يادداشتي بر تغيير و تحولات شوراي نظارت
بر نمايش مركز هنرهاي نمايشي
همانگونه كه در خبرها آمده است , « فرهاد مهندس پور »
رئيس شوراي نظارت بر نمايش مركز هنرهاي نمايشي شد.
« مهندس پور » جايگزين حسين مسافر آستانه شد و به اين ترتيب
مسئوليتي خطير و حساس را به عهده گرفت .
اكنون ـ و نيز در گذشته ـ هر نمايشي به اجرا درآيد ,
پاسخگوي آن مركز هنرهاي نمايشي و در واقع شوراي نظارت و
ارزشيابي مركز هنرهاي نمايشي است .
متاسفانه يكي از آسيب هاي جدي كه در همه دوره ها به بدنه
مركز هنرهاي نمايشي وارد مي شود , از ناحيه اين شورا و عدم
اجراي آيين نامه اي مدون و مشخص براي اجراي نمايش هاست .
شوراي نظارت بر نمايش قطعا نيازمند تنظيم و تدوين
آيين نامه اي است كه در آن هم تركيب شورا مشخص باشد و هم
چگونگي دادن مجوز اجرا براي نمايشها.
اكنون نيز افراد حاضر در شورا با سلايق و تشخيص فردي
رئيس شورا انتخاب مي شوند و هر چند كه , بيشتر افراد اين شورا
هنرمندان و كارشناسان تئاتر هستند , اما دعوت از ايشان ,
قاعده مند و بر اساس ضوابط خاصي نيست . اينگونه است كه
برخي مواقع , گروه ها و رفقا و ياران رئيس شورا به راحتي اجازه
حضور در اين شورا مي يابند و برخي هنرمندان و كارشناسان
تقريبا در هيچ دوره اي ـ عليرغم داشتن توانايي ـ به شوراي
نظارت دعوت نمي شوند.
ظاهرا رئيس كنوني شورا , موكدا خواهان حضور هنرمندان و
كارشناسان تئاتر در اين شوراي حساس است و يكي از اقدامات
مثبت او , عذر خواستن از افراد غير تئاتري شوراي قبلي است ,
اما اين اقدام كافي نيست , بلكه بيش از همه , تشكيل فوري
جلسات مشاوره و كارشناسي براي دستيبابي به يك دستورالعمل
اجرايي ضروري است . دستورالعمل يا آيين نامه اي كه در آن همه
موارد و جزئيات شرعي و عرفي و قانوني رعايت شده باشد و
ضمن آن بتواند فضاي نامناسب حاكم بر اجراهاي كنوني را به
سمت و سوي درستي هدايت كند.
نكته ديگر بهره گيري از هنرمندان اداره تئاتر ( يا انجمن
نمايش ) است . در حال حاضر عده نسبتا زيادي از بازيگران و
كارگردانان تئاتر از مركز هنرهاي نمايشي حقوق دريافت مي كنند
تا آثار هنري عرضه كنند.
اين افراد مي توانند به تناوب در تركيب اعضاي شورا قرار
گيرند و نظارت كارشناسي خود را ارائه كنند. بسياري از ايشان
ماههاست كه حقوق منظم دريافت مي كنند اما هيچ كاري در
حيطه تئاتر انجام نمي دهند. از طرف ديگر , بسياري از
كارشناسان مركز هنرهاي نمايشي كه در بخش هاي گوناگون ,
شهرستانها , روابط عمومي , بين الملل , جشنواره ها و... مشغول
به كار هستند , مي توانند در نقش يك كارشناس و مشاور و طبق
دستورالعمل شوراي نظارت , به بازبيني نمايشها بپردازند.بدين
نحوه از سليقه گرايي نيز پرهيز مي شود.
يك نكته ديگر نيز وجود دارد كه نبايد فراموش شود و يا
ناديده انگاشته شود , يك شوراي قوي و منسجم بايد از نظرات
كارشناسان امور اجتماعي , روانشناسي و فردي كه احاطه و
تسلط بر احكام و شرعيات را دارد , بهره ببردـ چنين افرادي
مي توانند حتي در تنظيم و تدوين آيين نامه و دستورالعمل ,
ياري رسان شورا باشند و باداشتن مسئوليت در شوراي نظارت ,
مصوبات آن را محكم تر كنند.
|
از پاسخ آتشكار تا ساخت يك
تكيه دولت ديگر!
|
در حاشيه رويدادهاي تئاتري
تئاتر كودك رونق مي گيرد !
فصل گرم و طولاني تابستان , دوباره از راه رسيد. فصلي كه با
فرارسيدن آن نهضت هاي مختلف فرهنگي به پا مي شود و حرف و
حديثها و قول و قرارهاي ريز و درشت شنيده مي شود. مسوولان در
اين فصل سريعا به خاطرشان خطور مي كند كه كودكان و نوجوانان نياز
به سرگرمي , تفريح و آموزش دارند.
در اين ميان تئاتر هم ظاهرا مي تواند كمي از اوقات فراغت كودكان و
نوجوانان را پر كند. در حيطه مركز هنرهاي نمايشي فقط يك سالن , جور
همه سالن ها و فضاها را مي كشد كه آن هم سالن يا تالار « هنر » واقع در
مركز شهر است . تالار هنر سالهاست كه ويژه نمايشهاي كودك و
نوجوان و گاه عروسكي است . آخرين بار « بهروز غريب پور » دستي به
سر و گوش اين تالار كشيد و به واقع آن را شيك و تر و تميز كرد , بعد
تالار را سپردند به خانم « پريسا مقتدي » كه بازيگري اهل شيراز و يا
حداقل ساكن شيراز بود. همان بازيگر نقش « هنگامه » در نمايش
دانشجويي در جشنواره تئاتر دانشجويان اصفهان (جشنواره هشتم ).
مقتدي كار اداري اش را با سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران شروع
كرد و سپس مسوول تالار هنر شد. مديريت او تاكنون دوام آورده و با
اوج و فرودهاي زيادي همراه نبوده است . اكنون نيز در تالار تحت
مديريت او نمايشي با نام « جادوگر بينكل بون » به كارگرداني « سيمين
اميريان » اجرا مي شود كه يكي از بازيگرانش « پرستو گلستاني » است .
شنيده ها حاكي است كه نمايش مذكور با استقبال تماشاگران روبرو شده
است . كارگردان نمايش نيز ـ البته ـ تحصيلكرده و مدرس دانشگاه
است . « اميريان » چندين سال است كه در حيطه نمايش كودك و نوجوان
فعال است و نمايشنامه هايي را نوشته و ترجمه كرده است . وي عضو
هيات علمي دانشكده هنر و معماري دانشگاه آزاد اسلامي است و در
طول سال حتماج يك يا دو نمايش را براي كودكان كارگرداني مي كند و در
جشنواره نمايشهاي عروسكي نيز فعال است .
با همه اين حرفها , با يك گل بهار نمي شود و تالار هنر فقط مي تواند
اوقات فراغت بخش كوچكي از تماشاگران را ـ آن هم در بخشي از
تهران بزرگ ـ پر كند. هر چند مركز توليد تئاتر كودكان كانون پرورش
فكري نيز در طول سال فعال است و در اين فصل نيز نمايشي با نام
« قصه هاي بابا نمايش » به كارگرداني « حسن دادشكر » در آن اجرا
مي شود. اما آن سالن نيز پاسخگوي نيازهاي همه اقشار نيست . چرا كه
تهران فقط ميدان هفتم تير و اطراف آن و يا پارك لاله و اطرافش نيست .
ده ها نقطه متفاوت در تهران است كه بايد در آنها نيز كودكان و نوجوانان
مورد توجه قرار گيرند. ضمن اينكه فقط تهران نيست كه كودكان و
نوجوانان در آن زندگي مي كنند. در اقصي نقاط كشور كودكان و
نوجوانان و به تعبير ديگر آينده سازان كشور زندگي مي كنند و در نهايت
اينكه فقط « تابستان » اوقات فراغت ندارد. الحمدالله آنچه در كشور ما
فراوان است , اوقات فراغت !!
جشنواره هاي استاني مي رسند; بدون تغيير !
خبرگزاري ايسنا خبر داده است كه شانزدهمين جشنواره تئاتر
استان آذربايجان شرقي به منظور رشد و اعتلاي هنرهاي نمايشي , مهر
ماه امسال در تبريز برگزار مي شود و همين خبرگزاري افزوده است كه
اين جشنواره به همت « مركز هنرهاي نمايشي » و با همكاري اداره كل
فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان شرقي ترتيب يافته و در چهار بخش
مسابقه خياباني , جنبي و مرور , برگزار خواهد شد.
خبري كه ايسنا مخابره كرده است واجد همان ويژگيهاي هميشگي
است كه سالهاست بر تئاتر ما حاكم است . يعني جمله اي شعاري و
نخ نما و معروف كه جشنواره استان فلان , به منظور رشد و اعتلاي
هنرهاي نمايشي و.... اما متاسفانه همچنان كه سالها مي گذرد , نه تنها
شاهد رشد و اعتلايي نيستيم كه رفته رفته , زوال تئاتر را ـ به ويژه در
شهرستانها ـ شاهديم .
شكر خدا , دكتر نشان خود مديركل ارشاد دو استان متفاوت بوده
است . او خوب مي داند كه در جشنواره هاي استاني چه ها مي گذرد و چه
ساز و كاري بر آنها حاكم است . بر اين رئيس جديد مركز هنرهاي
نمايشي فرض است كه تغييراتي را ـ حتي همين امسال ـ در شيوه
برگزاري جشنواره ها اعمال كند.
قطعا تئاتر شهرستانها با برگزاري جشنواره ها رونق نمي گيرد. گو
اينكه , اتفاقي همچون جشنواره ها , سبب مي شود تا موجوديت اساسي و
اصلي تئاتر كه همان اجراي عمومي است , مخدوش و فراموش شود.
ساز و كار كنوني , چنين است كه عده اي كارشناس تكراري در
سفرهاي ماموريتي , عازم استانهاي گوناگون مي شوند , نمايشهايي را
مي بينند , سليقه هاي خود را در انتخاب آنها اعمال مي كنند. در آن سو نيز
تعدادي از گروه ها با كمترين امكانات و انگيزه , نمايشهاي خود را آماده
اجرا مي كنند. چند روزي در قالب برگزاري يك جشنواره , خود گروه ها
و اقوام و آشنايان , نمايشها را مي بينند. آرا خوانده مي شود , عده اي
راضي و عده بيشتري ناراضي , و سرانجام يك يا دو گروه به جشنواره
منطقه اي راه مي يابند و.... تمام !اين مي شود , كليت تئاتر كشور ما در
ساير شهرهاي كشور به غير از تهران . حال سوال اصلي اين است كه
تئاتر كشور از اين جريان چقدر سود برده و ارتقا مي يابد
زمان مي گذرد و اگر همين گونه ادامه يابد , امسال هم شاهد
چرخيدن در بر همان پاشنه هستيم . كاري بايد كردن !
تئاتر دفاع مقدس ادامه دارد; هنرمندان با اطمينان كار كنند.
هنگامي كه خبر تغيير و تحولات جشنواره تئاتر دفاع مقدس به
گوش رسيد , شايعات و حرف و حديثهاي مختلفي , رواج يافت . اما
« سيد محمد علوي » دبير تازه جشنواره تئاتر دفاع مقدس با انتصاب
افرادي به جاي مديريتهاي استعفا كرده بار ديگر كشتي روبرو شده با
تلاطم را در مسير عادي آن قرار داد و اعلام كرد كه با كمي تغيير در زمان
برگزاري جشنواره هاي منطقه دو و سه , يازدهمين جشنواره تئاتر دفاع
مقدس در زمان موعود (مهرماه 1383 ) در مشهد برگزار مي شود . از يك
بابت ديگر هم خيال دبير جشنواره راحت است و آن اينكه , سردار علوي
خود اهل خراسان است , و مطمئن است كه ميزبان شايسته اي براي
هنرمندان خواهد بود.
علوي نه تنها اعلام كرده است كه در پي برگزاري جشنواره اي قوي
و با شكوه و در خور شان بزرگداشت دفاع مقدس است , بلكه تاكيد كرده
است كه راهبردهاي اصلي جشنواره تئاتر دفاع مقدس و ساير امور هنري
بنياد حفظ آثار و ارزش هاي دفاع مقدس , طي برنامه اي پنج ساله مدون
خواهد شد. او در نخستين جلسه مطبوعاتي خود با اعلام اسامي دكتر
فردوس حاجيان , دكتر فرشيد ابراهيميان , رحمت اميني , مهرداد
رادياني مخصوص به عنوان مسئولان و معاونت هاي مختلف برگزاركننده
جشنواره نشان داد كه علاوه بر حيطه تعهد , به تخصص و تجربه علمي
نيز كاملا معتقد است و در بدنه مديريت جشنواره از افرادي كه عموماج
عضو هيات علمي دانشگاه ها هستند , بهره برده است . « محمد جمالپور »
نيز كه تا نيمه هاي راه دبير جشنواره بوده است , پس از اعمال تغييرات ,
گفته است كه انشاالله اين تغييرات براي تئاتر دفاع مقدس ثمره خير به
همراه داشته باشد , هر چند كه سردار علوي همچنان مصر است كه
افرادي چون حسين مسافر آستانه , جمالپور , پارسايي و هوشنگ
هيهاوند , همچنان در برگزاري جشنواره تئاتر دفاع مقدس , ياري رسان
او باشند.
جلسات پژوهشي در تالار سنگلج !
يكي از تالارهاي نمايش تهران كه طي چند سال اخير , در حال به دست
آوردن جايگاه اصلي اش است , تالار سنگلج است . در اين تالار
نمايشهايي به اجرا درآمده كه مخاطبان بسياري را به خود جلب كرده
است . نمايشهايي از مرحوم علي حاتمي (حسن كچل ) , علي نصيريان
(بلبل سرگشته ) و... به صحنه رفته است . عموم نمايشهاي اجرا شده در
اين تالا رنگ و بوي ملي و بومي و فرهنگ اين سرزمين را داشته است . از
زمان تصدي كيوان نخعي توجه به برنامه هاي تالار سنگلج بيشتر شده و
اين مدير جوان تلاش كرده است , پذيراي اجراهاي مناسب و مردمي و
پرتماشاگر باشد. در كنار اين توجه , اخيرا برگزاري جلسات پژوهشي و
سخنراني نيز به برنامه هاي اجرايي اين تالار اضافه شده و قرار است با
نظم و ترتيب ادامه يابد.
مدير تالار سنگلج در گفت و گويي با ايسنا اعلام كرده است كه : در
حال حاضر هيات مديره كانون نمايش هاي سنتي و آييني درصدد هستند
كه اين جلسات را به صورت منظم , شنبه هر هفته برگزار و از استادان
اين رشته براي سخنراني دعوت به عمل آورند. نخعي درباره ديگر
برنامه هاي كانون نيز اعلام كرده است كه : « تصميم داريم در صورت
امكان از نمايشهاي آييني كه در ديگر شهرستانها اجرا شده اند , دعوت
كنيم تا به صورت محدود در تالار اجرا بشوند.
مهمترين نكته اي كه نخعي به آن اشاره كرده ارائه طرحي براي
گردآوري (آرشيو) هنرهاي آئيني ـ سنتي است چرا كه در صورت اجراي
اين طرح , آرشيوي شامل عكس و فيلم درباره نمايشهاي آييني و سنتي
وجود خواهد داشت كه منبعي براي پژوهشگران اين رشته خواهد بود.
اين مدير جوان , درباره وضع تالار سنگلج گفته است : سيستم هاي
خنك كننده تالار راه اندازي نشده اند كه البته مسئولان عمراني
وزارتخانه قول مساعد داده اند كه سيستم خنك كننده تا هفته ديگر
راه اندازي شود.
ساخت يك تكيه دولت ديگر!
بازهم تعزيه خوانان و پژوهشگران تعزيه پير و جوان گردهم جمع
شدند و از كمبودها و كاستي هاي هميشگي گله و شكوه كردند. در جمع
اين تعزيه خوانان و تعزيه پژوهان داود فتحعلي بيگي رئيس انجمن تعزيه
خوانان به همراه محمدحسين ناصر بخت (مدرس و پژوهشگر) و
چندتن از تعزيه خوانان با تجربه حضور داشتند.
فحتعلي بيگي همچنان عقيده دارد كه « متاسفانه در ايران نسبت به
حفظ و اشاعه و نگهداري اين ميراث فرهنگي و معنوي كوتاهي شده
است . به نحوي كه اين هنر در معرض نابودي است . رئيس هيات مديره
انجمن اشاره مي كند كه در همه جاي دنيا مركزي براي آموزش و اشاعه
نمايشهاي سنتي وجود دارد اما در كشور ما اگر هم در جايي از تعزيه
پشتيباني و حمايت شده به سبب كوشش هاي فردي بوده است . وي
مي گويد : « هنوز هيچ مكان مشخصي براي اجراي تعزيه در نظر گرفته
نشده است و با وجود برگزاري جشنواره نمايشهاي آييني و سنتي ,
سوگواره , تعزيه و تدريس واحدهاي آشنايي با تعزيه در دانشگاهها در
تهران و ساير شهرستانها , مراكز مشخصي براي اجراي تعزيه وجود
ندارد.
ناصربخت نيز با اشاره به اينكه تاكنون با مسئولان , رايزني هايي
براي ساخت تكيه اي همچون تكيه دوست انجام شده است گفت :
« مذاكراتي با شهرداري و نمايندگان مجلس انجام داده ايم تا بتوانيم
مكاني ثابت براي تمام طول سال براي اجراي تعزيه داشته باشيم كه
بتوانيم به طور دائم مجالس تعزيه را در آن اجرا كنيم اما هنوز اين
مذاكرات به نتيجه نرسيده است . وي همكاري شهرداري , مركز هنرهاي
نمايشي , معاونت هنري وزارت ارشاد و سازمان ميراث فرهنگي را براي
ايجاد اين تكيه لازم و ضروري دانست .
فتحعلي بيگي نيز در پايان يادآوري كرد كه تعزيه بايد به يك جريان
مستمر فرهنگي تبديل شود. وي از تمام كساني كه به فرهنگ اين مملكت
عشق مي ورزند , چه به عنوان يك صاحب منصب و صاحب مقام و چه
به عنوان يك وطن پرست خواست كه انجمن تعزيه خوانان را در راه
تحقق اهدافش و احيا و اشاعه هنر تعزيه ياري دهند.
آتشكار جواب داد!
بالاخره يكي از مسئولان جشنواره آتشكار (ذوب آهن اصفهان ) به
خبرنگار ايسنا پاسخ داد كه جشنواره تئاتر آتشكار از بيستم تا بيست و
پنجم تيرماه در اصفهان برگزار مي شود.
اسدالله اسدي , يكي از مسئولان جشنواره گفت : « كليه نمايشها و
فيلم هاي صنعتي كه توسط مستندسازان و كارگردانان تئاتر با موضوع
« تاثير صنعت بر محيط زيست و روابط اجتماعي استان ها تهيه شده
است تا اوايل تيرماه توسط بازبين هاي جشنواره , بررسي و انتخاب
مي شوند. وي ادامه داد : « در بخش تئاتر , بازبين هاي ما عبارتند از
جمشيد خانيان , محمد چرم شير , اسماعيلي , كوشان و موحديان و در
بخش فيلم هاي مستند نيز فرشاد احمدي و رضوي فيلم هاي ارسالي را
بازبيني مي كنند.
وي با تاكيد بر نمايش ها و فيلم هاي رسيده افزود : با توجه به اينكه
حمايت كننده اصلي اين جشنواره خود ذوب آهن است و محور ما نيز
حول موضوع تاثيرات صنعت است پس اولويت و معيارهاي انتخاب ما
پرداختن به اين موضوع است .
وي در پايان گفت ; تاكنون 35 فيلم به دبيرخانه رسيده است و
علاوه بر آن حدود 57 نمايش نيز بازبيني مي شوند .
| |