بحران آذربايجان
114
جمعه 20 تير
امروز هفت ماه از 21 آذر كه آذربايجان دست طهران را از حكومت و اداره اموره خود بيرون نمود مي گذرد. كارهاي عمومي به حال عادي برنگشته و انديشه هاي مردم مرتفع نشده است . وزير پست و تلگراف دستور داده است كه وسايل حمل و نقل پستي مابين تبريز و ميانه را تهيه نموده و پست را منظم نمايند. اختلاف بين بانك ملي و بانك آذربايجان و بالنتيجه بين طهران و آذربايجان مرتفع نگرديده است و مطالبات مردم از بانك ملي پرداخت نمي شود. مع هذا اختلال در امور اجتماعي بيشتر از امور اداري و سياسي مي باشد. مالكيت بالمعني الاخص و بعباره اخري دهداري كه ممر معاش يك قسمت عمده از طبقه عاليه اهالي بود متزلزل شده و نسبت به آتيه هم اميدواري زيادي موجود نيست . قانون جديد بهره كه به تصويب مجلس ملي رسيده است بعضي از املاك را به حالت مسلوب المنفعه مي آورد و با اين وضع حزب بازي و لوس شدن دهاتي ها اصلا وصول شدن عايدات مالك ولو مطابق قانون جديد مشكوك بلكه مظنون العدم است . با متزلزل شدن مالكيت معاش يك عده ديگر از مردم هم بالتبع مختل شده است . از قبيل اجاره دارها و مباشرها و دلال هاي واسطه در اجاره املاك و خريد و فروش آن .
فشار در زمينه عقيده سياسي و فشار در زمينه تربيت و فرهنگ هم از يك طرف اسباب ناراحتي مردم تا اندازه مي شود ولي نگراني ها و ناراحتي هاي ديگر مجال براي تفكر و غصه خوردن در اين زمينه ها را نمي گذارد.
در ادارات دولتي وضع بهتر است . چون كه اساس ادارات بعد از 21 آذر همان طور دست نخورده مانده است . كم كم كه آب و هواي انقلابي در اثر مرور زمان اعتدال كسب مي كند. فشار دمكرات ها و فدايي ها بر اجزاي ادارات كه خود آنها هم كم كم از اعضاي حزب شده اند تخفيف مي يابد. وضع تجار مخصوصا اصناف و سرمايه دارهاي كوچك فعلا چندان بد نيست و در آتيه اميد صلاحي در مورد وضع آنها مي رود.
نسبت به علما و روحانيون نهضت دموكرات آذربايجان از اول بي طرف بوده و تا حال هم اين بي طرفي محفوظ مانده است .
در مقابل اين همه موضوع هاي قابل تفكر بيانيه اي را كه آقاي دكتر جاويد نشر نموده و به ديوارهاي شهر چسبانده شده است يك مبدا حركتي براي اصلاح اوضاع مي توان محسوب داشت . بيانيه والي با اين عنوان « به نظر دقت اهالي محترم آذربايجان » با خط درشت شروع گرديده است .
در بيانيه دكتر اولا انتصاب خود را به ايالت آذربايجان با پيشنهاد انجمن ايالتي و تصويب جناب آقاي قوام السلطنه اعلام مي دارد و بعد از آن اقداماتي را كه درنظر دارد به عمل آورد در ضمن هشت ماده اعلام مي دارد كه تامين آسايش و امنيت مردم در اول آن واقع است . ماده چهارم وعده كمك به جمع آوري محصول و در حدود مقررات دادن حق مالك و زارع به آنها ماده سيم اخبار از تشكيل كوميسيوني در تحت رياست دكتر مهتاش فرماندار تبريز است براي رسيدن به شكايات وارده . اگر اين مواد را به طور جدي معمول دارند مبلغ زيادي گشايش در گرفتاري هاي عام البلوي حاصل خواهد شد.
شنبه 22 تير
دولت قوام السلطنه عوض اين كه از زمامداران آذربايجان تطبيق مواد موافقت نامه را بخواهد يا اقلا شكايتي ابراز نمايد كه در اين يك ماه كه از عقد موافقت نامه مي گذرد به هيچ يك از مواد آن توجه جدي از طرف آذربايجان نشده است به توسط راديوي طهران تبليغات برله حزب دموكرات ايران مي كند و فقط به اين دلخوش است كه آقاي نخست وزير فعلي را مثل صدر و حكيمي مرتجع نمي دانند.
راديو خبر افتتاح باشگاه تابستاني حزب دموكرات ايران را در دربند خبر مي دهد. هيچ يك از قواي مادي و معنوي دولت در مقابل قطعه قطعه كنندگان ايران استفاده نمي شود و ياس ملت نسبت به استقلال ايران روزبروز كاملتر مي شود.
كنفرانس وزراي چهار دولت معظم كه در پاريس تشكيل گرديده بود خاتمه يافت . وزراي امور خارجه به مملكت خودشان مراجعت نمودند و قرار بر اين شده است كه كنفرانس صلح به اشتراك بيست و يك دولت كه عملا در جنگ با آلمان و ژاپون اقدام نموده اند تشكيل گردد. وقت كنفرانس اوت محل پاريس است . در اين موقع كه تشكيل كنفرانس براي عقد صلح با دشمنان قديم نزديك مي شود تبليغات خصمانه روس ها و روسخوان ها بر عليه متفقين قديم خود امريكا و انگليس شديدتر مي گردد. روزنامه هاي طهران در بدگويي و ايجاد غايله بر عليه متفقين آنگلوآمريكن مخصوصا بر عليه انگليس مثل اين است كه مسابقه مي نمايند.
خصوص اينكه روزنامه هاي آمريكا مي نويسند كه روس ها مي خواهند بندر و پايگاه دريايي در خليج فارس به دست آورند اطلاعات خود را بدهد.
سفير شرح مفصلي در جواب گفته است كه اجمالش اين است كه دولت روسيه خيال به دست آوردن بندر و پايگاه دريايي در جنوب ايران ندارد. سفير كبير اين قبيل تهمت ها را منسوب به زمان قبل از جنگ مي داند كه به توسط آلمانها منتشر مي گرديد. حالا آنهايي كه اين قبل اخبار را منتشر مي كنند به عقيده سفير كبير روسيه وراث گريسن هستند كه دست از تبليغات ضدشوروي برنمي دارند.
