بحران آذربايجان
شماره 81
پنجشنبه 29 فروردين
محاكمه سرهنگ زنگنه و رفقايش امروز هم ادامه داشت . سرهنگ ميلانيان كه از صاحب منصبان فراري قضيه مشهد و رئيس نظميه تبريز است به عنوان مترجم در محاكمه حاضر بوده است . اطلاعات كاملي از جريان محاكمه ندارم . مردم به اين كومدي تقليدي چندان علاقه نشان نمي دهند. شايد علت بي علاقه بودن آن باشد كه محل وقوع جرمهاي منسوبه در خارج از تبريز بوده است . دولت ايران قرار گذاشته است كه سانسور براي اخباري كه به خارجه فرستاده مي شود برقرار نمايد و اين معني اسباب عدم رضايت آمريكا و انگليس گرديده است .
همچنين تصميم ايران به گرفتن ماليات از محصول مواد نفتي بحرين موجب اعتراض دولت آمريكا گرديده است . بعضي ها اين كارها را اين جور تفسير مي كنند كه براي از بين بردن نفوذ آمريكا در ايران به تشويق و اصرار روزنامه هاي دست چپ به عمل آمده است . آقاي قوام السلطنه مهماني به افتخار سفير كبير روسيه داده است و نطقهاي مودت آميز از طرفين به عمل آمده است . سفير كبير روس رئيس الوزراي ايران را بزرگ ترين سياستمدار عصر توصيف نموده است . دو دفعه در راديو شنيدم كه سياستمدار عصر مي گفت نه شرق يا ايران .
وضع هشترود روشن نيست . گويا در آنجا متنفذين محلي با كوميته هاي محلي دموكراتها راه نمي روند و مصادماتي هم بين طرفين گاه گاه واقع مي شود. كبيري كه اخيرا به رتبه ژنرال رسيده است حركات جنگي را در آن قسمتها اداره مي كند. چندي است كه از ژنرال كبيري خبري نيست و وزارتخانه هاي سپرده به وي با غياب او به كارها ادامه مي دهد. راجع به سرنوشت مشاراليه شايعات مختلفي مابين مردم منتشر است . اغلب عقيده دارند كه در اثناي زد و خورد در هشترود مقتول شده است .
در قريه كومار واقع در قرجه داغ كه در پنج فرسخي مشرق مرند واقع است اخيرا حادثه اي اتفاق افتاده است كه در اطراف خيلي گفتگو مي شود. تفصيل از اين قرار است : اهالي ده كه تشكيل كوميته دموكرات داده و صدر معين نموده اند. همقسم مي شوند كه ميرالتفات نامي را كه مباشر از طرف ارباب و از اهل همان ده است با برادرانش و جميع خانواده او از بين ببرند به اين عنوان كه آنها طرفدار ارباب ده هستند. مير التفات كه در خارج بوده به ده مي آيد كه برادرانش را كه مورد هجوم دهقانان مسلح با داس و امثال آن بودند نجات بدهد. چند تير خالي مي كند كه مهاجمين متفرق بشوند. در آن ميان چند نفر مقتول مي شود و چند نفر را هم در موقع دفاع از خود مي كشد; خود را نجات داده از راه خوي به طرف كردستان فرار مي كند. شش نفر مقتول شده اند. چند نفر زخمي مشرف به موت هستند. از جمله برادران مير التفات .
جمعه 30 فروردين
امروز كه سي روز از عيد مي گذرد هوا به طور غيرمنتظره خنك شده است . از نيمه شب شروع به وزيدن بادهاي سخت نمود شده بود. تمام روز را هوا خيلي سرد و آفتاب كم نور بود. ممكن است كه شب پرده نازك يخ ببندد و چون درختها كه شكوفه كامل كرده اند خشك هستند اگر يخي ببندد اميد مي رود كه انشاالله صدمه به سردرخت نزند.
شارژ دافر انگليس در طهران اعتراضي به دولت ايران در خصوص سانسور نمودن اخبار مخبرين خارجي تسليم كرده است . سفير آمريكا كه قريبا وارد طهران مي شود در اين خصوص با اولياي امور دولت ايران مذاكره به عمل خواهد آورد. در لندن از اين حادثه خيلي متاسف هستند و تصادف اين تصميم ايران را با موقعي كه انگليس در شوراي امنيت اين قدر نسبت به ايران ابراز علاقه مي نمايد خيلي خوب تلقي مي كنند.
دولت ايران هم به توسط اداره راديو و اطلاعات اعلاميه منتشر نموده است و در آن سانسور مطبوعات را تكذيب كرده است . فقط چند تا خبر كه توسط روزنامه تايمز به لندن فرستاده شده بود. توقيف شده است و اين توقيف مبني به معاهده مادريد داير بر حقوق پست و تلگراف است . لحن اعلاميه ايران بر حمله هاي سختي كه به تايمز مي شد آدم را به خيال زمان پهلوي و خلط مبحثهاي آن دوره مشعشع مي اندازد.
كوميته خبره ها كه راجع به حفظ نمودن مساله ايران در شوراي امنيت بنا بود راي خود را به شورا اطلاع بدهد بدون اينكه بتواند در آن موضوع راي بدهد قضيه را به خود شورا ارجاع نموده است و در يك مساله اتفاق داشته اند و آن عبارت از اين بوده است كه خارج نمودن يك مساله از شورا با راي خود شورا مي تواند به عمل بيايد. اكثريت اعضاي شوراي امنيت طرفدار باقي ماندن مساله ايران در پروگرام هستند. رئيس كوميته خبره ها يك نفر مصري بود.
اردبيل را روسها تخليه نموده اند. در تبريز هم بعضي عمارات را تخليه نموده و جاي آنها را فدايي ها مي گيرند. يك ستون از قواي نظامي در تحت فرماندهي سرتيپ پورزند از طهران حركت نموده و در قزوين توقف كرده است كه در موقع مقتضي وارد آذربايجان بشود. از كرمانشاه و همدان هم ستون هايي حركت مي نمايند. سرلشگر جهانباني فرمانده يك ستون است . حكومت آذربايجان هم به نوبه خود از آماده شدن براي مقابله با اوضاع غفلت ندارد. از اهالي قراي اطراف تبريز براي ساختن سنگر و استحكامات استخدام مي نمايد. در خارج شهر سربازان جديد را به مشق وامي دارد و در حوالي كوه عين علي به عمليات صحرايي مشغول است .
امروز بنا به خبري كه شنيدم رئيس نظميه اروميه را كه فرماندار آنجا شاهين را كشته بود اعدام نموده اند. چون قاتل و مقتول از اعضاي فعال حزب دموكرات بودند در اطراف قضيه نگذاشتند سر و صدايي بلند بشود. در روزنامه راجع به آن اصلا مطلبي ننوشتند. قاتل كه عبدالعلي مستمع است پسر نايب قاسم خان مستمع است كه در عدليه وكالت مي نمود. عبدالعلي مستمع در موقع انتخابات مجلس ملي آذربايجان از هشترود انتخاب شد.
شاهين فرماندار اروميه كه مقتول شده است اول تصور نموده بودم كه از اقوام آقازاده شاهين اروميه است ; بعد گفته شد كه پسر ميرزا آقا بالامجاهد معروف است كه حاجي ميرزا محمدآقا برادر امام جمعه و شيخ الاسلام پدر (آقاي ) شهيدي را در زمان انقلاب مشروطه گويا به قتل رسانيده بود. بعد حاجي شجاع الدوله او را دستگير و اعدام نمود.
آقاي حاجي ميرزا فتاح كه از علماي تبريز است نام خانوادگي خود را به مناسبت اينكه پدرش در آن زمان به قتل رسيده است شهيدي گذاشته است . آقاي حاجي ميرزا محمد حسين آقا مجتهدي كه فعلا در طهران و جزو دشمنان خلق شناخته شده و دارايي وي ضبط شده است اولاد منحصر به فرد آقاي حاجي ميرزا محمد آقاي مرحوم است كه با شيخ الاسلام پدر آقاي شهيدي در يك جا به قتل رسيدند. ميرزا آقا بالا قبلا مكتب دار بود بعد تفنگ برداشته جزو مجاهدين گرديده بود.
