مواضع ژاك شيراك درخصوص مسايل خاورميانه و تاكيد
وي بر مخالفت با هرگونه دخالت خارجي در ترسيم فضاي
سياسي و اقتصادي كشورهاي منطقه , بارديگر توجه ناظران
مسايل سياسي را به وجود اختلاف نظرهاي گسترده واشنگتن و
پاريس و در فضايي كلي تر بين آمريكا و اتحاديه اروپا در
خاورميانه جلب كرده است .
رييس جمهوري فرانسه كه جمعه شب در ديدار با حسني
مبارك رييس جمهوري مصر در پاريس و در جمع خبرنگاران
سخن مي گفت با رد تلويحي طرح آمريكا درباره خاورميانه با
عنوان « خاورميانه بزرگ » اعلام كرد كه وي مداخله خارجي در
مسايل داخلي كشورهاي منطقه را مردود مي داند.
شيراك با تاكيد بر حمايت كشورش از توسعه و نوسازي
سياسي و اقتصادي در كشورهاي خاورميانه خاطر نشان كرد
چنين روندي بايد از سوي خود اين كشورها و نه با تحميل از
خارج همراه باشد. موضع شيراك كه با حمايت كامل همتاي
مصري وي در مذاكرات پاريس همراه بود در حقيقت بيان
مواضع پاريس و اتحاديه اروپا در خصوص وضعيت پيچيده و
بغرنج منطقه خاورميانه است كه از ابعاد مختلف در بن بستي
تمام عيار قرار گرفته است .
صهيونيست هاي حاكم بر تل آويو كه سركوب و خشونت
تمام عيار عليه فلسطينيان را در سرلوحه سياست هاي خود
قرار داده اند , شعارهاي ظاهر فريب صلح و پايان بخشيدن به
وضعيت نه جنگ و نه صلح را نيز به كنار نهاده اند.
مذاكرات خاورميانه بين مقامهاي حكومت خودگردان
فلسطين و تل آويو از زمان روي كار آمدن آريل شارون در
اسراييل متوقف شده است و هيچ چشم انداز روشني نيز براي
كاستن از جو پر تنش موجود بين سوريه و رژيم صهيونيستي و
هم چنين لبنان ديده نمي شود.
از سوي ديگر اوضاع در عراق و در آستانه نخستين سالگرد
اشغال اين كشور از سوي نيروهاي آمريكايي همچنان بحراني
است و واشنگتن ناتوان از تامين امنيت و ثبات در اين كشور در
حل اوضاع پرتنش حاكم بر عراق سردرگم مانده است .
اقدامات واشنگتن در به اصطلاح مقابله با تروريسم كه
پس از حوادث 20 شهريور در آمريكا سرلوحه سياست هاي
راهبردي مقامهاي كاخ سفيد قرار گرفته است نه تنها موجب از
بين رفتن كانون هاي خشونت و افراط گرايي نشده بلكه فضايي
توام با بد بيني و التهاب در منطقه خاورميانه را بوجود آورده
است .
اتخاد تدابير امنيتي بي سابقه در آمريكا به ويژه اعمال
محدوديت در سفر شهروندان شماري از كشورهاي خاورميانه
به اين كشور از يك سو , و بيم و هراس آمريكاييان از اقدامات
خشونت بار بر منافع واشنگتن در خاورميانه از سوي ديگر كه
در پاره اي از موارد حتي به تعطيلي سفارت آمريكا در كشوري
چون عربستان انجاميد از نتايج اتخاذ سياست هايي يك جانبه
گرايانه از سوي قدرتي خارجي در منطقه خاورميانه قلمداد
مي شود.
در چنين شرايطي سردمداران كاخ سفيد كه با نزديك شدن
انتخابات رياست جمهوري آمريكا در سال جاري در تلاش
براي ارايه چهره اي موفق از خود نزد افكار عمومي
شهروندانشان هستند طرحي موسوم به « خاورميانه بزرگ » را
مطرح و از آن به عنوان ابتكار جديد واشنگتن براي حل مسايل
منطقه نام مي برند.
بنابر اين طرح براي مقابله با خطر تروريسم و به اصطلاح
بنيادگرايي در خاورميانه , كشورهاي منطقه بايد با ايجاد فضاي
باز سياسي در تقويت دمكراسي در واحدهاي سياسي خود
بكوشند و از سوي ديگر با اعمال سياست درهاي باز اقتصادي
اقدام به اصلاحات اقتصادي با هدف بهبود وضعيت اقتصادي
كشورهاي خود كنند.
در اين حال نظريه پردازان آمريكايي كه با آب و تاب
فراوان از ضرورت اجراي چنين طرحي سخن مي گويند , دامنه
اجراي آن را منطقه خاورميانه و تمامي كشورهاي اسلامي
شمال افريقا از موريتاني تا افغانستان ذكر كرده اند. آشكار است
كه در اين نظريه كمترين توجهي به سياست هاي يكجانبه
گرايانه واشنگتن در منطقه و همچنين رويه خشونت بار و
ضداخلاقي حاكم بر سياست هاي رژيم صهيونيستي در منطقه
كه فارغ از قوانين جهاني و حقوق بين الملل همچنان بر طبل
اشغالگري و تجاوز در منطقه مي كوبد و از حمايت كامل و
مطلق آمريكا برخوردار بوده به عمل نيامده است .
علاوه بر آن آمريكاييان در پردازش آخرين طرح
خاورميانه اي خود هيچ عنايتي به مشورت و در نظر داشتن نظر
كشورهاي منطقه و همچنين ديگر بازيگران منطقه اي و
بين المللي از جمله فرانسه و اتحاديه اروپايي نداشته اند و از
موضعي فراتر از ديگران نظر به ارايه طرح و به اصطلاح ابتكار
خود بر آمده اند.
در چنين شرايطي مواضع صريح و آشكار ژاك شيراك
رييس جمهوري فرانسه در مخالفت با طرح آمريكايي
خاورميانه بزرگ و ياد كردن از آن به عنوان مداخله خارجي
مي تواند نمايانگر نارضايتي شديد پاريس و اتحاديه اروپا از
استمرار سياست هاي يكجانبه گرايانه واشنگتن در منطقه
قلمداد شود.
شيراك علاوه بر ابراز مخالفت با اين طرح آمريكايي به
بيان نقطه نظرات خود در قبال مسايل خاورميانه پرداخت و
توجه به مسايلي چون ادامه خشونت و بحران در سرزمينهاي
فلسطيني و بن بست موجود در مذاكرات خاورميانه و همچنين
استمرار بي ثباتي در عراق را به عنوان مهمترين مسايل و
مشكلات منطقه ياد كرد.
به اعتقاد رييس جمهوري فرانسه هرگونه طرح و ابتكاري
براي پايان بخشيدن به مشكلات منطقه بدون در نظر گرفتن
مسايل ياد شده و تلاش براي حل آن قابل تحقق نخواهد بود.
ژاك شيراك در سخنان خود همچنين در نظر داشتن مسايل و
ويژگي هاي خاص هر يك از كشورهاي منطقه را براي اجراي
اصلاحات سياسي و اقتصادي ضروري دانست .
مواضع ژاك شيراك علاوه بر ابراز مخالفت با
يكجانبه گرايي واشنگتن در خاورميانه , از منظر سياست
خاورميانه اي پاريس و اتحاديه اروپا نيز حايز اهميت است .
ارايه طرح خاورميانه بزرگ آمريكا كه نظر به ايجاد
دگرگوني در بيشتر كشورهاي عربي و اسلامي منطقه دارد تاكنون
با واكنش سرد و منفي بيشتر اين كشورها روبه رو شده است .
كشورهاي ياد شده بيم خود را از مداخله خارجي در مسايل
خود و همچنين ايجاد دگرگوني هايي نامتناسب با ساختار
داخلي اين كشورها را پنهان نمي كنند.
در چنين شرايطي موضع مخالف پاريس و اتحاديه اروپا
با آخرين طرح آمريكا در باره خاورميانه مي تواند تا حدودي به
ايجاد موازنه سياسي فرامنطقه اي در خصوص مسايل منطقه را
موجب و نظر مساعدتر كشورهاي عربي و اسلامي را نسبت به
سياست هاي فرانسه و اروپا برانگيزد.
در حقيقت واشنگتن و تل آويو با تكيه بر ابزار قدرت
نظامي و سياسي خود در خاورميانه تاكنون همواره با ايفاي
نقش فعال اروپا در مسايل منطقه مخالفت كرده اند.
فرانسه همچون ديگر كشورهاي اتحاديه اروپا اگرچه
درسياست خاورميانه اي خود مناسباتي راهبردي با تل آويو
دارند اما در عين حال با اعمال موازنه موثر سياسي و اقتصادي
در برقراري روابطي نزديك با كشورهاي عرب منطقه نيز
كوشيده اند.
با اين همه فرانسه از زمان ژنرال دوگل رهبر اين كشور در
سال 1346 و پس از تجاوز نظامي صهيونيست ها به كشورهاي
عربي همسايه خود , از تلاش براي دوري گزيدن از سياست هاي
افراط گونه تل آويو غافل نبوده است و چنين راهبردي امروزه
يكي از اصول سياست خارجي فرانسه در خاورميانه محسوب
مي شود.
پشتيباني از قطعنامه هاي سازمان ملل متحد در خصوص
مناقشات اعراب و اسراييل كه متضمن عقب نشيني تل آويو از
سرزمين هاي اشغالي سال 1346 است , مخالفت با احداث
ديوار حايل از سوي صهيونيست ها , درخواست براي از
سرگيري مذاكرات خاورميانه و همچنين مخالفت با طرح
آمريكايي « خاورميانه بزرگ » از جمله محورهاي سياست
خاورميانه اي فرانسه است كه در بردارنده تعادل و موازنه اي
منطقي در رويكرد يك قدرت غربي نسبت به مسايل منطقه
محسوب مي شود.
سياستي كه مي تواند در هر حال عاملي بازدارنده براي
يكجانبه گرايي واشنگتن در منطقه تلقي شود.
پاريس ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي
مواضع صريح ژاك شيراك رئيس جمهوري
فرانسه در مخالفت با طرح آمريكايي « خاورميانه
بزرگ » وياد كردن از آن به عنوان مداخله
خارجي , نمايانگر نارضايتي شديد فرانسه و
اتحاديه اروپا از استمرار سياست هاي
يكجانبه گرايانه واشنگتن در منطقه است
طرح « خاورميانه بزرگ » كه با هدف ايجاد
دگرگوني هاي موردنظر آمريكا در كشورهاي
عربي واسلامي ارائه شده تا كنون با واكنش سرد
و منفي اكثر اين كشورها روبرو شده است
