روزنامه جمهوري اسلامي 03/12/1382 صفحه علمي و پژوهشي

  • دردهاي مزمن باعث كاهش ابعاد مغز مي شود
  • دانشمندان دستگاه جديدي براي كاهش دماي محيط كشف كردند
  • صنايع پشم شيشه سرطان زا است
  • مشكلات بيماران مبتلا به « ام اس »
  • ژن پيري بر روي كروموزوم ايكس قرار گرفته است
  • دانشمندان روش سريعي براي اسهال تهيه كردند
  • استفاده از اسكن مغزي براي بررسي اثرات داروهاي سرطاني
  • ابداع روشي الكترونيكي براي ارزيابي خطر سقوط بهمن
  • *****
    دردهاي مزمن باعث كاهش ابعاد مغز مي شود


  • جديدترين يافته هاي دانشمندان در مورد تاثير دردهاي مزمن نشاندهنده اين نكته است كه اين قبيل دردها علاوه بر ايجاد ناراحتي هاي جسمي و عوارض روحي نظير اضطراب و افسردگي مي توانند در ساختار مغز افراد نيز تغييرات نامطلوب ايجاد كرده و توانايي فرد را در اتخاذ تصميمات خوب و مقرون به خير و نيكي مختل كنند.
    درد نوعي مكانيزم دفاعي بدن است و زنگ خطري است كه در هنگام بروز مشكل براي سلامت افراد به صدا در مي آيد اما در مورد دردهاي مزمن نظير زنگ خطري كه تنظيم آن به خورده باشد خود درد به نوعي بيماري بدل مي شود.
    در چنين حالتي دردي كه در محل آسيب ديدگي توليد مي شود بزودي بر تمام سيستم عصبي تاثير مي گذارد و كار به جايي مي رسد كه شخص حتي در اثر كمترين تحريك بيروني دچار رنج و ناراحتي مي شود.
    اين حالت فوق حساسيت بر تمامي واكنشهاي مربوط به درد در شخص اثر سو مي گذارد. به همين علت است كه كساني كه از دردهاي مزمن نظير آرتروز سرطان مرض قند و يا دردهاي عصبي ناشي از جراحي رنج مي برند به مجرد مواجهه با ضعيفترين محركها در تمامي بدن خود احساس درد مي كنند.
    به گفته وانيكا آپكاريان مهندس رشته تركيبي و جديد زيست شناسي ـبرق كه در عين حال در فيزيولوژي نيز تخصص دارد و در دانشگاه نورث وسترن تحقيق مي كند درد همواره به مغز منتقل مي شود.
    خود آپكاريان براي آزمودن اين فرضيه از شيوه تصويرنگاري فعاليت هاي مغز استفاده كرده و به بررسي ميزان نوعي ماده شيميايي در مغز پرداخته كه « ان ـاسيتيل اسپاريت » نام دارد و ميزان آن با چگالي رشته هاي عصبي موجود در مغز ارتباط دارد.
    بررسيهاي اين محقق روشن ساخته است كه درد باعث از بين رفتن و كاهش اين ماده در مغز مي شود.
    به نوشته ماهنامه علمي « ساينتيفيك آمريكن » آپكاريان حجم كل ماده خاكستري مغز بيماراني را كه از دردهاي مزمن در رنج بودند با ماده خاكستري مغز افراد سالم مقايسه كرد و مشاهده كرد ميزان تحليل رفتگي مغز مبتلايان به درد به مراتب بيشتر است .
    اين تحليل رفتگي در ناحيه جلويي مغز موسوم به كورتكس جلوي پيشاني مشهودتر است . از آنجا كه اين بخش از مغز در تصميم گيريهاي احساسي افراد نقش مهمي ايفا مي كند اين سوال براي آپكاريان مطرح شد كه آيا مبتلايان به دردهاي مزمن در تصميم گيريهاي خود با مشكل رو به رو مي شوند يا نه .
    آپكارين از 26 داوطلب كه براي ساليان دراز به درد كمر مبتلا بودند و 29 داوطلب سالم تا در نوعي بازي ورق شركت جويند. اين بازي به وسيله شماري از پژوهشگران براي بررسي واكنشهاي احساسي افراد در موقعيتهايي كه از نظر احساسي و عاطفي خطير و حساس محسوب مي شود طراحي شده است .
    اساس اين بازي انتخاب ورقها از يك مجموعه از ورق بازي است . هر گزينشي مي تواند شانس افراد را براي برد يا باخت افزايش دهد.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي در جريان اين آزمايش مشاهده شد كه افراد سالم قادر بودند در زمان كوتاهي شگرد بازي را به گونه اي فراگيرند كه گزينشهايي كه انجام مي دهند شانس بردشان را افزايش دهد اما كساني كه از دردهاي مزمن در رنج بودند عليرغم انجام دورهاي متوالي از بازي هيچگاه استراتژي روشني براي برد و پيروزي تدوين نمي كردند و به اين ترتيب در 40 درصد موارد كارتهايي كه برمي گزيدند به ضررشان كار مي كرد.
    نكته مهم ديگري كه در جريان اين آزمايش روشن شد آن بود كه هرچه ميزان درد كشيدن افراد بيشتر بود ميزان اشفتگي آنان در تصميم گيريها ازدياد مي يافت در حاليكه ساير توانائيهاي ادراكي اين افراد در اثر درد مختل نشده بود.
    آزمايش اخير اين پرسش را مطرح كرده كه آيا اساسا كساني كه دچار اضطراب يا افسردگي شدد هستند قادر به اتخاذ تصميمات صحيح هستند يا نه .
    براي دانشمندان هنوز به درستي روشن نيست تغييراتي كه در اثر دردهاي مزمن در مغز افراد پديد مي آيد تا چه اندازه ديرپا و غير قابل بازگشت است .

  • *****
    دانشمندان دستگاه جديدي براي كاهش دماي محيط كشف كردند


  • انجام برخي اندازه گيريهاي دقيق علمي در دماهاي بسيار پائين نتايج به مراتب بهتري ببار مي آورد.
    به عنوان مثال براي آشكارسازي دقيق فوتونهاي نوري كه از ستارگان دور دست به تلسكوپها مي رسد بايد دماي محيط را تا چند دهم صفر مطلق يعني منهاي 273 درجه سانتيگراد پائين آورد.
    سردكننده هاي كنوني مي توانند دما را تا 0 1 صفر مطلق تقليل دهند اما اين فرايند بسيار پرهزينه است .
    به گزارش نشريه علمي « اپلايد فيزيكس لترز » يك گروه از پژوهشگران توانسته اند يك دستگاه ميكرو الكترونيك را ابداع كنند كه قادر است با هزينه كم و با سهولت دماي محيط را تا حد مورد نظر كاهش دهد.
    اين دستگاه با استفاده از چند لايه از مواد مختلف كه بر روي هم جاي مي گيرند ساخته شده است . اين لايه ها عبارتند از يك لايه فلزي يك لايه عايق و يك لايه فوق هادي .
    زماني كه يك ولتاژ الكتريكي يه لايه فوق هادي اعمال شود الكترونها با انرژي نسبتا زياد سطح فلز به سمت فوق هادي كشيده مي شوند و در اين حال مي بايد از مجراي باريكي كه در لايه عايق مابين فوق هادي و فلز قرار دارد عبور كنند. حركت الكترونها موجب كاهش شديد دماي لايه فلزي مي شود.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي ابتكار اين گروه از محققان در آن بوده كه با انتخاب ماده مناسبي براي تشكيل لايه فلزي از جنس آلومينيوم همراه با ذرات منگنز اين امكان را بوجود آورند كه لايه فوق هادي را در بالاي ساختار سه گانه قرار دهند و به اين ترتيب اجازه دهند ضخامت آن از حد متعارف بيشتر شود و در نتيجه با بازده بهتري لايه فلزي را سرد كند.
    دستگاه ابداعي اين محققان مي تواند دما را تا 0 13 صفر مطلق كاهش دهد .

  • *****
    صنايع پشم شيشه سرطان زا است


  • رئيس بخش كانسر بيمارستان امام خميني (ره ) گفت : سرطان « مزوتليوما » كه يك نوع سرطان شغلي مربوط به صنايع پشم شيشه است كمتر يك درصد از سرطانهاي كشور را تشكيل مي دهد.
    دكتر « محمدعلي محققي » در گفت و گو با خبرگزاري جمهوري اسلامي اين سرطان را خاص كشورهاي صنعتي و توسعه يافته خواند و توصيه كرد باتوجه به روند رو به رشد صنعت در كشور مسئولان براي پيشگيري از اين نوع سرطان چاره انديشي كنند.
    « پشم شيشه يا آزبستوزيس » مربوط به صنايع پشم شيشه و براي عايق كاري مورد استفاده قرار مي گيرد و ماده اي سرطان زا است كه سرطان « مزوتليوما » نام دارد.
    محققي گفت : در ايران صنايع پشم شيشه وجود دارد و كاربردآن در ساختمانها نيز زياد است بنابراين سرطان مزوتليوما دور از انتظار نيست و براي پيشگيري از گسترش اين نوع سرطان بايد استانداردهاي شغلي در صنايع پشم شيشه ساختمانها و به ويژه ساختمانهاي اداري رعايت شود.
    عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران افزود : متولي رعايت استانداردهاي شغلي در صنايع پشم شيشه وزارت كار و امور اجتماعي بوده و تدوين آن نيز بر عهده موسسه استاندارد ايران است .
    محققي با بيان اين كه سرطان مزوتليوما يك بحث روتين قديمي و شناخته شده علمي است خاطرنشان كرد : علت بروز سرطان مزوتليوما در كارگران صنايع پشم شيشه استنشاق ماده اي به نام آزبست است كه در شرايط تراكم بالا در تماس با پوست نيز وارد بدن مي شود.
    وي اضافه كرد : اگر تماس اين ماده از يك حد معيني بيشتر شود و به صورت طولاني تري ادامه داشته باشد منجر به سرطان مي شود.
    به گفته محققي با توجه به اين كه اين موضوع يك موضوع مسلم علمي است در كشورهاي صنعتي براي آن در اين بخش مقررات حفاظتي خاصي وضع كرده اند كه بر اساس آن كارگراني كه در اين صنايع كار مي كنند بايد از وسايل حفاظتي و لباسهاي مخصوص و همچنين ماسك استفاده كنند.
    اين كارگران از نظر سلامتي نيز بايد به طور دائم تحت نظر قرار داشته باشند و تسهيلاتي نيز براي آنان از جمله در مورد مدت زمان كار درنظر گرفته شود.
    رئيس بخش كانسر بيمارستان امام خميني (ره ) با اشاره به كاربرد پشم شيشه در بخشهاي مختلف صنعت از جمله در ساختمان سازي گفت : هر جايي كه اين ماده استفاده مي شود بايد يكسري موضوعات و مقررات خاص رعايت شود و از تماس مستقيم افراد با اين ماده جلوگيري شود. محققي با بيان اين كه يكي از مراكزي كه از پشم شيشه در آن استفاده مي شود صنايع نساجي است خاطرنشان كرد كه نوزادان و كودكان از جمله گروههايي هستند كه بيشتر از ديگر گروهها نسبت به اين ماده حساس هستند.
    وي اظهارداشت : در اين زمينه انتقال اطلاعات علمي و مشاوره اي به صنايع از جمله وظايف وزارت بهداشت است .
    به گفته محققي با وجود خطرات پيش بيني شده از پشم شيشه در پوشك بچه پتو لباس نوزاد بعنوان عايق حرارتي و رطوبت گير استفاده مي شود.
    وي تصريح كرد : بايد بر روي استفاده از اين نوع مواد نظارت جدي وجود داشته باشد و از موادي كه براي سلامتي افراد خطرناك است استفاده نشود و به مواد سالمتر روي آورد.
    رئيس بخش كانسر بيمارستان امام خميني (ره ) تاكيد كردكه اگر پشم شيشه در لباس نوزادان و يا پوشك بچه استفاده شود بسيار خطرناك است و وظيفه ما نيز هشدار براي جلوگيري ازتوليد اين نوع پوشاك است .
    گفته مي شود اين نوع از سرطان كه از عوارض تنفس گرده هاي جداشده از پنبه نسوز است بيشتر در ميان كارگران و لوله كشان ساختماني ديده مي شود كه در دهه هاي 60 70 و 80 درتماس با پنبه هاي نسوز به كار گرفته شده در ساختمان ها قرار داشتند.
    پنبه نسوز ماده اي است كه بين دهه هاي 60 تا 80 در ساختمان سازي به كار گرفته مي شد.
    گفته مي شود ذرات ريزي كه از اين ماده جدا شده و توسط افراد تنفس مي شود مي تواند باعث ايجاد سرطان مزوتليوما در ميان افرادي شود كه مدت زيادي را با اين ماده در تماس هستند.

  • *****
    مشكلات بيماران مبتلا به « ام اس »


  • كنسرسيوم مراكز بيماري « ام اس » اعلام كرد : محققان اين مراكز دريافته اند انتي بادي يا پادتن خنثي شده كه در بدن بيماران مبتلا به ام اس وجود داردقادر است اينترفرون بتا را مهار و ازاين طريق روند درمان را كند نمايد.
    به گزارش پايگاه خبري يورك الرت در اينترنت اين يافته نشان مي دهد هنگامي كه فرد مبتلا به ام اس انتي بادي خنثي شده مي سازد اين پادتن با اينترفرون بتا كه براي درمان به كارمي رود مقابله و از اين طريق تاثير درماني داروهاراكم مي كند.
    وجود اين انتي بادي سبب مي شود بدن باداروها به عنوان يك عامل خارجي برخورد كند ودرمان بيمار مختل شود.
    دكتر اندرو پاكنر از دانشگاه نيوجرسي آمريكا مي گويد بيماراني كه اين پادتنها را مي سازند بيشتر از ديگر بيماران دچار عود بيماري ام اس مي شوند.
    اين محققان پيشنهاد مي كنند آزمايشگاهي براي آزمايش كردن اين پاد تنها ساخته شود تا بيماران تحت درمان « ام اس » هر يك يا دو سال يك بار بررسي شوند تا در صورت وجود اين پاد تنها روشي براي مهار آنها يافت شود.

  • *****
    ژن پيري بر روي كروموزوم ايكس قرار گرفته است


  • تحقيقات دانشمندان بلژيكي نشان مي دهد ژن مرتبط با فرايند پيري بر روي كروموزم ايكس قرار گرفته است .
    به گزارش خبرگزاري رويترز از لندن پژوهشگران دانشگاه ليوون در بلژيك با مطالعه طول تلومرها كه ذرات بسيار كوچك « دي ان آ » در انتهاي كروموزمها هستند محل قرار گرفتن ژن مرتبط با پيري را مشخص كردند.
    درست شبيه قسمتهاي پلاستيكي در دو انتهاي بند كفش با تقسيم سلولها مي پوسند كه يك فرايند طبيعي پيري است .
    تلومرهاي كوتاهتر با بيماريهاي مرتبط با پيري و مرگ زودرس مرتبط شناخته شده اند.
    دكتر جان استيسن از دانشگاه ليوون مي گويد اين محققان يك سازوكار ژنتيكي را كشف كرده اند كه در عمر طولاني و قابليت پيري دخالت مي كند.
    زنها دو كرموزوم ايكس و مردان يك كرموزوم ايكس و يك كروموزم ايگرگ دارند.
    كروموزم ايكس از پدر به دختر و از مادر به پسر و دختر منتقل مي شود.
    اين امر به اين معنا است كه طول عمر خصيصه اي است كه از مادر به ارث مي رسد.
    اين محققان طول تلومر « دي ان آ » در گلبولهاي سفيد خون گروهي از افراد را اندازه گيري كردند و دريافتند طول تلومرها بين خواهران و برادران پدران و دختران مادران و پسران و دختران شبيه هم است . اما طول تلومر بين همسران و پدران و پسران متفاوت است .
    وراثت طول تلومر مرتبط با كرموزوم ايكس احتمالا بهترين توضيح براي اين يافته ها است .
    با وجود آنكه هنوز ژني كشف نشده است اما محققان براين باورند كه مورد مناسبي را دراختيار دارند.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي تحقيقات قبلي نشان داده بود كه سالمنداني كه تلومر بلندتري دارند 5 تا 6 سال بيشتر از كساني كه تلومر كوتاهتري دارند عمر مي كنند.
    چنانچه شناسايي اين ژن به تائيد برسد ايجاد تغييرات جزئي در اين ژن مي تواند بر طول تلومر و طول عمر تاثير بگذارد.
    درك تلومر و آنزيم تلومراز به درك بيماريهاي مرتبط با پيري و فرايند پيري كمك خواهد كرد.

  • *****
    دانشمندان روش سريعي براي اسهال تهيه كردند


  • پزشكان بزودي خواهند توانست بيماري اسهال را كه از جمله بيماريهاي پرتلفات جهان است با سرعت بسيار بيشتري تشخيص دهند.
    به گزارش پايگاه اينترنتي بي بي سي نيوز دانشمندان انگليسي موفق به تهيه روشي شده اند كه مي تواند ميكربهاي عامل اسهال را ظرف مدت يك ساعت تشخيص دهد.
    در حال حاضر پزشكان ناچارند براي انجام تشخيص قطعي چند روز براي دريافت جواب آزمايش منتظر بمانند.
    پژوهشگران مي گويند اين تست مي تواند به سرعت بخشيدن به اين فرايند كمك چشمگيري نمايد و به نجات جان بيماران و كاهش هزينه ها كمك كند.
    براساس اعلام سازمان جهاني بهداشت اسهال ساليانه دو ميليون تلفات ببار مي آورد كه بيشتر آنها در كشورهاي در حال توسعه رخ مي دهد.
    اسهال در اثر يك عفونت بروز مي كند كه مي تواند مدت چند روز يا چند هفته باقي بماند.
    در موارد شديد اين بيماري به علت از دست رفتن آب بدن مي تواند جان بيمار را به خطر بياندازد.
    نوزادان كودكان كساني كه دچار سو تغذيه هستند و افرادي كه دستگاه ايمني بدن آنها ضعيف است در معرض بيشترين ميزان خطر قرار دارند.
    اسهال مي تواند براي مردمان كشورهاي توسعه يافته نيز مشكلاتي را ايجاد كند.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي اين تست كه توسط پژوهشگران دانشگاه بريستول و دانشگاه وست آو انگلند تهيه شده است بوي مدفوع بيمار را بررسي مي كند تا نوع باكتري عامل اسهال را مشخص نمايد.
    پروفسور نورمن راتكليف از دانشگاه وست آو انگلند مي گويد دانشمندان از ديرباز مي دانستند كه مدفوع انسان در صورت وجود عفونت بوي متفاوت و متمايزي پيدا مي كند.
    بوي مدفوع طبيعي ويروسي يا باكتريايي از نظر تركيب شيميايي بايكديگر بسيار متفاوت هستند. با استفاده از ابزارهاي كوچك قابل حمل مي توان نوع ميكرب موجود در نمونه مدفوع را ظرف كمتر از يك ساعت تعيين و بيماري را به سرعت تشخيص داد.
    گاهي اوقات مسئولان بيمارستانها در انگلستان ناچارند به علت گسترش سريع ويروسها بخشها را تعطيل كنند كه ناشي از عدم تشخيص بموقع بيماري افراد آلوده براي جداسازي آنها از ساير بيماران اتفاق مي افتد.
    اين امر فشار و هزينه سنگيني بر بيمارستانها تحميل مي كند. پروفسور راتكليف مي افزايد اين تست مي تواند ميزان تلفات رنج و درد بيماران و گسترش عفونتها را كاهش دهد.

  • *****
    استفاده از اسكن مغزي براي بررسي اثرات داروهاي سرطاني


  • دانشمندان انگليسي از يك روش تصويربرداري مغزي براي كنترل تاثير يك داروي سرطان بر روي تومورها استفاده كردند.
    به گزارش خبرگزاري رويترز از لندن اين محققان به جاي مطالعه اندازه تومور مغزي در طول زمان از روش تصويربرداري « ان ام آر » يا رزونانس مغناطيسي هسته اي براي بررسي تغييرات مولكولي در سلولهاي سرطاني استفاده كردند تا در مراحل اوليه كارآيي دارو را پيش بيني كنند.
    پروفسور « مارتين ليچ » از محققان بنياد خيريه سرطان انگلستان در يك مصاحبه خبري گفت : تاكنون از اين روش براي بررسي متابوليسم سلولهاي سرطاني استفاده نشده بود.
    وي افزود : بكارگيري اين روش اطلاعاتي در خصوص مواد شيميايي سلولها و نه فقط توزيع بافت در اختيار محققان قرار مي دهد.
    اين دانشمندان تغييرات ناشي از داروي شيمي درماني « تموزولوميد » را برروي بيماران داراي تومور مغزي گليوما با رشد كند بررسي كردند.
    درمان اين نوع سرطان مغزي بسيار مشكل است . اين نوع سرطان پيشرفت كندي دارد اما گاهي اوقات بسرعت تغيير يافته و به تومور تهاجمي و مهلك تبديل شود.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي محققان در تحقيقات خود اعلام كردند ميزان يك مولكول موسوم به « كولاين » را اندازه گيري كردند.
    مولكول كولاين مشخص مي سازد كه سلولها در حال تقسيم هستند و تومور درحال رشد مي باشد.
    اين محققان همچنين اندازه تومور را با روش تصويربرداري « ام آراي » در 13 بيمار اندازه گيري كردند.
    ميزان كولاين يك مشخصه اوليه در خصوص اينكه آيا دارو تقسيم سلولي و رشد تومور را متوقف مي سازد يا خير ارايه مي دهد
    ليچ افزود : نتايج نشان مي دهد استفاده از روش « ان ام آر » به پزشكان امكان تشخيص زودهنگام در خصوص كارآيي داروي تموزولايد و تجويز داروي ديگر در صورت عدم كارآيي اين دارو براي بيمار را فراهم مي آورد.
    گليوما يكي از شايعترين انواع تومور مغزي است كه سبب بروز سردرد فشار تغيير رفتار گيجي و سردرگمي مي شود.
    درمانهاي اين نوع سرطان شامل انجام عمل جراحي و شيمي درماني بسته به اندازه و محل تومور است .
    به اعتقاد ليچ و همكارانش مطالعه رفتار سلولهاي سرطاني با اين روش مي تواند در شناسايي انواع مختلف گليوما و اثرات مختلف داروها برروي اين تومور براي پزشكان مفيد واقع شود.
    پزشكان سپس براساس اين يافته ها مي توانند پيش بيني كنند چه نوع تومورهايي به درمان واكنش نشان مي دهند.

  • *****
    ابداع روشي الكترونيكي براي ارزيابي خطر سقوط بهمن


  • دانشمندان سوئيسي روشي الكترونيكي را براي سنجش خطر سقوط بهمن دركوهستان هاي كشور ابداع كرده اند.
    به گزارش تلويزيون « بي بي سي » پژوهشگران اميدوارند بااستفاده از چنين روشي بتوانند به موقع و پيش از سقوط بهمن هشدارهاي لازم را به ساكنان و اهالي مناطق در معرض خطر بدهند.
    روشهاي مرسوم در پيش بيني سقوط بهمن كندن حفره اي در برف و بررسي لايه هاي برف است اما دانشمندان سوئيسي دستگاهي الكترونيكي را طراحي كرده اند كه مي تواند كار بررسي لايه هاي برف را در دامنه كوهها سهل تر كند.
    پژوهشگران سوئيسي مي گويند بااستفاده از اين دستگاه با سرعت به مراتب بالاتري مي توانند به ارزيابي لايه هاي برف پرداخته و لايه ضعيفي را كه باعث سقوط بهمن مي شود به سرعت بيابند.
    معمولا يك لايه برف نرم سقوط بهمن را موجب مي شود.
    در بسياري از موارد حركت انسان اسكي بازان كوهنوردان و يا صداي بلند آنها موجب آغاز حركت لايه هاي بالايي اين لايه برف سست مي شود و سقوط بهمن را به دنبال دارد گاهي سرعت سقوط بهمن به 300 كيلومتر درساعت نيز مي رسد و نيرويي را در بردارد كه مي تواند به سادگي و سهولت يك قطار را از خط خود خارج كند.
    دستگاهي كه دانشمندان سوئيسي ساخته اند كاوشگر برف نامگذاري شده است كه با كمك آن مي توان تصويري رايانه اي را از لايه هاي برف در ناحيه در معرض سقوط بهمن بدست آورد و لايه هايي را كه از چسبندگي كمتري برخوردارند و احتمال دارد باعث بروز بهمن شوند شناسايي كرد.