مسجد جامع كبير يزد
در شهرسازي اسلامي مساجد جامع قلب شهر محسوب مي شده و اطراف آن ها را مدرسه بازار كتابخانه حمام و ساير خدمات شهري فرا مي گرفته است .
درخشان ترين بناي شهر يزد مسجد جامع كبير آن است كه از حيث كاشي كاري بلندي منازه ها زيبايي گچ كاري خوابيدگي گنبد و... و در نهايت هنرمندي قرار دارد.
تاريخچه ي ساخت اين مسجد به دو دوره تقسيم مي شود : يكي مربوط به مسجد جامع قديم است كه امروز اثري از آن باقي نمانده و ديگري مربوط به مسجد جامع كنوني است كه در عصر مظفري و بر جاي مسجد جامع قديمي ساخته شده است .
مسجد جامع قديمي توسط « گرشاسب بن علي بن فرامرز بن علاالدوله ي كالنجار » كه از دوران آل بويه است ساخته شد. وي در زمان سلجوقيان و به سال 504 هجري قمري به حكومت يزد رسيد و در سال 527 هجري قمري در همين شهر وفات كرد. برطبق روايات وي اين مسجد را بر جاي آتشگاه عصر ساساني ساخت كه امروز از بناي گرشاسبي چيزي باقي نمانده است .
بناي اصلي مسجد كنوني از آثار « سيدركن الدين محمد بن قوام الدين محمد بن نظام حسيني » است كه از سادات جعفري و از بزرگترين قضات امور شرعيه بوده و موقوفات زيادي در يزد و ساير شهرها از خود برجاي گذاشت . وي در سال 724 هجري قمري شروع به ساخت مسجد كرد . اما درحالي كه ساختمان گنبد و ايوان مسجد ناتمام مانده بود در سال 732 هجري قمري درگذشت . مقبره ي وي در محله ي وقت الساعت يزد مي باشد.
« شرف الدين علي طبيب » كه از مردان به نام وقت بود برحسب وصيت سيد ركن الدين ساختمان گنبد و ايوان مسجد را به پايان رسانيد. طي سال هاي بعد الحاقات و تعميرات فراواني در بناي مسجد صورت گرفت كه برخي از آنها به اين شرح است :
در سال 809 هجري قمري « خواجه جلال الدين محمود خوارزمي » قسمت هايي از مسجد را كاشي كاري كرد كه اين كاشي كاري در برخي قسمت ها ناتمام ماند.
در سال 819 هجري قمري « شاه نظام الدين كرماني » كه از طرف تيموريان حكم يزد بود كاشي كاري مسجد را تكميل كرد و در سمت راست گنبد جماعت خانه اي را احداث كرد.
در سال 839 هجري قمري « بي بي فاطمه خاتون » همسر « امير چقماق شامي » حكمران يزد در عهد تيموري سطح مسجد را از سنگ مرمر فرش كرد.
آخرين تصرفات و مرمت هاي چشمگير در مسجد مربوط است به اقداماتي كه از سال 1224 شمسي توسط « هيات حاميان مسجد جامع كبير » صورت گرفته است كه باني اين حركت مرحوم « حجت الاسلام سيدعلي محمد وزيري » بود. از جمله تعميرات اين هيات مي توان به كاشي كاري سر در مسجد اشاره كرد كه در قسمت پيشاني تماما جديد است . به برخي ديگر از الحاقات و احداثات در شرح قسمت هاي مختلف مسجد اشاره خواهد شد.
اينك به شرح اين قسمت ها مي پردازيم :
مقابل سر در اصلي مسجد دو قطعه ستون استوانه اي از سنگ مرمر به ارتفاع 125 سانتي متر وجود دارد كه سر آنها مثل بشقاب خالي شده است . اين جاي خالي محل قرار دادن تشت مسي و شمعدان مربوط به حمامي بوده است كه به دستور امير جلال الدين چقماق شامي در قرن هشتم هجري روبروي مسجد ساخته شده است و با تخريب حمام به محوطه روبروي مسجد انتقال داده شده است .
مكان اين حمام قديمي محوطه روبروي مسجد كه امروز مغازه هايي در اطراف آن قرار دارند بوده است .
سردر : از بناهاي اسلامي موجود در جهان سردر مسجد جامع يزد يكي از نادرترين و بلندترين سردرهاست . اين سردر به همراه دهليز و شبستان تابستاني كه در شرق ايوان اصلي مسجد قرار دارد در سال 777 هجري قمري توسط « شاه يحيي بن مظفر » ساخته شده است . همانطور كه گفته شد كتبيه هاي سردر شرقي در قسمت پيشاني جديد هستند كه شامل سوره هاي فتح جمعه و قسمتي از آيه ي نور مي شوند. اما بيشتر كتبيه ها در قسمت تو رفته يا نيم طاق قديمي هستند كه برخي از آنها عبارتند از :
شش « شمسه » از كاشي معرق در دو طرف سر در (هر طرف سه شمسه ) به خط نسخ و مورخ سال 891 هجري قمري كه در هر كدام بيتي از يك شعر نوشته شده است .
كتيبه اي به خط ثلث مورخ 819 هجري قمري به كاشي معرق و به اهتمام « شاه نظام كرماني » كه متن آن شامل القاب « شاهرخ ميرزا » پادشاه تيموري است .
كتيبه اي به خط ثلث از « مولانا محمد حكيم » مورخ 861 هجري قمري كه در آن از پادشاه وقت « ميرزا جهان شاه » و حاكم منصوب او در يزد « حاجي نظام الدين قنبر » ياد شده است .

ابركوه ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : طرح مطالعاتي فاضلاب شهرهاي بافق ميبد تفت در دست اجرا است .
آقاي مهندس محمدي مديرعامل شركت آب و فاضلاب استان يزد دربازديد از طرحهاي اصلاح شبكه آب رساني شهر ابركوه در گفتگويي با خبرنگار ما با اعلام اين خبر افزود : دهم دي سالروز تاسيس شركت آب و فاضلاب بود و اين شركت با دو هدف تامين و توزيع آب شرب دفع و جمع آوري و تصفيه فاضلاب در محدوده خدمات قانون شهر مي باشد. وي افزود : اين شركت از سال تاسيس تاكنون توانسته است بالغ بر 97 درصد از جمعيت شهري استان يزد را تحت پوشش شبكه و توزيع آب شرب سالم و بهداشتي قرار دهد.
وي گفت : عمليات اجراي طرح فاضلاب در شهرستانهاي يزد اردكان شروع شده است و در يزد در حال حاضر 10 درصد از سطح شهر تحت پوشش شبكه فاضلاب قرار گرفته است .
مديرعامل شركت آب و فاضلاب استان همچنين خاطر نشان كرد : عمليات مطالعاتي طرح فاضلاب براي فاز يك و دو در شهرستانهاي ميبد و تفت و بافق در حال انجام مي باشد كه پس از مطالعات و قرارگيري در رديف بودجه عمليات اجرايي آن شروع مي شود.

آقاي محمدي در ادامه يكي از مشكلات آب و فاضلاب استان يزد را وجود لوله هاي فرسوده كه عمر مفيد آنها به اتمام رسيد ذكر كرد و افزود : اين مشكل در شهرستانهاي يزد ميبد ابركوه اردكان از ساير ديگر نقاط استان بيشتر است كه از سال گذشته كار تعويض بخشي از اصلاح اين شبكه ها شروع شده است و براي باقيمانده آن دولت بايد معادل 55 ميليارد ريال بودجه در اختيار شركت آب و فاضلاب استان يزد قرار دهد كه با تخصيص اين بودجه لوله هاي فرسوده تعويض مي شوند و عمليات و خدمات آبرساني در بافت قديم استان يزد احيا مي شود و از بروز خسارت نيز جلوگيري مي شود.
مديرعامل شركت آب و فاضلاب استان يزد گفت : اين شركت هيچ گونه كمك و هزينه جاري از دولت دريافت نمي كند و لذا در صورت فروش آب به نرخ كمتر از قيمت تمام شده متحمل زيان مالي گرديده است و اين زيان مالي را از بخش استهلاك كه بايد صرف بازسازي تاسيسات گردد تامين مي نمايند.
وي تاكيد كرد : دولت در قانون برنامه توسعه سوم ماده 5 پيش بيني پرداخت كمك هزينه جهت فروش كالاهاي اساسي به نرخ كمتر از قيمت تمام شده را پيش بيني كرده است اما تاكنون متاسفانه اعتباري تخصيص داده نشده است و در صورت ادامه اين روند امكان خدمات رساني به شهروندان بدليل فرسوده شدن شبكه و تاسيسات و عدم بازسازي مهيا نخواهد بود.
مهندس محمدي مديرعامل شركت آب و فاضلاب استان يزد :
97 درصد جمعيت شهري استان يزد تحت پوشش شبكه و توزيع آب شرب سالم و بهداشتي قرار دارند

يزد ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : در چهارمين روز از هفته جهاد كشاورزي طي مراسمي با حضور جمعي از مسئولان استان مديران و كاركنان سازمان جهاد كشاورزي يزد از كشاورزان نمونه استان يزد تجليل بعمل آمد.
در اين مراسم مهندس صالحي رئيس سازمان جهاد كشاورزي استان يزد در سخناني ضمن تسليت ضايعه اسفناك زلزله بم به بازماندگان اين حادثه از حضور در جمع توليدكنندگان و كشاورزان در بخشهاي مختلف كشاورزي ابراز خرسندي كرد و گفت : اين افتخار براي شماست كه در بين كشاورزان و توليدكنندگان استاني نمونه شده ايد و در عرصه ملي سختكوشي همت بلند وقناعت شهره گرديده ايد. وي گفت : اين انتخاب و افتخار بزرگ را خدمت همه شما تبريك و تهنيت عرض مي كنيم و اميدواريم اين موفقيت و سربلندي تداوم يابد و بتوانيد بيش از پيش در خدمت رونق اقتصاد كشاورزي باشيد. وي گفت : افزايش كمي و كيفي توليد افزايش ضريب خوداتكايي و استقلال اقتصادي كشور و همچنين دستيابي به امنيت غذايي را در پي خواهد داشت .
وي گفت : مسئله محوري كه بايد براي انجام فعاليتهاي اقتصادي كشور در اين استان كويري در نظر قرار گيرد بحران كمبود منابع آبي است . استان ما استان خشكي است و حيات انساني واجتماعي آن به شدت به اين عنصر گرانبها و ذيقيمت وابسته است . سوابق زندگي را وقتي در اين سرزمين بررسي مي كنيم مي بينيم كه اجداد و نياكان ما هميشه بنوعي با اين مسئله دست به گريبان بوده اند. كمبود آب و ازطرفي نياز آنها را وا مي داشت تا آب را از دهها كيلومتر آنطرفتر و از اعماق زمين به زيستگاه خود انتقال دهند و حفرقنات را كه در نوع خود از عجايب جهان است در بعضي موارد حتي از عجايب هفتگانه نيز شگفت آميزتر بعنوان روش تامين آب اختيار كرده با هزينه گران و با خرج خود دسترسي پيدا مي كردند بدون شك آبي كه با اين زحمت و مشقت استحصال مي شود بايد قدر آن را دانست و براستي كه نياكان ما اينگونه رفتار كرده اند.

رئيس سازمان جهاد كشاورزي استان افزود : در چند دهه اخير افزايش جمعيت توام با رشد صنعت بالا رفتن سطح بهداشت و رفاه عمومي افزايش بي رويه مصرف آب را بدنبال داشته و افت محسوس سفره هاي زيرزميني آب را موجب گرديده است .
ميزان نزولات آسماني سرزمين ما در حد ناچيز 106 ميليمتر است و اين يعني 2 5 برابر كمتر از متوسط كشور درمقايسه با متوسط جهاني كه 800 ميليمتر است 8 برابر كمتر است . از سوي ديگر همين ميزان اندك نيز توزيع زماني مناسبي ندارد يعني فصل بارندگي با فصل آبياري هم زمان نيست .
نكته قابل درك ديگر اينكه متوسط ميزان مصرف آبي در بخش كشاورزي در سطح جهاني 65 درصد است در حالي كه در كشور ما 90 درصد آب استحصالي در اين بخش به مصرف مي رسد كه در جاي خود قابل تعمق بوده چرا كه 25 درصد از متوسط جهاني بيشتر است .

اين اطلاعات و آمار الگو و خط سير عمل ما را در آينده براي پياده سازي اين الگو مشخص مي كند و مسئوليتهائي متوجه همه ما بعنوان كارگزاران بخش كشاورزي و شما بعنوان توليدكنندگان پيشرو نمونه است . وي افزود : ما و شما باتفاق و به مانند نياكانمان بايد به اين باور و اعتقاد برسيم كه با توجه به ويژگيهاي اقليمي آب هوايي موجود در اين سرزمين كويري آب حكم كيميا را دارد. و بعد در مسير عمل به ترويج و توسعه سيستمهاي آبياري تحت فشار بپردازيم كشتهائي را انتخاب كنيم كه به آب كمتري نياز داشته باشد. يكپارچه سازي اراضي و يكجا كشت نمودن را ملاك عمل خود قرار دهيم براي جلوگيري از هدررفتن آب به ايزولاسيون انهار سنتي و پوشش و لوله گذاري كانالهاي مسيرانتقال آب كشاورزي و فعاليت هاي آبخوانداري و آبخيزداري روي آوريم و خلاصه اينكه منافع ملي و عمومي را فداي منفعت طلبي هاي مقطعي آني و زودگذر نكنيم .
رئيس سازمان جهاد كشاورزي افزود : رسالت ديگري كه متوجه شما توليدكنندگان نمونه استان است اينكه هر كدام در رشته خود رمز و راز موفقيتش را به ديگران نيز بياموزد. از اين حيث شما به مانند يك مروج عمل مي كنيد منتهي مروجي كه در ميان مردم زندگي و كار مي كنند و پايگاه موقعيت ممتازي دارد و ديگران به عنوان يك الگو به او نگاه كرده و بعضا تاسي مي كنند از ديدگاه ديگر ترويج شما بزرگواران بعنوان رهبري فني در روستا و زادگاه خود شناخته مي شويد و شايد خيلي از شماها در حد رهبري اجتماعي هم صاحب نفوذ مي باشيد و مردم از شما حرف شنوي داشته باشند. لذا بايد از اين پايگاه و جايگاه خود در جهت خدمت بيشتر به اين مردم خوب و خداجوي و كشور خود استفاده و بهره برداري نمائيد.
وي افزود : توليدكنندگان ما نشان داده اند كه با همت و پشتكار و جديت مي توان در اين شرائط سخت آب و هوايي و اقليم خنك و شكننده هم موفق بود و افتخار آفريد.

امروز ما به بركت همين تلاشها و خلاقيتها در زيربخش امور دام و طيور و آبزيان و در زمينه هاي توليد گوشت بلدرچين سرانه توليد گوشت مرغ توليد شير در گاوهاي تحت پوشش طرح ركودگيري و ثبت مشخصات متوسط وزن لاشه پرواري گوسفند به كسب رتبه اول كشورنايل گرديده ايم .
در عين حال دارنده مقام هشتم از نظر ظرفيت توليد گوشت مرغ مقام چهارم بلحاظ ظرفيت پرواربندي گوسفندو بره هستيم كه نشان از برجستگي كار انجام شده دارد.
در بخش زراعت و باغباني هم برغم محدوديتهاي اقليمي و تنگناهاي ديگر كه آن از حوصله اين گفتار خارج است با عملكرد 250 تن محصول گلخانه اي در هر هكتار حائز رتبه اول كشور و از نظر سطح زير كشت حائز رتبه دوم هستيم .

مهندس صالحي گفت : در محصول پسته بلحاظ ميزان توليد و نيز سطح زيركشت جايگاه دوم كشور را به خود اختصاص داده ايم و در زمينه توليد انار و بادام بترتيب پنجمين و ششمين استان محسوب مي شويم و در يك جمع بندي بايد اذعان نمود كه استان يزد از حيث مجموع توليدات محصولات زراعي باغي مقام هشتم كشور را در اختيار دارد. علاوه بر اين در چند ساله اخير استان يزد شاهد تحول و پويايي بخش كشاورزي بوده است . رشد چشمگير كشت هاي گلخانه اي كه هم اكنون عرصه اي معادل 230 هكتار را شامل مي گردد و تا پايان سال 250 هكتار خواهد رسيد از شاخص ترين اين تحولات محسوب مي شود. ترويج كشت محصولات كم آبخواهي چون زعفران زيتون زيره سبز و بعضي گياهان دارويي ديگر از اولويتهاي ديگري بوده كه مورد استقبال واقع شده و سير فزاينده اي مي يابد.
وي افزود : كشاورزان و بويژه باغداران به نحو قابل ستايشي با سياستهاي سازمان جهاد كشاورزي در بكارگيري روشهاي علمي در مراحل مختلف توليد برخورد كرده اند. تا جايي كه شيوه هاي علمي تغذيه گياهي استفاده صحيح و بموقع از انواع كود بويژه كودهاي ريز مغزي در كنار آن روش تلفيقي مبارزه با آفات و بيماري در افزايش توليد و بهره وري ملموس است و بسرعت جاي خود را باز مي كند.
همگام با اين تلاشها و موفقيت ها بخش تخصصي سازمان به منظور اصلاح و احيا باغات مبادرت به انتخاب و توزيع نهالهاي اصلاح شده و پرمحصول بادام زيتون انار و ساير سياه ريشه ها بين باغداران كرده است . همچنين در اين زمينه بايد از تامين و توزيع بذور اصلاح شده و مقاومي چون گندم ذرت سورگوم و امثالهم بعنوان فعاليت ديگري ياد كرد كه در اين عرصه بوقوع پيوسته و استمرار در آن پايداري بخش كشاورزي را تضمين مي كند در اينجا بايد از توسعه كشت پسته كه امروز به سطحي معادل 35000 هكتار رسيده و نسبت به سال زراعي 75 ـ74 به دو برابر افزايش يافته بعنوان موفقيت ديگر ياد كرد.

وي افزود : نكته ديگر عزم راسخ كشاورزان ما در توليد محصول گندم است كه در زمره محصولات استراتژيك زراعي جاي دارد توليد گندم استان يزد در سال زراعي 82 ـ81 به 116000 تن رسيد كه نسبت به سال زراعي 80 ـ79 64 7 در صد افزايش داشته است كه 40000 تن از اين ميزان با نرخ تضميني از كشاورزان خريداري شده كه نسبت به سال پايه از نرخ رشدي معادل دو برابر حكايت مي نمايد.
در يك جمع بندي ديگر استان يزد 86 % اراضي كشور را درخود دارد در حالي كه 1 08 در صد توليد ملي را به خود اختصاص داده است و اين رقم مويدبهره وري نسبتا مطلوب و اميدواركننده از منابع موجود است .
مهندس صالحي گفت : امروز حجم بالايي از توليدات ما در بخش دامداري و زراعت و باغباني صنايع دستي و صنعت فرش دستباف قابليت صادراتي دارد و انشاالله در آينده به مدد ايجاد و توسعه صنايع تبديلي و فرآوري و بسته بندي مناسب محصولات از قوت بيشتري برخوردار مي شود.
جان كلام اينكه اين موفقيتها بايد تداوم يابد.بايد با برنامه ريزي و كار كارشناسي توام با اعمال سياستها وساز و كارهاي حمايتي ـ هدايتي موفقيت را به اجزا ديگر بخش هاي مرتبط با ماموريتهاي محوله تسري داد و دستيابي به رشد موزون همه زيربخشها را در افق نگاه داشت .
وي افزود : بي شك استمرار چنين روندي منوط به استفاده بهينه از منابع و امكانات هرچند محدود در دسترس است . اگر كشاورزان خوب ما نهاده هاي توليد را بشناسند و درست و بموقع آنها را بكار گيرند. اگر از تجارب موفق ديگران استفاده موثر نمايند. اگر از دانش فني و مهارت مناسبي برخوردارباشند اگر بر مزرعه و واحد توليدي خود مديريت موثر علمي اعمال كنند. و بالاخره اگر از موفقيتها و تجارب بنحو مطلوب بهره برداري كنند آنوقت ما موفق خواهيم شد با استفاده از همين ظرفيت هاي ايجاد شده به توليد بيشتري دست يابيم . همانگونه كه بالغ بر 75 در صد افزايش محصولات كشاورزي در سطح جهان نيز با اين ترفند ايجاد مي شود و به هر حال اين روند يعني رونق اقتصاد و كشاورزي يعني افزايش درآمد خانوار روستايي و رفاه بيشتر و يعني كاهش حجم مهاجرت و تا حدودي تثبيت جمعيت روستايي در راستاي نيل بدين مقصود. وي خطاب به كشاورزان نمونه گفت : بخش هاي آموزش و ترويجي و تحقيقاتي و اجرايي ما بايد كاملا هماهنگ و همسو عمل نمايند. و شما توليد كنندگان پيشرو و نمونه نيز در انتقال پيامهاي ترويجي مي توانيد از نقش ارزنده و محوري برخوردار باشيد. وي گفت : سطح توقع ما از شما در پياده سازي سياستها طرحها و برنامه هاي نوين و علمي فوق العاده زياد است چرا كه بسياري از توليد كنندگان كه در گرفتن و عمل كردن فكر روش و فن آوري نوين قدري ديرپذيرند چشمشان به نتيجه كار پيشروان است و تنها از كار شما نتيجه گيري و آن را ملاك عمل خود قرار مي دهند. ما نيازمند شمائيم دست طلب ياري ما هميشه در هر حال بسوي شما بزرگواران دراز است و اميدواريم با همكاري هم بتوانيم از توانمنديهاي استان در عرصه كشاورزي بطور حداكثر بهره برداري كنيم و پايداري كشاورزي استان را در سايه روشهاي نوين علمي و همت و سعي والايي كه در شما سراغ داريم تضمين نمائيم .
رئيس سازمان جهادكشاورزي استان يزد :
توليد كنندگان ما نشان داده اند كه با همت و پشتكار و جديت مي توان در اين شرائط سخت آب و هوائي و اقليم خنك و شكننده هم موفق بود و افتخار آفريد
استان يزد در چند ساله اخير شاهد تحول و پويايي در بخش كشاورزي بوده است
بخش هاي آموزش و ترويجي و تحقيقاتي اجرائي بايد كاملا هماهنگ و همسو عمل نمايند و توليدكنندگان و كشاورزان نمونه نيز در انتقال پيامهاي ترويجي مي توانند از نقش ارزنده و محوري برخوردار باشند