مقدمه :
بدنبال ديدار آريل شارون نخست وزير اسرائيل با بوش
رئيس جمهور آمريكا و گرفتن تضمينهايي جهت ادامه ساخت
ديوار حائل در سرزمينهاي اشغالي و نقض نقشه راه , نشريه
« الخليج » چاپ امارات مصاحبه اي با فاروق قدومي , رئيس اداره
سياسي سازمان آزادي بخش فلسطين انجام داده است . ترجمه
اين مصاحبه در نشريه « مركز مطالعات فلسطين » به چاپ رسيده
كه از نظر خوانندگان مي گذرد :
س : تضمين هايي كه بوش به شارون داد , چه بودند
ج : نخست آن كه مرزهاي سال 1346 اسرائيل , مرزهاي ثابتي
نخواهند بود , و اين مرزها همان مرزهاي پس از آتش بس سال
1328 هستند , يعني بعد از اين كه اسرائيل مسائل جديدي را
تحميل كرد.
دوم آن كه وي بازگشت پناهندگان فلسطين به كشور خود را ,
مگر پس از تاسيس اين كشور , تاييد نكرد , و اين بدان معني است
كه پناهندگان فلسطيني به سرزمين خود در يافا و حيفا و در
روستاها و شهرهاي فلسطيني , كه ناگزير شدند از آنها كوچ كنند ,
باز نخواهند گشت .
سوم آن كه وي ضرورت وجود شهرك ها را پذيرفت , يعني
اين كه تضمين هاي جديد واقعيت هاي تازه اي را تحميل كردند ,
هر چند مي دانيم كه ايالات متحده در سال 1359 قطعنامه
شماره 465 سازمان ملل در رابطه با از ميان برداشتن شهرك هاي
يهودي نشين را پذيرفت .
افزون بر اين كه بوش از كشور مستقل و برخوردار از
حاكميت فلسطين سخن نگفت و با اين كار به شارون چراغ سبز
داد تا مرزهاي آتش بس سال 1328 را ناديده بگيرد .
س : خواست فلسطينيان درباره پناهندگان , به طور دقيق و
مشخص چيست
ج : مهمترين كار بازگشت پناهندگان به خانه خودشان است .
بي گمان برپايي كشور فلسطين عامل مهمي است كه كار بازگشت
آنها را آسان مي كند , ولي اگر ما را ميان اين دو كار مخير كنند ,
خواهيم گفت كه بازگشت پناهندگان از برپايي كشور فلسطين
مهمتر است .
آيا خواست فلسطينيان اين است كه اصل بازگشت پناهندگان
پيش از برپايي كشور فلسطين تثبيت شود
اين نه يك خواست , كه يكي از حقوق ماست . بازگشت
پناهندگان يك حق است و برپايي كشور فلسطين يك حق ديگر ,
قطعنامه 181 مستلزم تقسيم فلسطين به يك كشور عربي و يك
كشور اسرائيلي است , و قطعنامه 194 قائل به ضرورت بازگشت
پناهندگان است . كميسيوني از سوي سازمان ملل متحد به نام
كميسيون سازش بين المللي , به رياست ايالات متحده و عضويت
تركيه و فرانسه تشكيل شد تا كار بازگشت پناهندگان فلسطيني به
كشور خودشان را سامان دهد.
س : آيا تضمين هايي كه بوش به شارون داد , به معني آن است كه
آمريكا موافقت خود با دو قطعنامه 242 و 338 را پس گرفته
است
ج : البته , زيرا تضمين هاي داده شده نافي گوهر و مضمون اين
قطعنامه هاست كه مستلزم عقب نشيني اسرائيل از همه
سرزمين هاي اشغال شده مي باشد. و اين يك نكته اساسي است .
از سوي ديگر اين تضمين ها به معني فني تصميماتي است كه
« نقشه راه » و به ويژه قطعنامه شماره 1515 شوراي امنيت و
قطعنامه هاي 1397 , 476 و 478 درباره قدس , و 465 درباره
شهرك هاي يهودي نشين و انحلال آنها را در بر مي گيرند.
س : آيا تضمين هايي كه بوش به شارون داد به معني آن است كه
ايالات متحده از اجراي « نقشه راه » دست كشيده است
ج : تضمين هاي آمريكا به اسرائيل به معني نابود كردن « نقشه راه »
است , و اكنون اين « راه » نقشه اي ندارد و گويي كه اين نقشه روي
يك درياي فراخ كشيده شده است .
س : آيا تضمين هايي كه بوش به ملك عبدالله پادشاه اردن , داده
است , نافي تضمين هايي هستند كه پيش از آن به شارون داده بود ,
و آيا به معني آن است كه بوش از تضمين هايي كه به شارون داده ,
دست كشيده است
ج : نه . نافي آنها نيستند. اين تضمين ها چيزي جز اطمينان
بخشيدن به اردن در رابطه با امنيت آن نيست و همچنين به برخي
مسايل كه در مذاكرات خود با شارون در رابطه با مسايل
جداسازي پيشنهاد داده است , اشاره دارند. اما تضمين هايي كه
بوش به ملك عبدالله داد , فلسطينيان را خرسند نمي كند. زيرا ما
فلسطيني ها ديرزماني است كه به اين مسائل عادت كرده ايم كه
ايالات متحده چيزي بگويد و سپس به آن چه گفته است , پايبند
نماند . دليل اين گفته , موضع آمريكا نسبت به قطعنامه 465
است كه در سال 1359 بدان راي داد (اين قطعنامه مستلزم
منحل كردن شهرك هاست ) , ولي در تضمين هايي كه بوش به
شارون داد , بر آن چشم پوشيد.
س : نظر شما در اين باره كه بوش گفته است « برپايي كشوري
فلسطيني در سال 1384 امري غيرواقعي است » , چيست
ج : اين سخن در تضمين هايي كه به شارون داده شده , آمده است ,
و نشان مي دهد كه مواضع وي با هم ناسازگار هستند , زيرا پيش
از اين اعلام كرده بود كه كشور فلسطين سازگار با « نقشه راه » در
سال 1384 تاسيس خواهد شد . افزون بر اينكه اين پيشنهاد قبلا
با موافقت شارون نيز روبرو بوده است .
مواضع او درباره ديوار حائل در كرانه باختري رود اردن نيز
همين گونه است . بوش گفت كه اين ديوار , ديواري امنيتي است و
نه يك ديوار سياسي , و اين بدان معني است كه اصل ساختن
ديوار را مي پذيرد و اين چيزي است كه ما با آن مخالفيم . بوش
همچنين گفت كه ضرورتي ندارد كشور فلسطين در تاريخي كه به
طور دقيق معين شده است (سال 1384 ) تاسيس شود وي
همچنين گفته است كه پناهندگان به سرزمين خود باز نخواهند
گشت و املاك خود را پس نخواهند گرفت مگر هنگامي كه كشور
فلسطيني تاسيس شده باشد و اين بدان معني است كه دو شرط
در ميان است يكي شرط برپايي كشور فلسطيني و ديگري آن كه
پناهندگان پس از تاسيس اين كشور بازگردند.
س : آيا شما تاسيس كشور فلسطين را در سال 1384 ممكن
مي دانيد
ج : درباره اين موضوع , ما نمي توانيم پيش بيني كنيم كه آيا فردا
تاسيس خواهد شد , يا يك سال ديگر , ولي مي توانيم بگوييم كه
اسرائيل در وضعيتي است كه ناگزير است از بخش هايي از خاك
اشغالي فلسطين عقب نشيني كند زيرا اين رژيم نتوانست انتفاضه
را مهار كند , و نياز دارد كه افكار عمومي اسرائيل و جهان را
راضي كند. زيرا امنيت و ثبات خود را از دست داده و به منافع
اقتصادي آن نيز سخت آسيب رسيده است . نرخ بيكاري در آن
افزايش يافته و درآمدهاي جهانگردي خود را از دست داده
است . از اين رو اسرائيل بايد از برتري عددي فلسطينيان در خاك
فلسطين اشغالي پيشگيري كند. از اين رو در پي آن است كه بخش
بزرگي از يك ميليون و 200 هزار فلسطيني , در غزه و يا در
صورت امكان در بخشي از كرانه غربي رود اردن مستقر شوند. از
اين رو همه اين برنامه ريزي ها با منطق و افكار عمومي
ناسازگارند.
س : چگونه مي توان در تصميم آمريكا به ويژه در رابطه با
تضمين هاي اخير به اسرائيل ـ كه ديگر يكسره به سود اين رژيم
است ـ تاثير گذاشت
ج : تنها با مقاومت است كه مي توانيم اسرائيل و ايالات متحده و
كشورهاي ديگر را متقاعد سازيم . هنگامي كه آنها احساس كنند
انتفاضه و مقاومت , اسرائيل را تضعيف كرده است و موجوديت
آن را متزلزل ساخته است در نتيجه اسرائيل دست به كارهايي
خواهد زد كه ديگر قابل دفاع نيست در نتيجه به اسرائيل فشار
خواهند آورد تا به يك سازش سياسي تن دهد.
س : ولي انتفاضه دوم , شارون را بر آن داشت كه زيرساخت هاي
فلسطينيان را نابود و رهبران فلسطيني را ترور كند , و در كرانه
باختري و نوار غزه تركتازي كند و به هر چه بخواهد دست
بزند.آيا شما با كساني كه معتقدند اين انتفاضه نادرست بود و
نبايد به مقاومت مسلحانه دست مي زديد و تنها بايد به مذاكره
ادامه مي داديد , موافقيد
ج : امروز ثابت شده كه اين رويكردهائي كه برخي داشتند ,
نادرست بود. زيرا اگر مقاومتي نبود , شارون طرح عقب نشيني از
غزه و از ميان بردن شهرك هاي يهودي نشين را مطرح نمي كرد.
زيرا از ابتدا هم رويكرد گسترش شهرك هاي يهودي نشين رويكرد
خود او بود. از سوي ديگر , اگر با مذاكرات سياسي كاري
مي توانستيم بكنيم مساله فلسطين را چهل سال پيش حل كرده
بوديم . اسرائيل با مذاكره مخالف بود و مساله فلسطين پس از
دهه پنجاه در سازمان ملل متحد تنها تا حد مساله پناهندگان
مطرح شد. ما پس از انتفاضه نخست , اعلام كرديم كه براي
سازش آماده ايم , ولي جنگ دوم خليج فارس ما را تضعيف كرد و
عرب ها ما را به اتهام اين كه از صدام پشتيباني كرديم , از نظر
سياسي و مالي محاصره كردند , در همين شرايط بود كه رويكرد
سياسي مذاكره با اسرائيل , اندك اندك رشد كرد و رهبري اين
رويكرد سياسي نادرست نيز شكست خورد , و آن چه ماند ,
رويكرد مقاومت بود , و آن چه كه رويكرد مذاكره را شكست داد ,
همان نسل جديدي است كه معتقد است مقاومت تنها راه
دستيابي به حقوق ملت فلسطين است . در عين حال , ايالات
متحده و شارون به رويكرد مذاكره پاسخ مثبت ندادند. آنها در
عمل خواستار يك راه حل سياسي نبودند. از نظر من آزاد كردن
ميهن به دادن چنين قرباني هائي و به پايداري نياز دارد , پايداري
تا آخرين گلوله براي آن كه بتوانيم شارون را شكست دهيم ,
شاروني كه عملا توانستيم بر صورت وي سيلي بزنيم .
س : آيا گمان مي كنيد كه شارون عملا از غزه عقب نشيني خواهد
كرد. يا اين هم بازي ديگري است
ج : نزد من اين يك بازي نيست . او به واشنگتن رفت تا پشتيباني
بوش از سياست خود در زمينه عقب نشيني از غزه را بدست آورد.
او در اين راه بر حزب خود تكيه نكرد , و معتقد بود كه بوش از او
پشتيباني خواهد كرد تا وي مجددا در پست نخست وزيري
اسرائيل باقي بماند و هنگامي كه اين پشتيباني را بدست آورد , به
سوي حزب خود روي آورد ولي اينبار حزبش او را شكست داد و
به او سيلي زد.
س : چگونه مي توان در مقابل ادامه عمليات ساخت ديوار حائل
در كرانه غربي رود اردن ايستادگي كرد
ج : ادامه مقاومت و منزوي كردن اسرائيل از نظر سياسي براي به
دست آوردن پشتيباني افكار عمومي جهانيان و برانگيختن اين
مسئله به سود ملت فلسطين مي تواند در اين قضيه موثر واقع
شود.
س : آيا كار پيمان اسلو به پايان رسيده است
ج : بله . اين توافقنامه به پايان رسيده و هيچ دستاوردي نيز
نداشته است امروز اسرائيلي ها زير ساخت هاي حكومت
خودگردان را كه بر پايه تصميمات اسلو بنياد نهاده شده بودند ,
نابود كرده اند. ولي ملت فلسطين تصميم گرفته است كه يكپارچه
در برابر اسرائيل بايستد و به مقاومت خود ادامه دهد و شارون را
تضعيف كند.
س : شما تنها كس , يا از معدود كساني هستيد كه با توافقنامه اسلو
مخالفت كرديد , و از بازگشت به فلسطين در شرايط فرمانروايي
اشغالگران بر آن خودداري كرديد. آيا فكر مي كنيد اين تصميم
شما درست بوده است
ج : اسلو , هيچ پيامد مثبتي نداشت . توافقنامه اسلو تا حدودي با
حقوق اساسي ملت فلسطين ناسازگار بود , چه بر پايه اين
توافقنامه كارهاي اصلي به تعويق افتادند. هدف اسحاق رابين اين
بود كه يك حكومت خودمختار محدود براي فلسطينيان بنياد
نهد , يعني اين كه فلسطينيان بر خاك خود حاكميتي نداشته
باشند. او , به سادگي , مي خواست ما را در كنترل خود داشته
باشد و عملا نيز گام هاي بلندي در همين راه برداشت . با اين كه
وي بدنبال اجراي برنامه اي براي كنترل مقاومت فلسطين بود ,
شهرك نشين ها او را كشتند. و هنگامي كه شارون آمد , وي ملت
فلسطين را برانگيخت , و از اين رو خوشبختانه انتفاضه دوم آغاز
شد.
س : آيا معتقديد كه مساله فلسطين نخستين قرباني رويداد 20
شهريور 1380 آمريكاست , و اين رويداد سخت بدان آسيب
رسانده است
ج : نه , گمان نمي كنم . نخستين قرباني افغانستان بود.
س : آيا معتقديد اسرائيل از انتخابات رياست جمهوري آمريكا
براي تحقق بخشيدن به برخي از هدف هايي كه در مرحله گذشته
نتوانست به آنها تحقق بخشد , بهره خواهد برد زيرا همانطور كه
مي دانيم بوش و كري تلاش مي كنند تا آراي گروه فشار يهوديان
در آمريكا را بدست آورند
ج : اگر كشاكش ميان فلسطينيان و اسرائيل را چونان درگيري
ميان دو بوكسور تصور كنيم , مي پذيريم كه ضربه هاي دو بوكسور
در راند دهم هميشه سست تر از راندهاي پيشين است . هر چند هر
دو در پي پيروزي هستند از اين روز اسرائيل كاري بيش از آن چه
كرد , نمي تواند بكند.
س : آيا ترور رهبران فلسطين همچون شيخ احمد ياسين و دكتر
عبدالعزيز رنتيسي , جنبش مقاومت فلسطيني را پس از انتفاضه
دوم تضعيف كرده است
ج : نخير. ملت فلسطين خسته نمي شود. نسل هاي آينده در برابر
اشغالگران , سرسخت تر و نيرومندتر و پراراده تر خواهند بود تا
آن كه سرانجام بر صهيونيستها پيروز شوند.
س : چرا نام شما در فهرستي كه شارون اعلام كرد آماج ترور
اسرائيل هستند , نيامده است , در حالي كه شما يكي از
برجسته ترين افراد سازمان آزاديبخش فلسطين هستيد
ج : اين پرسش بجايي است . آنها پيوسته به ترور رهبران داخل
بيش از رهبران خارج توجه دارند. آنها در حقيقت در خارج از
فلسطين اشغالي كمتر از امكانات و فرصت هايي براي چنين
كارهايي برخوردارند. رهبران و كساني كه در داخل هدف آنها
هستند , در گستره مشخصي است كه بر آن دسترسي دارند و
مي توانند آنها را شكار كنند ولي ما در خارج جابه جا مي شويم و
آنها به آساني نمي توانند بدانند ما كجا هستيم .
نسلهاي آينده در برابر اشغالگران , سرسخت تر و
نيرومندتر و پراراده تر خواهند بود تا سرانجام بر
صهيونيستها پيروز شوند
ملت فلسطين تصميم گرفته است كه يكپارچه در
برابر اسرائيل بايستد و به مقاومت خود ادامه دهد و
شارون را تضعيف كند
« پيمان اسلو » به پايان رسيده و هيچ دستاوردي نيز
نداشته است
اگر با مذاكرات سياسي كاري مي توانستيم بكنيم
مسئله فلسطين را چهل سال پيش حل كرده بوديم
آنچه كه رويكرد مذاكره را شكست داد , همان نسل
جديدي است كه معتقد است مقاومت تنها راه
دستيابي به حقوق ملت فلسطين است
