روابط جمهوري اسلامي ايران و رژيم قاهره طي 25 سال
اخير را مي توان در چهار مقطع خلاصه كرد :
1 ـ امضاي پيمان كمپ ديويد تا شروع جنگ تحميلي
در اين مقطع دو ساله رژيم قاهره در اوج انزواي سياسي
خود بسر مي برد . در حقيقت فاصله ميان شهريور 1357 كه
گفتگوهاي كمپ ديويد ميان سادات
بگين و كارتر روساي
حكومتهاي مصر
اسرائيل و آمريكا آغاز شد تا شهريور 1359
كه جنگ تحميلي عراق عليه جمهوري اسلامي ايران شكل علني
و همه جانبه به خود گرفت
دولت مصر بخاطر سفر سادات به
بيت المقدس و ديدار با رهبران اسرائيل و سپس تن دادن به
مذاكرات شوم سازش با صهيونيستها در كمپ ديويد
مطرود
جهان اسلام گرديد. به فاصله كوتاهي پس از انعقاد پيمان كمپ
ديويد
اجلاس سران عرب در بغداد در اوائل فروردين 1358 با
اعلام يك فرصت يك ماهه از كشورهاي عربي خواست تا روابط
خود را با مصر قطع كنند. اين دعوت از سوي اكثر كشورهاي
عربي عملي شد . جمهوري اسلامي ايران نيز 35 روز پس از
اجلاس بغداد
به دستور حضرت امام خميني در يازدهم
ارديبهشت 1358 روابط خود با مصر قطع كرد . پس از آن رژيم
قاهره با يك دوره انزواي سياسي در جهان اسلام مواجه شد و
بجز اسرائيل
آمريكا و طيفي از دولتهاي اروپائي هم پيمان
صهيونيستها پشتيبان ديگري در منطقه نداشت . حتي معدودي
از دولتهاي عرب نيز كه حاضر به قطع رابطه كامل با حكومت
قاهره نشدند (مانند عمان
تونس و....) جسارت رفت و آمدهاي
سياسي و تماس با مقامات مصري را نداشتند. اين دوره كه
تقريبا 2 سال به طول انجاميد مقطع اوج انزواي سياسي رژيم
مصر در جهان اسلام بود. در همين دوره بود كه مقر اتحاديه عرب
از قاهره به تونس منتقل گرديد.
2 ـ دوران 8 ساله جنگ تحميلي
دوران 8 سال جنگ تحميلي كه از شهريور 1359 با تعرض
نظامي ارتش صدام به خاك ميهن اسلامي ايران آغاز شد و تا تير
ماه سال 1367 ادامه يافت
دوراني بود كه دولت قاهره تلاش
كرد با حمايت از صدام
خود را در جبهه دولتهاي عرب حامي
رژيم بغداد قرار داده و از انزواي سياسي ناشي از قطع رابطه
رژيمهاي عرب خارج گردد. مصر تلاش كرد از اين فرصت براي
تغيير فضاي بوجود آمده از سوي دولتهاي عرب عليه خود بهره
جويد. لذا به عنوان يك كشور كمك كننده و حامي عراق در ابعاد
تسليحاتي
سياسي و تبليغاتي در كنار رژيم بغداد قرار گرفت .
ميزان كمك هاي نظامي مصر به عراق تا سال 1364 به بيش از دو
ميليارد دلار رسيد . به گزارش مطبوعات مصر از آبان 1360 تا
مهر 1361 مصريها 60 خلبان جنگي به عراق اعزام كردند . در
فاصله سالهاي 65 ـ1360 مصر 10 هواپيماي اف ـ 6 و 4
هواپيماي اف ـ 7 و 250 تانك تي 5 به عراق صادر كرد اين
حمايتها به تدريج قاهره را در صف ساير دولتهاي عرب حوزه
جنوبي خليج فارس كه هر يك سهم بسزائي در تامين نيازهاي
مالي
نفتي
تداركاتي و تبليغاتي صدام داشتند قرار داد. در اين
مقطع رژيم قاهره براي خروج از انزوا
از جمله تبليغات فراواني
عليه جمهوري اسلامي ايران و به نفع « پان عربيسم » براه
انداخت
دولتهاي عرب منطقه را از آنچه كه « خطر انقلاب
اسلامي » خواند
ترساند
همه جا از مهار انقلاب اسلامي ايران
سخن به ميان آورد و آن را جز استراتژي خاورميانه خود قرار
داد
جمهوري اسلامي ايران را به مين گذاري در كانال سوئز
متهم كرد
دولتهاي عرب منطقه را به تجديدنظر در روابطشان با
تهران دعوت كرد
هر موج اسلامي و ناراضي در كشورهاي عربي
را به ايران اسلامي نسبت داد و همزمان سركوب شديدي عليه
گروههاي اسلامي مبارز مصري براه انداخت . مصريها در اين
دوره دفتر حفاظت منافع جمهوري اسلامي ايران را در قاهره
تعطيل و سرپرست دفتر را در تاريخ 66
2
13 اخراج نمودند .
اين در حالي بود كه صفحات مطبوعات مصر مملو از گزارشهائي
در حمايت از صدام در جنگ تحميلي بود. اين حمايتها كار را تا
بدانجا رساند كه صدام در جريان سفر سال 1364 مبارك به
بغداد
اعلام كرد « بدون مصر
امت عرب قادر به همبستگي موثر
نيست » اين همان چيزي بود كه رژيم قاهره به عنوان دستاورد
تلاش هاي خود براي خروج از انزوا
انتظار آن را داشت .
سرانجام در كنفرانس آبان 1366 سران عرب در اردن بود كه
اعراب پيشنهاد عراق را براي برقراري مجدد روابط با مصر
پذيرفتند.
جنگ 8 ساله صدام عليه جمهوري اسلامي ايران كه
حمايت همه جانبه استكبار و دولتهاي دست نشانده منطقه اي
آن را به همراه داشت توانست به خوبي رژيم قاهره را از انزواي
ناشي از انعقاد پيمان كمپ ديويد نجات دهد.
3 ـ پايان جنگ تحميلي تا آغاز رياست جمهوري آقاي
خاتمي
دوره حدفاصل پايان جنگ تحميلي تا آغاز رياست
جمهوري آقاي سيد محمد خاتمي يك مقطع 9 ساله ميان
1367 تا 1376 را دربرمي گيرد . در اين دوره مصريها تحت تاثير
عواملي چند
تا حدقابل ملاحظه اي از كينه توزيها و دشمني هاي
خود با جمهوري اسلامي ايران دست برداشتند. مهمترين اين
عوامل عبارت بودند از :
جنگ تحميلي به پايان رسيده بود و زمينه هم پيماني
نظامي اعراب عليه ايران مانند گذشته وجود نداشت .
عراق با حمله خود به كويت در سال 1369 خشم اعراب
را به همراه آورده بود.
جنگ سرد در 1370 با فروپاشي شوروي به پايان رسيده
و با بازتابهاي منطقه اي و جهاني توام شده بود.
روابط جمهوري اسلامي ايران با كشورهاي غربي پس از
پايان جنگ رو به بهبود بود.
پيمانهاي راهبردي تركيه و اسرائيل كه مهمترين آنها در
1373 ميان دو رژيم به امضا رسيد
مصريها را به عنوان پيشتاز
اتحاد با اسرائيل
منفعل ساخته و به حاشيه رانده بود.

آقاي خاتمي با پيروزي خود در انتخابات رياست
جمهوري سال 1376 با شعارهاي « تشنج زدائي » حربه را تا حد
زيادي از مخالفين منطقه اي گرفته بود.
برگزاري اجلاس سران سازمان كنفرانس اسلامي در تهران
و شركت هيات بلندپايه مصري در آن بستر مناسبي براي برقراري
مجدد روابط قاهره و تهران شده بود.
4 ـ دوران رياست جمهوري آقاي خاتمي
در اين دوره كه تاكنون يك مقطع 6 ساله را طي كرده است
مصريها چند گام جلو آمده و با مشاهده نرمشها و مواضع
انفعالي و مسالمت جويانه دولت آقاي خاتمي
خود را در
مواضع طلبكار قرار دادند. آنها با فراموش كردن اين نكته كه
روابط قاهره و تهران با اراده تهران و با يك دليل منطقي قطع شد
و براي برقراري مجدد رابطه بايد اراده يكجانبه دولت جمهوري
اسلامي ايران مدنظر قرار گيرد
باج خواهيهاي غيراصولي و
مداخله جويانه اي را مطرح كردند :
تهران بايد از دخالت در امور داخلي كشورهاي عرب
بپرهيزد.
تهران بايد نام « خالد اسلامبولي » را از روي فلان خيابان
بردارد.
تهران بايد در مورد جزاير خليج فارس
رضايت امارات را
كسب كند.
تهران بايد تروريستهاي مصري مقيم ايران را به دولت
قاهره تسليم كند.
و يا اينكه حذف نام « خالد اسلامبولي » از فلان خيابان يك
موضوع داخلي ايران است و ربطي به مصر ندارد و.....
اينها عباراتي است كه بيانگر توقعات مداخله جويانه و باج
خواهانه مقامات مصري از جمهوري اسلامي ايران است . اين در
حالي است كه رژيم مصر هنوز با اسرائيل رابطه سياسي دارد و
پرچم رژيم صهيونيستي در قاهره در اهتزاز است
سلطنت طلبان
ايراني در مصر آزادند و از حمايت حكام مصري برخوردارند و
بارگاه و مقبره شاه مخلوع در قاهره برقرار است و سركوب
گروههاي اسلامي طرفدار انقلاب و امام خميني در مصر همچنان
ادامه دارد.
امام خميني رضوان الله تعالي عليه زماني جمله اي قريب به
اين مضمون داشتند كه در برابر دشمن اگر يك قدم عقب نشيني
كنيم آنها دو قدم جلو مي گذارند. صحت و اعتبار اين جمله دقيقا
در رفتار مصريها با جمهوري اسلامي ايران طي ربع قرني كه از
عمر انقلاب اسلامي ايران مي گذرد به اثبات رسيده است .
رژيم قاهره در مقطع دو ساله امضاي پيمان
كمپ ديويد تا شروع جنگ تحميلي در اوج
انزواي سياسي بود
در دوران جنگ با
حمايت از صدام و هم پيماني با رژيمهاي عرب
متحد بغداد
خود را از انزواي منطقه اي
درآورد و در برابر جمهوري اسلامي ايران
قرارداد
در دوران پس از جنگ تا حدي
دست از شرارت ضد ايراني خود برداشت و در
دوران آقاي خاتمي
طلبكار شد!

*****
آمريكائيها راه بازگشت ندارند
|
هنوز چند روزي از پيشنهاد و ابراز تمايل مقامات كاخ سفيد
به مسئولان نظام جمهوري اسلامي ايران مبني بر حل و فصل
موانع و بحران 25 ساله روابط في ما بين دو كشور نگذشته است
كه بار ديگر همچون سالهاي گذشته پرده از چهره و ادعاي
دروغين زمامداران كاخ سفيد برداشته شد و آنها دخالت آشكار
در امور داخلي ايران را از سر گرفتند. سياست مداخله جويانه
اخير آمريكا در امور داخلي كشورمان بدنبال مسائل مربوط به رد
صلاحيت تعدادي از كانديداهاي انتخابات مجلس هفتم كه اين
روزها حيات سياسي و اجتماعي كشورمان با آن درگيري مي باشد
ابراز نگرديده است . اعلام اينگونه مواضع مداخله جويانه نقض
آشكار اصول و مقررات منشور ملل متحد است . اينگونه موانع و
خط و مشي هاي تجاوزكارانه كه رسما از سوي معاون سخنگوي
كاخ سفيد اعلام شد
از دو زاويه قابل بررسي و تجزيه و تحليل
مي باشد. در عرصه بين المللي شكي نيست كه رويكرد زمامداران
امريكا به اينگونه ادبيات و ديپلماسي ضمن دامن زدن به
ناهنجاريهاي بين المللي و تضعيف اصول و اهداف حقوق و
روابط بين الملل
افكار عمومي جهاني را نيز بشدت نگران
مي سازد و بي ثباتي و هرج و مرج طلبي را در نظام بين المللي
رواج مي دهد. مردم دنيا نيز بر توخالي بودن شعارهاي فريبنده
آمريكائيها در مبارزه با تروريسم
ترويج آزادي ملتها در تعيين
سرنوشت خود بيشتر پي خواهند برد. مردم دنيا اينگونه دخالتها
را يادآور خاطره تكرار دخالتهاي بيجا و افزون طلبي اين دولت
در مقدرات كشورهاي مختلف جهان طي سالهاي بعد از جنگ
جهاني دوم در كره
ويتنام
گرانادا
لبنان
پاناما و اخيرا نيز در
افغانستان و عراق مي دانند.
در مورد تاثير و بازتاب اينگونه اظهارنظرها در محيط داخلي
كشورمان نيز كه در معرض يكي ديگر از مهمترين تحولات
سياسي و اجتماعي خود يعني انتخابات قرار گرفته است
بايد
تاكيد كرد كه تجربه 25 سال گذشته ثابت كرده است كه هر وقت
آمريكا در مقام تهديد عليه نظام جمهوري اسلامي ايران برآمده
صفوف و حضور مردم را در صحنه هاي مختلف اجتماعي و
سياسي براي حمايت و تقويت مباني نظام فشرده تر كرده است .
آخرين نمونه آن تهديد به مداخله آمريكا در ايران در سال
گذشته بوده است كه مردم پاسخ دندان شكن خود را با حضور بي
سابقه خود در يوم الله 22 بهمن جشن پيروزي انقلاب به
ياوه سرائيهاي يانكيها بخوبي دادند . لذا بديهي است كه اينگونه
رجزخوانيها همچون گذشته نه تنها هيچ تاثيري بر اراده پولادين
ملت نخواهد گذاشت بلكه باعث تقويت وفاق ملي در مردم و
مسئولين و همه گروهها و جريانات سياسي كشور خواهد شد.
بديهي است آمريكائيها تا زماني كه از اقدامات گذشته خود
در پيشگاه ملت بزرگ ايران رسما عذرخواهي نكنند و نگاهشان
احترام متقابل نباشد دستاوردي از رفتار خود كسب نخواهند
كرد. خطوط سياست و مناسبات خارجي كشورمان را رهبر
فرزانه انقلاب مبتني بر اصول عزت
حكمت و مصلحت تبيين
فرمودند كه تضمين كننده منافع ملي كشورمان ميباشد. مسئله
انتخابات مجلس در كشور يك موضوع كاملا داخلي است و ملت
ايران با داشتن حداقل 25 تجربه انتخاباتي در بعد از انقلاب
شكوهمند اسلامي ثابت كرد كه شعور و بلوغ سياسي و اجتماعي
لازم را براي اداره امور و تعيين سرنوشت خود دارد و نيازي به
قيم ندارد. آمريكائيها هيچ راهي براي احيا نفوذ استكباري
گذشته خود در ايران ندارند.
سيد ابراهيم هاشمي
كارشناس ارشد روابط بين الملل

|