سردرگمي دولتمردان فرانسه در مبارزه با حجاب اسلامي در مدارس
در حالي كه لايحه « منع علايم آشكار مذهبي در مدارس دولتي » فرانسه بزودي به مجلس ملي اين كشور ارسال مي شود همچنان بحث در خصوص نحوه رويارويي با حجاب اسلامي در صدر مسايل مهم روز فرانسه قرار دارد.
مواضع « ژاك شيراك » رييس جمهوري فرانسه در خصوص حجاب اسلامي در 26 آذرماه گذشته و تاكيد وي بر ضرورت احترام به « لاييسيته » و « جدايي دين از سياست » بر آراي جمعي از سياستمداران و نمايندگان مجلس ملي اين كشور در حمايت از ممنوعيت حجاب اسلامي در مدارس تاثير داشته است . هواداران راستگراي « ژاك شيراك » از حزب اتحاد براي حركت مردمي فرانسه « يو.ام .پ » كه داراي اكثريت اعضا در مجلس ملي اين كشور است بيش از رقباي چپگرا و سوسياليست خود در هواداري از لايحه پيشنهادي دولت مبني بر ممنوعيت حجاب در مدارس جدي به نظر مي رسند.
با همه اينها حتي بهره مندي از نظرات مثبت اكثريت قاطع نمايندگان مجلس تصويب لايحه ممنوعيت حجاب را به امري ساده و سهل مبدل نمي سازد. در ميان تازه ترين مطالب منتشر شده پيرامون حجاب در فرانسه اخيرا خبري از نشست خصوصي چند تن از وزيران كابينه در « ماتينيون » كاخ نخست وزيري اين كشور بار ديگر از دشواريهاي فراروي پاريس در رويارويي با موضوع حجاب پرده برداشت .
خبرگزاري فرانسه به نقل از يكي از شركت كنندگان در اين نشست كه خواست نامش فاش نشود نوشت : در اين نشست « دومينيك دو ويلپن » وزير امور خارجه فرانسه از دشواريهايي كه قانوني شدن ممنوعيت حجاب در مدارس در بعد سياست خارجي پاريس و بويژه در ميان كشورهاي عربي و مسلمان بوجود آورده است سخن گفته بود. بنابر اين گزارش ويلپن خاطرنشان كرد تصويب اين لايحه سياست خارجي فرانسه را در موضع دشواري قرار مي دهد.
انتشار اين خبر از نشست خصوصي اعضاي برجسته كابينه فرانسه از آن روي اهميت دارد كه دو ويلپن خود از نزديكترين متحدان سياسي ژاك شيراك محسوب مي شود و تا پيش از تصدي پست وزارت امور خارجه در سال گذشته ميلادي مدت 7 سال عهده دار دبيركلي كاخ رياست جمهوري فرانسه « اليزه » بوده است . برخي از تحليلگران مسايل داخلي فرانسه وي را « مرد در سايه » و سياستمدار قدرتمند كشور مي خوانند كه در بسياري از موضع گيريهاي سياسي شيراك نقش قابل توجهي داشته است .
دو ويلپن هفته گذشته در سفر به كشورهاي عربي خليج فارس با دولتمردان اين كشورها به گفت وگو پرداخت كه به گفته مقامهاي وزارت امور خارجه فرانسه اين ديدارها در خصوص مسايل مهم دوجانبه و تشريح ديدگاههاي پاريس در خصوص حجاب اسلامي بوده است . با اين حال ساعاتي پس از انتشار خبر نشست وزيران ياد شده در كاخ نخست وزيري و مواضع دومينيك دو ويلپن سخنگوي وزارت امور خارجه فرانسه با صدور بيانيه اي مطالب نسبت داده شده به وزير امور خارجه را نادرست اعلام كرد. در بيانيه وزارت امور خارجه فرانسه آمده است دو ويلپن از مدافعان لايحه ممنوعيت علايم آشكار مذهبي در مدارس دولتي است و در سفر اخير به كشورهاي عربي خليج فارس به دفاع از اين لايحه و تشريح مواضع دولت فرانسه در اين خصوص پرداخته است !
روزنامه « فيگارو » چاپ پاريس در گزارشي با اشاره به تكذيبيه وزارت امور خارجه فرانسه نوشت مقامهاي دولتي از چگونگي انتقال اخبار نشست خصوصي خود به رسانه ها در خصوص حجاب و مواضع وزير امور خارجه متعجب شده و به تكذيب آن پرداخته اند. اين نشريه چنين برخوردي را در كنار ساير مواضع دولتمردان فرانسوي ناشي از سردرگمي آنان در قبال مسئله حجاب ارزيابي مي كند.
« لوموند » روزنامه معتبر پاريس با استناد به سخنان يكي از وزيران شركت كننده در نشست كاخ نخست وزيري « ماتينيون » علاوه بر تاييد مطالب نسبت داده شده به دو ويلپن به تشريح نارضايتي ساير وزيران از لايحه منع علايم آشكار مذهبي در مدارس فرانسه پرداخت . اين نشريه فرانسوي كه معمولا در گزارشهاي خود داراي موضعي جانبدارانه از ممنوعيت حجاب اسلامي در مدارس است در شماره اخير خود نوشت دومينيك دو ويلپن در نشست ماتينيون با اشاره به دشواريهاي فراروي ديپلماسي فرانسه براي تبيين علل مخالفت با حجاب در ارتباط با ساير كشورها و بويژه كشورهاي عربي متذكر شد به دشواري بتوان چنين موضوعي را به ديگران تفهيم كرد.
در نشست كاخ نخست وزيري فرانسه لوك فري وزير آموزش ملي نيز كه عهده دار تهيه لايحه منع علايم آشكار مذهبي در مدارس فرانسه بوده پيرامون وجود برخي ابهامات در نحوه اجراي اين لايحه سخن گفته است . لوك فري كه خود هيچگاه خواستار قانوني شدن برخورد با حجاب دانش آموزان در مدارس كشور نبوده در سخنان خود بر دشواريهاي تشخيص علايم متمايزكننده مذهبي در ميان دانش آموزان تاكيد كرده است . به گفته وزير آموزش ملي دشواريهاي فراواني براي اجراي اين قانون در مدارس كشور وجود دارد.
« ميشل آليو ماري » وزير دفاع فرانسه نيز كه به تازگي از سفر آمريكا به كشور خود بازگشته است در نشست وزيران به بيان انتقاداتي پرداخت كه در آمريكا پيرامون نحوه برخورد فرانسه با موضوع حجاب مطرح شد. وزير دفاع فرانسه گفت بسياري افراد در آمريكا در خصوص مفهوم لاييسيته و علت مخالفت با آنچه آزادي عمل به مذهب مي خوانند سوال مي كردند و حتي در يك مورد خبرنگاري از وي سوال كرده است كه آيا فرانسه به سوي ممنوعيت مذهب در كشور گام برمي دارد
لوموند به نقل از آليو ماري مي افزايد بهتر است در بررسي چنين لايحه اي بازنگري و تغييرات محتوايي صورت گيرد تا قانوني توام با تساهل و مدارا به تصويب برسد. « دومينيك پربن » وزير دادگستري فرانسه در ادامه اين نشست خواستار نگاهي متفاوت به لايحه ممنوعيت حجاب در مدارس دولتي اين كشور شد و خاطرنشان كرد بهتر است در تنظيم نهايي لايحه منع علايم آشكار مذهبي در مدارس مواردي چون برابري حقوق مردان و زنان مد نظر قرار گيرد.
نكته قابل توجه در نشست ماتينيون حضور همراه با سكوت « نيكلا ساركوزي » وزير كشور در مباحث مطرح شده پيرامون حجاب است . ساركوزي وزير قدرتمند كابينه و محبوبترين شخصيت جناح راست سياسي فرانسه هنگام طرح نخستين بحثهاي مربوط به ممنوعيت حجاب در مدارس مخالفت خود را با چنين روشي اعلام كرده بود. با اين همه ساركوزي كه به عنوان يك شخصيت سياسي زيرك و هوشيار در صحنه سياست داخلي فرانسه شناخته مي شود سكوت معني داري را در نشست وزيران ارشد دولتي برگزيد كه مي تواند ناشي از نقطه نظرات انتقادآميز وي نسبت به شيراك باشد.
با وجود ترديدهاي ابراز شده از سوي برخي وزيران دولت فرانسه در خصوص لايحه منع علايم آشكار مذهبي در مدارس « ژان پير رافرن » نخست وزير بار ديگر بر عزم دولت در ارايه اين لايحه به مجلس تاكيد كرد. رافرن به عنوان نخست وزير دولت ژاك شيراك بيان كننده نظرات رييس جمهوري در خصوص مسايل مهم كشور است اما بايد توجه داشت از زمان تاكيد شيراك بر ممنوعيت حجاب در مدارس در 26 آذر گذشته تاكنون دستكم دو تحول مهم بوقوع پيوسته است .
تظاهرات دختران محجبه در خيابانهاي پاريس و ديگر شهرهاي مهم و انتقادات گسترده مسلمانان جهان نسبت به سياست فرانسه در خصوص حجاب كه دولتمردان فرانسوي را در موضع انفعالي قرار داده است . روزنامه « پاريزين » چاپ پاريس در كاريكاتوري كه منتشر كرد تصويري از شيراك و لوك فري با چهره هايي گرفته و آشفته به چاپ رساند كه در قايقي در حال غرق شدن نشسته اند. لوك فري خطاب به شيراك مي گويد طرح ما در خصوص حجاب در حال غرق شدن است اما حجاب دختران همچنان پابرجااست .
وزير آموزش ملي كه تدوين كننده لايحه منع علايم آشكار مذهبي در مدارس فرانسه است تا پيش از رسيدن به مقام وزيري جوانان آموزش ملي و تحقيقات در سال گذشته ميلادي از انديشمندان برجسته دانشگاههاي فرانسه در رشته فلسفه شناخته مي شد. وي هنگام طرح مسئله حجاب دانش آموزان در تابستان گذشته اعلام كرد : براي چنين موضوعي نياز به تصويب قانون نيست و اين كار تنها موضوع را پيچيده تر مي كند.
وزير جوانان آموزش ملي و تحقيقات فرانسه كه چندي پيش به عنوان نماينده دولت براي اداي توضيحاتي به نمايندگان كميسيونهاي آموزش و فرهنگ مجلس در خصوص لايحه منع علايم آشكار مذهبي در مدارس به مجلس فراخوانده شد با ايراد سخناني تعجب بسياري از كارشناسان مسايل داخلي فرانسه را برانگيخت . وي در پاسخ به سوالي در خصوص ويژگيهاي علايم مذهبي گفت به موجب لايحه پيشنهادي در برداشتن هر علامتي كه نشانگر تعلق يك دانش آموز به مذهبي خاص باشد ممنوع خواهد بود. لوك فري افزود كساني كه بخواهند از نشانه آشكاري چون حجاب و ساير علايم مذهبي استفاده كنند مشمول اين قانون خواهند بود.
با چنين نگرشي حتي ريش پسران و كلاههاي جايگزين روسري دانش آموزان نيز مي تواند علايم مذهبي شناخته شده و مشمول قانون منع علايم مذهبي در مدارس شود!
موضع وزير آموزش ملي فرانسه در نگاه نخست شايد نشاني از سختگيري دولتمردان فرانسوي نسبت به علايم آشكار مذهبي باشد ولي آشنايي با نظرات لوك فري در مخالفت با قانوني شدن منع حجاب در مدارس آشكاركننده واقعيتي ديگر است . در حقيقت لوك فري با بيان سخنان ياد شده تلويحا اين موضوع را ثابت كرد كه رويارويي با علايم آشكار مذهبي با مشكلات و پيچيدگيهاي فراواني در عمل روبه رو خواهد شد.
رسيدگي به مواردي چون بر سر داشتن كلاه توسط دختران به جاي روسري و يا ريش گذاشتن پسران به عنوان نمادي مذهبي با پيچيدگيهاي فراواني همراه است كه اجراي آن را عملا غير ممكن مي كند. براي نمونه برخي نشريات فرانسوي در پي آخرين مواضع بيان شده از سوي لوك فري با استهزا و كنايه به ذكر اين نكته پرداختند كه از اين پس در كشوري مانند فرانسه كار مسوولان وزارتخانه هاي آموزش ملي و مديران مدارس تشخيص دادن ريش اسلامي از ريش لاييك در مدارس خواهد بود!
مواضع لوك فري بحثهاي جديدي را نيز در ميان نمايندگان مجلس ملي فرانسه برانگيخته است . « ژان مارك آيرو » رييس گروه نمايندگان سوسياليست مجلس با تاكيد بر اينكه سخنان لوك فري وي را برآشفته است گفت بهتر است در لايحه پيشنهادي دولت در خصوص علايم مشخص مذهبي تغييراتي داده و به جاي آن از عبارتي ديگر چون علايم « قابل مشاهده » استفاده شود. « ژاك بارو » رييس گروه نمايندگان حزب حاكم اتحاد براي حركت مردمي فرانسه « يو.ام .پ » اخيرا خطاب به نمايندگان اين حزب گفت نمايندگان ناگزير پيروي از نظرات رسمي حزب نيستند و در دادن راي به لايحه منع علايم آشكار مذهبي در مدارس آزاد هستند.
حزب « يو.ام .پ » هوادار ژاك شيراك با داشتن اكثريت قاطع در مجلس از زمان طرح موضوع ممنوعيت حجاب تاكنون بدنبال دستيابي به موضعي واحد در بين 364 نماينده بوده ولي مخالفت برخي چهره هاي سرشناس اين حزب دستيابي به چنين اجماعي را غير ممكن كرده است . در بين شخصيتهاي برجسته راستگراي فرانسه كه مخالفت خود را با اين لايحه اعلام كرده اند مي توان به « ادوارد بالادور » نخست وزير پيشين « اروه دوشارت » زير پيشين امور خارجه و نمايندگان ديگري چون « كريستين بوتين » « برونو بورك بروگ » و « مارك لوفر » اشاره كرد.
حزب « يو.د.اف » ديگر تشكل قدرتمند راستگراي فرانسه كه حاضر به اتحاد سياسي با هواداران شيراك نشده است نيز نظر مساعدي نسبت به قانوني شدن مخالفت با حجاب دختران دانش آموزان در مدارس كشور ندارد. فرانسوا بايرو به طور آشكار مخالفت خود را با تصويب چنين قانوني اعلام كرده است .
حزب اتحاد براي حركت مردمي فرانسه اگر چه شمار زيادي از كرسيهاي مجلس را در اختيار دارد ولي مخالفت برخي از نمايندگان آن با طرح مورد حمايت برخي راستگرايان هوادار شيراك نشانگر شكاف و فقدان انسجام در جناح راست فرانسه است .
از سوي ديگر حزب سوسياليست فرانسه كه رقيب سياسي حزب حاكم « يو.ام .پ » به شمار مي رود اگرچه در اصل مخالفتي با قانوني شدن ممنوعيت علايم مذهبي در مدارس ندارد اما خواستار تغييراتي در متن لايحه پيشنهادي دولت است . تغييرات مورد نظر سوسياليستها لحاظ شدن انعطاف بيشتر در برخورد با حجاب در مدارس است .
در مجموع مي توان گفت شيراك كه به پشتوانه حمايت قاطع نمايندگان هوادار خود در مجلس و نظر مساعد سوسياليستها بر اجراي چنين قانوني تاكيد داشت شايد چشم انداز روشنتري از وضعيت كنوني كشور را در برخورد با موضوع حجاب پيش بيني مي كرد. با آشفتگي كنوني در خصوص عملي شدن ممنوعيت علايم آشكار مذهبي در مدارس فرانسه تنها چيزي كه مي توان گفت دولتمردان فرانسه در خصوص آن اتفاق نظر دارند زمان اجراي اين قانون است كه از سال تحصيلي آينده در مدارس دولتي به اجرا گذارده خواهد شد!
پاريس ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي
وزير امور خارجه فرانسه در نشست خصوصي چند تن از وزراي كابينه كشورش تصريح كرد تصويب لايحه مبارزه با حجاب سياست خارجي فرانسه را در موضع دشواري بخصوص در ميان كشورهاي عربي و مسلمان قرار خواهد داد
روزنامه فيگارو چاپ پاريس : دولتمردان فرانسوي در قبال مساله ممنوعيت حجاب اسلامي دچار نوعي سردرگمي شده اند
وزير آموزش ملي فرانسه معتقد است رويارويي با علايم آشكار مذهبي با مشكلات و پيچيدگيهاي فراواني در عمل روبرو خواهد شد
حزب هوادار شيراك با داشتن اكثريت قاطع در مجلس فرانسه از زمان طرح موضوع ممنوعيت حجاب تاكنون به دنبال دستيابي به موضعي واحد بين 364 نماينده بوده ولي مخالفت چهره هاي سرشناس اين حزب دستيابي به چنين اجماعي را غيرممكن كرده است
