دكتر حسن سبحاني
واژه ها حامل مفهوم و يا مفاهيمي بسيط و يا مركب هستند و البته همواره بسيار مهم مي باشند زيرا ارتباط انسان ها با يكديگر از طريق واژه ها و مفاهيمي برقرار مي شود كه به كار گرفته مي شوند و قاعدتا انتظار منطقي آن است كه بكاربرندگان و شنوندگان آنها برداشت هاي واحد و يكساني داشته باشند و بعضا هم چنين است .
عدم وجود تلقي واحد از مفاهيم وواژه ها حتي اگر در جوامع و گروههاي محدود و بسته مشكلات چنداني بوجود نياورد ليكن در جوامع گسترده و بزرگ مي تواند توليد سو تفاهم و سو تخصيص در منابع نمايد و موجبات خسران و زيان جمع كثيري را فراهم آورد. به عنوان مثال مي توان به اين نكته انديشيد كه چرا در جامعه ايران عليرغم تلاش ها و كوشش هاي نرم افزاري و سخت افزاري بسيار از سوي مسئولان و مردم در خصوص مسائل اقتصادي باز هم ما دچار سو تخصيص مزمن درمنابع محدود خودمان هستيم بنظر مي رسد پاسخ اين سوال در اين معني نهفته است كه مسئولان اقتصادي كشور به احتمال بسيار زياد تلقي واحدي از مفهوم « توسعه » ندارند و در نتيجه هر كس و هر جمعي توسعه را همان مي انگارد كه خودش مي فهمد و يا ياد گرفته و يا اقتباس كرده است . اين شيوه عمل در فقدان برنامه ها و قوانيني كه اينگونه مفاهيم كليدي را معني نموده و همه را بر محور واحدي از تعريف (ولو اينكه عده اي آن تعريف را قبول نداشته باشند) گرد آورد موجب گرديده است كه هر مسئول و يا كارگزار عرصه اقتصاد نظر خود را صائب بگيرد و بديهي است در آنصورت پذيرش ديدگاه ديگران را به سهولت و راحتي برنمي تابد. از اين جهت است كه بنظر مي رسد در اقتصاد ايران همانند هر اقتصاد ديگري تعريف مفاهيمي كه بخودي خود خوب و مناسب و مطلوب مي نمايند از واجبات سيستم اقتصادي و مسئولان آن است . اين مهم مشكلات را كم و بتدريج رفع مي نمايد اختلاف نظرها را كاهش مي دهد و زمينه رشد افكار توسعه مدار را فراهم مي آورد.
بديهي است همانند آنچه در مطالب ذكر شده آمد ما در عرصه سياسي به مراتب گرفتار واژه ها و مفاهيمي پيچيده تر و چالش برانگيزتر از اقتصاد هستيم كه چون دچار همان غفلت تاريخي از حيث معني شدن گرديده است آثار زيان بار حضور خود را بر جامعه تحميل مي نمايد و فضائي از بيحوصلگي بد اخلاقي و احساس نابجاي غرور وقدرت طلبي را بر جامعه ما حاكم مي سازد. به تحقيق مشكلاتي كه بر سر راه بخشي از نيروهاي سياسي كشور توسط خود آنها بوجود آمده است عمدتا ناشي از عدم آگاهي نسبت به مفهوم و يا كاربرد آن در فضاي سياست جامعه ايران بوده است . استفاده از واژه هاي زيبا و آرامش دهنده مي تواند شرط لازم هر اقدام سياسي باشد ليكن آنچه بعد از آن ضرورت خود را نشان مي دهد اين نكته است كه اين مفاهيم چگونه معنائي به خود مي گيرند و به همراه خويش چه رفتارهاي سياسي را به ارمغان مي آورند به عبارت ديگر به دنبال كاربرد واژه سياسي مطلوبي كه مورد اقبال جامعه هم هست بايد به جامعه گفت كه در پرتو چنين واژه ها اينگونه كارآيي عملي در زندگي شما بنفع ارتقا وضع موجود رخ خواهد داد. اين كار علاوه بر آنكه موكلان و مردم را از ارزيابي آنچه به عنوان انتخابات كرده اند مانع نمي شود بلكه سبب آن مي گردد كه ياران هم نظر در بكارگيري واژه ها هم بتوانند استنباط يكساني از كلمات داشته باشند و مطمئن باشند كه در مواجهه با يكديگر دچار غبن و خسارت نمي شوند و چنين نيست كه هر چند واژه مشتركي را بكار مي برند ليكن اراده هاي متفاوتي را داشته باشند.
در فضاي سياسي سالهاي اخير ايران خسارات بسيار زيادي از ناحيه اين ابهامات بر شخصيت و حيثيت و حتي ذهنيت علاقمندان به مجموعه هائي كه قادر به تعريف واژه هاي مورد نظر خود نبوده اند وارد گرديده است و متاسفانه به خاطر فقدان تعاريف مشخص در وادي سياست بنظر مي رسد عوامل درگير با اين مفاهيم به نوعي سرخوردگي مبتلا شده باشند و توده هاي مردمي كه همواره حامي پيشرفت هاي كشور هستند نيز خود را با واژه هائي زيبا ولي بي خاصيت مواجه ديده اند كه در گذر زمان نتوانسته است مشكلات آنان را برطرف سازد. چه بسا مفاهيمي در سياست كاربرد پيدا مي كند كه هر چند در لفظ مشترك هستند اما اراده اي واحد را از خود به نمايش مي گذارند (البته مشروط به آنكه تعريف شوند). همانند همان داستان ملاي رومي در اراده واحد خريد انگور توسط چهار فردي كه همزبان نبودند و چه بسا مفاهيمي وجود دارد كه هر چند اشتراك لفظي با هم دارند ليكن معاني مختلفي از آن ها استنباط مي شود همانند واژه « اصلاحات » كه در ادبيات سياسي ايران از بازگشت به اصول انقلاب اسلامي كه مندرج در قانون اساسي آن است تا براندازي نظام سياسي جمهوري اسلامي مورد اراده و اهتمام واقع شد و سرانجام نيز به خاطر غلبه جنبه هاي غيراصولي و آميخته با انحراف آن بر جنبه هاي كارآمدي و اصولي اش نتوانست ره بجائي ببرد.
اكنون در پايان تجربه اي طولاني گرانقدر و البته بسيار پرهزينه براي ايران كه توام با تلخي ها و ناكامي ها و در مواردي هم همراه با آرزوها و بيان ايده ال هاي مطلوب و پسنديده بوده است ملت بزرگ ايران براي استمرار حيات سياسي خويش در مجلس هفتم شوراي اسلامي جماعت ديگري را رسالت بخشيده است تا به تمشيت امور خلق بپردازند و با كنش و منش خويش با كارآمدي اش بر غلبه بر همه نامرادي هاي خارجي و نامهرباني هاي داخلي بيفزايد. آنچه در اين فضاي جديد مورد نياز ما است عنايت به همان داستان غم انگيز غفلت از تعريف واژه هاي بنحوي درست جهت پرهيز از افتادن دردام لفاظي هاي حتي زيباست . هر گروهي كه بخواهد در سياست ايران صحنه آفريني نمايد مقدمتا نياز دارد كه بگويد از مسائل سياسي اقتصادي و فرهنگي كشور چه مي فهمد و وقتي مي خواهد در عرصه هاي مختلف قانونگذاري منجر به توليد رفتار كند چه رويكردي عملياتي به مسائل خواهد داشت . به عبارت ديگر « اصولگرائي » كه واژه اي خوب و قابل دفاع و البته فخر كساني است كه در عمل به آن عامل هستند بايد به خوبي تعريف شود و از ابهاماتي كه به هنگام رفتاري شدن متوجه آن خواهد بود مبري گردد. فقط در اينصورت است كه مي توان راه پيش رو را با صلابت و بدور از هر نوع دوباره كاري ويا احتمالا اشتباه كاري طي نمود و مطمئن بود كه كمترين خطاي ممكن در اين ارتباط صورت خواهد گرفت . اين تاكيد بر ارائه تعاريف متقن و درست از آن جهت مهم است كه ما در سابقه تاريخي سالهاي اخير خويش تجربه مفاهيم تعريف نشده اي را داريم كه موجبات از اوج به حضيض آمدن مجموعه هائي را در عرصه سياست فراهم آورده است و نبايد از اين وقايع بدون عبرت بگذريم . اين سرنوشت مي تواند در انتظار همه كساني باشد كه به سنت الهي عمل نكنند و با سهل انگاري در بيان مفاهيم مبهم و قابل تفسير وتاويل وقت خود را بگذرانند و به اصطلاح فرصت سوزي كنند.
لازم است بر آنچه در اين مكتوب آمد يك واقعيت مويد و البته تلخ و حاكي از عقب ماندگي سياسي را از ناحيه بعضي از سياسيون مورد اشاره قرار دهيم و آن هم اين است كه كساني در رفتار و اقوال خود نشان مي دهند كه از توفيق ديگران خوشحال نمي شوند و چون در ذهنيت خويش به جاي « جذب » به « حذف » مي انديشند و وقتي شرايط حضور در متن را از دست مي دهند احساس مي كنند كه بايد با عيب جويي و آرزوي شكست و مچ گيري رقباي سياسي خودشان را در آستانه شروع به خدمتگزاري زمين گير نمايند لذا ضرورت دارد كه براي كاهش آسيب هاي مطروحه و به منظور درس آموزي از تجارب گذشته و از همه مهمتر براي ارائه خدمات هر چه بايسته تر به توده هاي اميدوار مردمي كه با انتخاب خودشان كساني را با برخورداري از سرمايه « اعتماد ملت » مفتخر ساخته اند. تمامي اهتمام سياسيون كشور مصروف شناخت وضع موجود تحليل چرائي وضع موجود و اتخاذ راهكارهاي شفاف و غيرقابل تفسير و تاويل و حتي قابل اندازه گيري به لحاظ كمي گردد تا مشخص شود كه كجا هستيم
ابزارهاي مشتركمان براي رسيدن به اهداف آتي چيست و آيا در اين طي طريق دچار سو تفاهم در ادراك معيارها واژه ها و كلمات هستيم يا خير اين اولين و مهمترين گامي است كه بايد براي شروع فعاليت سياسي در مجلس هفتم برداريم و البته اين كار مانع از آن نيست كه همه بخشهاي سياسي ديگر هم با رويكرد متناسبي از آن استقبال نموده و آن را در حوزه فعاليت خويش عملياتي كنند كاري كه ضرورت آن را هيچ عقل سليمي منكر نمي شود.

آقاي سيد محمد خاتمي رئيس جمهور ديروز تصريح كرد : ايران با آژانس بين المللي انرژي اتمي همكاري كرده و مي كند اما تحميل را نمي پذيرد.
وي در پايان نشست هيات وزيران به خبرنگاران داخلي و خارجي گفت : از اعضاي شوراي حكام انتظار داريم كه حق ما را در نظر بگيرند و پرونده ايران را از حالت فعلي خارج كنند.
رئيس جمهوري كه به پرسشي درباره قطعنامه اخير شوراي حكام آژانس پاسخ مي داد افزود : ما به همكاري خود با آژانس ادامه مي دهيم و قطعنامه اي هم كه توسط شوراي حكام صادر شد با آنچه آمريكا مي خواست تفاوت داشت . ما يك تعهداتي داريم و روي آن باقي هستيم .
« خاتمي » گفت : قطعنامه اي كه در شوراي حكام آژانس صادر شد و ما آنرا قبول هم نداريم با آنچه كه مورد نظر آمريكا بود تفاوتهاي زيادي كرد.
رئيس جمهوري افزود : گرچه نسبت به صدور قطعنامه اعتراض و انتقاد داريم اما معتقدم آمريكا نيز آنظور كه مي خواست موفق نشد.
وي گفت : مسئله انرژي هسته اي مسئله حساسي بود كه از حدود يكسال پيش آغاز شد پيگيري هاي مختلفي شد و فشارهاي آمريكا بسيار زياد بود در نشست قبلي همه تلاش آمريكا اين بود كه پرونده ايران را به شوراي امنيت بفرستد.
خاتمي اظهارداشت : خوشبختانه تلاش پيگير ديپلماتيك ما و نيز همكاري هايي كه كشورهاي اروپايي و كشورهاي غيرمتعهد كردند نه تنها آمريكا در اين قضيه ناكام ماند بلكه توانستيم و جهه ايران را بهتر از گذشته هم مشخص كنيم .
رئيس جمهوري ادامه داد : در اين مرحله هم آمريكا بدترين فشارها را آورد فشار روي آژانس نمايندگي ها و كشورهاي مختلف و برخورد با كشورهايي كه باني اين وضعيت بودند اما اين بار فقط دو كشور حاضربه همكاري با آمريكا شدند و آنها هم كانادا و استراليا بودند.
وي افزود : موضع گيري كانادا كه كاملا مشخص است استراليا نيز متاسفانه به خاطر مسائل موجود اين تصميم غلط را اتخاذ كرد و در واقع اين دوكشور سپري شدند كه آمريكا پشت آنها موضع گرفت .
خاتمي ادامه داد : به اعتقاد من گروه ما در اين مرحله بسيار خوب كار كرد و اروپائيها نيز كمك كردند گرچه ما از آنها گله هم داريم چون بيشتر از اين مي توانستند كمك كنند.
به گفته خاتمي با توجه به صحبت هايي كه همه اعضا مطرح كردند و حتي رئيس اجلاس هم به صراحت اعلام كرد : قطعنامه مورد اختلاف نظر اعضا بود و راي گيري هم نشد و اين قطعنامه با اختلاف نظر مطرح شد.
وي گفت : به آژانس و اروپائيها هم گفته ايم كه شرط ادامه كار مااين است كه آنها هم پايبند باشند.
وي سپس گفت : هيچكس نمي تواند ايران را از حق خود محروم كند.
وي گفت : تا زماني كه بدانيم توطئه هاي مختلف با سردمداري آمريكا كارگر نيست ما كار خود را ادامه خواهيم داد.
خاتمي افزود : ما نااميد نيستيم كه در آينده اين كار صورت گيرد اما اينكه چقدر اميد ما به تحقق برسد به فشارهاي آمريكا و به سستي يا قوت موضع دوستان ما در اروپا و جاهاي ديگر بستگي دارد.
رئيس جمهوري تاكيد كرد : بناي ما بر عدم همكاري با آژانس نيست اگر هم بخاطر مسائل فني تصميم گرفته شد كه از ورود بازرسان جلوگيري شود كه البته مي تواند هشداري هم به آژانس باشد براي اينكه خيلي تحت تاثير فشارهاي آمريكا قرار نگيرد وگرنه بناي ما هيچ وقت جلوگيري از ورود بازرسان نبوده است .
به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي : رئيس جمهور گفت : لايحه اختيارات رئيس جمهور را از مجلس پس مي گيرم و اعلام مي كنم كه با شكست روبرو شد تا آن اختيارات نيم بندي كه قبلا براي رئيس جمهوري تصويب شده از دست نرود.
آقاي خاتمي افزود : لوايحي كه به مجلس داديم با سد محكم شوراي نگهبان روبرو شد و حتي شوراي محترم نگهبان نظر قبلي خود را كه رئيس جمهور مسئول اجراي قانون اساسي است نفي كرد.
رئيس جمهور ادامه داد : گرچه اگر بنده بمانم كه انشاالله مي مانم و اگر رئيس جمهوري بيايد كه موردپسند نباشد احتمال قوي مي دهم كه همين اختيارات نيم بند را هم از حيطه وظايف رئيس جمهور حذف كنند.
ما مي خواهيم از اسلاميت نظام دفاع كنيم و از اسلاميت نظام دفاع كردن دفاع كردن از حقوق و حق حرمت مردم است اين مردم قيم نمي خواهند ناظر و سياستگذار مي خواهند اما قيم نمي خواهند.
آقاي خاتمي در عين حال تصريح كرد : عيبي ندارد براي مردم مشخص خواهد شد كه رئيس جمهور آنها كيست و چه اختياراتي دارد توقع را در همان حد از او داشته باشند.
وي تاكيد كرد : مردم بدانند كه در ديدگاه بعضي ها رئيس جمهور اولين مقام رسمي كشور بعد از مقام رهبري و مسئول اجراي قانون اساسي و سوگند ياد كرده براي دفاع از حقوق و آزادي هاي مردم و اسلام نيست بلكه رئيس جمهوري با تعبير و تفسير جديد تداركچي دستگاههاي ديگر خواهد بود.
رئيس جمهوري اسلامي در مورد انتخابات گفت : من حرفهاي خود را قبلا و مكرر گفته ام الان هم من با مجلس مشكلي ندارم درست است كه در اين انتخابات خيلي از كساني كه ما معتقديم حقشان بود كه در عرصه شركت كنند محروم شدند.
آقاي خاتمي ادامه داد : خيلي از مردم بدلايل مختلف در انتخابات شركت نكردند و البته بعضي رفتارهاي نادرست در آستانه انتخابات از سوي كسان ديگري كه به اين وضع معترض بودند رخ داد كه آنهم موثر بود و در انتخابات اثر منفي داشت .
وي افزود : به هرحال آنهايي كه با راي مردم و در يك انتخابات قانوني انتخاب شده اند همه مورد تاييد ما هستند و مجلس هم در راس امور است ما هم به راي مردم احترام مي گذاريم و با مجلس هم همكاري مي كنيم .
رئيس جمهوري خاطرنشان كرد : اگر اين انتخابات در همين حدي هم كه پيروز بود با شعارهايي قبل از دوم خرداد بود من احساس مي كردم كه راه من غلط است و انديشه من شكست خورده است .
آقاي خاتمي ادامه داد : ممكن است كساني نيامده باشند اما اين تغيير و تحولي كه در عرضه چهره ها و شعارها بود بنده آن را پيروزي خودم و پيروزي ملت اصلاح طلب مي دانم .
رئيس جمهوري اظهار اميدواري كرد : آنهايي كه اين شعارها را دادند به شعارهايشان پايبند باشند و همكاريهاي خوبي داشته باشند زيرا اگر مجلس و دولت در جايگاه خود باشند مشكلي پيش نخواهد آمد.
آقاي خاتمي همچنين تاكيد كرد مشكل ما جاي ديگري است كه بايد براي حل مشكلات اساسي و استقرار مردم سالاري حل شود اگر به جاي نظارت قيموميت قرار گيرد و كسي كه مسئول نظارت است به دستگاه هاي رسمي كشور كه مسئول هستند اعتماد نكند و براي تامين نظرات خود تشكيلات اطلاعاتي موازي درست كند و به قول خودشان از ماهها بلكه سالها پيش بر روي افراد كار كنند ما مشكلات عمده اي خواهيم داشت .
رئيس جمهور تصريح كرد : شوراي نگهبان بسيار مهم است از نهادهاي مهم تامين كننده اسلاميت نظام و قانون اساسي است و همه بايد آن را تقويت كنند اما معتقديم كه خود اعضاي محترم شوراي نگهبان نيز نبايد با رفتارهايي كه وجود دارد نظام را تضعيف كنند.
آقاي خاتمي درپاسخ به سوالي درخصوص نوشتن نامه استعفا از طرف ايشان گفت : من نامه اي ننوشتم و نمي نويسم اگرهم بخواهم خودم مي گويم نه سخنگو دارم نه چيز ديگري شما هم از اين سايتها و مايتها و از اين حرفها چيزي را قبول نكنيد.
وي افزود : من با مجلس هيچ مشكلي ندارم و اعلام مي كنم كه مي مانم و سر جاي خودم هستم و با دوستان خود همكاري مي كنم و اميدوارم در اين مدت باقيمانده بتوانم كارهاي خوبي كه دولت در عرصه هاي اقتصادي و اجتماعي كرده ادامه دهيم و كارهاي نيمه تمام را اتمام برسانيم .
آقاي خاتمي احضارهاي اخير نمايندگان مجلس و اصلاح طلبان را يكي از نگرانيهاي مهم خود عنوان كرد و گفت : نگراني ديگري هم دارم كه در همين جا بايد بگويم و آن احضارهايي است كه اخيرا شروع شده است و من اين را نمي پسندم .
وي ادامه داد : من از برادرم آيت الله شاهرودي رئيس قوه قضائيه كه با هم مذاكرات خوبي داشتيم خواهش مي كنم كه خود ايشان دخالت كنند تا اگر بعضي انگيزه ها وجود دارد جلوي آن گرفته شود و ازآنچه مربوط به شكايت مدعي العموم مي شود صرفنظر كنند.
خاتمي گفت : از دوستان محترم و معقول خودم كه در اين انتخابات پيروز شدند و شعارامنيت و آرامش و آزادي را دادند نيز خواهش مي كنم براي اينكه رفع هرگونه شائبه انتقام گيري شود خود آنها وارد صحنه شوند و جلوي اين روند را بگيرند تا امنيت و آزادي باشد و بتوانيم دمكراسي را تجربه كنيم .
آقاي خاتمي در پاسخ به سوالي درمورد برگزاري انتخابات همزمان مجلس و رياست جمهوري گفت : بايد مقدمات قانوني اين كار بررسي شود در دولت لايحه شود و به مجلس برود.
رئيس جمهوري درمورد حادثه انفجار قطار نيشابور و اينكه مردم نتيجه نگرفتند گفت : البته حق با شمااست جمع بندي دولت هم چيز ديگري بود اما مجموعه يك چيز ديگري جمع كرد البته خسارت آنها پرداخت شد.
آقاي خاتمي افزود : اميدواريم ما به جايي برسيم كه بدانيم در مقابل اينگونه حوادث از رئيس جمهور گرفته تامسوول مستقيم آن كار در مقابل مردم پاسخگو باشيم .
وي درمورد زندانيان سياسي دربند نيز گفت : من دلم مي خواهد هيچ زنداني در زندان نماند اما مي بينيد كه تيغ ما چقدر برش دارد.
رئيس جمهور در پايان سخنان خود از همه خبرنگاران كه در شرايط سخت و در گرما وسرما فعاليت حرفه اي خود را انجام مي دهند آرزوي موفقيت كرد و گفت : بيش از اينكه يك دولتمرد باشم يك آدم كوچك فرهنگي و ارتباط جمعي هستم و اميدوارم كه هرچه زودتر بازهم در ميان شما بصورت يك فرد عادي باشم .