بحران آذربايجان
119
شنبه 29 تير
حزب دموكرات ايران امروز رسما تشكيل گرديد. مراسم تشكيل در عمارت وزارت امور خارجه به عمل آمد. سرود حزبي خوانده شد رئيس حزب انتخاب گرديد علاوه بر آن دوازده نفر هم كوميته مركزي انتخاب شدند. از اعضا آنها كه سابقا اسمشان علي [را شنيده بودم آقاي مظفر فيروز آقاي محمدولي ميرزا ]ابوالحسن [حايري زاده ]سيدابوالحسن [ موسوي زاده ]اكبر صادقي مي باشند. انتخاب كوميته مركزي در حضور رهبر حزب به عمل آمده است اما معلوم نشد كه مظفر فيروز كه به خوزستان رفته بود بعد از تصفيه امورات آنجا به طهران مراجعت نموده و در مجلس انتخاب خودش حضور داشته است يا نه .
اين مساله هم معلوم نيست كه تشكيل حزب جديد دموكرات ايران در تحت رهبري آقاي قوام السلطنه نفوذ حكومت را بيشتر خواهد كرد تا حال كه هميشه در ظرفيت هاي دولت با حزب توده يا دموكرات آذربايجان يا صاحب منصبان فراري خائن حكومت قوام بالاخره تسليم گرديده است .
در همان زمان كه آقاي قوام السلطنه مشغول تشكيل حزب مي باشد. از ايفاي وعده هاي سابق خود هم غافل نيست و برنامه اصلاحي خود را راجع به تقسيم اراضي خالصه تعقيب مي نمايد. از قرار اظهار راديوي طهران دسته هاي مهندسين براي تقسيم املاك خالصه بين رعايا تعيين شده اند. ابتدا خالصه هاي اطراف طهران كه سي و شش پارچه ده مي باشد تقسيم خواهد شد و بعد از آن به خالصه هاي شهرستانها و املاك واگذاري پرداخته خواهد گرديد. مراد از املاك واگذاري ظاهرا همان املاك رضاشاه مي باشد كه در زمان قدرت خود اغلب با جبر از اشخاص متفرقه خريده بود. بعد از سقوط رضاشاه اين املاك به دولت واگذار گرديد. اشخاص متفرقه كه املاك مزبور را به رضاشاه فروخته بودند ادعاهايي راجع به املاك واگذاري به عنوان اينكه بيع مكره بوده و قسمت هم عادلا و كاملا تاديه نشده است پيش راندند كه نسبت به بعضي از آنها ترتيب اثر داده شد. مابقي حالا مشمول قرار تقسيم اراضي مي شود.
تلگرافي كه از طهران به لندن رسيده مشعر است بر اينكه قواي تامينيه نفت انگليس و ايران تقويت يافته است و در طهران اظهار مي شود كه با اين تقويت از اغتشاشات جلوگيري خواهد شد . عده اعتصاب كنندگان هم 5 هزار نفر مي باشد .
حالا اين اميدواري كه در طهران به محفوظ ماندن امنيت در مناطق نفت جنوب اظهار شده چه قدر بجا است مطلبي است كه بعد معلوم خواهد گرديد ولي با قياس به ساير اقدامات حكومت ايران تحقيق اين اميد در خوزستان مشكوك به نظر مي رسد. روزنامه جمهوريت از جرايد تركيه در مقاله اي كه در تحت عنوان جنگ مخفي در مناطق نفت شرق ميانه نوشته است حادثه خوزستان را با حادثه كركوك مرتبط دانسته و هر دو را از تحريكات روس ها مي داند عقيده اش بر اين است كه نظاير اين حادثه ها باز هم واقع خواهد شد.
ترك ها در اين اواخر نسبت به حوادث واقعه در ايران خيلي اظهار علاقه مي نمايند و اقدامات روس ها را كه در ايران براي تحت نفوذ آوردن تمام مملكت و طرد نفوذهاي ديگر مي نمايد با نگراني و شايد هم با نظر عبرت نگاه مي كنند.
در تركيه فردا انتخابات براي مجلس به عمل خواهد آمد. دو سه روز قبل عصمت اينونو رئيس جمهوري كه رئيس حزب جمهوري خواه خلق هم مي باشد نطق انتخاباتي در مقابل راديو ايراد نمود. انتخابات اين دفعه در تركيه خيلي اهميت دارد چون كه اين اولين دفعه است كه بعد از جنگ بين المللي اول انتخابات آزاد در آن مملكت به عمل مي آيد. تا حال در تركيه فقط يك حزب موجود بود كه آن را حزب خلق مي گفتند. در موقع انتخابات آن حزب نمايندگان مجلس را انتخاب مي نمود.
اينجور انتخابات از معناي انتخاب تنها اسم آن را دارد و از انتخابات دوره پهلوي كه در ايران معمول بود چندان فرقي نداشت و پارلماني كه با اين ترتيب ها انتخاب مي شد مستحق اسم پارلمان هم نبود. اگر چه ترتيب معمول در تركيه نسبت به ترتيب معمول در ايران كمتر مسخره آميز بود ولي هر چه بود پارلمان نبود. منتهي در تركيه پارلمان به منزله يك مجمعي بود براي تدوين قوانيني كه دولت جعل آن را صلاح مي دانسته و وزرا هم در آنجا نطقي نموده و سياست دولت را توضيح مي نمودند.
بعد از جنگ بين الملل دويم و شكست محور كه دموكراسي دوباره مرغوب شد تركها خواستند كه خود را با سود وقت تطبيق نمايند و از اسم ديكتاتوري و فاشيستي احتراز بكنند. خصوصا كه روس ها هم حتي قبل از نهايت جنگ و شكست قطعي آلمان عهدنامه بي طرفي خود را با تركيه تجديد ننموده و يك قسمت از معنويات خودشان را درباره تركيه آشكار نموده بودند و من باب مقدمه شروع به تبليغات بر ضد حكومت و رژيم آن نموده بودند. از آن جهت اولا تشكيل احزاب سياسي را در مملكت آزاد نمودند و ثانيا تغيير مهمي در طرز انتخابات به موجب قانوني كه در مجلس گذراندند به عمل آوردند و انتخاب در تركيه مثل ممالك پارلمانتر بنا شد به عمل آيد و پارلمان به معناي حقيقي خود در آن مملكت افتتاح يابد. نفوذ و حتي توصيه انگليس و آمريكا هم ممكن است در اين اصلاحات دموكراتيك مدخليت داشته باشد. بعد از اجازه تشكيل احزاب سياسي چند حزب در تركيه غير از حزب خلق تشكيل گرديده است كه از همه مهم تر حزب دموكرات مي باشد كه در تحت رياست جلال بايار از رئيس الوزراهاي سابق تشكيل شده و با حزب خلق در اين انتخابات مبارزه مي نمايد. ترك ها انتخابات فعلي را كه در شرف انجام يافتن است و در حقيقت انتخابات به معناي حقيقي كلمه هم همانست انتخابات يكدرجه مي گويند در مقابل انتخابات دو درجه كه براي پرده پوشي با انتخابات مسخره آميز سابق خود اطلاق مي نمايند.
موسيو لوي سايان كه ديروز در طهران انتظار وي را مي كشيدند امروز با طياره به طهران وارد گرديد. ميتنگ بزرگي به مناسبت ورود وي به طهران داده شده و در آن به قول راديوها ده ها هزار نفر اشتراك نمودند. رژه كارگران تا ساعت هشت بعدازظهر ادامه داشته است .
موسيو لوي سايان در ويلاي نمره پنج در بند منزل داده شده است و چند روز در طهران اقامت خواهد نمود. گويا به تبريز هم مسافرت خواهد كرد.
مساله بهره و روابط ما لك و زارع فعلا مهم ترين مساله مبتلا به بين مردم تمام آذربايجان مي باشد.
امروز يك نفر از آقازادگان خوي وارد تبريز شده و از اوضاع خوي كه در ابتلاها در بعضي ها با ساير نقاط آذربايجان شريك و در بعضي ديگر متفرد مي باشد شمه اي بيان كرد. در آنجا هم مساله بهره در راس مسائل مهمه قرار گرفته است و خبر اقدامات مالكين در تبريز و احتمال تعديل قانون به مالكين خوي هم رسيده و توليد اميدواري در آنجا كرده است . باز هم همان آقازاده (آقاسيد حسن مرجعي ) اطلاع داد كه نفوذ حزب كرد در خوي خيلي ضعيف شده و بعضي تشكيلات كه آنها در خوي داشتند و به واسطه آنها در امور حكومتي مداخله مي نمودند تقريبا منحل شده است . پولي كه به عنوان شير و خورشيد سرخ از واردين به خوي ماخوذ مي داشتند حالا ديگر گرفتن آن موقوف گرديده است .
اين عقب نشيني كردها به هر علت باشد بر خلاف صرفه آني طبقه مالكين است چون كه كردها مالكيت را به تمام معناي كلمه محترم مي شناختند و در استفاده از اراضي مزروعي رضايت مالك را شرط دانسته و لزوم تاديه بهره به طرز قديم را لازم مي شمردند. حالا كه كردها از مداخله ممنوع شده اند زارع ها در اداي حقوق مالكانه تمكين نمي كنند.
