امام خميني و مسيحيت رابطه اي براساس احترام متقابل
به مناسبت 4 دي ميلاد حضرت عيسي مسيح
ابراهيم اميري
اسلام و مسلمانان با پيروان اديان توحيدي و اقليتهاي
مذهبي كه در جوامع اسلامي زندگي مي كردند
همواره
برخوردي منطقي
خيرخواهانه و مهربانانه داشته اند در ارتباط
با آنان هيچگاه بنابر
برخوردهاي تحكم آميز و تحميل عقيده
نسبت به آنان نبوده است
بلكه از راه حكمت و موعظه و جدال
احسن به راه مستقيم دعوت مي نموده اند. شاهد درستي اين
سخن
سيره و روش پيامبرگرامي اسلام (ص ) و ائمه
معصومين (ع ) است كه عالمان روشن بين ديني نيز رفتارشان بر
همان اساس قرار گرفته است .
به عنوان يك عالم و مرجع ديني و سياستمدار اسلامي در
جهان مطرح بود
همواره با ساير ملتهاي غيرمسلمان از جمله
مسيحيان جهان
در ارتباط و گفتگو بوده و با تماسها
پيام ها و
بيانات خود
ضمن احترام آنها آنان را نسبت به تعاليم و
دستورات آئين خودشان آشنا ساخته و رسالتها و وظايف آنان
را در جهان كنوني گوشزد مي كردند.
با توجه به سالروز ميلاد حضرت مسيح
در اينجا به چند
نكته از سيره عملي و گفتاري امام خميني نسبت به مسيحيان
مي پردازيم :
.1 برخوردهاي اسلامي و صميمانه : پيامبرگرامي اسلام كه
در ميان مردم شبه جزيره عربستان به پيامبري مبعوث شد
و از
سوي خداوند
مسئوليت تبليغ و نشر دين الهي را بر عهده
گرفت
با اخلاقي پسنديده و رفتاري نيكو
مردم را به اسلام
دعوت و به سوي خود
جذب كرد و بدين وسيله
يكي از
بزرگترين راههاي موفقيت در تبليغ دين اسلام و توجه مردم به
اسلام را فراهم نمود. اخلاق نيكوي حضرت به گونه اي بود كه
قرآن كريم در حق او مي فرمايد : « ولوكنت فظا غليظ القلب
لانفضوا من حولك
1 اگر خشن و سنگدل بودي
از اطراف تو
پراكنده مي شدند. »
امام خميني كه رفتار و برخوردهاي ايشان برگرفته از تعاليم
اسلام و سيره پيامبر اسلام بود
به گونه اي با غيرمسلمانان رفتار
و سلوك داشت كه هر شخصي كه با ايشان ارتباط و برخوردي
داشت
شيفته و مجذوب اخلاق و حسن سلوك او مي شد.
ايشان به خصوص در دوران كوتاه چهارماهه اي كه در
كشور فرانسه و در ميان مردم مسيحي اين كشور اقامت داشت
روابط بيشتر و برخوردهاي احترام آميزي با آنان برقرار كرد كه
متقابلا برخوردهاي صميمانه از سوي آنان را به دنبال داشت .
حجت الاسلام والمسلمين فردوسي پور يكي از ياران و
همراهان امام خميني
از تاثيرات حضور امام خميني در ميان
مردم فرانسه چنين مي گويد : « يك مسئله اي كه بسيار قابل توجه
بود طرز رفتار و برخورد امام در نوفل لوشاتو بود
بطوريكه
تمام اهالي محل را بخود جذب كرده بود
اهالي محلي كه شايد
در بدو ورود امام به نوفل لوشاتو ممكن بود ناراضي بودند از
اينكه وقتي رهبر ايران بيايد در آن محل
اياب و ذهاب زيادي
خواهد شد و آرامش محل از بين خواهد رفت
و ظاهرا يكي از
همسايگان گله كرده بود كه اينجا ماشين زياد مي آيد و مي رود و
آرامش را بهم زده
اما به مرور زمان تمام آنان جذب اعمال و
رفتار امام شدند. از جمله يكي از برنامه هاي امام كه آنجا اجرا
كردند و خيلي موثر بود اين بود كه شب تولد حضرت عيسي
مسيح امام يك پيامي براي مسيحيان جهان دادند كه
خبرگزاري ها پخش كردند و در كنار اين پيام به ما دستور دادند
كه هدايائي كه از ايران آوردند ـ برادراني كه از ايران مي آمدند
احيانا سوغات مي آوردند مثل گز
آجيل
شيريني ـ امام
فرمودند اين هدايائي كه از ايران آورده اند را تقسيم كرديم و در
كنار هريك از بسته ها يك شاخه گل
و آن شب برادران تقسيم
شده بودند
هر چند نفر بطرفي مي رفتند
من آن چند جائي كه
رفتم
ديدم اصلا اين مسئله براي آن افرادي كه در غرب بودند
و اثري از اين عاطفه ها و محبت ها و اين رفت و آمدها و
برخوردها نديده بودند
حتي پدران با فرزندان خودشان يك
چنين حالتي نداشتند و به صورت خشك زندگي مي كردند
بسيار عجيب است
شب ميلاد حضرت عيسي يك رهبر ايراني
كه متمسك به يكي از اديان الهي مي باشد كه اسلام است
اينقدر به آنها نزديك هست و اينقدر اظهار محبت مي كند. من
يادم هست
يكي از اين خانه هائي كه هديه بردم زنگ زدم
خانمي در را باز كرد
هديه امام را دادم
چنان هيجان زده شد كه
قطرات اشك از چهره اش فرو ريخت .
اين برخوردها و طرز رفتار امام آن چنان اثر گذاشته بود كه
يك روز ديديم كه يكي از اهالي نوفل لوشاتو وقتي خواست از
امام كه نمايندگان محل مي خواهند خدمت ايشان برسند
امام
هم بي درنگ وقت دادند و روز بعد بود كه ده
پانزده نفر از
اهالي محل با شاخه هاي گل آمدند. امام به مترجم فرمودند كه
احوال آنان را بپرسند و ببينيد كه آيا نياز و يا كار خاصي دارند
كه آنها گفتند نه ما هيچ كاري نداريم فقط آمديم خدمت امام
برسيم و امام را از نزديك ببينيم
و اين شاخه هاي گل را به
عنوان هديه آورديم و امام هم با تبسم
شاخه هاي گل را يكي
يكي از دست آنها گرفتند و در ميان ظرف و تنگي كه كنارشان
بود
قرار دادند و آنها هم خيلي خوشحال از حضور امام
رفتند . » 2
حجت الاسلام والمسلمين محتشمي يكي ديگر از ياران
امام درباره تاثيرات شگرف اخلاق و رفتار و زندگي امام در
ميان مردم مسيحي فرانسه اظهار مي دارد : « هجرت امام به
پاريس تحولي عظيم به وجود آورد و برداشت و دركي كه
غربي ها از اسلام داشتند و مسلمانان را به باد مسخره
مي گرفتند
به كلي دگرگون شد. اخلاق و رفتار و زندگي امام
آنچنان تاثيري گذاشت كه به گفته يكي از دانشمندان اگر تمام
بودجه يكساله حوزه هاي علميه را صرف مي كرديم براي تربيت
مبلغ و تاليف و ترجمه كتاب به اروپا مي فرستاديم
نمي توانستيم به اندازه اقامت چهارماهه امام در پاريس اسلام
را در دنيا معرفي مي كنيم . مردم پاريس از راديو و تلويزيون
خواسته بودند اين اسلامي كه رهبرش در نوفل لوشاتو زندگي
مي كند و با يك اعلاميه
امت 36 ميليوني ايران را به حركت در
مي آورد
چيست براي ما معرفي كنيد كه متاسفانه فيلمي كه
بتواند معرف اسلام واقعي باشد
نداشتيم تلويزيون فرانسه
مجبور شد هر شب يك ربع ساعت فيلم محمد(ص ) را بدون
صدا براي مردم به نمايش بگذارد و هر شب در آغاز اخبار
عكس امام را بگذارد و اخبار مربوط به آن حضرت را براي
مردم بگويد در كوچه و خيابان كه مي رفتيم مردم با چشم
عطوفت و مهرباني مي نگريستند و بر خورد مودبانه داشتند.
هنگامي كه امام براي اقامه نماز بيرون مي آمدند همسايگان به
تماشا مي پرداختند و سيماي نوراني اين رهبر الهي را نظاره
مي كردند و احساسات گرم و پرشور خود را ابراز
مي نمودند . » (3 )
امام خميني به هنگام ترك فرانسه و مراجعت به ايران به
پاس تقدير و تشكر از ميزباني دولت و ملت مسيحي فرانسه طي
پيامي چنين مي نويسد : « در اين موقع كه پس از چهار ماه توقف
پرحادثه در خاك فرانسه
براي خدمت به وطنم مي خواهم
اينجا را ترك كنم
لازم مي دانم از دولت فرانسه كه وسايل
امنيت و آزادي بيان را براي اينجانب مهيا نمود
و از اهالي
محترم كه با حس انساندوستي علاقه خود را به آزادي و
استقلال كشور ايران اظهار داشتند
تشكر كنم . اميد است
مهمان نوازي دولت و ملت فرانسه و حس آزادي خواهي آنان
را فراموش نكنم و از زحماتي كه به همسايگان و اهالي
نوفل لوشاتو دادم
معذرت مي خواهم .اميد است احترامات
اينجانب را بپذيرند . » (4 )
از ديگر برنامه هايي كه ايشان در دوران اقامت در فرانسه
انجام داد اينكه در سالروز ميلاد حضرت عيسي (ع ) طي پيامي
ميلاد اين پيامبر الهي را به مسيحيان جهان تبريك گفته و در آن
هنگام كه ملت ايران زير ظلم مزدوران رژيم پهلوي قرار
داشتند
از ملت مسيح مي خواهد كه « در روزهاي متبرك خود
به ملت ما كه گرفتار سلطان ستمكارند
دعا كنيد و فرج آنان را
از خداي بزرگ بخواهيد. من از شما ملت بزرگ مي خواهم كه
سران بعضي كشورهاي مسيحي را كه با قدرت شيطاني خود از
شاه ستمگر پشتيباني مي كنند و ملتي را در زير فشار ظلم خرد
مي كنند
هشدار دهيد و آنان را به تعاليم حضرت مسيح آشنا
كنيد . » (5 )
از اولين روزهاي پيروزي انقلاب و تشكيل نظام جمهوري
اسلامي در ايران نيز ارتباط ميان مسيحيان و امام خميني
همچنان برقرار بود و آنان مراتب تعهد و وفاداري خود نسبت
به امام و نظام را با حضور به محضر ايشان ابراز مي كردند.
نمايندگان پاپ يك هفته پس از پيروزي انقلاب
به حضور
امام خميني رسيدند و آرزوهاي قلبي خود را براي سلامت امام
و موفقيت ملت ايران
خدمت ايشان تقديم كردند.
امام نيز در ديدار آنان فرمودند : « اقليتهاي مذهبي هميشه
در اسلام محترم بوده اند و توافق بين اديان بزرگ يكتا پرست
براي پيشرفت بشريت لازم است . » (6 )
آرداك مانوكيان
اسقف اعظم ارامنه ايران در پانزدهمين
روز پيروزي انقلاب
به همراه جمعي از هموطنان ايراني با امام
خميني ديدار كردند ايشان
خطاب به آنها تاكيد كردند : « ما
براي اقليتهاي مذهبي احترام قائل هستيم و اينها اهل ملت ما
هستند و اهل مملكت ما هستند . » (7 )
وقايع و حوادثي كه در سالهاي بعد براي نظام اسلامي
پيش آمد
از آنجمله تجاوز حكومت پليد صدام به خاك كشور
ايران
صحنه هاي آزمايشي بود كه نشان داد انقلاب اسلامي
ايران و مواضع رهبر انقلاب در برگزاري رابطه دوستي و تفاهم
ميان جمهوري اسلامي و اقليتهاي ديني تا چه حد موفقيت
آميز بوده است . در طول سالهاي دفاع مقدس ملت ايران در
برابر متجاوزين بعث
اكثريت جامعه اقليتهاي ديني در ايران
دوشا دوش نيروهاي نظامي و مردمي مسلمان در پشت جبهه و
خطوط مقدم آن
به دفاع از كشور و نظامشان برخاستند و
تعدادي از عزيزان خود را تقديم نظام كردند.
در ديداري كه نمايندگان ارامنه با امام خميني داشتند
اسقف اعظم
نامه اي را تقديم ايشان مي كند كه در قسمتي از
آن با توجه به دستهايي كه در صدد ايجاد اختلاف بين
مسيحيان و مسلمانان بودند
آمده است : « برخي هنوز به عمق و
كنه نهضت اسلامي پي نبرده اند و با ابراز نگراني نسبت به حفظ
جان و مال و حقوق مسيحيان سعي دارند تخم نفاق بين
مسيحيان و مسلمين بپاشند. ارامنه ايران هوشيار بوده و چنين
دسايسي را در نطفه خنثي خواهند كرد. ارامنه ايران با فروتني
ولي با خلوص نيت و با اعتقادي راسخ از روزهاي نخست
انقلاب همگام با برادران مسلمان خود با صدور بيانيه ها و
تشكيل اجتماعات و شركت در اعتصابات و تظاهرات و راه
پيمايي و منعكس نمودن اخبار انقلاب در روزنامه ارمني زبان
« آليك » و دادن شهيد به مبارزه برخاستند و مفتخرند كه در اين
نهضت عظيم
سهمي گر چه بي نهايت كوچك بر عهده گرفتند.
ارامنه ايران همگام با برادران مسلمان خود مبارزه را ادامه
خواهند داد و در ريشه كن كردن ظلم و تبعيض و بيدادگري با
برادران مسلمان خود همراه خواهند بود . » (8 )
آقاي توماس اريك استاديار تاريخ خاورميانه در دانشگاه
جرج تاون و سرپرست گروهي از كشيشان كه در تاريخ 4 دي
1358 با امام خميني ديدار داشتند
پس از اين ملاقات در
تجليل از شخصيت امام اظهار مي دارد : « امام خميني مردي
پرقدرت
خوش فكر و باهوش و يك شخصيت جهاني است
و
علاوه بر احاطه بر مسائل روحاني
در مسائل سياسي نيز در
سطح جهاني آگاهي دارد . » 9
پاپ ژان پل دوم
رهبر كاتوليكهاي جهان
پس از رحلت
امام خميني
با احترام از ايشان ياد كرده و مي گويد : در مورد
رحلت آيت الله خميني
رهبر سياسي و مذهبي ايران
بايد
درباره آنچه كه او در كشورش ودر بخش وسيعي از جهان انجام
داده با احترامي عظيم و تفكري عميق اظهار نظر
كرد . » 10
نمونه هايي از رابطه صميمي و احترام آميز دو طرفه امام
خميني و مسيحيان كه در بالا بيان شد
نشان مي دهد كه ايشان
با برخوردهاي اسلامي و شايسته و احترام آميزي كه با
مسيحيان داشت
توانست اعتماد آنها به خود و نظام را جلب
كرده تا رفتاري ملاطفت آميز و مناسب در برابر نظام را از خود
بروز داده و همگام و همراه با برادران مسلمان خود
در حوادث
و مسائل انقلاب حضوري فعال و مستمر داشته باشد.
.2 حقوق اقليتهاي ديني : امام خميني از ماهها قبل از
پيروزي انقلاب اسلامي همواره در سخنراني ها و مصاحبه هاي
متعدد
حقوق اقليتهاي مذهبي در ايران را محترم شمرده و بر
آن تاكيد مي نمودند از جمله در تاريخ 18 آبان 57
پيرامون
حقوق اقليتهاي مذهبي در جمهوري اسلامي مي فرمايد :
« دولت اسلامي
يك دولت دموكراتيك به معناي واقعي
است و براي همه اقليتهاي مذهبي
آزادي به طور كامل هست و
هر كس مي تواند اظهار عقيده خودش را بكند11
و در مصاحبه با نماينده مجله عربي القوم العربي نيز تاكيد
مي نمايند : « تمام اقليتهاي مذهبي در ايران براي اجراي آداب
ديني و اجتماعي خود آزادند و حكومت اسلامي خود را
موظف مي داند تا از حقوق و امنيت آنان دفاع كند و آنان هم
مثل ساير مردم مسلمان ايران
ايراني و محترم هستند . » 12
امام خميني به تمامي وعده هايي كه در دوران نهضت
اسلامي و يا بعد از پيروزي انقلاب اسلامي داده بود
عمل كرد
و جمهوري اسلامي ضمن احترام به اقليتهاي مذهبي از جمله
هموطنان مسيحي
تمامي حقوق آن ها را رعايت نموده و آنان
بدون هيچگونه محدوديتي به انجام فرائض مذهبي خود در
كليساها مي پردازند.
علاوه بر آن
در اصل سيزدهم قانون اساسي جمهوري
اسلامي و مواد ديگري از آن حقوق اقليتهاي ديني در ايران
درج شده است كه در آن حقوق در نظام اسلامي مراعات
مي شود.
همچنين نمايندگاني از اقليتهاي مذهبي در مجلس شوراي
اسلامي حضور دارند ودر قانونگذاري و سرنوشت كشور
خويش سهيم مي باشند.
اين در حالي است كه بسياري از كشورهاي غربي مدعي
دمكراسي و دفاع از حقوق بشر. ابتدايي ترين حقوق مسلمانان
را ناديده گرفته و در حق آنان اجحاف و ستم روا مي دارند.
.3 مسئوليتهاي اقليتهاي ديني : هر انساني با صرفنظر از
ديني كه انتخاب كرده
در برابر يكسري امور مسئوليتهايي را
بعهده دارد.
امام خميني در تماس ها و ديدارهايي كه با مسيحيان و
روحانيون آنان داشته
همواره وظايف و رسالتهاي آنان را
يادآور شده و مورد تاكيد قرار مي دادند كه در اينجا به دو مورد
از آنها اشاره مي شود :
الف : پيروي از عيسي مسيح
تمامي كساني كه خود را پيرو
يكي از پيامبران الهي مي دانند
وظيفه دارند كه بر طبق آموزه ها
و تعاليم پيامبر خويش عمل كنند.
امام خميني در ديداري كه با كشيشهاي مسيحي داشتند
مي فرمايند : « يك وظيفه هم روحانيون ملتها دارند
روحانيون
مسيح
روحانيون مسلم
روحانيون يهود
همه روحانيون
و
آن وظيفه تبعيت تام از پيغمبرها و از آنهايي كه آمدند براي
تربيت بشر و براي صلح و صفا بين تمام افراد بشر... روحانيون
مسئوولند در مقابل پيامبران و در مقابل خداي تبارك و تعالي
مسئول اند كه تعليمات انبيا را به مردم برسانند و دست مردم را
بگيرند و از اين گرفتارهايي كه دارند
نجات دهند13.
ب : مبارزه با ستم و دفاع از مظلومين
يكي از تعاليم ديني
تمامي اديان الهي
مبارزه با ظلم و قيام عليه ستمگران است و
سيره عملي پيامبران الهي نيز مقابله با ستم و ستمگران بوده
است .
امام خميني در بيانات مختلف خود در ديدار با مسيحيان
همواره اين رسالت را گوشزد كرده اند از جمله در ديداري كه
گروهي از كشيش هاي مسيحي با ايشان داشتند
ضمن اشاره به
مظالمي كه در فلسطين و لبنان انجام مي شود و با انتقاد از
سكوت پاپ و روحانيون مسيحي
مي فرمايند : « ما اين سئوال
را داريم كه چرا سكوت در مقابل ظلم اين دستور حضرت
مسيح هست ! چرا واگذار كردند ابرقدرتها را به حال خود
تا
هر چه جنايت مي خواهند بكنند و هر چه مظلومان را
مي خواهند از بين ببرند
پس مسيح كه پيامبر صلح هست و
مي خواهد صلح در دنيا باشد و الان عيد صلح هست
شما
مي دانيد كه در عيد صلح در اين مواردي كه الان اينها مشغول
جنگ هستند چه مي گذرد » 14
راه مقابله با ستمگران جهان اتحاد و همگامي پيروان
مكاتب توحيدي است . امام خميني در ديدار نمايندگاني از
اقليتهاي مذهبي در سال 61 خواستار اتحاد و همگامي مكاتب
توحيدي شده و مي فرمايند : « ما همه در تحت لواي توحيد
مجتمع هستيم . ايران مال همه است و توحيد مذهب همه است
و مبدا و معاد ايده همه است و ما اين مشتركات را داريم و
ملت واحده هستيم . و لازم است كه در مسائل ايران
همه در
صحنه باشيم و همه يد واحده باشيم كه ديگراني كه مي خواهند
به همه ماها تعدي كنند
چه با اسم اسلام
چه با اسلام ساير
مذاهب
به مسلمين جهان و به ملتهاي مظلوم جهان ظلم و
ستم روا مي دارند
با هم تشريك مساعي كنيم در اينكه يك راه
پيدا كنيم براي جلوگيري از ستم در تمام قشرهاي انسان هاي
دنيا . » 15
پاورقي :
.1 آل عمران
آيه .159
.2 سرگذشتهاي ويژه از زندگي امام خميني
ج اول
صص 49
.53
.3 همان
صص 108 ـ .110
.4 صحيفه امام
ج 6
ص .6
.5 همان
ص .272
.6 همان
ص .177
.7 همان
ص .258
.8 كيهان
.57
12
10
.9 صحيفه امام
ج 11
ص .405
.10 مجله حضور
ش 7
ص .22
.11 صحيفه امام
ج 4
صص 410 ـ .411
.12 همان
ص .447
.13 همان
ج 11 ص 406 ـ .407
.14 همان . ص .410
.15 همان
ج 17
ص .98
از اولين روزهاي پيروزي انقلاب و تشكيل نظام
جمهوري اسلامي در ايران نيز ارتباط ميان
مسيحيان و امام خميني همچنان برقرار بود و آنان
مراتب تعهد و وفاداري خود نسبت به امام و نظام را
با حضور به محضر ايشان ابراز مي كردند.
حضرت امام خميني : اقليتهاي مذهبي هميشه در
اسلام محترم بوده اند و توافق بين اديان بزرگ يكتا
پرست براي پيشرفت بشريت لازم است .
نمايندگان ارامنه ايران در نامه اي خطاب به امام
خميني :
برخي هنوز به عمق و كنه نهضت اسلامي پي
نبرده اند و با ابراز نگراني نسبت به حفظ جان و مال
و حقوق مسيحيان سعي دارند تخم نفاق بين
مسيحيان و مسلمين بپاشند. ارامنه ايران هوشيار
بوده و چنين دسايسي را در نطفه خنثي خواهند
كرد.
