بحران آذربايجان
80
چهارشنبه 28 فروردين
شب گذشته مساله ايران باز در شوراي امنيت مورد مذاكره واقع گرديد. به نظر مي آمد كه درخواست روس داير بر اخراج موضوع ايران از پروگرام با اكثريت رد بشود ولي در اثر دريافت يك مكتوب از طرف منشي كل مجمع ملل داير به اين كه مطلب در يك كوميسيون خبره ها مذاكره بشود بحث در مطلب به زمان بعد از اطلاع از راي خبره ها احاله شد.
سفير آمريكا در ايران عوض شده است . مستر (ژرژ) آلن سفير جديد با تعليمات مخصوص كه از وزير امور خارجه اخذ نموده است فورا به طهران حركت مي نمايد.
ديروز در راديوهاي خارجه منتشر شده بود كه مابين قواي دولت ايران و حكومت آذربايجان در ميان زنجان و قزوين تصادم روي داده است . امروز دولت ايران اين خبر را رسما تكذيب نمود.
به عقيده بعضي محافل سياسي در انگليس و آمريكا مسترد داشتن شكايت ايران از شوراي امنيت در اثر فشار سفير روس در طهران بوده است . سفير روس اظهار نموده است مسترد نداشتن شكايت را روسيه يك توهيني در حق خود تلقي خواهد نمود و ممكن است در مساله تخليه هم اثر داشته باشد. مستشار سفارت انگليس در طهران اظهار داشته است كه بعد از اين براي مسافرت خارجي ها از طرف روسها اجازه داده مي شود. مامورين حكومت ملي مسافرين را تفتيش و به تذكره ها نگاه خواهند نمود. چندي قبل دو نفر از اعضاي پارلمان انگليس كه يكي منسوب به حزب محافظه كار و ديگري از حزب كارگر بود به ايران آمده بودند. بعد از چند روز اقامت در ايران كه در آن اثنا به اصفهان هم رفتند دو سه روز قبل به لندن مراجعت نموده اند و اظهار داشته اند كه روسها به ما اجازه ندادند كه به آذربايجان هم برويم .
ميرزا يوسف خان علمي كه بيشتر از سه ماه بود كه محبوس بود اخيرا آزاد شده است و امروز ناهار را در منزل خود صرف نموده است . علمي قبل از تشكيل حكومت آذربايجان منشي ايالت بود. گناهي كه مرتكب شده است عبارت از اين است كه به طهران به رمز خبر داده است كه توده ايها بازار را وا مي دارند كه تعطيل نمايند. يك جرم ديگر هم نظير اين مرتكب شده است كه فعلا در نظرم نيست . هر دو راپرت كه اتفاقا صحيح هم بوده در زمان ماموريت در حكومت سابق از طرف وي به مناسبت شغل اداري وي داده شده است . دولتشاهي رئيس ماليه سابق هم كه چهار ماه بود محبوس بود چند روز است كه آزاد شده است ; ولي بايد در تبريز بماند.
در مقابل اين ملايمت كه در حق علمي و دولتشاهي ابراز شده است نسبت به سرهنگ زنگنه فرمانده سابق قواي ايران در اروميه و دو نفر صاحب منصب ديگر كه بعد از تسليم شدن سرتيپ درخشاني در تبريز آنها هم در اروميه تسليم شده بودند و تا اين اواخر به طور نيمه آزاد در تبريز بسر مي بردند سخت گيري مي شود. ايشان را به محكمه صحرايي تسليم و از امروز شروع به محاكمه ايشان نموده اند. دو سه روز است در روزنامه آذربايجان مقالاتي بر عليه آنها و تشريح فجايعي كه در اروميه مرتكب شده اند نشر مي شود.
در شماره امروز روزنامه آذربايجان متن ادعانامه مدعي العموم درج شده است . بنا به ادعانامه سرهنگ زنگنه فرمانده لشكر استان چهارم و سرهنگ علي اكبر نوربخش رئيس ژاندارمري آن استان و سرگرد قاسم بهاروند رئيس ستاد پادگان اروميه به اهالي بي طرف و ساكنين قواي اطراف اروميه با توپ و تفنگ حمله نموده اند و اسباب كشته شدن پانصد نفر و مجروح شدن پنجاه نفر گرديده اند.
مدعي العموم اظهار داشته است كه مامورين ژاندارم چهل نفر را در داخل شهر فقط به عنوان اينكه عضو فرقه و دموكرات هستند گرفته و به قتل رسانده اند. و باز اظهار داشته است كه عبادي ( ) كه از طبقه مالكين بود با ساير متهمين ترور شده است . در صورتي كه عضو دموكرات هم نبود و بي طرف بود.
در شماره امروز روزنامه آذربايجان چند عكس از كشتهشدگان وقايع اروميه چاپ شده است . مرد و زن پيرمرد و بچه در ميان كشته شدگان ديده مي شود. دو تا از عكسها مربوط به قريه گوي تپه است و از نامهاي مقتولين به نظر مي رسد كه مسيحي هستند.
محاكمه در سالون به عمل مي آيد و علني است و عده اي در اثناي محاكمه براي تماشا حاضر شده بودند. آقاي هدي و پيشوا و ياسايي وكلاي مدافع هستند.
اسم قضات محكمه در روزنامه نوشته نشده است ; ولي بعضي ها كه به عنوان تماشا حاضر بودند گفتند كه قضات عبارت هستند از چند نفر از صاحب منصبان فراري كه به دولت آذربايجان ملحق شده اند. فريدون ابراهيمي كه مدعي العموم تميز است در ميان قضات محاكمه حاضر و به محاكمه شركت مي نمودند.
ادعانامه مدعي العموم به جهت طول زيادش در شماره امروز آذربايجان به پايان نرسيد. محاكمه ادامه دارد. روزنامه نوشته بود كه عده زيادي از مصيبت زدگان وقايع اروميه به تبريز آمده و مجازات مسببين مصايب خود را خواستارند.
احتمال دارد كه پروپاگاند شديد حكومت آذربايجان و شرح بسط فجايع متهمين براي اين باشد كه به نقض عهدي كه درباره سرهنگ زنگنه و همكاران وي كه به موجب موافقتنامه به امضاي زنگنه و عظيمي تسليم شده اند پرده پوشي بشود.
