بحران آذربايجان
79
يك شنبه 25 فروردين
آقاي قوام السلطنه رئيس الوزراي ايران با مخبر(ين ) مصاحبه نموده است و گفته است كه دستورهاي جديد به نماينده ايران در شورا فرستاده است كه راجع به معاهده اخير ايران و روس به شورا اطلاع بدهد. و راجع به اين كه شكايت ايران در پروگرام باقي بماند يا نه قوام السلطنه گفته است كه ايران نمي تواند براي شورا تكليف معين نمايد و آن وظيفه خود شورا است .
رئيس الوزرا گفته است كه روس ها از قسمت هايي از اراضي ايران خارج گرديده اند. مشهد و قسمتي از مازندران تخليه شده است و خبرهاي موثقي ميرسد كه روس ها بعضي قسمت هاي آذربايجان را هم تخليه نموده اند. مهم ترين قسمت مصاحبه رئيس الوزرا خبري بود كه اطلاع داده است و بنابر آن خبر در اين نزديكي ها يك هيئت نمايندگي آذربايجان به كرج آمده با نمايندگان دولت راجع به مساله آذربايجان به مذاكره خواهند پرداخت . اين دفعه دويم است كه قوام السلطنه در مقابل اظهارات مظفر فيروز كه مقام حسين علا را متزلزل مي نمود بعضي بيانات مي نمايد كه باعث تقويت مقام نماينده ايران است .
راديوي دهلي خبر مي دهد كه اغتشاشي در اصفهان حادث شده است و ما بين كارگران سه كارخانه و صاحبان كارخانه ها منازعه پيش آمده است كه چند نفر مجروح شده اند. در اطراف اصفهان هم ما بين عمله هاي زراعت و قراي تامينه نزاع حادث گرديده است و تيراندازي شده است .
خبرهاي زيادي راجع به تخليه اراضي ايران مخصوصا گيلان و خراسان مي رسد. در چندين شهر مقاوله هايي براي تحويل دادم عمارات كه روس ها اشغال نموده بودند و همچنين براي تحويل سيم هاي تلگرافي مخصوص روس ها مابين مامورين محلي ايران و روس به امضا رسيد. ژاندارم هاي ايران به بندر پهلوي وارد شده اند.
در انگليس حدس زده مي شود كه امسال ممالك شرق نزديك مورد هجوم ملخ واقع بشود. چندي قبل يك عده بيست نفري براي مبارزه باملخ به آذربايجان آمدند و دولت ملي آذربايجان براي ايشان حركت و آزادي عمل در آذربايجان داد. يكصد و پنجاه هزار تومان اعتبار كه به بانك شاهي حواله آورده بودند از بانك شاهي وصول و به بانك ملي تسليم شد. دو سه نفر آنها را حكومت آذربايجان از آذربايجان اخراج نمود مابقي مشغولند.
دوشنبه 26 فروردين
امروز در شوراي امنيت مساله اينكه قضيه ايران از شورا خارج بشود يا نه مورد مذاكره واقع خواهد شد. روسيه درخواست نموده قضيه از پروگرام شورا خارج بشود. دول ديگر مخصوصا به اين امر راضي به نظر نمي رسند.گمان ميرود كه درخواست روس رد بشود.
قانون راجع به حقوق مالك و زارع كه چند روز قبل تصويب شده است . امروز در روزنامه آذربايجان منتشر گرديد. قانون مشتمل بر بيست و دو ماه است كه در جلسه عمومي 22 فروردين 1325 مجلس ملي آذربايجان به تصويب رسيده است .
اين قانون اگر در زمان عادي و در تحت اداره يك حكومت منظم و قوي وضع و اجرا مي شد عايدات يك ملك را به نصف تنزيل مي كند ولي در حال حاضر با اين دولت انقلابي كه اوامر آن از طرف كوميته هاي محلي كه در دهات تشكيل شده است چندان اطاعت نمي شود با اين قانون مالك هاي عادي مخصوصا شهر نشين ها ثلث عايدات خود را هم از املاك خود نخواهند توانست وصول بكنند. بعد از همه كاهشها كه چيزي به دست مالك مي رسد مالك موظف است كه به موجب ماده 4 قانون لوازم زراعت را با قرض دادن بدون تنزيل در تحت اختيار زارع بگذارد و تشخيص احتياجات زارع هم با كومسيون ده است كه از طرف اهالي ده انتخاب ميشود و عددشان ده است .
سه شنبه 27 فروردين
قوام السلطنه تلگرافي به علا مخابره نموده است به اين مضمون كه چون اخيرا موافقت نامه هايي ما بين ايران و روس به امضا رسيده است كه به موجب آن قواي روس تا 6 ماه مه به كلي خاك ايران را بدون قيد و شرط تخليه خواهند نمود و دولت ايران هم به وعده روس اطمينان كامل دارد به اين جهت دولت ايران شكايت خود را از شوراي امنيت پي مي گيرد.
شوراي امنيت شب گذشته تشكيل و راجع به مساله ايران مذاكره نمود. نماينده روسيه همچنان در خصوص خارج نمودن مذاكره ايران را از پروگرام اصرار نمود. نمايندگان آمريكا و انگليس با خارج نمودن مذاكرات از پروگرام مخالف هستند. مابين نماينده انگليس و روس مباحثه باهيجاني هم به عمل آمد.
در شماره امروز سه شنبه 27 روزنامه آذربايجان در تحت عنوان يالان شايعه لر « شايعات دروغ » مقاله نوشته شده بود كه در آن اين خبر را كه حكومت آذربايجان با دولت ايران داخل مذاكره شده است تكذيب شده بود. اظهار شده است كه چون حكومت آذربايجان مبتني بر اساس حاكميت ملت است بدون اطلاع ملت به هيچ مذاكره اقدام نخواهد نمود و از سياست استتار اجتناب خواهد نمود.
