بحران آذربايجان
116
دوشنبه 24 تير
امروز عيد ميلاد حضرت حجت عجل الله تعالي فرجه است . ادارات دولتي تعطيل است . راديوي طهران اطلاع داد كه در طهران هم ادارات تعطيل خواهد بود. شب گذشته اهل شهر در خانه هاي خود مطابق رسمي كه سابقا معمول بود و بعدها متروك شده بود آتش بازي مي كردند و صداي آن از اطراف شنيده مي شد. ما خودمان هم در منزل خودمان آتش بازي مختصري داشتيم .
عيد نيمه شعبان فرصتي هم به حزب دموكرات ايران داده است تا با اظهار علاقه به شعاير مذهبي جلب قلوب نمايد. راديوي طهران تبريكات حزب دموكرات ايران را به مسلمين رسانيد. خبر داد كه فردا به مناسبت عيد فعاليت هاي حزبي تعطيل خواهد بود. دولت ايران كه به پنج دولت معظم مراجعه نموده و شركت ايران را در مذاكرات صلح با آلمان و ژاپون خواستار شده بود از قرار اطلاعات حاصله از راديوهاي خارجي اين درخواست دولت ايران پذيرفته نگرديده است وچنين به نظر مي رسد كه رد شدن درخواست دولت ايران به عقيده نخست وزير به شوونات وي برخورده است . راديوي طهران براي توجيه مساله بعضي جملات مبهم نشر نموده كه همين قدر معلوم بود كه مربوط به قضيه شركت ايران در مجمع بوده است .
يكي از مسائل مشكل و مبتلا به روز همان مساله مصادره اموال اشخاصي است كه اسم دشمن خلق به روي آنها گذاشته و املاك و خانه و اموال منقول آنها را ضبط نموده اند و غالبا اين دشمنان خلق منسوب به طبقه مالكين هستند كه مطلوب ترين طبقات حداقل در آذربايجان همين ها مي باشند.
علاوه بر تبعيضاتي كه بين دوطبقات قائل شده اند در ميان افراد طبقه مالكين هم طبقه تبعيض ها ملحوظ گرديده است كه با هيچ منطقي راست نمي آيد و اصلا تعريفي هم كه براي دشمني ذكر مي شود خود بسيار مبهم و بقول طهراني ها كشدار است .
از آن طرف هم مبلغي از املاك اين بيچاره ها را مابين دهاقين تقسيم كرده اند و در خانه هاي بعضي هم سكونت مي نمايند. اگر بنا باشد كه رفع مصادره بشود اعاده املاك تقسيم شده به حالت اوليه و بيرون نمودن مثلا كاويان و ابراهيمي از خانه هايي كه تصرف نموده و ساكن آن هستند كار بسيار مشكل مي باشد كه اين ترتيب هم به اشكالات قضيه مي افزايد و آن را به قول طهراني ها بغرنج تر مي نمايد.
از جمله كساني كه املاكش را مصادره نموده اند آقاي غلامرضاخان مسعود مي باشد. وي شخصي بسيار درستكار و ساكت و در مسائل سياسي بي طرف است . گناه دشمني خلق كه به روي وي گذاشته شده و به آن بهانه املاك وي مشمول قرار رفتن مشاراليه به ]به علت [مصادره گرديده است در ظاهر طهران است كه در اثناي اغتشاشاتي كه منجر به تشكيل حكومت ملي آذربايجان گرديد با خانواده خود از تبريز خارج دكتر]وي با[شده است اما غير از اين علت ظاهري برادري يوسف متجهدي كه از وكلاي مجلس چهاردهم و داخل در حزب عدالت بود از علل باطني كم لطفي حكومت ملي درباره غلامرضاخان مسعود بايد بوده باشد. املاك خود دكتر هم كه با برادرش مشاعا شريك بود به طريق اولي مصادره گرديده است . اتفاقا خانه مسكوني غلامرضا خان گويا از قلم افتاده و مصادره نشده است .
غلامرضاخان كه روز سه شنبه گذشته وارد تبريز شده است براي بيرون نمودن املاك خود كه ممر معاش وي مي باشد به بعضي اقدامات شروع نموده است . از جمله اقداماتي كه به عمل آورده است ملاقات نمودن با آقاي حاجي زين العابدين رحيم زاده باكوچي مي باشد كه رئيس كوميته شهر حزب دموكرات و رئيس كوميسيون ماليات بردرآمد براي املاك مزروعي است و شخص مشهور متنفذ مي باشد. ملاقات امروز صبح در منزل ما به عمل آمد. آقاي رحيم زاده بادكوبه چي اطمينان داد كه قضيه اصلاح پذير است و در خصوص آن اقدام نموده و املاك آقاي غلامرضاخان را به خودش اعاده خواهد داد.
آقاي حاجي زين العابدين از جمله ليدرهاي دموكرات مي باشد كه اهل محل است و مردم را مي شناسد و به مراتب آنها آشنا است ولي اينكه آن قدر نفوذ داشته باشد كه املاك مصادره شده را چنان كه وعده مي داد به مجرد اراده از مصادره خارج بكند مشكوك است . آقاي باكوچي ضمنا از قضيه بهره و حقوق مالكانه هم صحبت نمود و بنابه اطلاع مشاراليه اولياي امور آذربايجان ملتفت شده اند كه قانوني كه براي تعيين حقوق مالك و رعيت تصويب كرده اند صحيح نيست و تصميم بر تعديل آن برله مالكين اتخاذ نموده مالكين هم مشغول تشبثات مي باشند.
امروز آقاي دكتر جاويد و آقاي حاجي ميرزا علي شبستري به عيادت آقاي حاجي ميرزا خليل آقا مجتهد كه مدتي است مريض مي باشد آمده بودند. مدتي در آنجا بوده صحبت هاي صميمانه به ميان آمده است . اين ابراز ادب از جانب والي جديد و رئيس انجمن ايالتي درباره آقاي حاجي ميرزا خليل آقا مجتهد كه به منزله رئيس علماي تبريز مي باشند در نظر نوع مردم يك قدم اصلاحي به طرف عادي شدن اوضاع و خاتمه هرج و مرج جلوه نموده و فورا منتشر گرديد. عصر بعضي ها از من سوال مي نمودند كه قضيه چطور اتفاق افتاده است . صحبت هايي كه در اثناي عيادت به عمل آمده است خود مستقلا اسباب اطمينان و اميدواري به آتيه بوده است . والي جديد وعده داده است كه براي اينكه دهاتي ها تعدي ننموده و حقوق مالكين را تاديه نمايند مامور براي مالكين خواهد داد. ضمنا از عدليه هم بدگويي نموده و نصيحت كرده است كه حتي الامكان نگذاريد كارتان به عدليه بيفتد. نصيحت دكتر كه والي و بعباره اخري وزير داخله آذربايجان مي باشد نصايح از اين قبيل پهلوي را درباره عدليه و ژاندارمري به ياد مي آورد و در بادي نظر غريب است ولي به همان جهت اطمينان بخش است .
مراجعت طهران رفته ها كه مستمرا ادامه دارد خود دليل ديگري به بهبودي اوضاع است . اطمينان مردم و اميدواري به آينده را تكميل مي كند.
24 تيرماه 1325
امروز آقا سيدكاظم آقاي شريعتمداري كه از معتبرترين علماي تبريز مي باشد بعد از هفت ماه مسافرت كه در عتبات و قم و طهران بودند مراجعت نمودند. مردم از هر طبقه به ديدن ايشان مي رفتند. از طبقه علما عده زيادي به طهران نرفته اند ولي مراجعت آقاسيد كاظم آقا چون در نوع خود اول است و كسي از علماي طهران رفته غير از ايشان مراجعت ننموده است خيلي اهميت دارد و اين نكته با انضمام وجهه و محبوبيت عامه اي كه ايشان واجد هستند توليد شادي در كنندگان نموده بود كه از سيماي آنها به خوبي آشكار]ار[ديد بود . آقاسيدكاظم آقا شريعتمداري كه مقارن انقلاب 21 آذر با خانواده از تبريز سفر نموده بودند زمستان را در عتبات عاليات در زيارت بودند. بعد از زمستان به ايران مراجعت و در طهران اقامت داشتند. در اثر بهبودي اوضاع اينك به مقر اصلي مراجعت مي نمايند.
