ابراهيم اميري
« آنهايي كه مي خواهند بين اهل سنت و اهل تشيع فاصله ايجاد
كنند نه سني هستند و نه شيعه , اينها اصلا به اسلام كار ندارند والا
كسي كه به اسلام اعتقاد داشته باشد در يك زماني كه با وحدت
همه مسلمين بايد پيشروي كنيم و پيروز بشويم انشاالله , اين
نمي آيد دامن بزند به اختلاف و مسائل اختلافي را طرح
كند . » 1
حضرت امام خميني (ره )
« وحدت مسلمانان و تقريب ميان مذاهب اسلامي » يكي از
آرمانهاي مقدس و بلند متفكرين و عالمان روشن بين و دلسوز
اسلامي است كه بخصوص از يك قرن گذشته مورد اهتمام جدي
اين بزرگان قرار گرفته و به صورت اساسي دنبال شده
است .
وضعيت اسفبار مسلمين در يكي دو قرن اخير و تسلط دشمنان
اسلام بر سرزمينهاي اسلامي , علماي مخلص و دلسوز را بر آن
داشته تا از هر سو نداي اتحاد مسلمين و تشكيل جبهه واحد در
برابر استعمارگران و ابرقدرتها را سردهند و با قلم و عمل , اقدامات
ارزشمند و مفيدي را انجام داده و در اين راه گامهاي موثري و
بلندي را بردارند.
پيشتاز و پرچمدار اين حركت را بايد سيدجمال الدين
اسدآبادي دانست كه وي در مواضع مختلف از آثار خود و
بخصوص در سرمقاله هاي متعدد در مجله عروه الوثقي به بحث
پيرامون وحدت مسلمين , ضرورتها و اهدافش پرداخت .
در ادامه اين حركت و در طي ساليان دراز , شخصيتها و عالمان
بزرگي همچون حضرت آيه الله بروجردي , شيخ محمود شلتوت ,
شيخ محمدحسين كاشف الغطا سيدشرف الدين , شيخ ابوالحسن
مودودي و آيت الله ميرزاحسن شيرازي , تلاشها و اقدامات فراوان
و مهمي در ايجاد وحدت و تقريب ميان مذاهب اسلامي انجام
دادند كه در نتيجه مناقشات و بدبيني ها و درگيري ها تا حدي كاهش
يافت .
اين تلاشها به خصوص در زمان مرجعيت آيت الله العظمي
بروجردي نتايج و آثار بزرگي را از خود برجاي گذارد و اقدامات
عملي مهمي انجام شد و ارتباطاتي ميان ايشان و دانشگاه الازهر
مصر برقرار گرديد و براي اولين بار , پس از قرنها , ميان بزرگترين
مرجع ديني شيعيان آيت الله بروجردي و رهبر روحاني اهل سنت ,
شيخ عبدالمجيد سليم رئيس وقت دانشگاه الازهر و پس از فوت او
شيخ محمود شلتوت , روابط صميمانه و دوستانه اي برقرار شد و
نامه هايي ميان آنها مبادله گرديد و پس از آن , آمد و رفت ها از مصر
به ايران و از ايران به مصر آغاز شد.
فعاليتها و اقدامات دلسوزانه آيت الله بروجردي موجب شد كه
شيخ محمود شلتوت , رئيس جامع الازهر , فتواي معروف و تاريخي
خويش را صادر كند كه « برادران ما در مسائل فقهي ملزم نيستند كه
به ائمه خودشان مراجعه كنند بلكه اگر يك برادر سني به مرجع
تقليد شيعه رجوع كند از نظر ما بلامانع است . »
نتيجه تلاشهاي علماي فريقين , تشكيل « دارالتقريب بين
المذاهب الاسلاميه » در حدود نيم قرن قبل است كه اقدامات
مهمي را انجام داد.
با توجه به قائم بودن اين حركتها به افرادي از بزرگان شيعه و
سني , در برهه هايي از زمان , مساله وحدت و تفاهم ميان مذاهب
اسلامي روبه فراموشي نهاد و يا كمرنگ شد. خوشبختانه با پيروزي
انقلاب اسلامي در ايران و تاسيس نظام جمهوري اسلامي , اين
موضوع بار ديگر مورد توجه و اهتمام جدي مسئولان نظام
بخصوص بنيانگذار جمهوري اسلامي , حضرت امام خميني قرار
گرفت و بار ديگر روح تازه اي در كالبد « وحدت » دميده شد.
امام خميني بارها در بيانات و سخنان خويش ضرورت و آثار و
بركات وحدت ميان مسلمين را ياد آور شد. اعلام هفته وحدت از
سوي جمهوري اسلامي , برگزاري كنگره جهاني ائمه جمعه و
جماعات , برگزاري كنگره بين المللي آيت الله بروجردي و شيخ
محمود شلتوت در سال 1379 , تشكيل كنفرانسهاي وحدت
اسلامي در هر سال و... از جمله اقدامات جمهوري اسلامي است
كه در مسر ايجاد وحدت اسلامي برداشته شد.
حضور تعدادي از نمايندگان اهل سنت در مجلس شوراي
اسلامي و ساير مناصب در جمهوري اسلامي , همه حاكي از جديت
و صداقت , نظام در موضوع وحدت ميان مسلمانان
است .
برادران اهل تسنن نيز همواره خود را در كنار شيعيان دانسته و
در مراحل گوناگون پس از انقلاب وفاداري و همگامي خويش را
نسبت به نظام و امام , اعلام داشته و همواره صف خود را از
توطئه گران و آشوبگران داخلي و خارجي كه درصدد ايجاد اختلاف
بوده اند جدا كرده اند.
اولين ديدار جمعي از روحانيون و مردم كردستان با امام
خميني , شش روز پس از ورود ايشان به ايران بود كه در اين ديدار
ضمن اعلام حمايت , رهنمودهايي را از محضر ايشان كسب كردند.
اين ديدارها و نيز جلسات تفاهم ميان علماي شيعي و سني در طول
مدت يك ربع قرن پس از پيروزي انقلاب اسلامي همواره ادامه
داشته است .
در اينجا نكته مهمي كه بايد مورد توجه و عنايت تمامي برادران
اهل تسنن و تشيع بخصوص انديشمندان و عالمان قرار گيرد ,
مي پردازيم و آن توجه به وجود مخالفان و دشمنان وحدت ميان
مسلمين است .
نقش دشمنان در ايجاد اختلاف
همواره استكبار و استعمار , حيات سياسي , اجتماعي ,
اقتصادي و فرهنگي خود را در ايجاد اختلاف و تفرقه ميان ملتها
جستجو كرده و با اعمال چنين سياستي به راحتي به منافع خود در
كشورهاي ديگر دست يافته است .
يكي از برنامه هاي آنان , بزرگنمايي موارد اختلافي جزئي ميان
مذاهب گوناگون اسلامي بوده است تا شيعيان را عليه اهل تسنن
بشورانند و سنيان را عليه شيعيان تحريك نمايند.
امام خميني مي فرمايد : از جمله جنايتهايي كه بدخواهان به
اسلام مرتكب شده اند , ايجاد اختلاف بين برادران سني و شيعه
است . » 2
ايشان مجددا ضمن توصيه به احتراز از اختلاف , متذكر
مي شوند : « ما همه با هم برادريم . برادران شيعه و سني بايد از هر
اختلافي احتراز كنند , امروز اختلاف بين ما , تنها به نفع آنهايي
است كه نه به مذهب شيعه اعتقاد دارند و نه به مذهب حنفي و يا
ساير فغرق . آنها مي خواهند نه اين باشد نه آن , راه را اينطور مي دانند
كه بين شما و ما اختلاف بيندازند . » 3
« برادران اهل سنت در كشورهاي اسلامي بدانند كه عمال
وابسته به قدرتهاي شيطاني بزرگ , خيرخواه مسلمين و اسلام
نيستند و لازم است مسلمانان از آن تبري كنند و به تبليغات
نفاق افكنانه گوش فرا ندهند . » 4
نقشه هاي گوناگون دشمنان در ايجاد اختلاف و فتنه در ميان
مسلمانان طبيعي بود چرا كه آنان بخوبي دريافته بودند كه انقلاب
اسلامي براي تمامي مسلمانان جهان داراي جاذبه است و فهميده
بودند كه اگر مسلمين بحال خود رها شوند اين انقلاب عطري در
سرتاسر فضاي كشورهاي اسلامي پخش خواهد كرد و منافع آنها را
بخطر خواهد انداخت و اين براي استعمار و استكبار ضرر غيرقابل
جبران خواهد بود. از اينرو سعي نمودند با استفاده از اختلاف
فرقه اي و مذهبي ميان ملت مسلمان در ايران و نيز برخي كشورهاي
اسلامي , مساله اختلافات را بزرگ و عمده كنند.
امام خميني كه وحدت بين مسلمين و رفع اختلافات را به
عنوان يكي از شعارهاي اصلي و مهم انقلاب مطرح كرد , با درايت و
هوشياري كامل توانست با اين توطئه شيطاني دشمنان مقابله كند و
تا حد زيادي آنان را در اين طرح ناكام گذارد.
نقش متعصبين و افراد نادان
متاسفانه گروهي بدون توجه به مصالح اسلام و مسلمين و
توطئه هاي دشمنان , در راستاي اهداف و تبليغات بيگانگان و
دشمنان حركت كرده وبا انگشت نهادن بر موارد اختلافي , آب به
آسيا دشمن ريخته و فتنه و آشوب در ميان مسلمانان برپا مي كنند كه
خطر و ضرر اينان به مراتب از دشمنان اسلام بيشتر
است .
اينكه هر از چند گاهي فردي از ميان شيعيان يا اهل تسنن , با
انتشار كتاب يا مقاله يا ايراد سخنراني و يا تشكيل جلسات به
بهانه هاي گوناگون به تحريك احساسات گروهي از مسلمانان
مي پردازد و يا اتهاماتي را متوجه ديگري مي كند , اين غير از جهالت
و ناداني و يا تعصب و افراطي گري نخواهد بود كه درنتيجه , ضررش
متوجه مسلمين و سودش نصيب دشمنان اسلام و مسلمين خواهد
شد.
شيخ محمود شلتوت مفتي اعظم مصر و رئيس دانشگاه الازهر
مي گويد : « بيشتر كساني كه درباره فرق اسلامي و مذاهب اسلامي
كتاب نوشته اند , تحت تاثير روح پليد تعصب بوده اند , از اين رو
تاليفاتشان همواره آتش دشمني و كينه را در ميان فرزندان يك امت
دامن زده است . » 5
امام خميني ضمن توجه دادن به اين خطر , متذكر مي شوند :
« من اميدوارم ائمه جمعه كه در همه جا هستند , چه در مناطق
برادران اهل سنت و چه شيعه , به اين مسئله زياد توجه كنند كه الان
هم اشخاصي هستند كه قصد اخلال دارند و مي خواهند بين اين دو
قشر اختلاف ايجاد كنند و اين يك مصيبتي است براي مسلمين كه
باز هم گاهي زمزمه مي شود... شما مي دانيد كه آقايان اهل سنت و
علماي شيعه مدتهاست كه زحمت مي كشند كه تفرقه را كنار
بگذارند و كساني كه پيغمبرشان و دينشان يكي است , همراه و برادر
باشند , لكن افرادي كوشش مي كنند كه تفرقه ايجاد كنند و شما
خوب مي دانيد كه چه كساني از تفرقه سود مي برند. شما به مردم
توجه دهيد كه اينگونه كارها كه از اين قبيل افراد سر مي زند , به نفع
مسلمين نيست و آنها خيرخواه ما نيستند. اينگونه كارها و اين
تفرقه ها خدمت به امپرياليسم و خدمت به دشمن است . » 6
هوشياري و بيداري علما و انديشمندان اسلامي است كه زمزمه
تفرقه افكنانه گروهي افراد نادان و متعصب را ناكارآمد كرده و
دشمنان را در اهدافشان مايوس مي نمايد. « بر ما همه و بر شما همه
است كه هوشيار باشيم و اين توطئه ها را يا از بين ببريم و يا با
بي اعتنايي از كنار آنها عبور كنيم . الان اجتماعاتي هست كه به اسم
شيعه و سني بناي بر ايجاد اختلاف دارند . » 7
با توجه به اين دو نكته ضروري به نظر مي رسد كه تمامي
مسلمانان اعم از شيعه و سني ضمن هوشياري و دقت , از هرگونه
حركت و اقدامي كه در جهت ايجاد اختلاف ميان مسلمانان شود ,
احتراز كرده و در راستاي نزديك نمودن مسلمين و ايجاد تفاهم قدم
بردارند.
اين نوشتار را با اين جمله از امام خميني به پايان مي بريم كه : « ما با
مسلمين اهل تسنن يكي هستيم , واحد هستيم كه مسلمان و برادر
هستيم . اگر كسي كلامي بگويد كه باعث تفرقه بين ما مسلمانها
بشود , بدانيد كه يا جاهل هستند يا از كساني هستند كه مي خواهند
بين مسلمانان اختلاف بيندازند. قضيه شيعه و سني اصلا در كار
نيست , ما همه باهم برادريم . » 8
پاورقي :
.1 صحيفه امام , ج 14 , ص 381
.2 تبيان , دفتر پانزدهم , ص 212
.3 همان , ص 214
.4 همان
.5 « آقا بزرگ تهراني » , محمدرضا حكيمي , ص 270 , به نقل از
« الامام الصادق و المذاهب الاربعه » .
.6 تبيان , ص 219
.7 همان , ص 215
.8 همان , ص 210
امام خميني (ره ) : ما همه با هم برادريم , برادران
شيعه و سني بايد از هر اختلافي احتراز كنند , امروز
اختلاف بين ما , تنها به نفع آنهايي است كه نه به مذهب
شيعه اعتقاد دارند و نه به مذهب حنفي و ساير فرق . آنها
مي خواهند نه اين باشد نه آن , راه را اينطور مي دانند
كه بين شما و ما اختلاف بيندازند.
متاسفانه گروهي بدون توجه به مصالح اسلام و
مسلمين و توطئه هاي دشمنان , در راستاي اهداف و
تبليغات بيگانگان و دشمنان حركت كرده و با انگشت
نهادن بر موارد اختلافي , آب به آسياب دشمن ريخته و
فتنه و آشوب در ميان مسلمانان برپا مي كنند.
اينكه هر از چند گاهي فردي از ميان شيعيان يا اهل
تسنن , يا انتشار كتاب يا مقاله يا ايراد سخنراني و يا
تشكيل جلسات به بهانه هاي گوناگون به تحريك
احساسات گروهي از مسلمانان مي پردازد و يا اتهاماتي
را متوجه ديگري مي كند , اين غير از جهالت و ناداني و
يا تعصب و افراطي گري نخواهد بود.
امام خميني (ره ) : ما با مسلمين اهل تسنن يكي
هستيم , واحد هستيم كه مسلمان و برادر هستيم . اگر
كسي كلامي بگويد كه باعث تفرقه بين ما مسلمانان
بشود , بدانيد كه يا جاهل هستند يا از كساني هستند كه
مي خواهند بين مسلمانان اختلاف بيندازند.
|
عوامل سعادت جهاني
|
عن ابي الحسن موسي عليه السلام قال : ان اهل الارض
لمرحومون ماتحابوا و ادو الا مانه و عملو الحق .
حضرت موسي بن جعفر عليه السلام درباره صلح و سازش
انسانها در سطح جهاني فرموده است : تمام ملل و اقوام روي
كره زمين مي توانند پيوسته در رحمت و آسايش بسر برند
مادامي كه همه مردم , بشر دوست باشند و بنام انسانيت
بيكديگر ابراز محبت نمايند. مادامي كه امين مال و عرض و
شرف و اسرار يكديگر باشند و در هيچ نوع امانتي خيانت
نكنند , مادامي كه در رفتار و گفتار خود همواره پيرو حق و عدل
باشند و در هيچ موردي خويشتن را به تجاوز كاري و اعمال
خلاف حق آلوده نسازند.
عن ابي مالك قال قلت لعلي بن الحسين (ع ) اخبر ني
بجميع شرايع الدين قال : قول الحق و الحكم بالعدل والو فا
بالعهد.
ابي مالك از حضرت سجاد(ع ) درخواست كرد كه او را از
جميع طرق و مناهج دين آگاه سازد. حضرت در پاسخ او بعنوان
قدر جامع تمام روشهاي اسلامي از سه مسئله انساني و
اخلاقي نام برد : سخن حق , حكم بعدل , و وفا بعهد.
|
اختراع يك مساله شرعي !
|
در ايام تحصيل , در يكي از سالها به نجف آباد اصفهان
رفته بوديم , آن هم به اين علت بود كه ماه رمضان بود و
درسهاي حوزه تعطيل و دوستان ما هم در آنجا تشريف
داشتند.
روزي از همين ايام , از عرض خيابان رد مي شدم , به وسط
خيابان كه رسيدم , يك دهاتي جلوي مرا گرفت و گفت : آقا! من
يك مسئله اي دارم و از شما جواب آن را مي خواهم .
بگو!
آيا غسل جنابت به تن تعلق مي گيرد يا به جون
من معناي اين حرف را نمي فهمم , غسل جنابت مثل هر غسل
ديگري است .
فكر كردم شايد يك معناي صحيحي در نظر داشته باشد و
لذا گفتم :
از يك جهت به روح انسان مربوط است چون نيت
مي خواهد , و از جهت ديگر به تن انسان مربوط است , چون
انسان تن را بايد بشويد.
گفتم : مقصودت همين است
نه آقا! جواب درست بده ! آيا غسل جنابت به تن تعلق مي گيرد
يا به جون
من نمي دانم !
پس اين عمامه را چرا سرت هشتي (1 )
البته بعضي از اين معناهاي عاميانه راجع به مسائل
مذهبي , بي پايه و اساس است و از طرفي اينكه يك روحاني و
عالم ديني , همه اين معماهاي بي معنا را هم بتواند جواب دهد ,
توقع بيجايي است و اصلا در امور مسائل حساس اسلامي هم
اگر كسي گفت نمي دانم عيب نيست , عيب آن است كه كسي
ندانسته و از روي جهل و غرور جواب غلط و غير صحيح
بدهد . (2 )
1 ـ هشتي : اصطلاح محلي است يعني چرا سرت گذاشتي
2 ـ سيره نبوي , ص .115 (نقل از حكايتها و هدايتها در آثار
استاد شهيد مرتضي مطهري )
| |
|