نگاهي به انقلاب 1297 , سنگ بناي
استقلال و نجات عراق
آخرين قسمت
علي معصومي (وزوايي
اشاره
در شماره نخست اين مقاله , به موضوع بهره برداري
جهان استعمار و استكبار از نيروهاي داخلي در تقابل
تاريخي با جهان اسلام اشاره شد و ذكر گرديد كه
استعمارگران در همه تهاجمات استعماري , با حيله هاي
مختلف از نيروهاي داخلي مثل ساده لوحان , جاهلان ,
خائنان و... در راه اهداف نامشروع خود بهره گرفته اند. در
ادامه اين مطالب , از قيام نجف اشرف كه تقابلي سخت بين
استعمارگران و مدافعان شهر نجف در سال 1297 شمسي
بود , به عنوان نمونه ياد شد و مطالبي پيرامون استفاده
مهاجمان و استعمارگران از نيروهاي ساده لوح و خائن به
ميان آمد. اكنون ادامه مطلب را مرور
مي كنيم .
سيدمهدي سيدسلمان و همفكران او نيز از عوامل دشمن و از
خائنيني محسوب مي شدند كه در لباس يك مسلمان عراقي و نجفي ,
ضربه مهلك و بسيار خائنانه اي به قيام نجف اشرف زدند. اين شخص
كه رياست بخش نسبتا بزرگي از نجف اشرف به نام محله الحويش را
دردست داشت , همراه عده اي از روساي محلات , از همان ابتدا حاضر
به دفاع از شهر و ياري رساندن به قيام گران و مدافعان شهر نشد و بدين
ترتيب , در كنار دشمن متجاوز قرار گرفت . اين شخص رابطه خوبي با
فرمانده اشغال گران داشت و در طول قيام نجف اشرف , بارها با
متجاوزيني كه نجف اشرف را محاصره كرده بودند ديدار كرد و
دستورالعمل هاي مناسب را از آن ها گرفت . علاوه بر اين , سيدسلمان بين
علما و بزرگان ديني نجف اشرف , رفت وآمد داشت و پيوسته پيغام
متجاوزان كه مبتني بر تهديد , تطميع و سازش بود , به علما مي رساند.
البته علما و رهبران قيام به اين پيغام ها اعتنايي نمي كردند.
در حالي كه حدود بيست روز از قيام نجف اشرف گذشته بود و شهر
كاملا از سوي مهاجمان انگليس به محاصره درآمده بود , سيدمهدي
سيدسلمان و همفكران او خيانت بزرگي مرتكب شدند و دروازه هاي
شهر را به روي انگليسي ها گشودند. از ميان چهارمحله بزرگ و مهم
نجف اشرف , محله الحويش از نظر دفاعي و نظامي , اهميت
فوق العاده اي داشت , زيرا در نزديكي محله مذكور تپه بسيار مهمي بود
كه تسلط بر آن به معني تسلط بر كل نجف اشرف بود. در طول قيام , هر
شب عده اي مامور حفاظت از محله الحويش و تپه آن بودند. روز
هجدهم محاصره نجف اشرف , سيدمهدي سيدسلمان نزد فرمانده
متجاوزان و محاصره كنندگان نجف اشرف عزيمت كرد و با دستورالعمل
جديد بازگشت . پس از اين ديدار , سيدسلمان و همفكران و پيروان او
داوطلب شدند تا در يكي از شب ها از محله الحويش و تپه هاي مشرف به
شهر حفاظت كنند. بدين ترتيب , روز بيستم قيام و محاصره نجف
اشرف , حفاظت از محله الحويش و تپه مورد نظر به سيدسلمان و پيروان
و ياران او واگذار شد. در شب روز مذكور كه حفاظت از محله الحويش
و تپه آن در دست افراد سيدسلمان بود , طبق توافقي كه از قبل بين
انگليسي ها و سيدسلمان به عمل آمده بود , محافظان در تاريكي نيمه
شب به دستور سيدسلمان محل ماموريت خود را ترك كردند و اجازه
دادند انگليسي ها به راحتي بر تپه حساس و مهم محله الحويش مسلط
شوند.
وقوع اين خيانت بزرگ , لطمه بسيار سنگيني بر قيام نجف اشرف زد
و اوضاع را كه تا آن روز به نفع قيام گران و مدافعان شهر بود , به طور كلي
تغيير داد و سربازان مهاجم بر شهر اشراف پيدا كردند و توپ ها و
تجهيزات خودشان را در تپه مذكور مستقر نمودند تا شهر را با شدت
بيشتر هدف تهاجم و رگبار مسلسل و توپ قرار دهند.
خيانت سيدسلمان و پيروان و افراد او به همين حد ختم نشد و
آن ها در طول محاصره نجف اشرف و همچنين بعد از پايان يافتن قيام , به
طور مستمر و مكرر اقدام به خيانت و همكاري با متجاوزان نمودند.
يكي از خيانت هاي گروه مذكور اين بود كه انقلابيون و مبارزين و
خانواده هاي آن ها را شناسايي مي كردند و با وقاحت تمام مدافعان شهر
را دستگير مي نمودند و به دست انگليسي هاي متجاوز مي سپردند. اين
گروه , نقش زيادي در گرفتارشدن افراد مبارز داشتند و بسياري از كساني
كه به اسارت متجاوزان درآمدند با خيانت ها و همكاري هاي همين افراد
در چنگال متجاوزان گرفتار شدند.
خيانت هاي گروه سيدسلمان به همان اندازه كه موجب انبساط
خاطر متجاوزان و تقويت روحيه آن ها مي شد , سبب اندوه و
سخت شدن كار مبارزان و مدافعان شهر مي گرديد , زيرا لازم بود آن ها از
يك سو با 45 هزار سرباز مهاجم انگليس مبارزه كنند و از سوي ديگر ,
توطئه ها و خيانت هاي مزدوران داخلي استعمار را دفع
نمايند.
پليس مزدور انگليس در نجف اشرف كه حدود يك سال پيش از
قيام با جمع آوري تعدادي از نيروهاي بومي و عشايري تشكيل شده
بود , از ديگر نيروهاي داخلي بودند كه ابزار متجاوزان شدند. اين
تشكيلات انتظامي و امنيتي كه به « شبانه » شهرت داشت مرتكب ستم ها
و تجاوزات زيادي در شهر نجف اشرف شد. تجاوزات اين گروه به
قدري آزاردهنده و ستمكارانه بود كه عموم مردم شهر نجف به شدت از
آن ها نفرت داشتند و سعي مي كردند به هيچ وجه با اين گروه مزدور
مواجه نشوند. مردم اگر مي ديدند يكي از افراد شبانه در قهوه خانه اي
نشسته است , هرگز به آن قهوه خانه نمي رفتند و اگر هم مردم در محفلي
و يا قهوه خانه اي , ناگهان با ورود اعضاي شبانه مواجه مي شدند , به
سرعت و با تدابير ويژه اي آن محفل را ترك مي كردند تا از آزار و بهانه
جويي هاي آن مزدوران در امان بمانند.مردم نجف اشرف حتي ظروفي را
كه اعضاي شبانه در آن غذا خورده بودند , مي شكستند تا بدين وسيله
ميزان نفرتشان را به مزدوران انگليس نشان بدهند.
در جريان قيام نجف اشرف , اعضاي شبانه (پليس مزدور انگليس ) مثل
سربازان دشمن عمل كردند و به هر نحو كه مي توانستند با مبارزان و
مدافعان شهر مقابله مي نمودند.
روساي تعداد قابل توجهي از عشاير اطراف نجف اشرف نيز در جريان
قيام , مواضعي اتخاذ كردند و روش هايي در پيش گرفتند كه به نفع
متجاوزان و به زيان قيام گران تمام شد. از نظر چگونگي برخورد عشاير
با قيام نجف اشرف , آن ها را به دو گروه مي توان تقسيم كرد. گروهي دل
به قيام بستند و در صدد برآمدند به قيام گران ياري برسانند. به همين
دليل , صدها نفر از اين گروه به سختي از موانع و خطوط محاصره
گذشتند و خود را به درون شهر رساندند. البته تقريبا اكثريت گروه
مذكور پس از آن كه مدتي در شهر و در كنار قيام گران ايستادند , بار ديگر
به مساكن خود باز گشتند , زيرا مزدوران و عوامل و جاسوسان انگليس به
شدت به اختلاف افكني و بدبين كردن اين افراد نسبت به ساكنان نجف و
همچنين بدبين كردن ساكنان نجف نسبت به آن ها پرداختند. مزدوران و
جاسوسان انگليس , در ميان عشاير مذكور چنين تبليغ كردند كته قيام
اهالي نجف جدي نيست و آن ها به زودي با انگليس سازش خواهند كرد
و آن وقت عشايري كه به كمك نجفي ها آمده اند مورد غضب انگليس
واقع خواهند شد و...جاسوسان در ميان اهل نجف نيز چنين تبليغ
كردند كه عشاير مذكور با اشاره و موافقت انگليس به شهر آمده اند تا به
اهداف او در شهر جامه تحقق , ببخشند و از پشت به مردم نجف اشرف
و قيام گران خنجر بزنند و...
اين گونه تبليغات عيان و پنهان جاسوسان انگليس , سبب شد عشايري
كه با هزار زحمت , مواضع محاصره را پشت سر نهاده و به شهر وارد
شده بودند , باز گردند و قيام گران را رها كنند. گروه دوم عشايري بودند
كه از همان ابتدا تهديد و تطميع شدند تا به جانب قيام گران و مدافعان
نجف اشرف تمايل پيدا نكنند. ماموران و جاسوسان انگليس به هنگام
شروع قيام نجف اشرف , فورا با مقدار قابل توجهي پول و اشياي
ارزشمند به ميان قبايل اطراف نجف رفتند و ضمن ديدار با سران
عشاير , مقادير فريبنده اي از پول و هدايا به آن ها دادند و از سران عشاير
خواستند در ماجراي قيام نجف اشرف حداقل سكوت و سكون اختيار
نمايند و به نفع قيام گران وارد عمل نشوند. در ضمن , جاسوسان و
ماموران انگليس به سران عشاير هشدار دادند كه اگر به قيام گران نجف
اشرف كمك نمايند , با دشمني و كينه توزي هاي ارتش انگليس مواجه
خواهند شد و روز خوش از آن ها گرفته مي شود. اين سياست انگليس
سبب شد كه بسياري از عشاير اطراف نجف اشرف حتي به فكر حركت
به سوي نجف و جنگ با متجاوزان و ياري كردن مدافعان شهر نيفتند , به
همين دليل هنگامي كه پيك علما و مبارزان به ميان عشاير رفت و با
سران عشاير ديدار كرد و پيغام و نامه قيام گران را به آن ها رساند , پس از
بازگشت به نجف اشرف , به علما و مبارزان چنين گزارش داد : انگليسي ها
با سياست نان و چماق , سران قبايل را كاملا تطميع و تهديد كرده اند.
بنابراين , اميدي به كمك آن ها نيست ....
اين گزارش سبب شد ياس و اندوه بيشتري بر قيام گران مستولي شود و
براي مقابله با دشمن , فقط به نيروهاي مومن داخل نجف اشرف
بينديشند.
علاوه بر گروه هايي كه پيرامون آن ها صحبت شد , افراد و جاسوسان
پراكنده اي هم در نجف اشرف وجود داشتند كه به خاطر منافع ناچيز
شخصي , هر روز از اوضاع نجف اشرف و وضعيت مردم و قيام گران ,
گزارش تهيه مي كردند و دزدانه به انگليسي ها تحويل مي دادند.
بالاخره , عوامل و گروه هايي كه ذكر شد از درون , ضربات مهلكي بر قيام
شكوهمند نجف اشرف زدند و تا آن جا كه مي توانستند به دشمن ياري
رساندند. به همين دليل بود كه فرمانده كل مهاجمان انگليسي در عراق ,
چند بار به آيت الله العظمي سيد محمد كاظم طباطبايي يزدي نامه
نوشت و در بخشي از نامه هاي خود , موضوع كمك مستقيم و غير
مستقيم خائنان و ساده لوحان به اشغال گران را به رخ آن مرجع بزرگ كه
تدبير امور مسلمانان به دست او بود , كشيد و با جملات تامل برانگيز و
معني داري چنين نوشت : آن گونه كه ما مطلع شده ايم , تعداد نجفي هاي
موافق ما و موافق قانون بيش از اقليت قانون شكن و شورش گر
است ...
فرمانده اشغال گران با اين جملات مي خواست به آيت الله العظمي
طباطبايي يزدي بگويد كه انگليس توانسته است با حيله هاي مختلف
تعداد قابل توجهي را فريب دهد و آن ها را با سياست هاي خود همراه
نمايد. به عبارت ديگر , اين فرمانده مي خواست به آيت الله العظمي
طباطبايي يزدي بگويد اگر قيام گران گوش به فرمان علما , قيام كرده اند ,
افراد قابل توجهي نيز وجود دارند كه در مقابل آن ها هستند كه از
سياست هاي متجاوزان انگليس پيروي مي كنند.
با اين حال , قيام نجف اشرف بسياري از اين موانع را پشت سر نهاد و
همان طور كه اشاره شد , در نهايت زمينه ساز پيروزي هاي بزرگي شد.
البته اگر موانع متعدد مذكور نبود , يقينا قيام نجف اشرف خيلي سريع تر
و در ابعاد گسترده تر به نتيجه مي رسيد و درس فراموش نشدني تري به
متجاوزان انگليس در كل عراق مي داد.
امروز نيز , هم قيام گران و هم عموم اقشار مردم عراق بايد هوشيار باشند
و جلوي فريب كاري ها و دسايس متجاوزان (آمريكا و انگليس ) را
بگيرند تا قيامشان خيلي زودتر به سر انجام برسد و عراق از چنگال
متجاوزان آمريكايي و انگليسي به سرعت نجات يابد. امروز نيز مردم
عراق بايد مواظب ساده لوحان , سازشكاران , خائنان , جاسوسان و
عوامل مزدور بيگانه باشند و چنان هوشيارانه عمل كنند كه نه ساده
لوحان و جاهلان فريب آمريكا و انگليس را نخورند و نه جاسوسان ,
مزدوران , سازشكاران , ترسويان و... فرصت جولان و قدرت خود
نمايي داشته باشند. يقينا اگر مردم مسلمان عراق بتوانند با اين آسيب ها
مقابله موثر و جدي بنمايند و اجازه ندهند متجاوزان از ظرفيت و توان
ابزاري نيروهاي داخلي عراق به انحاي گوناگون بهره گيري كنند , به
سرعت و خيلي سريع تر از آن حدي كه تصور مي رود , به پيروزي و
استقلال دست خواهند يافت و متجاوزان را از عراق بيرون خواهند
راند. ان شالله
گرچه قيام نجف اشرف با موانع متعدد روبه رو شد و راه
پرپيچ و خمي طي كرد , ولي در نهايت زمينه ساز انقلاب
سراسري عراق در سال 1299 و نجات اين سرزمين از
چنگال اشغال گران شد.
امروز نيز , هم قيام گران و هم عموم اقشار مردم عراق
بايد هوشيار باشند و جلوي فريب كاري ها و دسايس
متجاوزان (آمريكا و انگليس ) را بگيرند تا قيامشان خيلي
زودتر به سرانجام برسد و عراق از چنگال متجاوزان
آمريكايي و انگليسي به سرعت نجات يابد. امروز نيز مردم
عراق بايد مواظب ساده لوحان , سازشكاران , خائنان ,
جاسوسان و عوامل مزدور بيگانه باشند و چنان هوشيارانه
عمل كنند كه نه ساده لوحان و جاهلان فريب آمريكا و
انگليس را بخورند و نه جاسوسان و مزدوران ,
سازشكاران , ترسويان و... فرصت جولان و قدرت
خودنمايي داشته باشند. يقينا اگر مردم مسلمان عراق
بتوانند با اين آسيب ها مقابله موثر و جدي بنمايند و اجازه
ندهند متجاوزان از ظرفيت و توان ابزاري نيروهاي داخلي
عراق به انحاي گوناگون بهره گيري كنند , به سرعت و خيلي
سريع تر از آن حدي كه تصور مي رود , به پيروزي و استقلال
دست خواهند يافت و متجاوزان را از عراق بيرون خواهند
راند. ان شاالله .
