ث علي ارسنجاني
در خبرها خوانديم كه سالن قشقايي تئاتر شهر و نيز تالار خورشيد
اين مجموعه در آتش سوخت و بخش هايي از اين دو سالن آسيب جدي
ديد. در گذشته نيز اتفاقاتي مشابه , در اين ابرمجموعه تئاتري (در
شرايط كنوني ) رخ داده است و شانس و اقبال با مسوولان يار بوده كه
هنور فردي در اين اتفاقات صدمه نديده و يا مجروح نشده است كه اگر
خداي ناكرده چنين مي شد , شايد تدابير مسوولان براي ايمن سازي اين
مجموعه و يا تغيير و تحولات جدي در آن جدي تر و عملي تر مي شد.
اكنون كه بار ديگر اين حادثه رخ داده است مي توان با فرض كردن يك
موقعيت , نكاتي را درخصوص تئاتر شهر و به طور اعم , تئاتر تهران
مطرح كرد;
فرض بگيريم كه در يك آتش سوزي مهيب , نزديك به صددرصد
تئاتر شهر مي سوخت و جز ويرانه اي از آن باقي نمي ماند! درست شبيه
همان حادثه اي كه براي سينما آزادي تهران رخ داد و بعد از آن اين
ضرب المثل به ذهن متبادر شد كه ; « نه خاني آمده و نه خاني رفته »
با اين فرض (كه قطعا محال نيست ) چه اتفاقي براي تئاتر مي افتاد
پاسخ خيلي روشن است : تئاتر تهران براي مدتي و يا متاسفانه براي
هميشه تعطيل مي شد! چرا ! باز هم پاسخ آن واضح است , به خاطر آنكه
در طول چندين سال مديريت هاي گذشته مركز هنرهاي نمايشي و به
ويژه در هنگام رياست جناب پاكدل بر مجموعه تئاتر شهر , اين
مجموعه , داراي حداكثر تمركزگرايي شد. مدير وقت مركز هنرهاي
نمايش و مدير تئاتر شهر تمام هم و غم خود را طي سالهاي گذشته
مصروف مركزيت بخشيدن به اين مجموعه كردند و دريغ از اندكي تلاش
براي ايجاد مجموعه اي مشابه در ابرشهر تهران !
متاسفانه علاوه بر اين تمركزگرايي , يك اتفاق بدتر هم افتاد و آن ,
اضافه كردن سالن ها (يا بهتر است بگوييم تغيير كاربري بخش هايي از
اين مجموعه به سالن ) بود. به اين ترتيب كه چند سالن با نامهاي سايه ,
خورشيد و نو به تئاتر شهر اضافه شد.
افزايش تعداد سالن هاي تئاتر شهر , در ظاهر فضاهايي بيشتر براي
اجراي نمايش ايجاد كرد اما همچنان كه با اضافه شدن شبكه هاي
تلويزيوني به سازمان صدا و سيما , كيفيت برنامه ها به شدت به مخاطره
افتاد و رو به ضعف نهاد , سالنهاي جديد تئاتر شهر نيز , اقتدار و
استحكام تئاتر شهر و به بيان ديگر دست نيافتني بودن آن را زير سئوال
برد.
به اين ترتيب مديريت تئاتر كشور كه مي توانست و يا بهتر بود تا
تلاش كند , سالن هايي مناسب در گوشه گوشه تهران را راه اندازي و
معتبر كند , به مجموعه تئاتر شهر بسنده كرد و اين مجموعه را تبديل به
بازار مكاره اي براي اجراي انواع نمايشها نمود.
وضع به گونه اي درآمد كه حتي دانشجويان جوان تئاتر و گروه هايي
كه مي بايست با رنج و زحمت و خون دل خوردن , اجازه براي نمايش در
تئاتر شهر را بگيرند , حتي به تالار مولوي نيز اعتنايي نمي كردند و فقط
تمايل به اجراي تئاتر در تئاتر شهر را داشتند.
از سوي ديگر همان اندك تماشاگران غيرتئاتري كه گاهي به اعتبار
مجموعه تئاتر شهر , زماني را به ديدن تئاتر اختصاص مي دادند و تئاتر
شهر را ملاك و معيار اجراهاي مناسب تئاتر مي ديدند , طي سالهاي
گذشته با تماشاي برخي نمايشهاي بي رمق و مشكل دار , عطاي تماشاي
گاهگاهي تئاتر را نيز به لقايش مي دادند.
حال , با تمام اين اوصاف , از بين رفتن مجموعه تئاتر شهر در يك
حادثه , به رغم نگارنده , هيچ كاستي اي را در تئاتر تهران ايجاد نخواهد
كرد. اما حادثه اي كه روز جمعه رخ داد , مي تواند اين سوال را در ذهن
مسوولان ايجاد كند كه اگر اين مجموعه از بين برود , واقعا چه
مجموعه اي از اعتبار نصف و نيمه تئاتر ايران دفاع خواهد كرد.
جشنواره تئاتر فجر در كجا برگزار خواهد شد و...
اميدواريم مديريت جديد مركز هنرهاي نمايشي جدا به اين
پرسش ها فكر كند و سپس در طول مديريت خود , درصدد پاسخ به آن
برآمده و از خود باقيات صالحات برجاي گذارد.
|
سينماي گل و گلزاري !
|
ث الهام مرادي
هنگامي كه اولين هدف فيلمساز و يا تهيه كننده فيلم , گيشه و
حساب سود و زيان باشد , اتفاقي رخ مي دهد كه اكنون در سينماي ايران
به وقوع پيوسته و عموم آثار به نمايش درآمده , به تعبير اين نگارنده ,
آثار گل و گلزاري هستند. و قطعا هنگامي كه كلمه گلزار به گوش مي رسد
و يا به چشم مي آيد , هيچ كس به تصور نمي آيد الا « محمدرضا گلزار » كه
از سال پيش تاكنون مدام تصويرش بر سر در سينماهاي كشور
خودنمايي مي كند و تماشاگران را به سوي گيشه ها فرا
مي خواند.
آخرين اثر از اين سينماي گل و گلزاري , فيلم « زهر عسل » است كه
در كنار گلزار , مهناز افشار , شهاب حسيني و فريماه فرجامي ايفاي نقش
مي كنند تا چنين اثري بتواند عوايد مورد نظر را حاصل كند
و...
اكنون حتي اگر داستان فيلم قابل تامل باشد و يا فيلمنامه برمبناي
شخصيت ها و قصه اي ذاتا چالش برانگيز و تنش زا بنا شده باشد , باز هم
حاصل اثر , نه در باور تماشاگران مي گنجد و نه حتي با اين ستارگان
نوظهور , جواب گيشه را پس مي دهد.
در زهر عسل باز هم يك مثلث به اصطلاح عشقي شكل مي گيرد و
طبق معمول , شخصيت هاي اين مثلث , آنقدر احمقانه و گيج و منگ
رفتار مي كنند تا همه چيز طبق سليقه فيلمنامه نويس و خواسته او (و نه
تدبير و تصميم برخاسته از درون اشخاص ) پيش مي رود.
شراره و سينا به تازگي ازدواج كرده اند. آنها براي گذراندن ماه عسل
به ويلايي مي روند كه « فريبا » زودتر از آنها به آنجا رفته تا همه چيز را
براي اين زوج جوان آماده كند. از آن طرف « جواني كه قبلا همسر شراره
بوده و حتي از او بچه دار شده و بعد كارشان به جدايي انجاميده , در ويلا
به سر مي برد , آن هم به عنوان همسر صيغه اي فريبا كه سالها از او بزرگتر
است و...
طرح قصه , همانگونه كه در آغاز مطلب آمده , مايه هايي براي ايجاد
چالش دارد و با توجه به فضاي نسبتا ثابت و شخصيت هاي كم تعداد ,
انتظار مي رود فيلمنامه شكل گرفته , هر لحظه تماشاگر را غافلگير كند ,
اما آنچه به وقوع مي پيوندد , صرفا گزارشي از يك قتل است و نه نمايش
مناسبات اشخاصي كه هر كدام مي بايست پيچيدگي هاي خاص خود را
داشته باشند.
سينا معتاد است و در همين سفر و در حاشيه همين رويدادها به
سادگي اعتيادش را ترك مي كند. شراره يك بار ازدواج كرده , بچه اش را
سقط كرده , طلاق گرفته , اما سينا به حالت منگ و گيج , از هيچ كدام اين
وقايع مطلع نيست . از آن طرف , فريبا عاشق جواني شده كه اتفاقا نسبتي
باشراره داشته و اگرچه همه اين وقايع مي تواند رخ دهد , اما شرايطي
براي باوراندن آن , به وجود نمي آيد. به اين ترتيب , تمام اثر به صورت
گزارشي از وقايع بدون علت و معلولي دراماتيك رخ مي دهد.
از اين مقولات كه بگذريم , نحوه حضور بازيگران زهر عسل در فيلم
توجه برانگيز است كه بيش از حد ميداني براي نشان دادن حالات و
اطوار و پوشش هاي بازيگران اصلي فيلم , به ويژه بازيگر نقش شراره
شده است . اين بازيگر كه دليل حضورش در سينماي ايران , شباهتكي ! به
يكي از بازيگران و خوانندگان پيش از انقلاب است , بخش عمده اي از
نماها و سكانس ها را به خود اختصاص داده تا تماشاگران ظاهرا حظ
بصري !! ببرند. قاعدتا اين شخصيت هم ايثارگر است , هم مظلوم و هم
حق به جانب و همه كاسه كوزه ها بايد سر شخصيتي بشكند كه نقش او را
شهاب حسيني بازي مي كند.
گلزار هم كه ظاهرا از اعتياد نشاني ندارد و اعتيادش به گونه اي است
كه ما بايد فقط خبرش را بشنويم و يا توصيفش را.
تاكيد كارگردان بر روزهاي ماه عسل و صحنه هاي واقع در خانه به
گونه اي است كه بتواند قشري از سينماروها را به سينما كشانده و قربان
صدقه رفتن اين زوج جوان را به تماشا بگذارد و غافل از آن باشد كه اين
صحنه ها هيچ كدام , پيامي براي ترغيب جوانان به ازدواج هاي مشروع
نمي دهد.
به هر حال , اين , اوضاع سينماي گل و گلزاري ماست كه همانند
سيماي ما طي اين سالها , رفته رفته از انديشه و عمق خالي شده و براي
كشاندن مردم به گيشه يا با مقدسات بازي مي كند و « مارمولك » را راهي
اكران مي كند و يا انگشت بر غرايز و هوا و هوس مي گذارد , خدا همه ما را
عاقبت به خير كند.
معرفي كتاب
يك چشم ديگر
|
« يك چشم ديگر » كتابي است حاوي گزيده نقدهاي نمايشهاي نهمين
جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس كه به كوشش و گزينش تقي
اكبرزاده از مجموعه « نقدهاي تئاتر دفاع مقاومت » منتشر شده است .
نهمين جشنواره تئاتر دفاع مقدس از اول تا هشتم خرداد 1381 در
تهران برگزار شد و نمايشهاي ميهمان سرزمين خواب (آرش سهرابي ) ,
زير درخت آلبالو (سحرناسوتي ) , سليمان , سردار سكوت (سليمان
سالم ) , من فقط نگرانم (احمد بيگلريان ) , خداحافظ سردار (يعقوب
صديق جمالي ) , سائر (حسين نوري ) , بارونه (علي دل پيشه ) , سفر
زخم (داود فتحعلي بيگي ) , تكرار (مريم نجاتي ) , دور گردون (حسين
فدايي حسين ) , شهر سوخته (شيوا بلوريان ) , برجك (كيوان خسرو
مرادي ) , كودكان در حلبچه مي ميرند(رضي محمودي ) , اتاق صفر
(مهدي اميني ) و چهار خاطره از جنگ (حشمت قاسمي ) در آن به
نمايش درآمد.
در اين مجموعه تمامي اين نمايشها نقد شده است و گاه براي برخي از
آنها چهار نقد نوشته شده است . منتقداني كه در اين مجموعه نقد
نوشته اند عبارتند از; عليرضا احمدزاده , مسعود توكلي , بهزاد صديقي ,
حسين فرخي , مصطفي محمودي , افشين هاشمي , محمد برزويي ,
رسول نظرزاده , مهبود مهرنوش , فرهاد عماد زاده , حسن بيانلو و رحمت
اميني دلايل چاپ و نشر اين مجموعه از سوي گردآورنده آن در
پيشگفتار ذكر شده كه به بخشي از آن اشاره مي كنيم :
« يكي از روشهاي بهبود وضعيت موجود تئاتر , ايجاد زمينه لازم براي
بررسي ستون و اجراهاي تئاتري است , از اين رو نقد هر گونه تئاتري
(به عنوان بخشي از كليت تئاتر) در بهبود جريان كلي تئاتر , مفيد خواهد
بود.
شايد در شرايطي فعلي كه از سويي هر گامي براي هر گونه تئاتري مغتنم
است و از سوي ديگر , بهبود تئاتر در يك گام مقدور نيست . تقسيم
كردن و كوچك كردن تئاتر , ـ و نه البته خاص و جدا كردن بخش از آن ـ
روش مناسب و پاسخگو براي وضع حال باشد; گامهايي كوچك براي
بخشهايي كوچك به جاي يك گام بزرگ براي راهي بزرگ .
شايد يكي از روشهاي نظام مند ساختن نقد تئاتر ايجاد زمينه هاي لازم
براي مشاركت فعالانه منتقدان باشد , مشاركتي كه در آن هدف نهايي ,
نقد اختياري آثار باشد و نه نوشتن مطلبي تكليفي در باره نمايشي خاص
و شايد يكي از روشهاي تحقق مشاركت تدوين و انتشار مجموعه نقد
گروهي است .
فكر تدوين مجموعه « كتاب نقد تئاتر » به زمان پژوهش و آماده سازي
مجموعه « نقد شناسي تئاتر ايران » باز مي گردد.
از اين رو , براي تحقق يك گام از فكري چند گامي , براي شروع مجموعه
« كتاب نقد تئاتر » طرح مجموعه نقد تئاتر مقاومت (به عنوان بخشي از
نقد تئاتر) به انجمن تئاتر پيشنهاد شد تا به جاي نقدهاي تكليفي كه
عمدتا با هدف پركردن صفحات نشريات نوشته مي شود , مجموعه اي از
نقدهاي نمايشهاي جشنواره تئاتر دفاع مقدس تدوين و منتشر شود.
در آنچه پيش از اين با عنوان نقد در باره متون و اجراهاي تئاتر جنگ به
زبان فارسي منتشر شده است , غير از موارد استثنايي عمدتا سليقه
شخصي نويسندگان نقدها نمود دارد تا روشي نظام مند; و اين خود
معلول جريان كلي نقد تئاتر كشور است ; چرا كه تا امروز نقد روشمند ـ
غير از استثناها ـ در تئاتر كشور حضور كار آمدي نداشته است , پس
حضور آن در تئاتر جنگ نيز كمرنگ تر است . از آنجا كه اين طرح براي
اولين بار در جشنواره هاي تئاتري داخل اجرا مي شد , تصور نتيجه
بخش بودن آن , حتي براي برخي اهل نقد , دور از ذهن بود اما با تمام
موانع موجود با هدف مشاركت حداكثر منتقدان در كتاب نقد , علاوه بر
انتشار فرا خوان در نشريات كثيرالانتشار و توزيع آن در مراكز نمايشي و
هنري , براي بيش از 100 نفر از نويسندگان نقدها , بالاخص اعضاي دو
تشكل نقد تئاتري (كانون ملي منتقدان تئاتر و انجمن نويسندگان تئاتر)
دعوتنامه ارسال شد تا با ارائه نقد , زمينه طرح جدي تر نقد تئاتر را
فراهم سازند.
براي برخورد مستندتر با آثار نمايشي , متون پيش از اجرا و فيلم ضبط
شده نمايشها , پس از اجرا در اختيار نويسندگان قرار مي گرفت .
از آنجا كه امسال , اولين تجربه انتشار كتاب نقد بود , پيشنهاد شد تنها
نمايشهاي يك بخش جشنواره (صحنه اي ) انتخاب و نقد شود و در
سالهاي بعد ساير بخش ها نيز افزوده شود.نويسندگان هيچ محدوديتي
نداشته و نمايشها را با دلايل خود انتخاب و نقد كرده اند.
آنچه در كتاب حاضر آمده است اولين جلد از مجموعه نقد تئاتر
مقاومت و شامل 29 عنوان نقد از ميان 54 عنوان در يافتي است كه به
عنوان نظر شخصي افرادـ و نه الزاما نظر انجمن تئاتر ـ منتشر
مي شود.
گفتني است كه ترتيب نمايشها بر اساس ايام اجراي نمايشها در
جشنواره و نقدها بر اساس الفباي نام نويسندگان است .
كتاب يك چشم ديگر با شمارگان 1000 نسخه در 152 صفحه و به
بهاي 12000 ريال منتشر شده است .
|
رويدادهاي فرهنگي هنري
|
سرقت سه قطعه سنگ تاريخي در يزد
سه قطعه سنگ تاريخي از مسجد چهل محراب يزد به
سرقت رفت .
سه لوح سنگي مربوط به قرن هفتم , از مسجد چهل
محراب به سرقت رفته است . بر روي اين سنگها نقوشي
براساس خط ميخي نقش بسته بود.
اين مسجد به اين دليل چهل محراب ناميده شده كه چهل
لوح در اين مسجد موجود بوده است . از اين چهل لوح فقط
شش لوح باقي مانده بود كه سه لوح از جمع آنها در روزهاي
اخير به سرقت رفت .
اعلام آمادگي موزه هنرهاي معاصر براي نگهداري آثار فرهنگي
سرپرست موزه هنرهاي معاصر تهران , از آمادگي اين موزه
براي نگهداري برخي از اشيا و آثاري كه در اختيار مجموعه
ميراث فرهنگي بود خبر داد.
علي رضا سميع آذر گفت : براي نگهداري از آثار هنري كه
در اختيار ميراث فرهنگي بود با شرايط مناسب و به اسم خود
آنها , استقبال مي كنيم . وي گفت : ما آماده ايم آثار را تحويل
بگيريم و برايشان مجاني نگهداري كنيم . سميع آذر تاكيد كرد :
ضروري است به جاي صرفا پر كردن فرم و ثبت و
شماره گذاري , انباري ساخته و دو كارشناس , درجه هوا ,
رطوبت و... را كنترل كنند.
وي در پايان از وضعيت نگهداري آثار هنرمندان غربي كه
در اختيار ميراث فرهنگي بود و به ثبت هم رسيده است , ابراز
نگراني كرد.
فيلمي از كاخ گلستان
« خانه اي زير آب » نام اولين فيلم رامين مهاجراني است كه
آن را براي پخش از تلويزيون ساخته . داستان فيلم درباره
پسري خسته از مناسبات پيچيده اجتماعي و جامعه پيشرفته
امروزي است . به همين خاطر او سفري به تاريخ را آغاز و در
كاخ گلستان سير مي كند. مهاجراني از انگيزه خود براي ساخت
اين فيلم گفت : فيلم مستند و نگاه مستند برايم جذابيت خاصي
دارد. من عقيده دارم مي توان با نگاه مستندگونه به بسياري از
حقايق پي برد. حال يك فيلم مستند , آن هم راجع به كاخ
گلستان و در قالب داستاني مي تواند بازگوكننده تفاوتهاي
زندگي ديروز و امروز باشد و به همين خاطر اين قضاوت را كه
كدام زندگي بهتر است به عهده بيننده گذاشته .
وي در ادامه افزود : براي پخش اين فيلم , صحبتهايي با
شبكه اول انجام شده و به احتمال زياد به زودي از اين شبكه
پخش مي شود. اين فيلم كه در حال تدوين است به سفارش
مجموعه كاخ گلستان ساخته شده است .
عوامل اين فيلم عبارت اند از : طراح , نويسنده و كارگردان :
رامين مهاجراني ; تدوين و تصويربرداري : امير شاهرودي
راوي , مهدي اباسلطه : دستيار اول كارگردان و برنامه ريز :
كيانوش كريم زاده ; تصويربردار پشت صحنه و عكاس : نهال
بهرادفر.
فيلم ايراني « كشتي نوح » در جشنواره بين المللي لهستان روي پرده
مي رود
بنا به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي فيلم مستند
« كشتي نوح » ساخته « سودابه باباگپ » از توليدات انجمن
سينماي جوانان ايران در بخش مسابقه جشنواره بين المللي
« كراكو » لهستان روي پرده مي رود.
چهل و چهارمين جشنواره بين المللي فيلم « كراكو » از نهم
خرداد در لهستان آغاز و تا دوازدهم خرداد ماه ادامه دارد.
انجمن سينماي جوانان روز شنبه گزارش داد : فيلم مستند
كشتي نوح پس از نمايش در جشنواره « ايركوتسك » روسيه در
بخش رقابتي جشنواره كراكو به نمايش گذاشته مي شود.
اين فيلم به همراه 71 اثر كوتاه داستاني و مستند از ساير
كشورهاي جهان در جشنواره كراكو به نمايش
درمي آيد.
فيلمهاي ايراني « هدرسه » از رامتين لوافي پور و « يك
شاخه گل براي مجنون » ساخته احد عبادي از ديگر آثار حاضر
در اين رويداد هنري هستند.
فيلم ايراني « پرنيان » به كارگرداني « اردعطار پور » پيشتر
جايزه « اژدهاي طلايي » جشنواره كراكو لهستان را دريافت كرد.
جشنواره فيلم هاي ايراني در ژاپن برگزار مي شود
بنا به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي : جشنواره
فيلم هاي ايراني از هفته آينده براي ده روز در « توكيو » پايتخت
ژاپن برگزار مي شود.
اعضاي كميته اجرايي جشنواره فيلم هاي ايراني جمعه
شب به خبرنگاران اعلام كردند , 10 فيلم از ده فيلمساز مطرح
سينماي ايران در محل همايش هاي بنياد ژاپن به نمايش
درمي آيد.
سفارت جمهوري اسلامي ايران در توكيو , بنياد ژاپن , بنياد
سينمايي فارابي و دفتر جشنواره توكيو فيلمكس بانيان اين
جشنواره هستند.
اين رويداد هنري با حضور « عليرضا رضاداد » مدير عامل
بنياد سينمايي فارابي گشايش مي يابد.
همايش هاي تخصصي سينما با عنوان « بررسي وضعيت
سينماي ايران » و « نقش زن در سينماي ايران » با حضور
منتقدان و صاحب نظران سينمايي ايران و ژاپن در حاشيه
جشنواره فيلمهاي ايراني برپا مي شود.
نمايشگاه هاي تخصصي عكس و پوستر , معرفي توليدات
سينمايي و محصولات فرهنگي ايران و آگهي هاي سينمايي
ديگر برنامه هاي جنبي جشنواره فيلم هاي ايراني را تشكيل
مي دهد.
« علي ماجدي » سفير ايران نيز در حاشيه اين نشست
خبري در گفت و گو با دست اندركاران اين جشنواره ابراز
اميدواري كرد كه اين قبيل برنامه ها سبب آشنايي بيشتر مردم
ژاپن با فرهنگ و سينماي ايران شود.
وي گفت : در سال هاي اخير مناسبات ايران و ژاپن در
تمامي زمينه ها از جمله در زمينه فرهنگي و سينمايي رشد
خوبي داشته است .
سفير جمهوري اسلامي ايران افزود : در طول سال هاي
اخير علاوه بر ساخت مشترك دو فيلم توسط ايران و ژاپن , 8
فيلم ديگر نيز با كمك ژاپني ها ساخته شده
است .
روزنامه هاي معتبر ژاپني يوميوري , آساهي , ماينيچي و
ژاپن تايمز به اختصاص گزارش هاي ويژه اي در خصوص اين
جشنواره پرداختند.
شبكه تلويزيون سراسري ژاپن « ان اچ كي » نيز براي
نخستين بار با دعوت از يكي از اعضاي كميته اجرايي جشنواره
فيلم هاي ايراني قرار است روز شنبه آينده يك برنامه ويژه
خاص سينماي ايران به صورت زنده پخش كند.
| | | |