89
دوشنبه 16 ارديبهشت
امروز آخرين روز مدتي است كه روس ها براي تخليه كلي
خاك ايران معين نموده بودند. آنچه راجع به تبريز است , به
وعده خود عمل نموده اند. تمام خانه هايي را كه تصرف نموده
بودند با سربازخانه و مهمانخانه هاي فردوسي و جهان نما كه
دو تا مهمانخانه عالي و معظم تبريز بودند , همه را تخليه نموده
و قراول از فداييها و يا نظامي هاي آذربايجان بر آنها
گماشته اند.
اثر بين رفتن روس ها در روحيه دمكرات ها كه از حرف هاي
ايشان و رفتار شان ظاهر مي شود , جالب توجه است . بعضي از
ايشان ناشي گري را به حدي ميرسانند كه مدعي مي شوند كه
روس ها نرفته اند و يا اينكه موقتا رفته اند. در هر صورت رعب
دمكرات ها از دل مردم به مقدار قابل اعتنايي زايل شده است .
رفتن پيشه وري به طهران و پس گرفتن روس ها اسلحه خود را
از مامورين حكومت آذربايجان در اين زوال رعب خالي از
مدخليت نبوده اند. راجع به مذاكرات از منابع ايراني و
آذربايجاني خبري در دست نيست . اخباري كه از راديوهاي
خارجه مي رسد , متناقض است . راديوي لندن خبر داده است
كه موافقت حاصل گرديد. در صورتي كه راديوي آنكارا خبر داد
كه مذاكرات به جايي نرسيده است .
سه شنبه 17 ارديبهشت
شوراي امنيت قرار گذاشته است كه مساله ايران را روز
چهارشنبه فردا مذاكره نمايد. تا حال روس ها و ايران اعلاميه
داير به بيرون رفتن قشون روس از ايران صادر ننموده اند. روز
چهارشنبه هم كه جلسه شورا براي رسيدگي مساله ايران
تشكيل ميشود , معلوم نيست كه گروميكو در مذاكرات شركت
خواهد نمود يا نه .
آقاي علا سفير ايران در آمريكا مراسله به شوراي امنيت
نوشته و در آن اظهار داشته است كه مامورين ايران نمي توانند
به آذربايجان بروند و لذا دولت ايران نمي تواند تحقيقا معلوم
كند كه سربازان روسي از آذربايجان بيرون رفته اند يا
نه .
عهد نامه اي كه ما بين حكومت آذربايجان و كردها منعقد
شده است , اسباب تاسف و تحير در لندن گرديده است . به
چند نكته در اين عهدنامه كه طرفين آن را به رسميت نشناخته
است اشاره مي شود.از جمله آنكه اين پيمان بعد از ده روز از
انعقاد آن به اطلاع عامه رسيده است . يكي هم اينكه تاريخ عقد
پيمان چند روز بعد از اعلاميه آقاي قوام السطنه داير بر بحاضر
بودن به مذاكرات درباره آذربايجان همان است . مجلس ادبي
منعقد شد آقاي قاضي غايب بود. طرفه را كه حاضر نموده بود
من خواندم . قصيده هاتف اصفهاني در وصف بهار و مدح
حضرت امير عليه السلام
بود.
چهارشنبه 18 ارديبهشت
امروز باران مفصلي باريد. از اول طلوع صبح شروع نموده
تا چند ساعت متصل مي باريد. بعد از آن هم به فاصله چند
دفعه در مدت روز باريد. اين جور باران ها را در آذربايجان
باران جهانكشي مي گويند. در مقابل باران هايي كه معلوم نيست
غير از آن محل كه باريده است , به جاهاي ديگر هم باران آمده
است يا نه الحمدلله بارندگي امسال كامل است و اگر دو سه
بارندگي ديگر هم در عرض يك ماه آينده به عمل بيايد , ديگر از
حيث بارندگي در آذربايجان به حد كمال خواهد
رسيد.
امروز شوراي امنيت در نيويورك تشكيل خواهد شد.
نماينده ايران از دولت متبوعه خود راپورتي داير به تخليه
خاك ايران دريافت ننموده است . در صورتي كه در جلسه
امروزي راپورت هاي مثبت بيرون رفتن قشون روس از ايران
خوانده نشود , دولت انگليس با خارج شدن مساله ايران از
پروگرام شورا مخالفت خواهد نمود.
يك روزنامه آمريكايي اظهارنظر نموده است كه ممكن
است يك هيئتي براي تحقيق در مساله ايران مثل هيئت تحقيق
در مساله اسپانيا تعيين بشود. از آن طرف هم معلوم نيست كه
روسيه در مورد تعيين اين هيئت از حق وتوي خود استفاده
خواهد نمود يا نه .
پنجشنبه 19 دي
نتيجه جلسه ديروزي شوراي امنيت اين شده است كه
مذاكره مساله ايران به روز بيستم مه يعني يازده روز ديگر
محول گرديده است . اين تصميم شورا در اثر دريافت نكردن
راپورت رسمي از دولت روس داير به اخراج قشون خود از
ايران اتخاذ شده است . نماينده ايران كه در جلسه شورا حاضر
بوده است , مكتوبي به شورا نوشته است كه در آن مكتوب
اظهار شده است كه قشون روس از ايالت هاي شمالي ايران
بيرون رفته است , ولي نسبت به آذربايجان دولت ايران اطلاع
ندارد.
امروز راديوها (غير ايراني ) خبر دادند كه مذاكرات ما بين
دولت ايران و هيئت نمايندگي آذربايجان متوقف شده است و
علت آن را هم درخواستهاي مبالغه آميز هيئت نمايندگي
آذربايجان ذكر نمودند كه به قول يك نفر سخنگوي وزارت امور
خارجه ايران اين درخواست ها از حدود قانون اساسي ايران
تجاوز مي نمايد.
راديوي تركيه صحبت از ورود يك هيئت روسي به
مازندران نمود كه براي تحقيق منابع نفت به آن ولايت وارد
شده است . باز آن راديو خبر داد كه به طهران خبرهايي داير به
باقي ماندن پارچه هايي از قشون روس در خاك ايران رسيده
است . چرا قواي نظامي ايران وارد آذربايجان نمي شود آيا
آذربايجاني ها مانع هستند يا اينكه تا زماني كه مذاكرات با
هيئت نمايندگي آذربايجان ادامه دارد روس ها مانع فرستادن
قواي نظامي ايران به طرف آذربايجان هستند. اين سئوالها را
نورالدين آرتام سخن گوي سياسي راديوي تركيه از خود
مي پرسد و جوابي بر آن نمي تواند بدهد. فساد دستگاه حكومت
و بي علاقگي زمامداران به حفظ استقلال و تماميت ارضي
ايران را هم مي توان ذكر نمود.
امروز به مناسبت تصادف به روز تسليم آلمان , ادارات و
مدارس تعطيل بود. بعضي مغازه ها بيدق هم نصب نموده بودند.
كونسلگري روس در طهران اعلان نموده است كه براي
مسافرت به آذربايجان بعد از اين اجازه از طرف روس ها لازم
نيست . با وجود اين بنابه راديوي تركيه مسافرت از طهران به
تبريز فعلا غير ممكن است . چون در طياره كه وسيله حمل و
نقل منحصر به فرد است , جا نيست . عده اي از مخبرين جرايد
خارجي منتظر نوبت هستند كه به طرف تبريز حركت نمايند.
بسياري هم از مسافرت مايوس شده , به قاره مراجعه نموده اند.
جمعه 20 ارديبهشت
تمام روزنامه هاي تبريز پر است از تلگراف هايي كه از نقاط
مختلف آذربايجان از طبقات مختلفه درباره تقويت و اظهار
پشتيباني به حكومت ملي آذربايجان مخابره به طهران شده
است . جاي زيادي در روزنامه هاي آزاد ملت و يني شرق (شرق
جديد) و آذربايجان مطالب ديگر نمانده است . غالب مطالب
ديگري كه در روزنامه ها مندرج است , عبارت از رجز خواني ها
است كه معناي بسيار كمي دارد و از بدو تاسيس حكومت ملي
هم تكرار مي شود.
روز گذشته در جرايد , قانوني در خصوص امتعه ممنوع در
داخله آذربايجان منتشر شد كه خالي از اهميت نيست . به
موجب اين قانون اشيايي كه در داخله آذربايجان ساخته
ميشود , ورود آنها به آذربايجان قدغن مي شود و همچنان
مامورين دولتي مجبور هستند كه لباس خود را از پارچه هاي
بافته شده در آذربايجان قرار بدهند و براي هر دو قانون در
صورت تخلف مجازات هايي تعيين شده است . در اثناي آن كه
آقاي پيشه وري و رفقا خود در طهران مشغول مذاكره با قوام
السلطنه براي حل قضيه آذربايجان است , تصويب اين قانون
كه اقتصادا آذربايجان را از ساير ايالتهاي ايران جدا مي كند ,
مذاكرات را خيلي مشكل خواهد نمود.
