فيلم سينمايي نقاشي متحرك « خورشيد مصر » در چند ماه اخير حضور
قابل توجهي در جشنواره هاي جهاني داشته و با استقبال خوبي مواجه شده و
جوايز ارزنده اي نيز كسب كرده است . مطلب حاضر مروري دارد بر صنعت
نقاشي متحرك در سينماي جهان و ايران و جايگاهي كه سينماي نقاشي
متحرك ايران مي تواند در سطح جهان داشته باشد.
مهم ترين عناصر يك فيلم انيميشن عبارت است از :
1 ـ تخيل (تخيل در موضوع )
2 ـ فانتزي (تخيل در تصوير)
3 ـ طنز (تصويري و گفتاري )
4 ـ صداگذاري
تخيل (تخليل در موضوع )
تمام انيميش هاي مطرح در چند سال گذشته همچون
شيرشاه , تارزان , علاالدين , داستان اسباب بازي ها , شركت
غولها , جيمي نوترون , عصر يخبندان , شرك و بدنبال نيمو از
عنصر تخيل سود جسته اند و نه تنها توانسته اند بينندگان خود
را راضي نگهدارند بلكه به فروشهاي ميلياردي دست يافته اند.
مهمترين قضاوت در مورد يك انيميشن اين است كه اگر بتوان
آن را با ابزار رئال ساخت چه نيازي به انيميشن و سورئال
است داستان حضرت يوسف (ع ) از جمله داستانهاي تاريخي
و مذهبي است كه مخاطبين آن اكثرا انتهاي داستان را مي دانند
پس سازنده نمي تواند از ترفند غافلگيري استفاده كند بنابراين
كار براي او كمي سخت تر مي شود ولي اين كار غيرممكن
نيست . همانطور كه در ساخت ورسيون هاي مختلف از يك
فيلمنامه معروف آثاري متفاوت و موفق ديده مي شود , داستان
حضرت يوسف (ع ) هم مي تواند روايت سطحي و خطي
ماجرايي كه همگان از كم و كيف آن با خبر هستند نباشد بلكه
در مرحله خلق فيلمنامه زاويه ديد جديدي را به سلسله وقايع
عبرت آموز اين پيامد آسماني بگشايد. اما مشاهده اين فيلم
گوياي آن است كه از عنصر تخيل خلاقه در نگارش فيلمنامه
كمتر بهره مند شده و اشخاص داستان عمق و پيچيدگي لازم را
ندارند. در حاليكه بن مايه هاي دراماتيكي قصه حضرت
يوسف (ع ) بارها درام نويسان را به خلق موقعيت هاي نمايشي
تخيلي از اين واقعه وا داشته است . دريغ كه از ظرفيت هاي اين
ماجرا در شكل انيميشن بهره كافي برده نشده است .
فانتزي (تخيل در تصوير)
از سويي وجه تمايز انيميشن و رئال عنصر فانتزي است .
از ابتداي قرن 20 كميك استرسپ ها و كاريكاتورها به طور
جدي وارد عرصه هنر سياست و حتي تبليغات محصولات
شدند.
و اين بعلت ماندگاري بيشتر چنين آثاري در ذهن بينندگان
بود. اغراق در نقاط ضعف , قدرت نشان دادن صفات و
شخصيت افراد در چهره آنها , دفورمه بودن اجسام تفاوت رنگ
موضوع با رنگ طبيعي آن و ... برخي از مشكلات يك اثر
فانتزي است .
يك انيميشن دو بعدي يا فلت (تخت ) مي تواند سرشار از
فانتزي باشد و مانند انيميشن تام و جري حتي مخاطب
بزرگسال داشته باشد. در فيلم خورشيد مصر هر قدر از دوران
كودكي او دور مي شويم . او را در هيبت جواني و بزرگسالي
مي بينيم , از عنصر فانتزي و تخيل دورتر مي شويم . در ادامه
داستان سايه سنگيني بر اثر حاكم مي شود و قد و قواره
بزرگسالانه اي را به خود مي پذيرد. ظرافت يك انيميشن موفق
در آن است كه بتواند همزمان ذائقه كودك و نگرش بزرگسال را
مورد توجه قرار داده و تعادلي بين آمال و انديشه هاي متفاوت
آنها ايجاد كند. تمهيدي نظير بكارگيري ديالوگ هاي فانتزي
كمك زيادي به اين منظور مي كند. ديالوگهايي كه در خدمت
ايجاد موقعيت هاي فانتزي بوده و فقط كاركرد اطلاع رساني
نداشته باشند.
طنز (تصويري و گفتاري )
كلمه طنز هميشه با كلمه طعنه مقارن است ولي وارونه گويي
طنز كاملا با كمدي متفاوت است . در انيمشين نه تنها از طنز
داستاني و گفتاري استفاده مي شود بلكه طنز تصويري نيز
مي تواند به وفور استفاده شود تا احساس خستگي و يكنواختي
به مخاطب دست ندهد. كمتر اثري را مي توان موفق دانست كه
از عنصر طنز به وفور استفاده نكرده باشد.
در فيلم خورشيد مصر كه به سبك انيميشن هاي ژاپني
ساخته شده است از عنصر طنز كه مي توانست در بخش دوم
داستان به تلطيف فضا كمك كند و به حفظ رابطه مخاطب
كودك با فيلم منجر شود , استفاده اي به عمل نيامده است . هر
قدر دست نويسندگان در ايجاد موقعيت هاي طنز پيرامون
شخصيت هاي مقدس و روحاني بسته است . اما از طريق
شخصيت هاي فرعي و حتي حيوانات كه يكي از ويژگيهاي بارز
و جذاب توليدات انيميشن است , مي توان فضا را مفرح و
نشاط آور ساخت . فراموش نكنيم عنصر فانتزي تنها عنصري
است كه مخاطب را نسبت به عناصر ديگر راضي نگه مي دارد و
اين جز ذات انيميشن هاي دو بعدي است . در فيلم خورشيد
مصر طنز يا بعلت مذهبي يا مخاطب كودك فراموش شده و
خستگي و ملال تماشاچي را باعث شده است . هجوم كودكان به
سالنهاي نمايش دهنده فيلم كلاه قرمزي و تكثير صدها هزار
نسخه ويدئويي آن جز به مدد طنز حاصل نشد.
صداگذاري در انيميشن
صنعت صداگذاري انيميشن چنان جدي شده است كه
هنرپيشه هاي سينما به اين صنعت به علت مخاطبين زياد آن
روي آورده اند. در انيميشن هايي مانند شرك و تارزان اول
شخصيت صدا انتخاب مي شود و پس از آن شخصيت انيميشن
از روي صورت واقعي هنرپيشه ساخته مي شود.
اولين صداگذاري موفق كه اثري بيادماندني بود
صداگذاري لوك خوش شانس و استفاده بهينه از صداهاي
موجود بخصوص صداهاي اسب و لوك و بشوك سگ داستان
بود.
متاسفانه در ايران در مورد صداگذاري اشتباهي فراموش
نشدني رخ داده است و آن استفاده از يك سري صداهاي
مشخص براي كودكان و حتي صداهاي خانمها براي كودكان
پسر , انيميشن ها را در سطح مخاطب خردسال متوقف كرده
است و اين بعلت آن است كه يك سازنده انيميشن آخرين
مرحله كاري خود را دوبله و صداگذاري
مي داند.
صداهايي چون شخصيت خرس , مار و سگ چنان تكراري
هستند كه بيننده غيرحرفه اي نيز مي تواند قبل از صداگذاري
آنها را پيش بيني كند.
جا دارد در آثار بعدي گروه سازنده خورشيد مصر به تنوع
و تجديدنظر در انتخاب گويندگان اعتنا نموده و به
آشنايي زدايي از مخاطب بپردازد.
استقبال نه چندان اميدوار كننده تماشاگران از خورشيد
مصر نبايد به معني غروب زود هنگام سينماي انيميشن ايران
قلمداد شود. سينماي انيميشن ايران در اوان يك طلوع
زيباست و تا زماني كه بخواهد با عبور از ستيغ موانع در آسمان
هنر ايران جلوه گري كند نياز به حمايت مستمر و درازمدت
مسئولان دستگاههاي فرهنگي دارد. البته انيماتورها نيز بايد در
آموختن و كسب مهارتهاي عالي تر و تجارب جديد از هيچ
كوششي فروگذار نكنند. انيميشن قوي ايراني مي تواند نمونه اي
از يك جنبش نرم افزاري باشد.
ج . مالمير
نقل از آيينه هنر (معاونت فرهنگي هيات اسلامي هنرمندان )
|
رويدادهاي فرهنگي هنري
|
بيش از 300 مكان تاريخي در استان قم وجود دارد
محمد علي فياضي , مدير ايرانگردي و جهانگردي استان
قم در گفت و گو با خبرگزاري فارس گفت : استان قم شهري
مذهبي با تعدادي آثار تاريخي است كه اگر امكانات لازم در آن
فراهم شود , هر ساله شاهد افزايش تعداد بي شماري از
گردشگران در اين استان خواهيم بود.
وي افزود : گردشگر مذهبي , بر خلاف گردشگر تفريحي با
حداقل ها قانع است . اگر ما اين حداقل نيازمندي ها را تامين
كنيم گام موثري در توسعه گردشگري كشور از جمله اين استان
برداشته ايم .
فياضي , درباره جاذبه طبيعي و تاريخي اين استان
اظهارداشت : قمرود , قره چاي , درياچه حوض سلطان ,
درياچه نمك , غار وشنوه , غار كهك , پلنگ دره , دشت مسيله ,
بخش كهك و روستاي جميزقان از جمله جاذبه هاي طبيعي در
قم است . همچنين حدود 11 آب انبار مربوط به دوره هاي
قاجاريه و صفويه از ديگر جاذبه هاي موجود در اين استان
است .
وي با اشاره به اينكه وجود 9 آرامگاه در قم بر جاذبه هاي
تاريخي اين استان افزوده است , تصريح كرد : آرامگاه فتحعلي
شاه , محمد شاه , مستوفي , مهد عليا (مادر ناصرالدين شاه ) ,
شاه عباس دوم , شاه سليمان و شاه صفي , گنبد سبز و پروين
اعتصامي در استان قم واقع شده است .
فياضي درباره فعاليت هاي سازمان ايرانگردي و
جهانگردي اين استان براي جذب توريست گفت : ايجاد سايت
گردشگري , ايجاد زمينه هاي تبليغات مناسب اعم از ساخت
سي دي و فيلم از كوير استان , تهيه نقشه توريستي از شهر قم ,
توسعه و گسترش آموزشهاي ديداري و نوشتاري در بخش
خصوصي از جمله فعاليتهاي سازمان ايرانگردي و جهانگردي
اين استان بوده است .
نگاهي به هنر خوشنويسي در استان كرمانشاه
كرمانشاه از جمله استان هايي است كه در عرصه فرهنگ و
هنر همواره جايگاه خاصي در كشور داشته است .
هنر خوشنويسي از جمله هنرهايي است كه در اين منطقه از
سابقه ديرينه اي برخوردار است .
كرمانشاه در قرن گذشته در هنر خوشنويسي « ميرزا رضا
كلهر » يكي از نوابغ قرن را به جامعه هنر ايران زمين معرفي كرد
كه تا به امروز سبك و سياق وي همچنان در بين هنرمندان
خوشنويس طراز اول كشور رواج دارد.
رييس انجمن خوشنويسان استان كرمانشاه مي گويد , ميرزا
رضا كلهر در خوشنويسي از نوابغ قرن و بزرگترين افتخار
منطقه غرب كشور است .
وي مي افزايد , كرمانشاه از قديم الايام بخاطر قرار گرفتن
در مسير عتبات عاليات همواره مركز رفت و آمد هنرمندان
بزرگ بوده و به همين خاطر هنرمندان بزرگي نيز در اين منطقه
زندگي كرده است .
وي افزود , بزرگان خوشنويسي از سده هاي گذشته تا امروز
هم چون حاجي زاده ها , كلهرها و نجومي ها در پويايي هنر
خوشنويسي در كشور نقش بسزايي داشته اند.
وي گفت : ميرزا رضا كلهر در زماني كه خوشنويسي به دليل
پيدايش صنعت چاپ سنگي در ايران رو به اضمحلال و نابودي
مي رفت با نبوغ و شناسايي موقعيت اقدام به اعتلاي اين هنر
كرد و سبك ايشان تا زمان حاضر هم در ايران همچنان رايج
است .
وي گفت : در زمان حاضر هم برخي فكر مي كنند كه رايانه
بلاي جان خوشنويسي است و اين هنر را به اضمحلال
مي كشاند , در حالي كه اين طور نيست و خوشنويسي هنري
است كه هيچ صنعتي قدرت مقابله با آن را ندارد.
وي گفت : هم اكنون نيز كرمانشاه اين افتخار را دارد كه
« آيت الله نجومي » يكي از بزرگان هنر خوشنويسي را به جامعه
هنر خوشنويسان كشور معرفي كرده است .
|
زائر فقط يك قصه است !
|
گزارشي از جلسه كارگاه نقد و بررسي صحنه حوزه هنري
اشاره
نويسنده و كارگردان نمايش زائر حميد امجد بود كه سال گذشته
بعد از بردن جوايزي از جشنواره نمايشهاي سنتي و آييني , در تئاتر شهر
به نمايش در آمد يكي از جلسات نقد و بررسي كارگاه نقد صحنه كه از
سوي مركز هنرهاي نمايشي حوزه هنري برگزار مي شود , به اين نمايش
اختصاص داشت . با توجه به ويژگيهاي نمايش زائر و صحبتهاي
كارشناسان جلسه كه عبارت بودند از دكتر فرزان سجودي , دكتر
محمدرضا خاكي و دكتر مسعود دلخواه , گزارشي از نقد و بررسي اين
نمايش در زير مي آيد.
در اين جلسه , ابتدا شركت كنندگان به بيان ديدگاه ها و نظرات خود
درباره ي نمايش قرمز و ديگران پرداختند. برآيند اين نظرات حاكي از
اين بود كه اين نمايش , داستاني دراماتيك ندارد و صرفا به قصه گويي
مي پردازد. ديگر اينكه زبان نمايش , زباني سنگين است اما در قسمتهايي
بسيار زيبا و شاعرانه است . سوم اينكه , كنش دراماتيك در آن كم است ,
به غير از كنش اوليه كه بهانه اي براي پي ريزي موقعيت است , در ادامه ,
اين كنش و واكنش تكراري شده و موقعيت تازه اي خلق نمي كند.
در ادامه دكتر سجودي با تائيد نظرات شركت كنندگان افزود , زائر
نمايشي دراماتيك نيست , قصه است . شخصيتي ارائه نمي دهد , بلكه از
تيپ هايي استفاده مي كند كه به راحتي قابل تعويض اند. مثلا اگر به جاي
مي فروش , قصاب بيايد , چه تغييري در روند داستان مي دهد قطعا
هيچ . همين نكته باعث مي شود كه داستان چفت و بست محكمي نداشته
باشد. از طرف ديگر زبان گفتاري شخصيتها , زباني يكدست نيست . زبان
شخصيت بايد متعلق به خودش باشد و بتواند او را آنچنان كه موقعيت
نمايش ايجاب مي كند بشناساند. اما در اين نمايش , همه مثل هم حرف
مي زنند. بنابراين زيبايي ديالوگها براي ايجاد شخصيت كافي نيست .
پس از دكتر سجودي , دكتر دلخواه از شركت كنندگان خواست ,
خصوصيات يك تئاتر خوب را بيان كنند. سپس از تماشاگران خواست
تا نظراتشان را درباره ي زائر بگويند , اينكه چه خصوصيات خاصي از
اين نمايش در خاطر آنها مانده است . پس از شنيدن پاسخ تماشاگران ,
دكتر دلخواه توضيح داد كه اين روش , روش نقد فعال است و
شركت كنندگان را وادار به فكر كردن درباره ي موضوع مورد بحث مي كند.
دلخواه در ادامه افزود كه يك تئاتر خوب از چهار نقطه نظر مورد بررسي
قرار مي گيرد : 1 ـ رابطه ي اجتماعي ; اهميت ارتباط اجتماعي تئاتر
چيست 2 ـ رابطه ي فردي ; اهميت ارتباطي كه با فرد دارد چيست 3 ـ
رابطه ي هنري ; اهميتي كه از نظر هنري دارد چيست 4 ـ جنبه هاي
تفريحي و سرگرم كنندگي آن چيست
او اشاره كرد كه نمايش زائر نتوانسته با او ارتباط فردي برقرار كند.
كار رئاليستي نيست . چون بازيگران دور نشسته اند و حتي گاهي
لباسشان را جلوي تماشاگر عوض مي كنند. وي در ادامه اظهار داشت ;
كار به لحاظ هنري , در بعضي از صحنه هايي كه دو نفر بيشتر در صحنه
حضور ندارند , تصاوير زيبايي خلق مي كند. اما زماني كه تعداد آدم ها
بيشتر از سه نفر مي شوند كارگردان توانايي چينش آنها را از دست
مي دهد. از طرفي ديگر بازيگران هم بازي يك دستي ارائه نمي دهند ,
بعضي غلو آميزند , اما بعضي سعي مي كنند راحت بازي كنند. يكي ديگر
از نقاط ضعف كار , كاربرد كم مكث و سكوت است . بازيگران يكسره در
حال حرف زدن هستند , اينگونه حرف زدن , از يك طرف قدرت مانور
بازيگر بر كلام را مي گيرد و بازي او را محدود مي كند , از طرف ديگر
باعث آزار تماشاگر مي شود. يكي از كاربردهاي ديالوگ دراماتيك اين
است كه فضاي بازي را براي بازيگر فراهم مي كند. مثلا در آخرين
جمله اي كه مادر هملت به او مي گويد; اين قدرت و توان ديده مي شود :
« اوه , هملت , عزيزم , ...ننوش ... من مسموم شدم ... » لازم نيست جمله
كامل گفته شود و حاوي تمام اطلاعات باشد. بايد چگونگي جمله ي
دراماتيك را شناخت و بعد آن را به كار برد. در اين كار ديالوگها بيشتر
يادآور متن ادبي بودند , آن هم فقط در بعضي قسمتها. اما طراحي
صحنه ي كار , طراحي زيبا و كارآمدي بود.
دكتر خاكي در ادامه ي بحث افزود , بد است كه در تئاتري به جاي
حضور شخصيت , نويسنده ديده شود. در تئاترهاي اين چنيني , قصه
حاصل تخيلي غيرتئاتري ست . زبان پرسوناژ بايد زبان شخصيت آن
باشد. زبان پرسوناژهاي ما زبان ادبيات است . در تئاتر , زبان زيبا , زشت
و ... وجود ندارد. كلمه ي زشت وجود خارجي ندارد. زيرا شخصيتها به
خاطر موقعيتي كه در آن قرار گرفته اند و شخصيت اجتماعي اي كه دارند
كلمات را انتخاب كرده و بيان مي كنند.
جلسه با اظهارنظر بقيه ي شركت كنندگان به پايان رسيد.
| |
|