بحران آذربايجان
118
پنجشنبه 27 تير
راجع به قضيه اعتصاب در خوزستان اطلاع صحيحي از منابع ايراني نمي شود تحصيل نمود. اطلاعاتي كه جرايد و راديوهاي خارجي مي دهند تا اندازه اي قضيه را روشن مي كند و معلوم مي دارد كه مطلب از چه قرار بوده است . روزنامه تايمز مي نويسد كه خاتمه يافتن اعتصاب دليل بهبودي روابط حزب توده با دولت نيست . مظفر فيروز با ليدرها كه اعتصاب را برپا نموده اند خيلي دوستانه رفتار مي كند. پنجاه نفر از ليدرها كه محبوس هستند منتظر محاكمه مي باشند. تدابيري كه دولت اعمال كرده حيثيت استانداري خوزستان را كه با اقدامات خود از يك فلاكتي جلوگيري كرده است خيلي خلل دار نموده است . بعد از اعتصاب قراولان توده خيلي از اماكن را تحت نظارت خود قرار داده و بسياري از ماشين هاي شركت را تصرف نمودند. روزنامه نسبت به آينده اظهار نگراني نموده از آن مي ترسد كه بعدها اغتشاشات و خونريزي هاي ديگر اتفاق بيفتد.
از شكايات هاي روزنامه تايمز معلوم مي شود كه حزب توده قراول هم دارد ولدي الاقتضا به مصادره اماكن و ماشين ها قادر است و رفتار مظفر فيروز در خوزستان متناسب با رفتار وي در آذربايجان در مقابل سران حكومت ملي بوده است .
مساله بهره و حقوق و مالكانه از مسائلي است كه امروزها در شهر با علاقه تمام مورد گفتگو است . موسم درو و برداشتن محصول رسيده و مالكين به قانون جديد حكومت ملي كه عايدات املاك در بعضي موارد حتي به كمتر از نصف تقليل داده است دلشان نمي خواهد كه جدي تلقي نمايند; لذا اجتماع نموده به انجمن ايالتي و والي آقاي دكتر جاويد مراجعه نموده اند. مذاكرات ادامه دارد و براي تعقيب مذاكرات پنج نفر نماينده انتخاب نموده اند. مذاكرات ادامه دارد و براي تعقيب مذاكرات پنج نفر نماينده انتخاب نموده اند. امروز اميدواري بيشتري ابراز مي شد. انتظار مي رفت كه امروز اعلان تعديل قانون برله مالكين منتشر بشود.
مواد عمده قانون به قراري كه شايع است به قرار ذيل است :
از ديمي پنج يك ; از آبي مشروب از رودخانه و چشمه هاي طبيعي بي خرج ربع ; از آبي مشروب از قنوات كه خرج دارد و آن را به اصطلاح آذربايجان كلنگ آباد مي گويند ثلث . اگر قانون اين جور تعديل بشود به صرفه كامل مالكين خواهد بود و با بهره زمان قديم خيلي كم فرق خواهد داشت .
امروز شنبه چند نفر از علماي خيابان را به حومه آن محله دعوت نموده اند. اين خبر كه به ظاهر بسيار ساده است در انظار خيلي جدي تلقي شده و آن را با اهميت زيادي نقل مي كنند و تفسيرهايي براي اين دعوت ذكر مي شود. آقاي حاجي ميرزا فتاح شهيدي كه ساكن محله خيابان مي باشد براي عذر تمارض كرده و به نمازجماعت حاضر نشده است . بعضي ديگر از علما هم كه دعوت شده اند متحير هستند كه چه بكنند.
حومه هايي كه در محله ها تشكيل گرديده است اجتماعات
منظمي است كه در روزهاي معين در هفته از محل تشكيل مي گردد و در آن اجتماع راجع به مصالح محله از قبيل آب و روشنايي و تنظيمات و صحيه و غير آن صحبت مي شود و دموكرات بودن هم براي شركت در مذاكرات شرط نيست .
اشكال علما از آن حيث است كه حاضر شدن آنها در حومه كه بستگي به حزب دموكرات دارد مي تواند به وجهه روحاني ايشان در نظر عوام صدمه بزند و احتمال هم مي دهند كه بعضي تكليفات به ايشان متوجه نمايند كه انجام آن مخالف تكليف شرعي و يا وظيفه روحاني آنها باشد.
جمعه 28 تير
اعلاني كه راجع به تعديل بهره بنا بود منتشر بشود هنوز منتشر نگرديده است و چون امروز جمعه است فردا شايد اعلان منتشر بشود. اجتماعات مالكين و فعاليت آنها ادامه دارد.
راجع به قضيه مصادره كه مبتلايان به آن هم مالكين مي باشند اقداماتي به عمل مي آيد. لكن در مورد مساله مصادره اقدامات هر چه مي شود فردي است و اقدامات دسته جمعي به عمل نمي آيد. آقاي غلامرضا خان مسعود كه از آقاي بادكوبه چي آن وعده هاي صريح و اطمينان بخش را دريافت نموده بود از آن ناحيه گشايشي برايش حاصل نشده است ; ناچار به وسايل ديگر متشبت مي شود. از يك نفر از مبتلايان كه به طور اقدامات مي كند شنيدم كه راجع به قضيه مصادره زمامداران تصميم اتخاذ نموده اند كه اموال مصادره شده را به صاحبانش مسترد دارند. فقط نه نفر از اين قانون عفو عمومي مستثني مي باشند. آقاي دكتر مجتهدي از جمله آن نه نفر مي باشند. اين خبر به نظر من درست است و علايم صدق در آن بسيار است .
امروز در طهران عده اي براي استقبال موسيولوي سايان منشي كل اتحاديه هاي كارگران جهان در فرودگاه حاضر شده بودند; ولي معلوم شد كه طياره حامل لوي سايان در بغداد پايين آمده است و فردا منشي اتحاديه كارگران به طهران وارد خواهد گرديد. امروز ميتينگ بسيار بزرگي در طهران از طرف كارگران داده شد. فردا هم باز به مناسبت ورود لوي سايان ميتينگي چندين هزار نفري در طهران داده خواهد شد.
موسيو لوي سايان منشي اتحاديه هاي كارگران جهان گويا خودش از اهل فرانسه است و براي سركشي وضع اتحاديه كارگران ايراني و مرتبط نمودن آن با اتحاديه هاي بين المللي كارگران به ايران مي آيد. حزب توده و اتحاديه كارگران ايران هم لابد موقع را مغتنم دانسته براي تبليغات و محكم نمودن موقع خود به تظاهرات و بعضي اقدامات متوسل خواهند شد. تصادف اين تظاهرات با قضيه خوزستان قضيه را جدي تر مي كند.
راجع به مسائل خارجي و ارتباط آن با سير سياست داخلي ايران اكنون نسبت به سابق كمتر گفتگو مي شود; و مثل اين است كه مردم كم كم از تاثير نمودن اقدامات سياسي خارجه در اوضاع ايران مايوس شده اند و چون خودشان هم حركتي براي اصلاح اوضاع نمي كنند تسليم مقدرات شده كار را به قضا و قدر حواله نموده اند.
از آن طرف هم تحولات اوضاع سير طبيعي خود را ادامه مي دهد و آن تحولات هم لا محاله تاثير خود را در اوضاع ايران و آذربايجان خواهد داشت . در بيست و نهم ژوئيه يعني يك هفته بعد كنفرانس صلح در پاريس با اشتراك بيست و يك دولت منعقد خواهد شد و در اين كنفرانس عهد نامه هاي صلح با دول تابعه به محور ايتاليا فنلاند مجارستان روماني و بلغارستان مذاكره و منعقد خواهد شد. در صورتي كه تقريبا در كليه مسائل سياسي كه ممكن است در كنفرانس درباره آنها مذاكره به عمل آيد ميان روسها و آنگلو آمريكن ها اختلاف نظر موجود است .
