سيدمهدي موسوي كاشمري
از مباحث بسيار مهم موضوع ارزشهاست و ارزش همان
چيزي است كه انسان در آن براي خود كمالي را جستجو مي كند
و نقص خود را به واسطه آن جبران كند و تفاوتي هم نيست كه
اين نقض و جبران در ابعاد مادي باشد و يا در زمينه هاي
معنوي . در يك نگاه كلان , براي موجود بشري كه آغشته به
نيازها و خواسته هاست , هرچيزي كه در هر زمينه اي احتياجي
از او را برطرف سازد و او را گامي به پيش برد ارزش به شمار
مي آيد , ولي آن گاه كه ديد انسان محدود به نيازمنديهاي مادي
شد و تنها به جبران و پركردن خلاهاي آن انديشيد همان
ارزشها به ضدارزش تبديل مي شوند , و به عبارت ديگر اگر
رسيدگي به احتياجات مادي انسان در طول توجه و اشتغال به
ابعاد معنوي او مدنظر باشد و ارزشها و كمالات معنوي حاكم و
تعيين كننده نوع و محدوده و سمت و سوي جنبه هاي مادي بشر
گردند , رسيدگي و جبران اين حوائج نيز ارزش به شمار
مي روند , ولي اگر اين نگاه معكوس باشد و يا اساسا ديدگاه
انسان محدود به حوائج مادي شود , توجه و پرداختن به آنها
تنها ممكن است او را در همين بعد به پيش برد , ولي به همين
ميزان او را فرسنگها از وادي انساني و حيات معنوي كه بعد
اصلي وجود و زندگي اوست , دور مي سازد.
امام راحل (ره ) در اين باره مي گويند : « توجه و تعلق نفس
به ماديات , انسان را از كاروان انسانها باز مي دارد و بيرون رفتن
از تعلقات مادي و توجه به خداي تبارك وتعالي , انسان را به
مقام انسانيت مي رساند » . (1 )
ارزشهاي معنوي نيز همگي يكسان و هم سطح نيستند ,
بلكه برخي از آنها به برخي ديگر در اين جهت
مقدم اند.
ايمان و تعهد , تقوا و جهاد مستمر وطن دوستي و مليت ,
مردم گرايي , آباداني و توسعه دانش و تخصص و مانند آن ,
بخشي از فضايل اند كه بي گمان نمي توان همه آنها را به لحاظ
اهميت در يك رديف برشمرد.
قرآن كريم مي فرمايد : « اجعلتم سفايه الحاج و عماره
المسجدالحرام كمن آمن بالله و اليوم الاخروجاهد في سبيل الله
لايستوون عندالله و الله لايهدي القوم الظالمين » .
آيا شما كار آب دهي به حاجيان و آباداني مسجدالحرام را
مانند كسي مي دانيد كه ايمان به خدا و روز واپسين داشته و در
راه خدا به جهاد پرداخته است , اينان نزد خداوند يكسان
نيستند و خدا گروه ستمكار را هدايت نمي كند(2 ) .
در شان نزول اين آيه كريم , نقل شده است كه روزي
علي عليه السلام و عباس بن عبدالمطلب و طلحه بن شيبه در
صحبتي دوستانه از گذشته ها سخن مي گفتند. طلحه به
كليدداري كعبه و عباس به سمت آبدهي حاجيان افتخار
مي كرد. علي عليه السلام فرمود : ولي من پيش از همه مردم ,
مدت شش ماه به سوي كعبه نماز گذاردم و در راه خدا به جهاد
پرداختم (3 ) . در اين باره گزارشهاي ديگري نيز قريب به همين
مضمون از قول مفسران آمده است .
در توضيح آيه كريم نكاتي قابل ملاحظه است .
1 ـ از محتوا و سياق آيه به دست مي ايد كه سمت تعمير مسجد
و كليدداري و سقايت حاجيان از امور پسنديده و خوب به
شمار مي آيند زيرا عدم مساوات آن با ايمان و جهاد فرع بر
اشتراك در اصل فضيلت است .
2 ـ تعمير مسجد و سقايت گرچه خوبند ولي ايمان و جهاد از
آن بالاتر و برترند و آنان كه برخلاف اين حقيقت بينديشند و به
غير آن متلزم باشند ستمكار و جفا پيشه محسوب مي شوند.
3 ـ اين گونه امور گرچه خود خدمتي به بيت الهي و زايران
اوست و خود فضيلت و شرافتي بزرگ است , ولي اين امور آن
گاه به اين شرافت و فضيلت موصوف اند كه در كنار ايمان و
جهاد و با جلوداري و حاكميت آن باشند , در اين صورت است
كه اين گونه مشاغل و كارها نيز در جهت توحيد و در خدمت
حقيقي زايران الهي به جريان مي افتند و رنگ خدايي مي گيرند
و گرنه سالياني دراز پيش از اسلام اين گونه امور بوده اند و در
همان حال درون كعبه انباشته از بت هايي از سنگ و چوب بوده
است كه به شمار روزهاي سال در آن جاي داده بودند . (5 ) و
سقايت و عمران و كليدداري كعبه در خدمت مردمي بوده است
كه با بدنهاي كاملا برهنه بر گرد خانه طواف مي كردند و در برابر
آن سنگ و چوبها به سجده مي افتادند و به اين وسيله
گردن كشان قريش و نظام شرك سود مي جستند.
از آن چه گفتيم روشن شد كه موضوعاتي همچون تخصص
و فن آوري , آباداني و عمران و رشد صنعتي , مليت و
وطن دوستي و مانند آن گرچه خود داراي فضيلت و ارزش اند ,
ولي اين در صورتي است كه اين گونه امور تحت سيادت , انقياد
و حاكميت ايمان , تقوا و جهاد باشد و در اين صورت است كه
اين گونه امور به حقيقت در خدمت مردم و رشد و تعالي كشور
و مايوس كردن بدخواهان و دشمنان ملت قرار گرفته و كارها
روبه سامان مي رود و اگر كساني بخواهند فن آوري و آباداني و
توسعه را جداي از دين و جلوداري ارزشهاي برتر معنوي و
الهي جستجو كنند , بزرگترين خدمت را به دشمنان اين ملت
كرده اند و با عملكرد خائنانه خود كاري مي كنند كه ايراني كه با
مجاهدات طولاني ملت مسلمان آن رنگ خدايي به خود گرفته
است بار ديگر به جولانگاه دشمنان و غارتگران سرمايه هاي
آنان تبديل شود و دليل آن هم روشن است , زيرا غارتگران
بين المللي و دشمنان اين مردم در پي منافع خود در سراسر
جهانند و ايران كه هم به لحاظ انساني و هم از نظر منابع مادي
و نيز موقعيت سوق الجيشي خود , كشوري ممتاز است , بي شك
هدف طمع ورزي هاي شوم آنان براي غارت و ايجاد نظام سلطه
و مهار آن قرار دارد و تنها عاملي كه مي تواند مانع بروز چنين
رويدادي شود , ايمان و جهاد است و به گفته حضرت امام
راحل (ره ) : « كوشش كنيد معنويت را تقويت كنيد در بين اين
ملت , با معنويت است كه شما مي توانيد استقلال خودتان را
حفظ كنيد و به مراتب كمال برسانيد » (6 ) .
و نيز به گفته ايشان : « تهديد و تطميع در كساني اثر مي كند
كه ايمان ندارند » . (7 )
اصلي ترين راه حل از ديدگاه امام خميني (ره )
امام خميني او كه تربيت يافته دامن قرآن و اهل بيت
عليهم السلام بود با ديد جامعي كه داشت همه مسايل زندگي
مادي و معنوي را در بالاترين حد طاقت يك بشر عادي مورد
توجه خود داشت و به هر موضوعي در جايگاه و در حد اهميت
آن مي نگريست و اين از ويژگي هاي آن مرد الهي و برگزيده بود.
اگر نگاهي به لابلاي سخنان آن بزرگوار بيندازيد خواهيد يافت
كه اصلي ترين راه حل ايشان براي گشودن عقده ها و مشكلات
سياسي , اقتصادي , اجتماعي و فرهنگي و مانند آن , ايمان به
خدا و التزام به ارزشهاست . ايشان مي گويند : « مبدا همه
خيرات و مبدا همه ترقياتي كه براي يك مملكت است چه در
جهت مادي و چه در جهت معنوي اين است كه ايمان در كار
باشد » (8 ) راز اين سخن اين است كه همان گونه كه ذات كبرايي
خود منشا تمام هستي و سرچشمه همه كمالات و خوبيها در
صحنه وجود و پديده هاست , ايمان به او نيز مبد هر خير و
رشد و صلاح در عرصه حيات مادي و معنوي بشر است . ايشان
همه بدبختيها و عقب ماندگي ها در ابعاد مختلف را از سستي
ايمان و يقين مي دانند(9 ) . و راه آسان كردن مشكلات را تقويت
آن در بين مردم مي شناسند و مي گويند : « اگر جنبه ايمان مردم
تقويت شد همه امور به راحتي انجام مي شود » . (10 )
و نيز مي گويند : « اگر ايمان وارد قلب شود كارها اصلاح
مي شود » (11 ) و باز گفته اند : « اگر ايمان به خدا و عمل براي خدا
در فعاليتهاي اجتماعي و سياسي و اقتصادي و ساير شئون
زندگي بشر وارد شود , پيچيده ترين مشكلات امروزي جهان به
آساني حل مي شود » . (12 )
بنابراين ملاحظه مي شود فرمول اصلاحات و توسعه
اقتصادي , سياسي , فرهنگي و اجتماعي از ديدگاه امام , توسعه
معنوي و تقويت ايمان مردم است و آن هايي كه شكوفايي و
رشد كشور در ابعاد مختلف را جداي از دين و باورهاي مذهبي
و سكولارگونه مي جويند , راهي غير از مسير امام (ره )
برگزيده اند و درست در نقطه مقابل آن مرد الهي و بنيان گذار
نظام گام برمي دارند.
در نامه تاريخي حضرت امام رضوان الله تعالي عليه به
گورباچف , رئيس جمهور وقت نظام ورشكسته سوسياليستي
شوروي نيز بر همين حقيقت انگشت تاكيد گذاشته شده و
ايشان در آن نامه به رهبر شوروي سابق گوشزد كرده اند كه نكند
دوباره دچار اشتباهي بزرگتر شويد و راه حل مشكلات خود را
از دنياي پرفريب غرب بخواهيد بلكه ريشه تمام مشكلات شما
از مبارزه بيهوده با مبدا هستي و سرچشمه كمالات است و
تنها راه نجات ايمان واقعي به خداوند است . و اين دعوتي بود
كه آن زمان چندان مورد توجه رهبران آن نظام واقع نشد ولي
گذار زمان و ناكامي آنان در روي آوري به اردوگاه غرب در
جهت حل مشكلات باقي مانده از نظام كمونيستي خود , صدق
گفته و استواري انديشه حضرت امام (ره ) را بر انها آشكار
ساخت به گونه اي كه در سالهاي اخير , خود آقاي گورباچف در
مصاحبه هاي خويش به آن اعتراف كرده است .
و اما اين كه چگونه ايمان به خداوند راه حل مشكلات
جهاني است موضوعي بسيار مهم است كه توجه ويژه
مسئولان نظام و نيز محققان و كارشناسان را به آن مي طلبد و
بي شك نتيجه چنين رويكردي , بركاتي را براي افت اسلامي به
ارمغان خواهد آورد.
پي نويسها :
(1 ) كلمات قصار , امام خميني , موسسه تنظيم و نشر آثار امام ,
چاپ دوم , ص 78
(2 ) سوره توبه , آيه .19
(3 ) شيخ طبرسي (ره ) مجمع البيان , بيروت , ج 5 , ص .14
(4 ) همان , ص 15 ـ.14
(5 ) فرازهايي از تاريخ اسلام , استاد جعفر سبحاني , ص
.15
(6 ) كلمات قصار , امام خميني (ره ) همان , ص 69
(7 ) همان جا .
(8 ) همان جا .
(9 ) همان جا .
(10 ) همان جا .
(11 ) همان , ص .68
(12 ) همان , ص .70
(13 ) كلمات قصار , همان , ص 81 ـ 79 . و ...
امام خميني (ره ) : اگر ايمان به خدا و عمل براي
خدا در فعاليتهاي اجتماعي و سياسي و اقتصادي و
ساير شئون زندگي بشر وارد شود , پيچيده ترين
مشكلات امروزي جهان به آساني حل مي شود.
اصيل ترين راه حل براي گشودن گره ها و مشكلات
سياسي , اقصتادي , اجتماعي و فرهنگي و ساير
مشكلات از نظر امام خميني , ايمان به خدا و التزام
به ارزشهاست .
|
حديث نور
|
دولت نظامي , دولت ياغي است
1357,9,1
به مناسبت فرارسيدن ماه محرم , رهنمودهايي از سوي امام
خميني منتشر شد. در قسمتي از آن چنين آمده است : « دولت
نظامي , دولت ياغي و برخلاف شرع است و بر عموم است كه با
آن مخالفت كنند و از اعانت به آن احتراز نمايند.... مجالس را
بدون مراجعه به مقامات برپا كنيد و در صورت جلوگيري , در
ميادين و خيابانها و كوچه ها اجتماع كنيد. »
انقلاب آمريكائي شاه
1357,9,2
امام خميني در مصاحبه با روزنامه لبناني السفير اظهار داشتند :
« آمريكا به نام مدرنيزه كردن مملكت , انقلاب آمريكايي شاه را
به راه انداخت و ديديم كه نتيجه تمام اين انقلاب به سود
آمريكا و خرابي ايران بود... بنابراين چرا واشنگتن بر ضد
انقلاب ملت ايران فعاليت نكند بديهي است نهضت مقدس
اسلامي ... رژيمهاي ارتجاعي در ساير كشورهاي اسلامي را نيز
تهديد مي كند. از اين رو طبيعي است كه آنها ـ عربستان
سعودي ـ از شاه حمايت كنند. »
كسب اجازه براي عزاداري لازم نيست
1357,9,9
رژيم منحوس پهلوي در آستانه ماه محرم , دستور
حكومت نظامي را صادر كرد و برگزاري مجالس عزاداري را
منوط به دريافت اجازه اعلام نمود.
امام خميني از علما و مردم خواست كه مجالس را بدون
اجازه از رژيم و حتي در كوچه ها و خيابانها برگزار نمايند ,
همچنين علما و اساتيد حوزه علميه قم با انتشار اطلاعيه اي
مردم را به ادامه مبارزات فراخواندند.
موضع امام در برابر كمونيستها
1357,9,16
امام خميني (رض ) در مصاحبه با لوس آنجلس تايمز
پيرامون كمونيستها اظهار داشتند : « ما به آنها ـ كمونيستها ـ نه
تنها علاقمند نيستيم , بلكه همكاري نداريم و نخواهيم داشت .
اما راجع به شوروي , ما نگراني نداريم . براي اينكه ملتي كه
خودش سر پاي خودش زندگي مي كند , كسي نمي تواند در امور
آن دخالت كند. »
ايشان همچنين در پاسخ به سوالي پيرامون كمك
سازمانهاي آزاديبخش و احزاب كمونيست به ايشان فرمودند :
« حتي از قبيل كمكهاي تبليغاتي هم كه احتياج است , هيچ
كمكي نكرده اند. »
آينده روشن است
1357,10,6
امام خميني در مصاحبه با راديو و تلويزيون آلمان در
جواب اين سوال كه اگر دولتي به رياست بختيار روي كار آيد و
شاه موقتا كناره گيري كند و به خارج برود , آيا شما آن را
حمايت مي كنيد گفتند : « هيچ دولتي را با بودن رژيم سلطنتي
قبول نخواهم كرد. هدف تشكيل « جمهوري اسلامي » است و
براي من از روز روشنتر است كه با وضع فعلي در آينده اي
نزديك به آن خواهيم رسيد. به نظر مي رسد كه همين مبارزات
براي سرنگون كردن شاه از تختش كافي خواهد بود. »
ايشان همچنين درباره حكومت آينده ايران گفتند : « ما يك
« جمهوري اسلامي » تشكيل مي دهيم كه خود حكومت و تعيين
حكومت به آراي ملت متكي است . »
اعلام تشكيل شوراي انقلاب
1357,10,22
امام خميني (ره ) با انتشار پيامي خطاب به ملت ايران ,
تشكيل شوراي انقلاب را اعلام كرد و بيان داشت كه از وظائف
عمده اين شورا اين است كه « شرائط تاسيس دولت انتقالي را
مورد بررسي و مطالعه قرار دهد و مقدمات اوليه آنرا فراهم
سازد. دولت موقت در اولين فرصت كه مناسب و صلاح دانسته
شود به ملت معرفي و شروع به كار خواهد نمود. »
پيش از پيروزي انقلاب اسلامي ـ و تا مدتها پس از آن ـ
نام اعضاي شوراي انقلاب اعلام نشد. امام در ايامي كه پيام
مزبور را فرستاد , معرفي اعضاي اين شورا را به زمان آينده
موكول كرد.
شهيد آيت الله بهشتي , پيرامون تشكيل شوراي انقلاب و
تركيب اعضاي آن گفته است : « ... افراد را امام تعيين مي كردند
به اين معنا كه اول امام به يك گروه 5 نفري از روحانيت
مسئوليت دادند كه براي شناسايي افراد لازم براي اداره آينده
حكومت مملكت تلاش كنند. اين عده عبارت بودند از : آيت الله
مطهري , هاشمي رفسنجاني , موسوي اردبيلي , دكتر باهنر و
خود بنده . بعد با آقاي مهدوي كني صحبت كرديم وبه امام
اطلاع داديم و ايشان هم شركت نمودند. بدين ترتيب هسته
شوراي انقلاب , يك گروه 6 نفري شد . بعدها , از روحانيون :
آيت الله طالقاني و خامنه اي نيز اضافه شدند. »
|
|