قبلا درباره نقش مولفان و پديدآورندگان كتاب در توسعه
فرهنگ كتابخواني مطالبي تقديم شد. اكنون با عنايت به
رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب , اشاره اي به نقش ناشران در
اين زمينه مي نمائيم :
ناشران و زمينه سازان توزيع كتاب
اگر چه برخي ناشران , خود از پديدآورندگان كتاب هستند
چه بطور مستقيم و چه با دادن موضوع و فراهم آوردن زمينه
و امكانات توليد ـ ليكن اغلب ناشران بصورت حلقه واسط بين
پديد آورندگان و مطالعه كنندگان عمل مي نمايند.
ناشران در روي آوري فرهنگ مطالعه وفرآيند توليد
كتابهاي مناسب , نقش مهمي برعهده دارند. ايجاد سيستم
توزيع براي رساندن آثار به علاقمندان , سرمايه گذاري در توليد
كتاب , توجه به كيفيت چاپ و جذابيت جلد و صفحه بندي ,
توليدآثار در شكلها و انواع مختلف متناسب بااقشار مطالعه
كننده از جمله اين تاثيرهاست .
1 ـ توليد كتابها در اندازه هاي مختلف
اندازه هاي مختلفي در توليد كتاب , مورد نظر قرار مي گيرد.
در برنامه ريزي براي نشر كتاب , توجه به اندازه متناسب با قشر
مورد نظر در مطالعه ـ مخاطبين ـ و اينكه در چه زمانهايي اين
كتاب معمولا مورد مطالعه قرار مي گيرد , بايستي ملاحظه شود.
كودكان , نوجوانان , جوانان , عموم مردم , انديشمندان و
محققان از جمله قشرهاي مخاطبند. كتابخانه ها , منازل ,
محلهاي عمومي مانند : ايستگاهها و اتوبوس و قطار و امثال
اينها از جمله محلها و زمانهاي مطالعه اند. هر يك از اين اقشار
و مكانها و زمانها , اندازه خاصي ازكتاب را مي طلبد كه ناشر
بايستي به آن توجه نمايد. محتواي كتاب نيز عامل ديگري
است كه در شكل و اندازه عرضه آن دخالت دارد.
در دنيا « كتاب جيبي » اساسا براي اين به وجود آمد كه
مردم كتابخوان بشوند , يعني كتاب را در جيبشان بگذارند و
مثلا هنگامي كه به قطار زيرزميني يا اتوبوس سوار مي شوند. آن
را باز كنند و بخوانند. اين كاري است كه اگر باب شود. بسياري
از وقتهاي مردم , زنده خواهد شد . (1 )
اتوبوس [ شما كتابهايي را كه مي تواند در اين طور جاها
مصرف بشود. آماده كنيد و يا اصلا كاري بكنيد كه مردم اگر ] و...
كتاب هم حمل نمي كنند. بتوانند در اتوبوس , در مطب دكتر. در
اداره يي كه در نوبت ايستاده اند , در نوبت نان و يا در نوبت قند ,
كتاب بخوانند. اگر بشود اين كار را راه بيندازيد و باب كنيد ,
خدمت بزرگي كرده ايد. اين كار محال نيست . بلكه ممكن است ,
به دليل اين كه ما مي بينيم در كشورهاي ديگر تا حدود زيادي
اين كارها انجام شده است . (2 )
2 ـ خلاصه كردن كتاب
الان خلاصه كردن كتابهاي بزرگ و ساده كردن كتابهاي
دشوار , در دنيا معمول است .. داستانهاي بزرگ را خلاصه و
كوتاه مي كنند , مثلا داستان « بينوايان » را در يك جزوه ي صد ,
صد و پنجاه صفحه يي در مي آورند , كه داستان شيرين خواهد
بود و همه كس هم مي خواند. اگر اين كار راه بيفتد , خوب
است . (3 )
ممكن است مطالعه كنندگان , فرصت يا حوصله خواندن
كتابهاي مفصل و پر حجم را نداشته باشند , خلاصه نويسي اين
امكان را براي آنان فراهم مي آورد تا در يك زمان كوتاه بتوانند
يك داستان يا موضوع را بدون آنكه از پيام آن كاسته شود ,
مطالعه نمايند. همچنين امكان اين هست كه كتاب بواسطه
برخي اصطلاحات يا تعابير سنگين و يا پرداختها و نثر خاص ,
براي برخي اقشار , روان و قابل استفاده نباشد. ساده كردن اين
كتابها , اقبال و روي آوردن اين گروه از مطالعه كنندگان را در پي
خواهد داشت .
3 ـ توليد كتاب با كيفيت هاي متفاوت
برخي توليدات , بدلايل مختلف , از جمله نوع كاغذ و جلد
وچاپ , قيمت هاي نسبتا سنگيني دارند. اگر ناشران اين كتابها
را در دو يا سه نوع كيفيت با دو يا سه قيمت منتشر سازند. بطور
طبيعي مي توانند مخاطبين با تواناييهاي مالي متفاوت را به
خواندن جلب و تحريص نمايند.
سفارشي هم به ناشران مي كنم . اگر چه خوب است كه
كتاب را در كاغذها و جلدهاي اعلا چاپ كنند , اما بعضي
ازكتابهايي كه مشتري زيادي دارد , چاپ عمومي و مردمي هم
برايش داشته باشند. يعني با كاغذ كاهي و البته باچاپ خوانا
منتشر كنند. چاپ بايد خوب باشد , اما روي كاغذ كاهي بزنند و
به ميزان زيادي توزيع كنند تا ارزانتر تمام بشود و افراد متعدد و
زيادتري بتوانند از آنها استفاده كنند . (4 )
4 ـ قيمت گذاري مناسب
اگر چه كتاب , در مقايسه با بسياري از اقلام مصرفي و
غيرمصرفي , از قيمت كمتري برخوردار است , ليكن مشاهده
مي شود كه بعضا قيمت ها با سرمايه گذاري متناسب نيستند.
گراني قيمت , يكي از عوامل رويگرداني بسياري از مخاطبان از
خريد و مطالعه كتاب است كه مي بايستي از سوي ناشران
ملاحظه شود , البته گاه قيمت بالاي كاغذ و ساير عوامل توليد
باعث رشد قيمتها مي شود كه بايستي براي آن هم چاره جويي
نمود.
من مي بينم كتابي را به قيمت گزافي مي فروشند; در حالي
كه خريدار نمي تواند بخرد. من به مواردي برخورد كردم كه
قيمتها به نظر من زياد بود , بيش از اندازه يي كه امروز مقتضي
است . اين به خاطر آن است كه ما از لحاظ كاغذ مشكل داريم .
بايستي روي بازيافت و صرفه جويي در كاغذ و توليد كاغذ
داخلي كار بشود ... (5 )
5 ـ اهميت دادن به محتوا و قالب
محتوا و قالب , هر دو بايستي بهترين باشند تا مخاطب را
جذب نمايند. اگر چه نفس عرصه كتاب و كشاندن مردم به
مطالعه , ارزنده است . اما كم توجهي به هريك از اين دو بخش ,
در دراز مدت فرهنگ كشور را دچار آسيب خواهد كرد. ديده
مي شود كه بعضي ناشران , با انتخاب قالبهاي عامه پسند و به
اصطلاح بازاري , ميزان فروش خود را افزايش مي دهند و ليكن
توجه ندارند كه در دراز مدت , با ايجاد كششي غيرواقعي و
فرهنگي غلط , چه آسيبي به كتابخواني و فرهنگ عمومي وارد
مي سازند. برخي نيز محتواهاي كم ارزش را در قالبهاي جذاب
ارائه مي نمايند. هر دو سوي اين معادله , اگر اين چنين بسته
شود. ناشران را در عادات و رويه هاي غلط بوجود آمده ,
مسئول مي نمايد.
نفس عرضه ي كتاب , نفس كشاندن مردم به ميدان
مطالعه ي كتاب , كار مفيدي است . كوشش كنيد كه ... بيشتر به
كيفيت پرداخته بشود.... ارائه ي نوع كتاب , ... موضوعاتي كه
ارائه مي شود. همه اش موثر است . بايستي بهترين كارها را از
لحاظ نحوه ي ارائه , هنر و قالب انتخاب كرد , والا اگر شما به
وجود محتوا و به قالب اهميت نداديد , فرهنگ مملكت زيان
خواهد ديد... جوانان هنرمند را دعوت كنيد. دستشان را
بگيريد و بگوييد شما خودتان ببينيد چه كار مي توانيد بكنيد.
بيايند طرحهايتان را ببينند و بگوئيد ما چه كم
داريم . (6 )
متاسفانه در موارد فوق , نارساييها و كاستيهايي وجود
دارد كه بعضا از نگرش كاسبكارانه يا مساله كتاب ناشي مي شود
و بهر حال مسئوليت سنگين ناشران و موزعين كتاب را بيش از
پيش مي سازد.
پاورقي :
1 ـ رهبر معظم انقلاب در ديدار با دست اندركاران برگزاري
هفته ي كتاب , 1375,7,30
2 ـ ديدار با دست اندركاران برگزاري هفته كتاب ,
1375,7,30
3 ـ ديدار با دست اندركاران برگزاري هفته كتاب ,
1376,8,19
4 ـ مصاحبه پس از بازديد از سومين نمايشگاه بين المللي
كتاب , 1369,2,19
5 ـ مصاحبه پس از بازديد از سومين نمايشگاه بين المللي
كتاب , 1374,2,26
6 ـ ديدار با مسئولان ستاد برگزاري اولين نمايشگاه بين المللي
كتاب تهران ,
1366,6,18
|
اصول خبرنويسي
|
كتاب « اصول خبرنويسي » را اكبر نصراللهي نوشته و
انتشارات سروش آن را در 179 صفحه و دو هزار نسخه منتشر
كرده است .
در بخش نخست كتاب , ضمن تشريح اهميت آموزش
خبرنگاران بر ضرورت داشتن سرعت عمل , ذوق و استعداد
براي كار روزنامه نگاري , توجه به واقعيت ها , ساده نويسي ,
ارتباط مستمر با مردم و مسئولان , داشتن حس مسئوليت
اجتماعي و روحيه جسارت و خطرپذيري , تعصب كاري ,
احترام به اديان و فرهنگ مردم , رعايت عفت عمومي و... به
عنوان ويژگي هاي روزنامه نگاران تاكيد مي شود.
در بخش دوم با توجه به ضرورت شناخت روند توليد و
انتشار اخبار در رسانه هاي الكترونيكي و مكتوب , به چگونگي
كسب خبر و منابع خبري راديو و تلويزيون پرداخته مي شود.
همچنين , در اين بخش , قسمت هاي مختلف توليد و پخش
اخبار راديو و تلويزيون و همچنين مطبوعات معرفي مي شوند
تا ان شاالله خبرنگاران صدا و سيما و مطبوعات , با شناخت
تحريريه هاي مختلف , خبرهاي مورد نياز بخش هاي مختلف
خبري را توليد كنند.
بخش سوم اين كتاب به « مراحل سه گانه تهيه و انتشار
خبر » اختصاص دارد. در فصل ششم از اين بخش , تحت عنوان
« شناخت خبر » ضمن اشاره به تعاريف مختلف خبر و نقد آنها ,
تعريفي جامع از خبر ارائه مي شود و درباره كليه واژه هاي اين
تعريف يعني گزارش و بيان , گزينش گري , فرآيند تبديل رويداد
به خبر , عوامل درون رسانه اي و برون رسانه اي و همچنين
ارزش هاي خبري به تفصيل بحث مي شود.
فصل هفتم , تحت عنوان « جمع آوري اطلاعات » به عناصر
خبر مي پردازد. با توجه به اين كه شناخت عناصر خبر نيز
همچون آگاهي از ارزش هاي خبري به خبرنگاران در توليد و
تنظيم بهتر خبر كمك مي كند. در اين فصل , ضمن تعريف هر
يك از اين عناصر , مثال هايي نيز آورده مي شود. فصل هشتم به
آخرين مرحله از مراحل سه گانه خبر يعني « نگارش و تنظيم
اطلاعات » مي پردازد و شيوه هاي مختلف نگارش خبر و مزايا و
معايب هر يك را همراه با مثال توضيح مي دهد.
در بخش چهارم كه به بحث ليد اختصاص دارد , ضمن
بيان و اهميت ليد و فرق آن با مقدمه و تيتر , انواع ليد از نظر
محتوا , عناصر و موضوع , همراه با مثال معرفي
مي شود.
بخش پنجم اين كتاب به متن , سابقه و منبع خبر و معرفي
افراد و چگونگي كاربرد صفت در خبر اختصاص دارد و در
بخش ششم با توجه به اهميت تيتر , خلاصه خبر و عناوين در
خبرهاي مطبوعاتي و راديو و تلويزيوني , ابعاد , انواع و قواعد
نگارش آن ها بررسي شود.
|
جنبش دانشجويي در ايران
|
مجموعه پنج جلدي « اسنادي از جنبش دانشجويي در
ايران » را مركز اسناد رياست جمهوري منتشر كرده است . سه
جلد از اين مجموعه قبلا و دو جلد نيز اخيرا چاپ و منتشر
شده است . در مقدمه جلد چهارم , پيرامون اين مجموعه چنين
مي خوانيم :
براي كمك به توسعه پژوهش هاي تاريخي در عرصه هاي
مختلف سياسي , اجتماعي , فرهنگي و اقتصادي و به منظور
تدوين منابع دست اول وقايع و رويدادها , انتشار اسناد اهميت
شايان توجهي دارد. اين امر علاوه بر اين كه به تحليل دقيق
حوادث و رخدادهاي تاريخي كمك مي كند , بيانگر عملكرد و
نظر نهادها و سازمان هاي دولتي و افراد مسئول و ناظر بر واقعه
مورد نظر و يا حاضر در متن رويدادها است و امكان دسترسي
به گزارش هاي خام و به دور از پيش داوري را فراهم مي سازد.
دسترسي پژوهشگران و محققان به اين گونه اطلاعات
مي تواند به نقد نظريه هايي كه در منابع مختلف تاريخي ارائه
شده كمك نمايد و گامي در راستاي تحليل واقع گرا و تعقلي در
حوزه پژوهش هاي تاريخي باشد.
مركز اسناد رياست جمهوري با درك چنين ضرورتي و با
عنايت به حجم عظيم اسنادي كه از دوره پهلوي در اختيار
دارد , در صدد است با انتشار اسناد در موضوعات مختلف
سياسي , اقتصادي , اجتماعي و فرهنگي امكان دسترسي
محققان به اين اطلاعات ذي قيمت را فراهم سازد و منابعي
مستند و دست اول در اختيار اهل تحقيق قرار دهد.
جنبش دانشجويي در ايران از جمله موضوعاتي است كه
اين مركز در حوزه سياست مبادرت به گرد آوري و انتشار اسناد
آن نموده است . در نيمه اول سال 1378 سه جلد از مجموعه
جنبش دانشجويي در ايران (1357 ـ1329 هـ . ش ) منتشر شد
و اسناد آن در اختيار پژوهشگران و علاقه مندان قرار گرفت .
كتاب دو جلدي حاضر نيز كه مكمل مجموعه سه جلدي قبل
است حاوي اسناد ارزشمند و مهمي درباره جنبش دانشجويي
در ايران (1357 ـ1322 هـ . ش ) است
مجموعه حاضر شامل 743 سند است كه با احتساب
1273 سند سه جلد قبلي , 2016 سند را تشكيل ميدهد . اين
تعداد سند تمامي اسناد موجود در آرشيو مركز اسناد رياست
جمهوري در مورد جنبش دانشجويي در ايران است كه اميد
است اهل نظر با مطالعه آنها , اين مركز را از نظرات و
راهنمايي هاي خود بهره مند سازند.
|
حوزه
|
شماره 117 و 118 مجله حوزه با عناوين زير منتشر شده
است : فرجام حماسه , آسيب شناسي كاركرد عالمان در
مشروطه , سنت و تجدد در نهضت مشروطه , اجتهاد و
عقلانيت در نهضت مشروط , شيوه هاي تبليغاتي جريان
روشنفكري در نهضت مشروطيت و حوزه علميه تهران در
نهضت مشروطيت .
|
|
| |