ترجمه از علي اكبر مظاهري
ث حكمتهايي ناب از نهج البلاغه
صبوري و ظفرمندي
آدم صبور و پايدار , پيروزي را نمي بازد , اگرچه زمان به درازا
كشد.
(آري ! چون شكيبايان مي دانند كه صبر و ظفر , دوستاني ديرينه اند و
توامان , با شكيب بر يكي شان , ديگري را نيز نزد خويش مي خوانند).
همپايي تباهكاران
كسي كه از كار كساني خشنود باشد و به كردارشان رضا دهد , همپا و شريكشان
به حساب آيد (خواه نيكو كردار باشند و خواه تباهكار) و آن كسي كه به باطلي
درآيد و حرامي را به جاي آرد , بر او دو گناه است : گناه كردار باطل و گناه
خشنودي به آن . (و اما كسي كه كرداري باطل نيارد و تنها به انجام آن راضي
باشد , يك گناه دارد.)
تهمت و ملامت
آن كس كه خويشتن را در مكانت تهمت نهد , نبايد كسي را كه به وي گمان
بد برد , ملامت نمايد (بلكه بايد خود را مقصر داند كه زمينه تهمت و بدگماني را
فراهم آورده است ).
فايده مشورت
آن كس كه به راي خويش پاي فشارد و خود سري ورزد (و از مشاوره
كناره گزيند) هلاك مي گردد. و آن كس كه با خردمندان , مشورت كند , از
انديشه هايشان بهره مي برد و در عقلهاشان , شريكشان مي شود.
طاعت و معصيت
اطاعت از مخلوق , كه سبب معصيت خالق باشد , نارواست و ممنوع .
(آري ! آدمي رخصت ندارد كه آفريدگان را چنان فرمان برد و رضاشان را به
دست آرد كه مايه عصيان بر آفريدگار گردد و نارضايي پروردگار را ثمر دهد.)
نبرد با ترس
هرگاه كه از كاري ترسيدي و از هيبت چيزي هراسيدي , خويشتن را در آن
افكن و با آن , پنجه در افكن زيرا رنج ترسيدن و پرهيز نمودن از چيزي , سخت تر
و بزرگتر است از خود آن چيز.
رغبت و كراهت
دلها را شوقهايي است و روي آوريهايي و روي گردانيهايي (گاهي
طربناك اند و خواهنده , و گاه ديگر , ملول اند و بي رغبت ). پس اگر خواهيد كه بر
دلها درآييد و به كارشان واداريد , از راه شوقها و به گاه رغبت داشتنها اقدام
نماييد (نه به گاه ملالت و بي رغبتي ) زيرا كه دل , اگر به ناخواه و با اكراه , به كار
گمارده شود , كور مي گردد!
غفلت ورزيدن كريمانه
از شريف ترين كردارهاي كريمان و بزرگواران , « تغافل آگاهانه » است .
(آري ! پاره اي از دانسته ها را نادانسته انگاشتن و بر پاره اي از امور
چشم پوشاندن , حقا كه خصلتي فرخنده است !)
ذلت دين فروشان
...آن كس كه نزد ثروتمندي , به خاطر ثروتش , فروتني ورزد , دو سوم
دينش از ميان مي رود! (و علاوه بر اينكه خويشتن را به ذلت كشانده , بخش
عمده دين و ايمانش را نيز باخته . آه كه چه خسران دردناكي است آلودن گوهر
جان و باختن بن مايه ايمان !)
خردمند و نابخرد
به امير خردمندان عليه السلام گفتند : « عاقل را برايمان توصيف
نما. »
حضرت فرمود :
عاقل آن است كه هرچيز را جاي خود نهد.
گفتند : « جاهل را نيز به ما بشناسان »
حضرت فرمود :
شناساندم !
(با توصيف عاقل , جاهل نيز شناخته شد : جاهل آن است كه هرچيز را جاي
مناسبش ننهد.)
آه از اين دنياتان
والله ! كه اين دنياتان (كه اينچنان بر آن چنگ افكنده ايد) در چشم من ,
پست تر است از استخوان يك خوك در دستان يك آدم جزامي !
|
حيات سياسي امام علي (ع )
در عصر پيامبر اسلام (ص )
|
قسمت هفتم و پاياني دكتر مجيد معارف
12 ـ معرفي و نصب جانشين
پس از خاتمه مناسك حج , رسول خدا(ص ) به همراه جمعيتي كه با
آن حضرت بودند , آهنگ بازگشت به مدينه فرمود. و چون بر منطقه
غدير خم (نزديك ميقات جحفه ) رسيد , جبرئيل بر آن حضرت نازل
شد و اين آيه را فرود آورد كه : « يا ايها الرسول بلغ ما انزل اليك من ربك
و ان لم تفعل فما بلغت رسالته و الله يعصمك من الناس ان الله لايهدي
القوم الكافرين » (1 ) يعني : « هان اي رسول ! آنچه از جانب پروردگارت بر
تو نازل شده , ابلاغ كن . و اگر اين كار را نكردي , رسالت الهي را ابلاغ
نكرده اي . و خداوند تو را از مردم حفظ مي كند. خداوند كافران را
هدايت نخواهد كرد. »
با نزول اين آيه , رسول گرامي اسلام (ص ) مسلمانان را در آن نقطه
متوقف نمود و دستور داد كه آنان از جهاز شتران منبري برپا نمايند و
پس از نماز ظهر خطبه اي ايراد نمود. در اين خطبه رسول خدا(ص ) از
بي اعتباري دنيا سخن به ميان آورد و نزديك بودن رحلت خود را به
مسلمانان خبر داد . سپس حديث مشهور ثقلين (2 ) را ايراد فرمود و مردم
را به تمسك در قرآن و حفظ حقوق اهل بيت (ع ) سفارش كرد. آنگاه
دست علي (ع ) را گرفت و او را در منظر عموم قرار داد , سپس خطاب به
جمعيت سوال كرد كه : « اي مردم كيست كه از اهل ايمان به آنان سزاوارتر
است » گفتند : خدا و رسولش داناترند.
پيامبر فرمود : « همانا خدا مولاي من است و من مولاي مومنين
هستم و اولي و سزاوارترم بر آنها از خودشان . پس هر كس كه من مولاي
اويم , علي مولاي او خواهد بود. »
حضرت اين سخن را سه بار ـ و بنا به گفته احمد بن حنبل , پيشواي
جنبلي ها چهار بار ـ تكرار نمود. سپس دست به دعا برداشت و گفت :
« بار خدايا دوست بدار كسي كه او را دوست بدارد. و دشمن بدار كسي
كه او رادشمن دارد. و ياري فرما ياران او را. واگذار واگذارندگان اورا. »
آنگاه فرمود : « بايد آنان كه حاضرند اين سخن را به گوش غايبان
برسانند. »
« هنوز جمعيت پراكنده نشده بودند كه امين وحي الهي رسيد و اين
آيه را فرود آورد كه « اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتي و
رضيت لكم الاسلام دينا » يعني : « امروز روزي است كه دين شما را كامل
كردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و اسلام را به عنوان دين براي
شما پسنديدم » در اين هنگام پيغمبر فرمود , « الله اكبر بر اكمال دين و
اتمام نعمت و خوشنودي خدا به رسالت من و ولايت علي بعد ازمن »
سپس آن جمعيت به اميرالمومنين علي (ع ) تهنيت گفتند و با او به
عنوان مولاي مومنان بيعت نمودند و حسان بن ثابت ـ شاعر رسول
خدا(ص ) ـ نيز شعر جالبي درباره اين واقعه سرود . (3 )
حديث غدير خم از روايات قطعي و متواتري است كه شيعه و سني
بر قطعيت آن اتفاق نظر دارند و چنانكه تحقيقات علامه اميني در جلد
اول الغدير نشان مي دهد , 110 تن از صحابه پيامبر(ص ) و 84 تن از
بزرگان تابعين و 360 تن از دانشمندان اهل سنت در رديف ناقلان
حديث غدير بوده اند.
پس از واقعه غدير خم رسول خدا(ص ) با مسلمانان به مدينه
مراجعت فرمود. در بازگشت از سفر , حضرتش دچار كسالت شد و به
بستر بيماري افتاد. اين بيماري روز به روز شديدتر شد تا آنكه در بيست
و هشت صفر سال يازدهم هجري , رسول خدا(ص ) در حالي كه سر بر
زانوي علي (ع ) داشت , چشم از جهان فروبست و در شرايطي كه سران
مهاجر و انصار در محلي به نام « سقيفه بني ساعده » اجتماع كرده ,
سرگرم دعواي خلافت و جانشيني رسول خدا(ص ) بودند , علي (ع ) به
تجهيز بدن رسول خدا(ص ) و انجام مراسم كفن و دفن مشغول
گرديد.
جمع بندي و نتيجه گيري
آنچه طي قسمتهاي قبل از نظر گذشت , نگاهي كوتاه به مهمترين
حوادث سياسي زندگاني علي (ع ) در حيات رسول خدا(ص ) بود و هرگز
نبايد تصور كرد اين صفحات دربردارنده كليه فضائل علي (ع ) و يا
منعكس كننده تمام كارها و خدمات علي (ع ) در اين دوره بوده است . در
عين حال تامل در همين حوادث محدود نشان دهنده خطوطي
درشناخت حيات سياسي علي (ع ) همزمان با دوران رسالت به شرح زير
ميباشد :
1 ـ علي (ع ) در حوادث مهم و سرنوشت ساز دوران رسالت نقشي
فعال و انكار ناپذير داشته است و بدون ترديد پس از رسول گرامي
اسلام (ص ) موثرترين فرد در تثبيت اسلام و تحكيم پايه هاي آن ,
علي (ع ) بود. حديث منزلت كه در آن منزلت علي (ع ) به منزلت هارون
تشبيه شده است , سند روشني است كه نشان مي دهد رسول خدا(ص )
به اين نقش كاملا واقف بوده و آن را براي مردم بيان فرموده است . زيرا
مطابق آيات قرآن هارون به عنوان وزير موسي و يار و مويد اين پيامبر
پيوسته در كنار حضرت موسي (ع ) قرار داشت و دمي از آن حضرت جدا
نگشت .
2 ـ علي (ع ) در بين صحابه , نزديكترين فرد به رسول خدا(ص ) بود .
رسول خدا(ص ) او را به عنوان تنها برادر خود در دنيا و آخرت انتخاب
نمود و اين مطلب را با تعبير : « انت اخي في الدنيا والاخره » به دفعات
اعلام نمود. علاوه بر آن پيامبر گرامي با تعبير : « علي مني و انا من علي »
اتحاد روحي و معنوي ويژه اي بين خود و علي (ع ) برقرار نمود. به
موجب اين اتحاد روحي و معنوي , علي (ع ) بزرگترين حامي رسول
خدا(ص ) بود و رسول خدا(ص ) نيز در مواضع متعدد از تعرض
اصحاب به علي (ع ) جلوگيري كرد. چنانكه به موجب همين رابطه
علي (ع ) به عنوان وصي بلافصل رسول خدا(ص ) و جانشين آن حضرت
به همه مسلمانان معرفي گرديد.
علاوه بر آن علي (ع ) در بين صحابه از چنان فضايل و موقعيتي
برخوردار گرديد كه براي احدي از صحابه در اولويت آن حضرت نسبت
به ديگران ـ براي جانشيني پيامبر ـ ترديدي باقي نماند , هر چند كه پس
از رحلت رسول خدا(ص ) عده اي از صحابه مسير ديگري را اختيار
كردند.
3 ـ در اين دوران با وجود پيامبر(ص ) , علي از خودراي و نظري
ندارد. تاريخ در خصوص رابطه علي (ع ) و پيامبر(ص ) جز اطاعت مطلق
علي (ع ) از پيامبر(ص ) , موضعي سراغ ندارد و به اين ترتيب مهمترين
محور در خط مشي سياسي علي (ع ) در اين دوره تبعيت او از رهبري
امت اسلامي است . اين تبعيت در زندگاني علي (ع ) تنها به يك
موضعگيري سياسي محدود نمي گردد , بلكه دامنه اعمال عبادي و شرعي
را نيز فرامي گيرد , به طوري كه در سفر حجه الوداع , علي (ع ) كه از
مسيري جدا از مسير رسول خدا(ص ) به مكه آمده بود و از نيت رسول
خدا(ص ) اطلاعي نداشت , تصميم گرفت با همان نيتي محرم گردد كه
رسول خدا(ص ) جامه احرام پوشيده بود.و و چون اين مطلب به گوش
رسول خدا(ص ) رسيد , پيامبر(ص ) خرسند شد و او را در عملش
تصويب نمود.
حديث غدير خم و خطبه غديريه پيامبر از
روايات قطعي و متواتري است كه شيعه و سني بر
قطعيت آن اتفاق نظر دارند به طوري كه 110 تن از
صحابه , 84 تن از تابعين و 360 نفر از دانشمندان
اهل سنت در رديف ناقلان حديث غدير بوده اند.
پاورقي :
1 ـ مائده 67,
2 ـ اين حديث چنين است : « اني تارك فيكم الثقلين كتاب الله وعترتي اهل بيتي . ماان تمسكتم بهما
لن تضللوا ابدا. و انهما لن يفترقا حتي يردا علي الحوض » يعني : « من در ميان شما دو ميراث وزين به
يادگار مي گذارم , كتاب خدا وديگري عترت و اهل بيتم . تا وقتي به اين دو تمسك جوئيد هرگز گمراه
نخواهيد شد. و اين دو از يكديگر جدا نخواهند شد تا آنكه سر حوض كوثر (در قيامت ) بر من وارد
شوند. »
حديث ثقلين از احاديث قطعي و متواتري است كه دانشمندان شيعه و سني در صدور آن از
رسول خدا(ص ) ترديدي ندارند. ابن حجر عسقلاني كه از محققان بزرگ اهل سنت است , حديث ثقلين
را به نقل از بيست وچند نفر از اصحاب پيامبر روايت كرده است (المراجعات , بخش مستدرك ص
23 تا 25 ) از دانشمندان شيعه نيز ميرحامد حسين هندي در كتاب « عبقات الانوار » حديث ثقلين را از
طريق 200 تن از علماي اهل سنت روايت كرده است . (معارف اسلامي ص 218 ) اضافه مي شود كه
حديث ثقلين از قراين مشخصي است كه بر عصمت اهل بيت پيامبر اسلام (ص ) و الويت و صلاحيت
آنان به جانشيني رسول خدا(ص ) صراحت دارد.
3 ـ تفصيل ماجراي غدير در كتاب الغدير علامه اميني ج 1 ص 29 تا 34 آمده است .
|
معرفي كتاب
|
كلمات قصار نهج البلاغه
ترجمه مهدي عليزاده
انتشارات پارسايان , قم
چاپ اول , 240 صفحه , 1000 تومان
نكات مهم و كليدي بسياري در سخنان كوتاه اميرمومنان (ع )
وجود دارد. در اين اثر تنها كلمات قصار نهج البلاغه به زيور
طبح آراسته شده است .
مطابقت با نسخه هاي معتبر , ترجمه روان و شيوا فهرست
موضوعي و حذف اعراب و علائم زائد در متن عربي از جمله
ويژگي هاي مهم اين كتاب است .
شهيد تنها
مقتل اميرمومنان علي (ع )
سيد محمدرضا حسيني مطلق
چاپ اول , 360 صفحه , 1400 تومان
انتشارات پارسايان , قم
اولين مقتل مستقلي است كه به موضوع شهادت اميرالمومنين
علي (ع ) مي پردازد. ارجاع دقيق تمامي احاديث نقل شده به
منابع معتبر و ترجمه روان از امتيازات اين كتاب مي باشد.
رفتارشناسي امام علي (ع )
احمد شرفخاني
چاپ اول , 280 صفحه , 1000 تومان
انتشارات پارسايان , قم
در اين كتاب به بررسي رفتارهاي اميرمومنان (ع ) در قبال
مسائل حكومتي , اجتماعي , خانوادگي و... پرداخته مي شود.
| | |