وقتي بشاراسد رئيس جمهور سوريه ماه گذشته در مصاحبه اي با روزنامه آمريكائي « نيويورك تايمز » اعلام كرد كه حاضر است مذاكره با رژيم صهيونيستي را از همان نقطه اي كه در سه سال پيش قطع شده بود از سرگيرد تصور مي كرد اظهاراتش با موافقت شارون روبرو خواهد شد. اما تصويب عجولانه طرح احداث 90 واحد مسكوني جديد در منطقه مورد مناقشه دو دولت موسوم به « جولان » در مجلس نمايندگان اسرائيل كه بلافاصله پس از اعلام آمادگي بشار اسد صورت گرفت دهن كجي آشكاري بود كه صهيونيستها در برابر پيشنهاد صلح طلبانه رئيس جمهور جوان سوريه از خود بروز دادند. به موجب اين مصوبه كه بايد درسي براي ساير دولتهاي متمايل به صلح با اسرائيل باشد رژيم صهيونيستي قادر خواهد بود جمعيت يهوديان موجود در منطقه اشغالي جولان را در يك دوره سه ساله از 10 هزار و 500 نفر به 15 هزار نفر افزايش دهد . وهن انگيزتر از اين مصوبه اظهارات « اسرائيل كاتز » وزير كشاورزي اسرائيل بود كه گفت « تصميم ما پاسخي است به ابتكار سوريه كه مدعي است علاقه مند به صلح مي باشد ولي هم زمان از عمليات تروريستي فلسطينيان آشكارا حمايت مي كند. » كاتز كه يك تندرو حزب ليكود آريل شارون است اضافه كرد : « همه بايد بدانند كه اسرائيل در نظر ندارد از كنترل جولان صرف نظر بكند. بلكه برعكس »
بلندي هاي جولان كه 1200 كيلومتر مربع آن در اشغال اسرائيل قرار دارد براي اسرائيل داراي اهميت راهبردي است زيرا مشرف بر جليله مي باشد. اين منطقه به علت كنترل جاده دمشق براي سوريه نيز حائز اهميت مي باشد.
نگاهي به مواضع سوريه در قبال رژيم صهيونيستي
ساختار روابط دمشق و تل آويو همان است كه حافظ اسدپدر بشاراسد در دوران 30 ساله حكومت خود آن را شكل داده بود و بشاراسد از اين خط ترسيم شده هنوز خارج نشده است . حافظ اسد از ابتدا روحيه ضد صهيونيستي داشت . او در جنگ 6 روزه رژيم صهيونيستي عليه سوريه و مصر به تازگي به وزارت دفاع اين كشور منصوب شده بود و حملات زميني فراواني را عليه نيروهاي اشغالگر صهيونيستي سازمان داد. در جنگ رمضان (نبرد اكتبر 1973 ) نيروهاي سوري به دستور حافظ اسد تا قلب فلسطين اشغالي پيشروي كردند. اما بعدا با نيرنگ مشترك آمريكا و شوروي كه پيشنهاد آتش بس داده بودند به پشت مرزهاي خود باز گشتنند و در جريان تعرض غافلگيرانه و مجدد صهيونيستها جولان را كه به طور كامل آزاد كرده بودند مجددا قسمتي از آن را از دست دادند. حافظ اسد در پايان جنگ به عنوان قهرمان ملي در كشورش شناخته شد. او از حاميان عمده تحريم نفتي غرب بود و در تصويب قطعنامه 338 شوراي امنيت سازمان ملل كه صهيونيستها را براي عقب نشيني از اراضي اشغال شده تحت فشار قرار داده بود نقش عمدهاي ايفا كرد.
سوريه در 1358 در برابر انعقاد پيمان كمپ ديويد موضع گرفت و از محركين قطع روابط دولتهاي عرب خاورميانه با رژيم قاهره به عنوان عاقد اين پيمان ننگين بود. سوريه در تمامي سالهائي كه كشورهاي عربي روابطشان با قاهره قطع بود تكيه گاه اين كشورها بود. دمشق در بحران اشغال كويت و لشكركشي آمريكا به خليج فارس تا سرحد امكان خود را از اين معركه دور نگاه داشت . سوريها اقدام عراقيها را محكوم كردند ولي با آمريكا و ديگر كشورهاي متعرض به عراق همكاري نكردند. پس از پايان جنگ نيز در اجلاسيه هاي مربوط به شروع مذاكرات صلح خاورميانه كه از كنفرانس آبان ماه 1370 مادريد آغاز شد برخلاف مصر و اردن و ساف موضعي قاطع در برابر صهيونيستها داشتند. دمشق همواره تاكيد كرده كه تا زماني كه يك وجب از خاك سوريه در اشغال صهيونيستهاست صلح با اين رژيم عملي نيست . اين در حالي است كه سوريه هيچگاه از اصل مذاكره با رژيم صهيونيستي گريزان نبوده است .

اگر چه پذيرش اصل مذاكره با صهيونيستهاي غاصب توسط دمشق خالي از ايراد و انتقاد نبوده ولي سوريها در اين مذاكره موضعي جدي قاطع و متين داشته اند. منطق و ديدگاه آنان در گفتگوها همواره با پشتوانه قوانين بين المللي همراه بوده و اين پديده غالبا حمايت جامعه جهاني را به همراه داشته است . سوريه قطعنامه هاي سازمان ملل را نقطه اتكا خود براي فشار براسرائيل قرار داده . و برآن تكيه كرده است تكيه گاهي كه بدليل اعتبار قانوني آن همواره آمريكائيها را بعنوان پشتيبانان اصلي اسرائيل منفعل كرده است .
حضور نيروهاي اسرائيل در منطقه جولان همچون حضور آنها در جنوب لبنان از نظر همه قطعنامه هائي كه در سازمان ملل در خصوص بحران خاور ميانه به تصويب رسيده محكوم شناخته شده است . سوريها در تبليغات سياسي خود همواره برلزوم اجراي كامل قطعنامه هاي 338 242 و 425 شوراي امنيت سازمان ملل تاكيد كرده اند. موضعي كه به دليل جايگاه قانوني آن همواره سبب انفعال صهيونيستها در مذاكرات بوده است . به همين دليل وقتي مقامات سوريه در مصاحبه ها و اظهارنظرهاي رسمي خود تصريح مي كردند كه اسرائيلي ها بايد از جنوب لبنان نيز به موازات جولان عقب نشيني كنند ديدگاهشان منطقي و قانوني به نظر مي رسيد. ولي وقتي صهيونيستها با استفاده از همين شيوه وارد شده و مي خواستند تا سوريها صف خود را از لبنانيها جدا سازند مواضعشان مضحك و مشمئزكننده جلوه گر مي شد.
يكي از نكاتي كه در مقوله « جولان اشغالي » براي سوريها اهميت خاصي داشته است وادار كردن صهيونيستها به خروج بي قيد و شرط از اين منطقه است . در واقع تبعات تسليم شدن صهيونيستها به خواسته سوريها از نظر مقامات دمشق بيشتر از بازيافتن جولان داراي اهميت بوده است . دمشق به اين ترتيب مي خواهد از يكسو صهيونيستها را در فرداي صلح با سوريه از نظر تبليغاتي خلع سلاح كند و از جانب ديگر خوراك داخلي براي توجيه اين سازش را در جامعه سوريه و مهمتر از آن در سطح منطقه خاورميانه بدست آورد. در صحنه بين المللي نيز سياستمداران دمشق بر اين باور بوده اند كه با پس گرفتن جولان خواهند توانست اردن و ساف را كه مواضعي بسيار منفعلانه و امتيازدهنده در برابر صهيونيستها داشته اند در انزوا قرار دهند. دقيقا به همين دليل وقتي صهيونيستها در دوران حاكميت « باراك » اعلام كردند كه حاضرند از جولان عقب نشيني كنند به شرط آنكه راجع به ماهيت مرزهاي دو كشور در اين منطقه مذاكراتي به عمل آيد محافل سياسي جهان اين اعلام را يك پيروزي سياسي براي دمشق تلقي كردند.
در جبهه صهيونيستها نيز يكي از اهداف عمده دولت صهيونيستي از اصرار بر پيگيري روند گفت و گو با سوريها هموار كردن راه حل و فصل مناقشه با لبنان است . سوريها با سياست خاص خويش توانستند يك سرنوشت مشترك ميان خود و لبنان بوجود آورند بگونه اي كه هيچ سازشي ميان اسرائيل و لبنان تا قبل از حل اختلاف ميان تل آويو و دمشق امكان پذير نباشد. اين پديده اي است كه صهيونيستها هرگز قادر به خنثي كردن آن نبوده اند.
اكنون با كمرنگ شدن نقش سوريه و اسرائيل در لبنان مهمترين موضوع مورد اختلاف دو كشور ظاهرا موضوع جولان است منطقه اي كه در جريان جنگ 6 روزه سال 1346 به اشغال صهيونيستها درآمد و در آذر سال 1360 به موجب مصوبه اي در پارلمان رژيم صهيونيستي رسما ضميمه خاك اسرائيل شد. از آن سال به بعد صهيونيستها با شتاب فراواني به احداث شهرك هاي يهودي نشين در اين منطقه مبادرت كردند تا بتوانند تركيب جمعيتي جولان را در راستاي اهداف توسعه طلبانه خود تغيير دهند.

اشغال جولان طي 36 سال گذشته هيچگاه مورد شناسائي جامعه جهاني و سازمان ملل قرار نگرفت ولي صهيونيستها ارزشي براي مواضع بين المللي قائل نبوده و نيستند برعكس آمريكائيها از ابتداي اين اشغالگري در دوران حكومت « ليندون جانسون » حامي صهيونيستها بوده اند. جانسون نيكسون فورد كارتر ريگان بوش (پدر) كلينتون و بوش (پسر) هيچيك اسرائيل را بخاطر اشغال خاك كشورهاي اسلامي از جمله جولان سرزنش نكردند و هيچگاه حاضر نشدند اعلام كنند كه اين اشغالگري از جمله دلائل بن بست پايدار و دائمي در روند موسوم به صلح خاورميانه بوده است .
اكنون شارون احساس مي كند بشار اسد با هدف كاستن از فشار آمريكا بر سوريه است كه موضوع از سرگيري مذاكره ميان دمشق و تل آويو را مجددا پيش كشيده است و لذا تلاش خواهد كرد تا حداكثر امتياز را از طرف سوري بگيرد.
آمريكا و همچنين اسرائيل در سالهاي اخير سوريه را به در اختيار داشتن سلاح هاي شيميايي و ادامه حمايت از تندروترين سازمان هاي فلسطيني و همچنين شبه نظاميان حزب الله لبنان متهم كرده اند.
واشنگتن سوريه را همچنين متهم مي كند كه به مبارزاني كه قصد جهاد عليه نيروهاي امريكايي در عراق را دارند از طريق خاك خود اجازه نفوذ مي دهد. در ماه مهر گذشته نيروي هوايي اسرائيل حمله اي به سوريه كرد و آنچه را ادعا مي كرد يك اردوگاه آموزشي نهضت جهاد اسلامي فلسطين است هدف قرار داد. جهاد اسلامي فلسطين چند روز قبل از آن مسووليت انجام عمليات انتحاري عليه يك رستوران در حيفا را كه 21 كشته به جا گذاشت برعهده گرفت . چند روز بعد كنگره امريكا تحريم هايي را عليه سوريه تصويب كرد.
از اين رو وقتي سوريها در شرائط عادي نتوانستند رژيم اشغالگر صهيونيستي را در پروژه صلح منفعل سازند يقينا در مقطع فعلي كه شاهد فشار آمريكا بر دمشق هستند بعيد است بتوانند از اشغالگران صهيونيست كمترين امتيازي را بدست آورند. ضمن آنكه مذاكره با اسرائيل غاصب قبح خاص خود را دارد.
شارون احساس مي كند بشار اسد با هدف كاستن از فشار آمريكا بر سوريه است كه موضوع از سرگيري مذاكره ميان دمشق و تل آويو را مجددا پيش كشيده است و لذا تلاش خواهد كرد تا حداكثر امتياز را از طرف سوري بگيرد.
بلافاصله پس از اعلام آمادگي بشار اسد براي مذاكره با اسرائيل از نقطه متوقف شده رژيم شارون طرح احداث 90 واحد مسكوني جديد را در منطقه « جولان » به تصويب رساند!