95
جمعه 3 خرداد
امروز يك اعلاميه از طرف آقاي قوام نشر گرديد. در اين
اعلاميه رئيس الوزرا رسما اطلاع مي دهد كه قشون روس
خاك ايران را تخليه نموده اند. صورت مكتوب سفير روس كه
به قوام نوشته و در آن اطلاع داده شده است كه قشون روس
خاك ايران را در نهم ماه مه ترك نموده است , در ضمن اعلاميه
عينا نقل شده است .
راديوي مسكو هم رسما تخليه ايران را در نهم ماه مه
اطلاع داد و اين اولين بار است كه روس ها تخليه ايران را به
اطلاع عموم مي رسانند. براي بحث در اين كه بعد از اعلام
رسمي روس ها به تخليه ايران آيا صلاح است كه دولت ايران
مخالفت خو را با ابقاي مساله ايران در دستور شوراي امنيت
اظهار نمايد يا نه , شوراي وزرا در طهران تشكيل شده و يك
عده طرفدار مخالفت با ابقاي مساله در دستور شورا بوده اند و
اين عده عقيده شان اين بوده است كه حتي الامكان نبايد
روس ها را رنجانيد. معلوم نيست كه آقاي قوام السلطنه جزو
كدام دسته از وزراي كابينه هستند در اين دو سه روز قضيه
معلوم مي شود.
شنبه 3 خرداد
در طهران توده چي ها و روزنامه هاي دست چپ به آقاي
قوام السلطنه روي آورده و انفصال حسين علا سفير كبير ايران
را از سفارت واشنگتن مطالبه مي نمايند. از قرار معلوم آقاي
قوام السلطنه اين درخواست را قبول نكرده است . سادچيكوف
سفير كبير روس هم مكتوبي در اين زمينه نوشته , عزل علا را
از آقاي قوام خواهش نموده است و اين تشبت سفير كبير روس
يك مداخله صريح در كارهاي داخلي ايران تلقي
مي شود.
راديوي تركيه خبر داد كه كومسيوني براي تنظيم امور
مربوطه به انتخابات در طهران تشكيل گرديد . واقعا موعدي كه
براي افتتاح مجلس و تقديم لايحه امتياز نفت به روس ها در
عهدنامه اخير ايران و روس معين گرديده است كم كم نزديك
مي شود. دو ماه از هفت ماه مهلت گذشته , مساله آذربايجان كه
عمده مانع انجام امر انتخابات به طريق عادي است هنوز حل
نشده است . چند روز است كه در شهر شايع است كه هيئتي از
طهران براي مذاكره براي حل قضيه به تبريز وارد خواهند شد.
تا امروز وارد نشده اند , ولي منزلي را كه در اثناي مذاكرات
اقامت خواهد نمود معين نموده اند و براي پذيرايي هيئت مهيا
است . و آن , منزل آقاي جوادي است كه خودش در طهران
است . كسانش را از خانه بيرون نموده و آن را به محل پذيرايي
هيئت تبديل كرده اند.
يكشنبه 5 خرداد
روي هم رفته كارهاي حكومت ملي آذربايجان خوب پيشرفت
نمي كند. بي نظمي هاي زيادي در وزارت جنگ ظاهر شده است .
مخصوصا در قسمت تغذيه و تهيه وسايل استراحت سربازان
اجباري كه كار به كلي مغشوش شده و از پرده بيرون افتاده
است . عده زيادي از سربازان در اثر محروميت هاي چند ماهه
در محل ماموريت شان يا به اصطلاح جبهه , ناخوش شده و به
شهر آورده شده اند. اطباي شهر مامور گرديده اند كه اين
سربازان را معاينه نموده , هر كدام غيرصالح به خدمت باشد
معاف نمايند و با اين ترتيب عده معتنابهي از سربازان مرخص
گرديده اند.
ديروز پيشه وري به اداره بلديه رفته , اجزاي بلديه را جمع
نموده و در حق آنها عتاب و خطاب بسياري نموده , گفته است
كه همه تان را بيرون مي كنم . اجزاي بلديه همه از عدليه خارج
گرديده اند. بعد چند نفر از اعضاي تازه وارد كه فرقه براي
تامين گذران , آنها را در بلديه مستقر نموده است , پيش آقاي
پيشه وري وساطت نموده و اجزاي بلديه برگرديده اند!
يك نفر فدايي گويا ربيب قلي خان قره باغي كه مشهور به
قلي خان زرد است كه به گناه سوقصد به ناموس يك دختر به
عنف از طرف محكمه صحرايي محكوم به اعدام شده بود ,
پسر سالار محتشم است ] مزبور [ ديروز تيرباران گرديد فدايي
كه بيست و پنج سال قبل به گناه شرارت در اطراف مراغه به دار
زده شد.
اين مطلب هم تقريبا قطعي است كه از طرف روس ها ,
بعضي تذكرات به حكومت ملي داده شده است كه اسباب دل
شكستگي اعضاي حكومت گرديده است و چند نفر از آنها از
جمله الهامي وزير ماليه نمي توانسته است كه در ظاهر جلو
تاثرات خود را بگيرد. از قراين چنين فهميده مي شود كه
روس ها از پيشه وري و همكارانش خواسته اند كه با قوام و
دولت ايران به كنار بيايند و گويا يادآور شده اند كه در صورت
بروز اختلاف در اثر سختگيري حكومت آذربايجان , روس ها به
آذربايجان كمك نخواهد نمود. علامت اين انديشه زمامداران
آذربايجان را در روزنامه آذربايجان كه اورگان رسمي فرقه
دموكرات است مي توان كشف نمود. پيشه وري چند روز پيش
از فرقه دموكرات اختيارات نامه دريافت نموده است كه با
دولت ايران داخل مذاكره بشود. اكثريت وزرا و متنفذين
حكومت ملي آذربايجان طرفدار حل قضيه به طور
مسالمت آميز هستند. چند نفر هم مخالف با سازش با طهران
هستند. راديو هر روز خبر مي دهد كه يك هيئت از طهران به
تبريز خواهد آمد و مردم هم منتظر هستند , ولي اثري ظاهر
نمي شود.
