بحران آذربايجان
124
دوشنبه 7 مرداد
امروز آخر شعبان بود. فردا اول رمضان كه مسلمانان در انتظار آن بودند مي باشد. ماه مبارك رمضان از سابق در تبريز اهميت زيادي دارد. از يك هفته قبل براي تهيه مقدمات حلول اين ماه مبارك مشغول بودند. از قبيل تعميرات مساجد و تعيين وعاظ براي مساجد بازار كه در اثناي روز داير مي شود و فراهم آوردن لوازم انعقاد مجالس موعظه و روضه خواني در مساجد غير بازار و خانه هاي شخصي كه در شب ها معمول است . تعمير ساعت ها مخصوصا ساعت هاي شماته دار براي تعيين وقت امساك و سحور و افطار از جمله مقدمات مي باشد كه مقارن آمدن رمضان به تهيه آن اقدام مي شود. قضيه ديانت شايد تنها قضيه معنوي باشد كه در ايران مردم به آن حقيقتا علاقه مند مي باشند و مثل ساير قضاياي معنوي اظهار علاقه در آن موضوع صرف لفظ نيست .
امروز مقارن غروب مردم شهر اغلب در خيابان ها و جاهاي نسبتا مرتفع شهر سعي مي نمودند كه ماه نو را ببينند. اتفاقا من از خيابان ششكلان عبور مي نمودم . در چند جاي خيابان مردم جمع شده وبه اصطلاح استهلال مي نمودند. بالاخره به ديدن ماه نو كه به جهت كم بودن ماه شعبان ضعيف هم بود موفق گرديدند. براي من هم نشان دادند; چشم من نزديك بين است ; نتوانستم ببينم . ولي شياع مثبت هلال كاملا به عمل آمد.
سابق بر اين ثبوت ماه رمضان را در تبريز و گويا در ساير شهرهاي بزرگ هم باخالي كردن توپ به عموم اعلام مي كردند. همان طور كه تمام شدن رمضان و ثبوت ماه شوال را با توپ اعلام مي نمودند. در اثناي ماه مبارك هم براي اعلام وقت افطار و امساك توپ خالي مي شد. رژيم پهلوي با الغاي اين قرار يك اسباب منفوريت مجاني براي خود به دست آورد.
در طهران حكومت نظامي اعلاني منتشر نموده و اهالي را به مناسبت حلول ماه رمضان به مراعات بعضي مقررات دعوت كرده است . از اهالي طهران دعوت شده است احترام قوانين اسلامي را محفوظ داشته در روزها از خوردن و آشاميدن علني خودداري نمايند. قهوه خانه ها و رستوران ها در مدت روز بايد تعطيل باشد. شب ها عبور و مرور تا ساعت شش آزاد; شب هاي احيا تا صبح آزاد است . شب نشيني در شب هاي رمضان قدغن ولي اجتماع در مساجد آزاد است . وعاظ هم بايد فقط در مسائل مذهبي و اخلاقي صحبت نمايند.
راجع به جلوگيري از قمار هم حكومت نظامي تذكراتي داد كه بيشتر جنبه موعظه داشت . راجع به تغيير وقت كار در اداره هاي دولتي و مناسب نمودن آن با وضع روزه چنان كه سابقا مرسوم بود اطلاعي نرسيده است . شايد روزه خوران در ادارات و وزارتخانه ها چنان اكثريت پيدا كرده اند كه احتياجي براي تغيير اوقات ادارات حس نمي شود.
در تبريز از طرف حكومت هنوز راجع به تغيير وضعي كه در اثر رسيدن ماه مبارك پيش مي آيد اظهاراتي براي تعيين دستور نشده است . مثل اينكه حكومت در آذربايجان در مسائل مذهبي مي خواهد بي طرفي كامل داشته باشد.
راجع به اوقات كار در ادارات دولتي هم دستور جديدي داده نشده است . اين اتخاذ رويه بي طرفي نظر به مقتضيات كنوني شايد بيشتر عاقلانه باشد و اگر ادامه داده بشود در جلب قلوب بيشتر موثر خواهد بود. لالي و لاعلي .
امروز در ساعت هفت و چهل دقيقه به وقت طهران كنفرانس صلح در قصر لوكسامبورگ پاريس تشكيل گرديد.
افتتاح كنفرانس با نطق موسيو بيدو رئيس الوزراي فرانسه كه جنبه صاحب خانگي دارد به عمل آمد. با پيشنهاد برنس وزير امور خارجه آمريكا موسيو بيدو به اتفاق آرا به رياست موقتي كنفرانس انتخاب گرديد. با پيشنهاد موسيو بيدو كوميسيوني براي رسيدگي به اعتبار نامه نمايندگان تعيين شد. فردا هم جلسه كنفرانس منعقد خواهد شد.
اين كنفرانس كه اولين كنفرانس صلح بعد از جنگ جهاني دويم است از چندين جهت با كنفرانس ورساي كه اولين كنفرانس صلح جنگ جهاني اول بود فرق دارد. روزنامه ها و راديوهاي خارجي اغلب مقالاتي در مقايسه اين دو كنفرانس نشر مي كنند; اما روي هم رفته از اظهار خوشبيني خودداري مي نمايند و از بس كه كنفرانس هاي بي نتيجه تشكيل و برهم خورده است در اين مورد اين كنفرانس كه منافع مختلف در آن موضوع بحث خواهد شد مي ترسند اظهارنظري بنمايند.
يكي از فرق هاي بين دو كنفرانس اين است كه در كنفرانس فعلي اقتدار انگليس و فرانسه تنزل فاحش نموده است و اقتدار حقيقي در اين كنفرانس در دست آمريكا و روسيه است با اين شكل كه مقام لويد جورج را در مسامحه و خوشرفتاري با دشمن و سعي در اينكه احساسات دشمن مغلوب زياد برانگيخته نشود در اين كنفرانس برنس گرفته است و جاي ژرژ كلمانسو را در سخت گيري به دشمن مغلوب و مطالبه مبالغه آميز غرامات جنگي و اشكال تراشي ها مولوتوف اشغال كرده است .
نماينده استراليا درخواست كرده است كه دول كوچك در مذاكرات و كار عقد صلح بيشتر از آنچه تا حال بوده است صاحب سخن و شريك باشند و دول معظمه چهارگانه به طور استبداد رفتار ننمايند. معلوم نيست كه اين درخواست مستر اوات از طرف دول معظمه چطور تلقي خواهد شد.
ايراني هاي ماهر در سياست جهاني اين دفعه حل مشكلات ايران بلكه مشكلات مخصوص آذربايجان را موقوف به نتيجه كنفرانس صلح پاريس مي نمايند. هيچ به يادشان نمي آيد تمام مشكلات را تا حال به هركنفرانسي كه تشكيل گرديده است موقوف نموده اند.
