روزنامه جمهوري اسلامي 20/10/1382 صفحه هنر و ادبيات

  • تنورسازي در تهران
  • رويدادهاي فرهنگي هنري
  • از مرغكان هم گشت ويران آشيانه
  • *****
    تنورسازي در تهران




  • از خيابان 15 خرداد كه به سمت پامنار پيش برويم نرسيده به خيابان مصطفي خميني به كوچه غريبان مي رسيم . كوچه اي با قدمتي به درازاي تاريخ قاجار با حمامي قديمي و زورخانه اي قديمي در انتهايش و با خانه هايي قديمي كه كلون هاي آهنين شان گذشته هاي سرشار از خاطره را تداعي مي كند.
    اواسط همين كوچه تاريخي كارگاه تنورسازي فرد حسيني قرار دارد.
    شغلي كه در شرايط كنوني شهر تهران با اين هجوم ماشين ها و ازدحام لجام گسيخته شهر مظلوم و غريب به نظر مي رسد.
    تنورسازي پيشه اي است كه ساليان درازي قدمت دارد. به گفته استاداني كه در اين زمينه فعاليت دارند از زماني كه مردم نان را غذاي خود قرار دادند تنورسازي هم شروع شد.
    امروزه با ماشيني شدن صنايع مختلف اين پيشه نيز جايگاه قبلي خود را در جامعه از دست داده است .
    اين پيشه در اطراف بهشت زهرا(س ) وجود داشته و شهرهاي زنجان همدان و كرمان را مي توان به عنوان مراكز مهم اين پيشه نام برد.
    از پيشه هاي وابسته به آن مي توان نانوايي ها و تنورهاي زميني و هوايي در آنها را نام برد (در قديم ) البته امروزه هتلها كبابي ها و برخي نانواييها وابسته به اين پيشه هستند.
    مواد لازم براي ساخت تنور عبارت است از : خاك رس چسبنده شن خاك كاه (بعضي اوقات مو)و آب . خاك مورد استفاده در قديم از علي آباد تامين مي شده و امروزه خاك همدان و خاك قم مورد استفاده قرار مي گيرد. براي تهيه مواد لازم ابتدا شن را پس از الك كردن پيمانه مي كنند . چهار پيمانه ماسه 12 پيمانه خاك دو پيمانه كاه و آب به مقدار لازم را مخلوط كرده و آن را لگد مي كنند. به اين اندازه يك خيك گلي مي گويند.
    اين گل پس از دو روز آماده براي كار است .
    ابزار مورد استفاده شامل ; تراش ماله مهره بيل غربيل (الك ) استانبولي سطل و چراغ مي باشد.
    تراش . براي صاف كردن اوليه سطح داخلي تنور مورد استفاده قرار مي گيرد.
    ماله . براي صاف كردن سطح خارجي تنور مورد استفاده قرار مي گيرد.
    مهره . براي صاف كردن ثانويه و كامل سطوح داخل تنور و صيقل دادن داخل تنور استفاده مي شود.
    بيل . براي جابه جايي خاك و مخلوط كردن مواد با يكديگر بكار مي رود.
    غربيل (الك ). براي سرند كردن ماسه و خاك و صاف كردن آن بكار مي رود تا سنگهاي درشت و شنهاي خشن از خاك جدا شوند.


    استانبولي . يا پيمانه براي اندازه گيري و پيمانه زدن مواد و جابه جايي آن استفاده مي شود.
    سطل . براي ريختن آب استفاده مي شود.
    چراغ . در روشن كردن داخل تنور هنگام كار كمك مي كند.
    مهره . در قديم در سوهان سازيها براي پهن كردن سوهان به كار مي رفت ولي امروزه فقط براي صاف كردن سطح داخلي تنور به كار مي رود.البته امروزه بسيار كمياب است و آن را از شيشه گري ها تهيه مي كنند.
    بقيه ابزار مورد استفاده ابزاري است كه در ساختمان سازي به كار مي رود.
    روند كار
    پس از اين كه گل آماده شد زمين را صاف كرده گل را از پايين به صورت دايره به اندازه هاي دلخواه و لازم مي چينند تا به ارتفاع تقريبا 20 سانتيمتر برسد . سپس به مدت دو سه ساعت مي گذارند تا به اصطلاح خودش را بگيرد. سپس دوباره گل چيني را روي آن تكرار مي كنند. اين روند ادامه دارد تا ارتفاع تنور به حد مورد نظر برسد. پس از محكم شدن نسبي ديواره تنور دور آن را طناب مي پيچند تا شكل تنور حفظ شود و خودش را نيندازد.
    زماني كه فرم اصلي تنور شكل گرفت داخل تنور به صورت گمره يا نتراشيده مي باشد. ابتدا سطح خارج تنور را با ماله صاف مي كنند و سپس سطوح داخل را ابتدا با دست گل چيني مي كنند تا حفره هاي آن پر شود سپس داخل تنور را خيس نموده و آن را باتراش صاف مي كنند و بعد يك بار مهره مي زنند.
    پس از طي اين مراحل در داخل تنور زغال روشن مي ريزند تا تنور خشك شود. پس از دو نم شدن تنور براي بار دوم داخل تنور را مهره مي زنند.
    خشك شدن تنور بنابر گرمي و سردي هوا تقريبا دو الي سه روز به طول مي انجامد.
    بعد از خشك شدن كامل تنور سطح داخلي آن را دوباره مهره مي زنند تا كاملا صيقلي شود.
    صنعتگران معروف اين پيشه در اين كارگاه استاد حاج اسماعيل فردحسيني و پدر ايشان بوده اند كه از استادكاران معروف اين رشته مي باشند.
    شاگرد حاج اسماعيل شيخ علي حبيبي بقا مي باشد كه حدود 50 سال در اين رشته فعاليت داشته است .
    اين كارگاه حدود 75 سال است كه در محدوده بازار تهران پابرجا مانده است .
    تنظيم كننده : عبدالهي مقدم
    تحقيق از : حميد لهراسبي

  • *****
    رويدادهاي فرهنگي هنري




  • 500 ميليون ريال براي ساخت گنجينه باستانشناسي شهر سقز تخصيص يافت
    بنا به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي مدير ميراث فرهنگي كردستان گفت : 500 ميليون ريال به تازگي از سوي سازمان برنامه ريزي و بودجه كشور براي ساخت گنجينه باستانشناسي شهر سقز در اين استان تخصيص يافت .
    « محمد ابراهيم زارعي » افزود : اين مبلغ در پي سفر رياست سازمان مذكور به استان و با درخواست و پي گيري نمايندگان منطقه جهت تقويت و شناسايي آثار فرهنگي استان تصويب شد.
    وي گفت : ساخت دومين گنجينه استان در سقز به دليل تاريخ كهن و تعدد و قدمت آثار تاريخي اين شهر مي باشد.
    به گفته وي علاوه بر تپه هاي تاريخي متعلق به هزاره ششم تا نخست قبل از ميلاد قلعه زيويه يعني كهن ترين آثار حكومت استان در اين شهرستان واقع شده است .
    زارعي اظهار داشت : با ساخت اين گنجينه آثار تاريخي مربوط به شهرستان سقز به آنجا منتقل مي شود كه به دليل قرار داشتن درمحور ارتباطي آذربايجان غربي و شرقي نقش مهمي در افزايش گردشگران خواهد داشت .
    استان كردستان با يك هزار و 500 اثر تاريخي شناسايي شده داراي يك گنجينه باستانشناسي در شهر سنندج است .
    فضاي تالار « حوضخانه » كاخ موزه « گلستان » افزايش مي يابد
    بنا به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي معاون فني مجموعه فرهنگي كاخ موزه گلستان از افزايش يافتن فضاي مجموعه « حوضخانه » كاخ گلستان خبر داد.
    « محمود حشمتي » روز چهارشنبه گفت عمليات مرمتي اين بخش از مجموعه تاريخي كاخ گلستان سال جاري آغاز و از همان تاريخ بازديد عموم از اين مكان فرهنگي ممنوع شد.
    وي افزود; به دليل كوچك بودن فضاي اين تالار و همچنين زياد بودن آثار تاريخي براي نمايش عموم در اجراي عمليات مرمتي اتاق كوچكي كه در نزديكي اين بناي تاريخي و با همان سبك و سياق ساخته شده بود به تالار حوضخانه اضافه شد.
    اين كارشناس فرهنگي اظهار داشت : در گذشته از اين اتاق به عنوان اتاق تاسيسات استفاده مي شد.
    وي در ارتباط با فضاي حوضخانه افزود بر اساس روايات در اين محوطه از كاخ گلستان و در زمان ناصرالدين شاه حوضي وجود داشته كه آب آن از قنات تامين مي شد اما بر اساس مشاهدات كارشناسي به نظر مي رسد اين حوض بعد از سلطنت اين شاه قاجار تخريب شده است .
    حشمتي گفت ; با توجه به اينكه مردم در بازديد از اين بخش از فضاي كاخ گلستان انتظار ديدن حوضي را داشتند يك حوض ديگر در اين تالار احداث شد تا فضا به صورت زمان احداث در نظر همگان نمايان شود.
    وي در ارتباط با آثار به نمايش گذاشته شده در اين بخش از مجموعه كاخ موزه گلستان افزود; تابلوهاي نقاشي نقاشان و استادان اروپايي در زمان قاجار مهمترين آثار موجود در حوضخانه را تشكيل مي دهد.
    معاون فني كاخ موزه گلستان افزود; استاد « سيمون زنگلدنر » و استاد « آيو ازوفسكي » از نام آورترين اساتيد نقاشي هستند كه آثارشان در حوضخانه به نمايش گذاشته شده است .
    وي از ديگر آثار به نمايش گذاشته شده در حوضخانه را مجسمه هاي برنز ساعتهاي قديمي و يك ميز نفيس معرق كاري شده نام برد.
    حشمتي افزود; تاكنون كار الحاق حوضخانه به اتاق ياد شده به پايان رسيده و رنگ آميزي اين قسمت باقي مانده است .
    موزه سينما در استقبال از 25 سالگي سينماي ايران پس از انقلاب
    سالن كوچك نمايش فيلم موزه سينما در تالار مقرنس ساختمان اصلي با نمايش فيلم بلند « گزيده فيلم هاي سينماي پس از انقلاب » افتتاح مي شود. اين فيلم مجموعه اي از نماها و صحنه هاي فيلم هاي سينماي ايران در 25 سال اخير است كه با هدف بيان تحول و رشد سينماي كشورمان در اين سال ها و در مقاطع مختلف تهيه شده است .
    اين سالن فعاليت خود را در آستانه بيست و پنجمين سالگرد انقلاب اسلامي با نمايش فيلم هاي متنوع ايراني و فيلم هاي كلاسيك تاريخ سينما ادامه خواهد داد.
    برابر اعلام دفتر رسانه اي موزه سينما همزمان با آغاز به كار اين سالن كلنگ احداث « سينما فردوس » با ظرفيت 300 صندلي در محوطه بيروني عمارت باغ فردوس به زمين زده خواهد شد. اين سينما كه مراحل تداركاتي آن در مشاوره با سازمان ميراث فرهنگي كشور به انجام رسيده است موزه سينما را در تحقق برنامه هاي خود در تبديل شدن به يك مجموعه كامل فرهنگي ـ سينمايي ياري خواهد كرد.
    علاوه بر اين عرضه 25 پوستر رنگي سينمايي در دستور كار موزه قرار دارد كه مجموعه اي است مربوط به 25 فيلم شاخص سينماي ايران در 25 سال اخير . اين پوسترها كه يكي از برنامه هاي موزه سينما تحت عنوان 25 سالگي است در قطع (آـ 3 ) و به دو صورت واحد و مجموعه اي چاپ مي شود يادگاري نفيس و ارزنده از 25 سال اخير سينماي ايران خواهد بود.
    هجدهمين مراسم شب شعر عاشورا فروردين 83 در شيراز برگزار مي شود
    هجدهمين مراسم شب شعر عاشورا در آخرين هفته فروردين ماه 83 در شيراز برگزار خواهد شد .
    احد ده بزرگي دبير ستاد برگزاري شب شعر عاشورا با اعلام اين خبر افزود : موضوع شب شعر هجدهم عاشورا « ام البنين » مادر گرامي حضرت ابوالفضل العباس (ع ) است و شاعران عاشورايي كه درباره زندگي و شخصيت اين بانوي گرامي شعري سروده اند مي توانند آثار خود را حداكثر تا تاريخ 15 بهمن ماه به نشاني ستاد برگزاري شب شعر عاشورا : شيراز ـ صندوق پستي : 71345 1341 ارسال كنند .
    به گفته ده بزرگي همزمان با برگزاري هجدهمين مراسم شب شعر عاشورا ششمين كنگره شعر عاشورا ويژه طلاب و دانشجويان سراسر كشور برگزار مي شود.
    نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه شيراز متولي برگزاري اين كنگره شعر است .
    دبير ستاد برگزاري شب شعر عاشورا در ادامه گفت : پس از برگزاري هفدهمين مراسم شب شعر عاشورا در فروردين ماه سال 82 در استقبال از مراسم هجدهم كتابي با عنوان « و شعر چه غافل مانده بود » منتشر شد. در اين كتاب مجموعه اي از شعر و مقاله با موضوع زندگي و شخصيت ام البنين آمده است .
    علاقه مندان به اشعار عاشورايي مي توانند براي آشنايي بيشتر با ويژگي هاي شب شعر عاشورا به نشاني اينترنتي مراسم : مراجعه AASHOORA PERSIAN BIOG.COM كنند.
    نشاني پست الكترونيكي ستاد برگزاري مراسم شب شعر عاشورا نيز به شرح زير است :
    POME ASHOORA YAHOO.COM
    گشايش نمايشگاه بزرگ فروش آثار به نفع زلزله زدگان بم
    نمايشگاه بزرگ فروش آثار هنرمندان به نفع زلزله زدگان شهرستان بم با حضور جمعي از هنرمندان در نگارخانه برگ گشايش يافت .
    بنابه گزارش روابط عمومي موزه هنرهاي معاصر تهران : حسين خسرو جردي سخنگوي هنرمندان و سيد محمد فدوي رئيس موسسه توسعه هنرهاي تجسمي در اطلاعيه اي اعلام كردند : باتوجه به آثار رسيده از سوي هنرمندان روز دوشنبه پانزدهم دي ماه سال جاري طي مراسمي ويژه نمايشگاه فروش آثار هنرمندان به نفع مردم زلزله زده شهرستان بم در محل نگارخانه برگ واقع در خيابان وليعصر خيابان دامن افشار افتتاح گرديد.
    بنابر همين گزارش اين نمايشگاه به مدت 5 روز در اين نگارخانه ادامه خواهد داشت و فروش آثار در اين نمايشگاه به صورت همت عالي بوده و عوايد حاصل از برگزاري اين نمايشگاه به حساب زلزله زدگان واريز خواهد شد.
    سيد محمد فدوي رئيس موسسه توسعه هنرهاي تجسمي در اين زمينه مي گويد : با توجه به درخواست بعضي از هنرمندان زمان پذيرش آثار كه تا روز سيزدهم بود تمديد شد و تمامي علاقه مندان براي شركت در اين نمايشگاه مي توانند آثار خود را به دبيرخانه اين نمايشگاه به نشاني : تهران خيابان كارگر شمالي بعد از بلوار كشاورز خيابان شهيد صدوقي پلاك 19 تحويل و يا براي اطلاعات بيشتر با شماره تلفن هاي 6946910 و 6946911 تماس حاصل نمايند .

  • *****
    از مرغكان هم گشت ويران آشيانه


  • باور ندارم بم غروب غم فزايت
    باور ندارم مرگ ارگ و هاي هايت
    خاموشي ات را اين چنين باور ندارم
    اي واي از اين درد و غم بي انتهايت
    الماس زيباي كوير اي شهر پرجوش
    خون مي چكد از چشم هم نوعان برايت
    توزنده اي باور ندارم ريشه داري
    از عمق اعصار و قرون آيد نوايت
    بانگ موذن در اذان صبح آن روز
    اندر گلو بشكست با بغض صدايت
    صوت دل انگيز كلام آسماني
    نايد دگر از ماذن و گل دسته هايت
    خفتند اطفال مدارس در دل خاك
    بم نشنوي ديگر صداي آشنايت
    بابا كه ديگر مرد تا بخشش نمايي
    آبت در « آ » ماند و نشد بر لب هجايت
    بابا نباشد نان بيارد كودكي نيست
    مادر نباشد از خدا خواهد شفايت
    خفتند در خاك مصيبت مردمانت
    دردت چه سنگين گشت درد بي دوايت
    تصحيف شد بم نم شد و از چشمت افتاد
    تنها سرشكي كه چكيده در عزايت
    آنجا عزاداري به جز نخل خميده
    ناظر نباشد بر سر ويران سرايت
    از مرغكان هم گشت ويران آشيانه
    كس جان نبرد اي دهر از جور و جفايت
    رفتند از آنجا نوحه خوان در شهر غربت
    مرغان سر در پر كشيده ي بي نوايت
    هرگز نداند كس چه آمد بر سر تو
    خود داني و مردم در آن شهر و خدايت
    ث دليجان ـ غلامعلي صفري