اشاره
روز از نو , روزي از نو; جشنواره هاي تئاتري سال 83 يكي پس
از ديگري كليد مي خورند!
ظاهرا جشنواره هاي تئاتر , ارزش و اهميتي بيش از خود تئاتر
پيدا كرده اند و برگزاري جشنواره ها يكي از ساده ترين كارهايي
است كه مي شود انجام داد. حداقل از خود تئاتر ساده تر است !
امسال نيز سال پر جشنواره اي در پيش داريم . در اين مورد هم
متاسفانه مديريت مركز هنرهاي نمايشي نتوانسته است اشراف و
سياستگذاري خود را به درستي و شايستگي انجام دهد. در واقع
اين جشنواره ها عمدتا مستقل و خودمختار عمل مي كنند و به اين
ترتيب نيروها هرز مي روند. به هر صورت مطلب امروز نگاهي به
چند جشنواره مهم و غير مهم دارد كه يا زمان برگزاريشان
نزديك است و يا اينكه فراخوان خود را اعلام كرده اند :
يك جشنواره دانشجويي ; تئاتر تجربه !
هفتمين دوره جشنواره تئاتر تجربه از سوم تا دهم خرداد ماه
در دانشگاه تهران برگزار مي شود. به گزارش خبرگزاري ايسنا;
قرار بود كه در جشنواره امسال براي نخستين بار بخش پانتوميم
به صورت بين المللي به ساير بخش ها اضافه شود و كشورهايي
مثل انگلستان , لبنان , هندوستان و عراق (سليمانيه ) براي حضور
در اين بخش اعلام آمادگي كرده بودند , اما باز هم يك معضل
پايه دار و هميشگي (كمبود پول !!) سبب شده است كه بانيان
جشنواره به برگزاري اين بخش اميد چنداني نداشته باشند. گو
اينكه بخش ويژه اين جشنواره كه مربوط به دفاع مقدس و
انتفاضه است به دليل همان معضل هميشگي حذف شده است .
اميرحسين حريري كه يكي از اعضاي گروه تجربه است , در
اين زمينه گفت : « تاكنون تنها حمايت كننده ما دانشگاه تهران بوده
است و گرچه جشنواره دانشجويي است اما وزارت علوم
كوچكترين كمكي به ما نكرده است . »
البته حريري دست به دامن مركز هنرهاي نمايشي و
فرهنگسراي هنر هم شده است و اندك اميدي براي به ثمر
رسيدن تلاشهايش دارد!
اما , بازبيني آثار متقاضي شركت در جشنواره از 22
ارديبهشت آغاز شده و تا 28 ارديبهشت ماه به طول مي انجامد .
و طي آن 44 متن در بخش كوتاه , 19 نمايش در بخش خلاقيت و
22 متن در بخش پانتوميم و 18 متن در بخش عروسكي بازبيني
مي شوند.
هيات بازبيني جشنواره نيز مركب از سعيد اسدي , دكتر
احمد كاميابي , دكتر نغمه ثميني و فرشاد فرشته حكمت است كه
جملگي استادان دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران و
اعضاي هيات علمي آن هستند.
به گفته حريري , تعداد آثار انتخابي بستگي به كيفيت آنها و
امكانات اجرايي جشنواره دارد. وي احتمال مي دهد كه در هر
بخش 15 نمايش حضور يابند .
حريري در آخر مي گويد : « اين جشنواره , جشنواره با
سابقه اي است و جاي تاسف است با وجود استقبالي كه از آن
صورت مي گيرد , به دليل مشكلات جنبي , به ويژه مشكلات
مادي , بخش هايي از آن حذف شود »
يك جشنواره ماه !
دومين جشنواره سراسري تئاتر ماه نيز با همان شعار
« معنويت , انديشه و هنر » در تهران برگزار مي شود و البته زمان
جشنواره امسال از 12 تا 18 دي ماه و سالن هاي برگزاركننده اش
تماشاخانه مهر و تالار انديشه حوزه هنري خواهند بود.
به اين ترتيب احتمالا تالار مولوي از برنامه هاي جشنواره
حذف شده است و شايد , تعداد نمايش هاي كمتري در جشنواره
پذيرفته شوند. ضمن اينكه امسال تعداد داوران از هفت نفر به
سه نفر تقليل مي يابد كه دو نفر ايراني و يك نفر خارجي , به
قضاوت آثار جشنواره مي پردازد. مهرداد راياني همچنان دبير
جشنواره تئاتر ماه است و طي گفت و گويي با ايرنا اعلام كرده
است كه امسال جشنواره تلاش مي كند از نمايندگان ده كمپاني
تئاتري جهان براي ديدن آثار جشنواره دعوت به عمل
آورد.
وي ايجاد سه كارگاه آموزشي همزمان با برگزاري جشنواره
را براي ارتقاي سطح كيفي تئاتر كشور از ديگر برنامه هاي
جشنواره تئاتر ماه دانست .
راياني افزود : « رايزني هايي صورت گرفته تا نمايش اول
جشنواره در خارج از كشور به اجرا درآيد.
زمان ارسال متون تا 30 مرداد 83 و اعلام نتايج بازبيني
حداكثر نيمه اول مهرماه خواهد بود. راياني تصريح كرد كه
موضوع نمايشنامه هاي ارسالي آزاد خواهد بود , ولي آثاري كه به
محور اصلي جشنواره (معنويت , انديشه و هنر) توجه كنند , در
اولويت خواهند بود.
تئاتر آتشكار !!
چند سالي بود كه از جشنواره تئاتر آتشكار خبري نبود. اين
جشنواره را كارخانه ذوب آهن اصفهان برگزار مي كرد و الحق كه
از نظر اجرايي و اهميتي كه ذوب آهن براي اين جشنواره قائل
مي شد , مثبت و تاثيرگذار بود. شايد تنها كارخانه اي كه يكي از
مواد اساسنامه انجمن نمايش را رعايت مي كرد , همين كارخانه
ذوب آهن اصفهان بود. در اين كارخانه , اسداله اسدي
دانش آموخته تئاتر , تلاش كرد تا تئاتر را به محيط هاي كارگري
بكشاند و تماشاگران بالقوه اين محيط ها را به تماشاگران باالفعل
تبديل كند. اما پس از وقفه اي چند ساله در برگزاري اين
جشنواره , امسال دوره تازه جشنواره با اضافه شدن بخش فيلم
برگزار مي شود.
فقط چند نكته نگران كننده وجود دارد; اول اينكه تاريخ
برگزاري جشنواره هنوز كاملا و دقيقا مشخص نيست . ابتدا
ارديبهشت ماه تاريخ برگزاري اعلام شده بود , اما ظاهرا اين
تاريخ تغيير كرده و به تيرماه موكول شده است .
دوم اينكه جشنواره روابط عمومي قوي و موثري ندارد و
اخبار جشنواره تاكنون در هاله اي از ابهام به گوش مي رسد و
گروه هاي تئاتري نمي دانند با چه كسي تماس بگيرند و اخبار
دقيق را از چه منبعي به دست آورند.
اميد مي رود با اطلاع رساني دقيق تر به گروه ها و افكار
عمومي , جشنواره آتشكار با كيفيتي حتي بهتر از دوره هاي
گذشته برگزار شود.
جشنواره تئاتر دفاع مقدس ; اولين دوره از دومين دهه !
هيات بازبيني جشنواره تئاتر دفاع مقدس معرفي شدند و
بازبيني نمايشهاي اين جشنواره آغاز شد. كارشناسان اين هيات
عبارتند از; محمدرضا الوند , رحمت اميني , حسين پارسايي ,
حسين پرستار , محمد حيدري , جمشيد خانيان , افشين
خورشيد باختري , حسين راضي , مسعود عابدين نژاد , داود
فتحعلي بيگي , مهدي مكاري , اتابك نادري و حميدرضا نعمتي .
اين هيات 13 نفره , در قالب سه گروه تفكيك شده به ترتيب
نمايشهاي منطقه يك را تا پانزدهم ارديبهشت , منطقه دوم را تا
بيستم ارديبهشت و منطقه سه را تا سي ام ارديبهشت ارزيابي
مي كنند.
در كنار اين افراد , شش تن از كارشناسان بومي به نام هاي
عزيزي از اروميه , عاشورپور از همدان , قراري از كرمان , صابري
از مشهد , بهروزي از خوزستان و لاريان از فارس , در ارزيابي
نمايشها , هيات بازبيني را ياري مي دهند.
نمايشهاي منطقه يك شامل استان هاي گيلان , مازندران ,
گلستان , اردبيل , قزوين , زنجان , همدان , كردستان و آذربايجان
شرقي است كه پس از انتخاب از سوي هيات بازبيني , از پنجم تا
دهم خرداد ماه در شهرستان اروميه روي صحنه مي روند.
در شهرستان همدان نيز نمايشهاي برگزيده استانهاي
كرمانشاه , ايلام , آذربايجان غربي , قم , مركزي , چهارمحال و
بختياري , لرستان , سمنان , كرمان و شهرستانهاي استان تهران
از پانزدهم تا بيستم خرداد ماه به اجرا درمي آيد.
همچنين نمايشهاي گروه هاي شركت كننده استان هاي
هرمزگان , فارس , خراسان , اصفهان , سيستان و بلوچستان , يزد ,
بوشهر , خوزستان و كهكيلويه و بويراحمد از 25 تا 30 خرداد
ماه در كرمان به اجرا درمي آيند.
شايان ذكر است كه آثار برتر جشنواره مناطق به همراه
نمايش هايي كه از سوي هيات بازبيني تهران داوري و انتخاب
مي شوند به جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس راه مي يابند و
مرحله نهايي جشنواره نيز مهرماه سال جاري در مشهد مقدس
برگزار مي شود.
|
فرض هايي بر ماندگاري يا تغيير مديريت تئاتر كشور!
|
ث ارسنجاني
فرض اول
رئيس كنوني مركز هنرهاي نمايشي وزارت فرهنگ و ارشاد
اسلامي محكم و استوار بر جاي خود نشسته و سياستهاي
اجرايي خود را كما في السابق ادامه مي دهد و با همان روش و
بينش كه از حدود هفت سال پيش تاكنون بر مركز هنرهاي
نمايشي حاكم است , تئاتر را هدايت كرده و به نقطه مورد نظر
خود مي رساند.
تجربه اين سالها نيز نشان داده است كه نقد و تحليل منتقدان
و كارشناسان و نيز گله و شكايت هنرمندان , نه در روش و منش
روسا تغييري ايجاد كرده و نه موجب تغيير و تحول در سطوح
مديريتي اين مركز شده است .
اين مديريت رسما نيز اعلام كرده كه قصد كناره گيري و يا
استعفا ندارد و برنامه هاي خود را به روال سابق ادامه مي دهد.
وي وانمود مي كند كه اساسا تا زماني كه خودش نخواهد , تغييري
رخ نخواهد داد. و تمام حرف و حديث ها در خصوص مديريت
آينده مركز هنرهاي نمايشي و جايگزيني فرد ديگري به عنوان
رئيس مركز هنرهاي نمايشي , شايعاتي بي اساس بيش نيست كه
ارزش پاسخگويي هم ندارد!
اگر اين فرض را اثبات شده بدانيم . بايد حداقل يك سال (و
حداكثر خدا مي داند!) شاهد گرديدن در تئاتر بر همان پاشنه
سابق باشيم , يعني عدم توجه كافي به تئاتر شهرستانها و
هنرمندان مظلوم ساكن در اقصي نقاط كشور , تمركز گرايي تئاتر
در تهران , جشنواره زدگي و سطحي شدن تئاتر در كشور و... كه
بارها شرحش در همين صفحه رفته است .
فرض دوم
تغيير در معاونت هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي يعني
اينكه « ماهي را هر وقت از آب بگيريم تازه است » و يا , « جلوي
ضرر را از هر كجا كه بگيريم , منفعت است »
گفت و گوهاي دكتر ايماني , معاونت هنري وزارت فرهنگ و
ارشاد اسلامي كه جانشيني مهندس كاظمي شده است با
خبرگزاري ها , نشان از عزم وي براي تغيير در وضعيت موجود
دارد.
وي به ويژه در بخش تئاتر اعلام كرده است كه مي بايست
بينش هاي مديريتي در اين حوزه ها تغيير كند. وي حتي به برخي
جزئيات از جمله فعال تر شدن كانون ها و انجمنهاي هنري اشاره
كرد و نيز خواستار ارتباط بيشتر مراكز تحت مديريت خود با
گروه هاي هنري دانشكده ها شده است . وي به خوبي وضعيت
كنوني حاكم بر تشكيلات اداري هنر كشور را درك كرده و متوجه
بي توجهي مركز نشينان به هنر و به خصوص تئاتر شده
است .
ظاهرا فقط دو راه پيش روي معاونت هنري قرار دارد , راه
اول اين است كه فرض نخست را ملاك قرار داده و تغييري در
مديريت مركز هنرهاي نمايشي ندهد و براي اين عدم تغيير قطعا
دلايلي (از جمله سياسي ) داشته باشد.
دوم اينكه به سرعت , خواستار تغيير و تحول اساسي در
مركز هنرهاي نمايشي شده و در صورت لزوم مديريت را تغيير
دهد.
اگر فرض بر انتخاب راه دوم باشد (كه معقول و منطقي
است ) گزينه انتخابي وي بايد شرايطي داشته باشد كه طي يك
سال بتواند , حداقل مسير كنوني تئاتر را به سمت و سوي ديگري
هدايت كند و نواقص اساسي سيستم كنوني را رفع كند.
يكي از راه هاي اين تحول , شورايي كردن مركز هنرهاي
نمايشي و انتخاب سرپرستي براي پيگيري تصميمات اين
شوراست . تقريبا شبيه همان اتفاقي كه در گروه هاي هنري
دانشگاه ها رخ مي دهد. اعضاي اين شورا مي توانند از ميان
نهادهايي مثل دانشكده ها , خانه تئاتر , كانون و انجمم منتقدان
تئاتر و... انتخاب شوند.
نكته ديگر اينكه طي سالهاي پس از انقلاب , كارشناسان و
فارغ التحصيلان زيادي در فضاي تئاتر قرار گرفته و تجربه كسب
كرده اند . اما متاسفانه پس از گذشت 25 سال از انقلاب اسلامي ,
هنوز يك مدير متخصص تئاتر در سمت رياست مركز هنرهاي
نمايشي قرار نگرفته است . لذا مي توان تصور كرد يك تئاتري
سكان هدايت تئاتر كشور را به دست بگيرد و حتي با فرض انجام
برخي اشتباهات , لااقل راه تازه اي براي تغيير سيستم مديريت
تئاتر كشور باز كنند. مديريتي كه در آن يك « فرد » محور تمام
تصميمات و انتخابها و... نباشد.
فرض سوم
يك سال ديگر هم بر هفت سال گذشته اضافه مي شود. وضع
تئاتر بدتر از اينكه هست نخواهد شد. فقط بر تعداد فارغ
التحصيلان بيكار در شهرستانها افزوده مي شود. زمان تمرين
براي تئاتر به حداقل ممكن مي رسد. ابتذال و سطحي نگري در
تئاتر كامل تر مي شود. گروه ها و افراد خارجي كه نام و نشان , يك
سال ديگر از مزاياي حضور در جشنواره تئاتر فجر برخوردار
مي شوند و...
|
همه بازيها برايم تجربه است !
|
گفت و گو با رسول نقوي , بازيگر جوان تئاتر
اشاره
« رسول نقوي » از جمله بازيگران جوان تئاتر كشور است كه از
دوران نوجواني فعاليت در تئاتر را آغاز كرده و در چند مجموعه
تلويزيوني نيز ايفاي نقش كرده است .
او به عنوان نويسنده تاكنون نمايشنامه هايي از جمله « خنده
ماهي و كنيزان » و « فرصتي براي زندگي » را نوشته است . در
نمايشهاي « قرباني , يتيمان كوفه , كوير , ارتباط و كيسه و.. باي
كرده است و در مجموعه هاي تلويزيوني « روزنه اي به سپيده » ,
« كلبه سفيد » , « لحظه هاي سبز » و...نيز ايفاي نقش نموده است .
آخرين فعاليت او بازي در نمايش « سزاوارترين » است كه در
سالن تئاتر دانشگاه صنعتي شريف به اجرا درآمد. به بهانه
اجراي اين نمايش با نقوي گفتگويي كرده ايم كه مي خوانيد :
ث چطور به وادي بازيگري كشيده شدي و چه تعريفي از اين هنر
داري
من هم همانند خيلي ها در دوران كودكي علاقه و استعدادي در
خود حس كردم كه اين امر موجب شد تا در سال 1365 وارد
كانون حر شوم و به صورت جدي دوره هاي بازيگري را زير نظر
اساتيدي همچون سيدجواد هاشمي . مهرداد راياني مخصوص ,
علي اكبر راسخ راد و منوچهر اكبرلو طي كنم . و اما در مورد
تعريف بازيگري ; از بازيگري تعاريف گوناگون زياد شنيده ايم . به
نظر من بازيگري , حضوري در قالب شخصيت هاي جامعه است
كه زندگي در حقيقت و رويا را در آن تجربه مي كنيم و جالب
اينكه همه لحظات اين زندگي (شكست و يا پيروزي در آن ) براي
بازيگر لذت بخش و دوست داشتني است .
ث معمولا به چه صورت وارد گروه اجرايي مي شوي
بيشتر از طريق ارتباطي كه با دوستان هنري خود داشته و يا
بعضا معرفي من توسط آشنايان به ديگران , بي شك در اين راه
همه متحمل زحماتي مي شوند كه من نيز از آن مستثني نيستم و
سعي دارم تا در سيل بي كران و مواج بازيگران . خود را به ساحل
زيباي صحنه برسانم . به نظر من تنها مشوق بازيگر , لذت از
حضورش در صحنه است كه اين حضور در صورت موفقيت و يا
عدم موفقيت , تجربه محسوب مي شود كه من هم در ابتدا سعي
مي كنم بيشتر از حضور در صحنه لذت ببرم و مي توان گفت كه
همه بازي ها براي من حكم تجربه را دارد.
ث در بين كارهايتان , نمايشهاي مذهبي بيشتر ديده مي شود , آيا
شخصا به اين گونه علاقمند هستيد
قطعا خالي از علاقه نيست . چرا كه ذاتا به كارهاي مذهبي
علاقه مندم و جالب است بدانيد كه اولين حضورم در بازيگري را
در دوران كودكي با تعزيه دوطفلان مسلم آغاز كردم .
ث آيا تفاوتي در اجراي نمايشهاي مذهبي و يا ديگرگونه ها براي
شما وجود دارد
براي من تفاوت چنداني ندارد , زيرا در همه موارد سعي بر آن
دارم تا تجربه خوبي را كسب كنم و در مقام بازيگر به وظيفه خود
به نحو شايسته عمل كنم . ولي شايد بتوان گفت بدليل علاقه
شخصي به موضوعات مذهبي , بازي در آن ها برايم خالي از لطف
نيست .
ث درباره سزاوارترين به عنوان آخرين كارتان توضيح دهيد.
نمايش سزاوارترين نوشته محمدرضا الوند به كارگرداني
سعيد اسماعيلي است كه در سالن آمفي تئاتر دانشگاه صنعتي
شريف به روي صحنه مي رود. اين نمايش در كل پرداخت به
تفكرات آدمها در موقعيت را بررسي مي كند كه البته با
موضوعيت و محوريت عاشورا شكل گرفته است .
ث در كارگرداني كار به عنوان بازيگر چقدر دخالت داشتيد
قبلا چون تجربه كارگرداني در نمايش را داشته ام , دوستانم
نسبت به بنده لطف داشته و معمولا از من نظر خواهي در مورد
كارگرداني نيز مي كنند كه در نمايش سزاوارترين هم گاهي نظراتي
ارائه مي دادم كه يا مورد توجه قرار مي گرفت و يا بدليل اختلاف
سليقه ها مورد قبول واقع نمي شد.
ث در طول اجراها به چه تجربيات جديدي رسيديد
1 ـ اولا كار مذهبي صرفا بدنبال برانگيختن احساسات نيست و
سمت تفكر و تعقل تماشاگر بيشتر نشانه مي رود , استقبال
چشمگير از نمايش نشانگر موفقيت دست اندركاران آن بود.
غالب تماشاگران جوانان بودند كه برايم جالب بود و تاثيرگذاري
و پيام رساني به مخاطب به وسيله هنر نمايشي , به مراتب بيشتر از
هر هنر ديگري است .
ثآيا بازيگري , تنها كار و شغل شماست و يالله
خير , در آموزش و پرورش هم فعاليت دارم و بعضا كارهاي
متفرقه زيادي هم انجام مي دهم .
ثمشكلات كنوني تئاتر را بيشتر چه مي بينيد
1 ـ بي توجهي مسئولين به اين هنر از ابعاد مختلف .
2 ـ عدم معرفي صحيح و درست تئاتر به مردم .
3 ـ نگرش نادرست بعضي از مردم به اين هنر .
4 ـ نبود رقابت با انگيزه و بدور از جشنواره اي براي
هنرمندان .
5 ـ نداشتن سالن تمرين مناسب براي گروهها .
6 ـ فصلي بودن توجهات و مقطعي بودن فعاليت بعضي از
گروههاي خوب .
و....
ث چه وپيشنهادي براي بهبود اين اوضاع داريد
پيشنهاد مي كنم اگر مي خواهيم به زمانه ي ايجاد بستر مناسب
براي فعاليت تئاتر در كشور برسيم در ابتدا به دور از هر جنجالي
فقط و فقط به اصل تئاتر فكر كنم و حضورمان را مرهون زحمات
اساتيد قبلي اين رشته بدانيم . چه بسا عزيزاني هستند كه در
گلستان زيباي اين عرصه قدم برمي دارند بي آنكه بوئي استثمام
كنند و يا ديگران را خوشبو سازند.
| | |