اهداف عمليات مرواريد و رويارويي با جنگ دريايي در گفت وگو با امير دريادوم بازنشسته عبدالله معنوي
اشاره :
خليج فارس و درياي عمان از طريق تنگه استراتژيك هرمز به درياهاي آزاد وصل مي شوند و تنگه هرمز در حقيقت شاه راه حياتي اقتصادي كشورهاي حاشيه خليج فارس است . از طريق اين شاه راه حياتي بيشتر محصولات مورد نياز كشورهاي اين منطقه وارد مي شود و بيش از 80 درصد نفت كشورهاي حوزه خليج فارس از همين آب راه به نقاط مختلف جهان صادر مي گردد. اگر با كمي دقت و تامل نظر بيندازيم متوجه مي شويم در طول مدت جنگ تحميلي اين آب راه فعال بوده و كشتيهاي تجاري و نفتكش در تمام طول اين 8 سال در آن تردد مي كردند.
براي پي بردن به نقش نيروي دريايي ارتش در آرامش اين منطقه حياتي و همچنين آگاهي از فعاليتهاي صورت گرفته و عملياتهاي نيروي دريايي در مدت جنگ 8 ساله ايران و عراق و همچنين سالگرد عمليات پيروزمندانه مرواريد و روز نيروي دريايي گفتگويي با امير دريادار دوم بازنشسته عبدالله معنوي ; مشاور تحقيقات و مطالعات نيروي دريايي ارتش انجام داده ايم كه از نظر شما مي گذرانيم .
جناب آقاي معنوي ! لطفا در مورد استراتژي دفاعي ايران در خليج فارس توضيحاتي بيان بفرمائيد.
استراتژي جمهوري اسلامي ايران در خليج فارس و درياي عمان هميشه برقراري امنيت در اين شاه راه حياتي بوده است تا در پناه آن همه كشورهاي منطقه بتوانند از اين آب راه و از منطقه خليج فارس و درياي عمان به نحو مقتضي استفاده كنند اما در شهريور سال 1359 دولت عراق و در راس آن صدام حسين در اقدامي يك طرفه و جنون آميز معاهده 1975 الجزاير را لغو كرده و با پاره كردن آن عملا شيپور ناامني را به صدا درآورد و با شروع جنگ تحميلي و حمله عراق به ايران خليج فارس و درياي عمان نيز ناامن شد و ادعاهاي عراق بر خوزستان و حتي جزاير ايران در خليج فارس بر اين ناامني افزود و جبهه جنگ را به خليج فارس نيز كشانيد.
در اين هنگام استراتژي جمهوري اسلامي ايران به اين صورت شكل گرفت كه امنيت را هم براي خود ايجاد كنيم و هم در سايه ايمن سازي براي خود كشورهاي ديگر به راحتي بتوانند از اين آب راه استفاده كنند و از اين شاه راه حياتي حداكثر بهره را ببرند و جنگ دامن گير كشورهاي منطقه نشود. با اين اوصاف به نيروي دريايي ابلاغ شد كه در منطقه وارد عمل شود و بالطبع نيروي دريايي براي اينكه اين مهم را انجام دهد لازم بود تا برنامه ها و طرح هاي خودش را تنظيم كند زيرا پس از پيروزي انقلاب هم مستشاران خارجي از ايران اخراج شده بودند و هم طراحان و متفكران نيروي دريايي كه در زمان طاغوت خدمت مي كردند رفته بودند.
در اين حال پيكره بزرگ نيروي دريايي برپايه هاي سالم يك سري افسر جوان و پرشوري استوار شده بود كه براي دفاع از جمهوري اسلامي ايران وارد كارزار مي شدند و بدون ترس و بيم و با شجاعتي مثال زدني حاضر بودند از كيان ملت ايران با نثار جان خود دفاع كنند. به هر حال جنگي نابرابر به ايران تحميل شده بود و نيروي دريايي بايد در دريا حضور پيدا مي كرد ضمن اينكه هم براي خودمان امنيت را به ارمغان مي آورديم و هم براي كشورهاي حاشيه خليج فارس اين امنيت را برقرار مي نموديم .
نيروي دريايي اين وظيفه سنگين را چگونه به سرانجام رسانيد و در اين راه چگونه عمل كرد
جنگ آغاز شده بود ساكنان سواحل براي ادامه زندگي مجبور به تردد در خليج فارس بودند تا معاش زندگي خود را تامين كنند و اين ترددها براي نيروي درياي كه بايد امنيت منطقه را برقرار مي كرد مشكل آفرين بود. اما نيروي دريايي وارد صحنه عمليات شد و با كنترل كشتيهاي تجاري و نفتكش مانع رسيدن تجهيزات نظامي به كشور عراق شد. در درجه دوم نفرات رده بالاي نيروي دريايي با تشكيل ستاد جنگ دريايي برنامه هاي دفاعي ايران را پي ريزي كردند و ماحصل تلاش 2 ماهه همين ستاد طرح عمليات « مرواريد » و اجراي اين عمليات در هفتم آذرماه سال 1359 بود . در پايان اين عمليات كه توسط پرسنل شريف و دريادل ناوچه پيكان به اجرا درآمد نيروي دريايي عراق مزمحل شد و بيش از 75 درصد توان خود را از دست داد و ثمره عمليات « مرواريد » اين بود كه نيروي دريايي عراق تا پايان جنگ تحميلي ديگر نتوانست قد علم كند و از مرزهاي آبي خود خارج شود و يا تهديدي هرچند اندك براي نيروي دريايي قدرتمند ايران باشد.
مهمترين استراتژي ايران و نيروي دريايي در نابودكردن نيروي دريايي عراق اين بود كه مانع از حضور كشتي ها و ناوچه هاي عراقي در محدوده وسيع و پهناور خليج فارس و درياي عمان شود و براي اينكار تصميم گرفته شد تا دشمن پيش از آنكه باعث ناامني گردد در نطفه خفه شود.
اما پس از اين عمليات پيروزمندانه كشورهاي حامي عراق كه نمي توانستند قدرت و اقتدار نيروي دريايي ايران را تصور كنند و توقع نداشتند كه بعد از خارج شدن مستشاران خارجي و اخراج افسران عاليرتبه نيروي دريايي افسران جوان اين نيرو قادر به چنين عمليات بزرگي باشند با لشكركشي به درياي عمان و خليج فارس سعي كردند تا اين اقتدار را از بين ببرند.

در عمليات مرواريد چه اهدافي مورد هجوم قرار گرفت و اين عمليات چه بهره هايي براي ايران داشت
در اين عمليات نيروي دريايي توانست ده ناوچه اوزا و همچنين چندين قايق نيروي دريايي عراق را از بين ببرد و مهمترين ويژگي عمليات مرواريد اين بود كه اين عمليات در نزديكترين منطقه به سواحل عراق اتفاق افتاد جايي كه دو سكوي نفتي و نظامي « البكر » و « الاميه » عراق با موقعيت جغرافيايي خود عامل بازدارنده نفوذ به سوي سواحل عراق بودند و مانند دژي محكم سواحل ام القصر و بصره را پوشش مي دادند. و تفنگداران و تكاوران دريايي پس از اشغال و به آتش كشيدن اين دو سكو و به اسارت گرفتن بيش از ده نفر توانستند ضربه اي عظيم بر پيكره نيروي دريايي عراق وارد كنند و نيروي دريايي عراق به قدري ناتوان گشت كه ديگر حضوري موثر در خليج فارس پيدا نكرد. اما حاميان عراق احساس مي كردند پس از اخراج شدن مستشاران خارجي از ايران نيروي دريايي بيش از يكي دو سال دوام نخواهد آورد و اين نيرو قادر نخواهد بود از امكانات و تاسيسات خود كه به روز هم بودند استفاده كند. ولي جوانان خداجو و دلير اين مرز و بوم با هوش و استعداد سرشار خود و از همه بالاتر با سلاح ايمان به خدا و عشق و علاقه به خاك ميهن آنچنان شور و هيجاني آفريدند كه راهي به جز لشكركشي نيروهاي حمايت كننده غربي به خليج فارس باقي نگذاشتند.
بعد از خاتمه عمليات مرواريد و حضور قدرتمند نيروي دريايي در خليج فارس نيروي دريايي چه اهدافي را دنبال كرد
پس از متلاشي شدن نيروي دريايي عراق در عمليات « مرواريد » تمام تلاش ايران براي حفظ آرامش در خليج فارس ادامه داشت و در كنار اين مهم نيروي دريايي با تكيه بردانش و كوشش بي پايان پرسنل شريف خود گام در راه سازندگي و خودكفايي نهاد و پرسنل دلاور اين نيرو با تربيت افسران و درجه داران لايق قدمهايي بلند در راه خودكفايي تعمير و نگهداري يگانهاي سطحي و پروازي خود برداشتند. اين تلاشها از آنجايي بسيار حائز اهميت بود كه قبل از پيروزي انقلاب اسلامي تمام مانورها تعميرات و نگهداريها و تعويض قطعات يگانهاي سطحي و پروازي نيروي دريايي كلا توسط مستشاران خارجي صورت مي گرفت و پرسنل نيروي دريايي هيچگونه دخل و تصرفي در اين امور نداشتند. به هر حال نيروي دريايي بعد از عمليات هفتم آذر سال 1359 كار مهم خود را آغاز كرد و آن اين بود كه سواحل جنوب كشور را در طول سالهاي جنگ باز نگه داشت زيرا تنها راه رسيدن محصولات غذايي مواد خوراكي مواد صنعتي و تجهيزات و امكانات به داخل كشور از بنادر جنوب امكان پذير بود و علاوه بر آن نفت ايران نيز بايد صادر مي شد تا حيات ملت و دولت ادامه داشته باشد.
نيروي دريايي چگونه و با چه ابزاري باعث ادامه روند صادرات نفت و واردات محصولات مورد نياز كشور مي گشت و چه رويدادي باعث گشت تا نيروي دريايي آمريكاي جنايتكار عملا وارد جنگ با ايران شود
مهمترين فعاليت نيروي دريايي در اين زمان اسكورت كشتي هاي تجاري و نفتكش بود تا مانع از حملات هوايي نيروهاي عراقي به آنها شود زيرا عراق بعداز اينكه نيروي دريايي خود را از دست رفته مي ديد سعي در آن داشت تا با حمله نيروي هوايي خود به كشتيها و نفتكشها و حتي سكوهاي نفتي ايران باعث گردد تا واردات و صادرات كشور ايران مختل گردد اما حفاظت نيروي دريايي آنقدر خوب اجرا شد كه در تمام طول 8 سال جنگ تحميلي نزديكترين بندر ما به كشور عراق كه بندر امام خميني (ره ) بود براي يك روز هم بسته نشد و در تمام سالهاي جنگ كار صادرات و واردات به خوبي انجام مي گرفت و هيچگاه دولت و ملت از اين بابت در تنگنا قرار نگرفتند. در همين شرايط رزمندگان اسلام در جبهه هاي زميني پيشرفتهاي خوبي داشتند و در عملياتهاي مختلف هم موفقيت هاي زيادي را به دست آورده بودند و هم تلفات زيادي به نيروهاي عراقي وارد كرده بودند و اين پيروزيها و موفقيتها باعث گشت تا آمريكا بزرگترين حامي رژيم عراق در روزهاي آخرين فروردين سال 67 يعني 29 فروردين در حمله به سكوهاي نفتي ايران عملا وارد جنگ با ما شود و پس از اين حملات بود كه ناوچه هاي ايراني وارد جنگ رو در رو با ناوگان نيروي دريايي آمريكا شدند و خسارات زيادي به آنها وارد كردند و در اين رهگذر پرسنل ناوچه « جوشن » و ناوشكنهاي « سهند » و « سبلان » آنچنان از خود رشادت و شهامت نشان دادند كه نيروهاي آمريكايي غافلگير شدند هر چند در اين عمليات پرسنل اين ناوچه ها دچار صدمات جاني شدند اما به آمريكاي جنايتكار اين درس را دادند كه تا آخرين قطره خون خود حاضر نخواهند شد تا وجبي از خاك ميهن عزيزشان به دست دشمن غاصب بيفتد و براي دفاع از كيان ايران اسلامي هميشه و همه جا حاضر هستند.
به نظر حضرتعالي مهمترين انگيزه آمريكا از وارد شدن در جنگ با ايران چه بود و چه اهدافي در پس اين حمله ها قرار داشت
از نظر استراتژي دفاعي اين حملات آمريكايي به نيروي دريايي ايران نشانگر پيشرفت و تحول عظيمي بود كه در نيروي دريايي صورت گرفته بود و اين تحول شگرف همراه با پيروزيهاي پي در پي نيروهاي ارتش در جبهه هاي زميني علتي بود تا آمريكا با وارد شدن در جنگ دريايي به دنبال ايجاد اختلال در صادرات نفت توجه ايران را از جبهه هاي زميني غرب و جنوب به سوي خليج فارس بكشاند اما پرسنل جان بركف نيروي دريايي ارتش بانثار جان خود اين هدف آمريكايي ها را ناكام گذاشتند و با رو در رو شدن با مزدوران تا بن دندان مسلح آمريكا آرمانهاي بلند خود را كه همانا شهادت و جهاد در راه خدا بود به رخ نيروهاي آمريكايي كشيدند.
پس از جنگ مهمترين فعاليت نيروي دريايي در چه زمينه هايي شكل گرفت و دستاورد اين فعاليتها چه بوده است
بعد از جنگ عزم مسئولان و فرماندهان نيروي دريايي بر اين امر متمركز گشت تا نيروي دريايي را به عنوان نيرويي با توان بالا و امكانات و تاسيسات پيشرفته روز تبديل كنند واين امر با تلاش و كوشش و پشتكار روز افزون به پيش رفت و اينك نيروي دريايي با ساخت انواع ناوچه و ناوشكن موشك انداز توان بالايي را به دست آورده است كه در بين كشورهاي خاورميانه چشم گير است علاوه بر اين نيروي دريايي با ساخت سيستمهاي الكترونيكي و مخابراتي جديد و پيشرفته مورد نياز در ناوها و ناوشكن هاي خودگامي موثر در بهينه سازي شناورهاي سطحي و همچنين يگانهاي پروازي برداشته است و در اين راستا اولين ناوچه توليد كشور با نام « پيكان » كه مجهز به سيستم موشك انداز است در شهريور ماه امسال با حضور فرماندهي محترم كل قوا حضرت آيت الله خامنه اي مورد بهره برداري قرار گرفت .
با تشكر از شما كه در اين گفت و گو شركت كرديد.
تهيه و تنظيم : ناوباندوم مهدي صادقي
ثمره عمليات « مرواريد » اين بود كه نيروي دريايي عراق تا پايان جنگ تحميلي نتوانست قدعلم كند و از مرزهاي آبي خود خارج شود و يا تهديدي هرچند اندك براي نيروي دريايي قدرتمند ايران باشد.
پس از جنگ عزم مسوولان و فرماندهان نيروي دريايي بر اين امر متمركز گشت تا نيروي دريايي را به عنوان نيرويي باتوان بالا و امكانات و تاسيسات پيشرفته روز تبديل كنند و اين امر با تلاش كوشش و پشتكار روزافزون پرسنل اين نيرو به پيش رفت .