
به واقعي بودن مشروعيت دولت انتقالي كشورشان شود. به نظر
مي رسد يك دولت موقت فاقد استقلال و حاكميت در عراق
زائيده اشغال آن كشور و بيانگر راهبرد آمريكا براي مستقر كردن
يك دولت تحت الحمايه است كه واشنگتن بتواند براي حفظ
منافع خود به آن تكيه كند.
قطعنامه جديد كه با 15 راي موافق اعضاي شوراي امنيت به
تصويب رسيد , با اين هدف به شوراي امنيت ارائه شد كه به
دولت دست نشانده و به برنامه هاي اشغالگران مشروعيت
بين المللي ببخشد , در حاليكه مي دانيم نه دولت انتقالي دولت
منتخب مردم عراق است و نه اشغالگران قصد عقب نشيني از اين
كشور را دارند.
پاورقي :
1 ـ 82,3,6 روزنامه سياست روز
2 ـ 83,3,11 روزنامه جمهوري اسلامي
3 ـ 83,3,13 روزنامه جمهوري اسلامي
4 ـ 83,3,16 روزنامه جمهوري اسلامي
5 ـ 83,3,21 روزنامه جمهوري اسلامي
6 ـ 83,3,3 روزنامه جمهوري اسلامي
7 ـ 83,3,16 روزنامه جمهوري اسلامي
8 ـ 83,2,28 روزنامه جمهوري اسلامي
9 ـ 83,3,24 روزنامه جمهوري اسلامي
10 ـ در بند 2 قطعنامه آمده است : روز سي ام ژوئن سال 2004
(10 تيرماه 1383 ) اشغال عراق پايان مي يابد و نيروهاي اتئلاف
شروع به عقب نشيني مي كنند و عراق استقلال كامل خود را باز
مي يابد.
11 ـ در بند 12 قطعنامه آمده است : تجديدنظر و بررسي وضعيت
نيروهاي چند مليتي در عراق بايد به درخواست دولت عراق يا
12 ماه پس از تصويب قطعنامه صورت بگيرد و حضور اين
نيروها با تكميل روند سياسي عراق و براساس بند چهارم اين
قطعنامه پايان مي يابد. در صورت درخواست دولت عراق ,
نيروهاي چند مليتي از اين كشور خارج مي شوند.
12 ـ 83,3,20 روزنامه خراسان
13 ـ 83,2,27 روزنامه حمايت
14 ـ 83,3,16 روزنامه جمهوري اسلامي
15 ـ 83,3,16 روزنامه جمهوري اسلامي
نيويورك تايمز : انتقال قدرت در عراق فريبنده و
پوشالي است و به منزله پوششي براي تامين
خواسته هاي آمريكا طرح ريزي شده است
پاول وزير خارجه آمريكا : دولت انتقالي عراق در
برابر اقدامات نظاميان آمريكائي و انگليسي مستقر
در اين كشور حق وتو نخواهد داشت
اگر آمريكائيها مصمم به انتقال قدرت به عراقيها
بودند چه نيازي به تاسيس پايگاههاي نظامي متعدد
در اين كشور و احداث يك سفارتخانه بزرگ با 1700
كارمند در بغداد و حفظ 150 هزار نظامي در سراسر
عراق داشتند
