عراق بوش و انتخابات رياست جمهوري آمريكا
انتخابات رياست جمهوري آمريكا 13 ماه ديگر برگزار خواهد شد. در اين انتخابات تيم جورج بوش با سابقه حضوري سه ساله در كاخ سفيد از يك سو و حداقل 10 نامزد از حزب دموكرات از سوي ديگر شركت خواهند كرد. اين در حالي است كه طبق آخرين نظرسنجي موسسه گالوپ محبوبيت بوش از 71 درصد در هفته دوم اكتبر 2003 (هفته سوم مهر سال جاري ) به 55 درصد در هفته سوم همان ماه كاهش يافته است .
وقايع 11 سپتامبر 2001 (20 شهريور 1380 ) موثرترين عامل در افزايش محبوبيت حزب جمهوريخواه و در راس آن جورج بوش بود. ميزان اين محبوبيت در هفته سوم سپتامبر 2001 (هفته آخر شهريور 1380 )به 90 درصد رسيد كه در تاريخ 220 ساله آمريكا بي سابقه بود . از زمان حادثه 11 سپتامبر جورج بوش خود را قهرمان مبارزه با تروريسم معرفي كرد. ولي به بهانه حفظ « امنيت جاني شهروندان آمريكايي » به دو كشورافغانستان و عراق حمله كرد.
ميزان محبوبيت بوش پس از حمله آمريكا به افغانستان به دليل كاهش نگراني هاي افكار عمومي آمريكا از خطر تروريسم و افزايش مشكلات اقتصادي اين كشور و بعضا به دليل انتقاد به جنگ آمريكا عليه دو كشور مذكور به طور تدريجي رو به كاهش نهاد.
بسياري از تحليلگران دلايل اصل كاهش محبوبيت دولت بوش را ناكامي وي در ايجاد ثبات در عراق افزايش حملات ضدآمريكايي در اين كشور و وضعيت وخيم اقتصادي آمريكا مي دانند. در واقع از ديدگاه اعضاي حزب دموكرات هر سه مورد ذكر شده نقطه ضعف هاي دولت بوش محسوب مي شوند.
ديدگاهها و نظرات
روزنامه لوموند در روز 7 اكتبر(14 مهر) نوشت : « جورج بوش رئيس جمهور آمريكا در رابطه با جنگ عراق با مسائل مختلفي از جمله نبود اطمينان مردم اين كشور نسبت به سياست هاي خود مواجه شد. دولت بوش هم اكنون با مسائلي همچون پرونده ويلسون عدم كشف سلاح هاي كشتار جمعي در عراق و افزايش حملات ضدآمريكايي در عراق رو به روست .
ژوزف ويلسون از حزب دموكرات كسي بود كه دروغ بودن ادعاي دولت بوش در مورد تلاش رژيم عراق براي خريد اورانيوم از نيجر را فاش كرد و در نامه اي در نيويورك تايمز به تاريخ 5 ژوئن (15 خرداد) نوشت : « در اطلاعات مربوط به برنامه تسليحات هسته اي عراق دستكاري شده است . » وي كه به منظور تهيه گزارشي در مورد معامله تجاري ميان نيجر و عراق به نيجر سفر كرده بود در پايان نامه خود در نيويورك تايمز نوشت : « ما بر پايه ادعاهاي كذب جنگ كرديم »
اين اقدام ويلسون ضربه سختي به هوا داران جنگ يعني جمهوري خواهان وارد كرد. در نتيجه آنها نيز درصدد گرفتن انتقام از وي برآمدند و از طريق روزنامه و اشنگتن پست فاش ساختند كه همسر ويلسون « والري پالمه » يك مامور مخفي « سيا » است و همين شخص بود كه به مقامات بالاتر خود توصيه كرد شوهرش را براي ماموريت نيجر به اين كشوراعزام كنند. ويلسون در واكنش به مطلب واشنگتن پست مدعي شد دولت بوش با افشاي نام همسر وي اسرار امنيتي را فاش كرده است .
در واقع اكنون نوبت دموكرات ها بود كه دروغگويي دولت بوش را به رخ جمهوري خواهان بكشند و همچنين خود را براي انتخابات رياست جمهوري سال آينده آماده كنند. برخي معتقدند همان گونه كه مونيكا لوينسكي توانست اقتدار دموكرات ها را كاهش دهد ژوزف ويلسون نيز مي تواند كابوس كاهش محبوبيت بوش را تكميل كند.
با افزايش تلفات نيروهاي آمريكايي در عراق و پيدا نشدن سلاح هاي كشتارجمعي در اين كشور موج مخالفت ها با سياست دولت بوش در عراق افزايش يافت و دولت آمريكا را وادار به ارائه قطعنامه جديدي در مورد عراق به شوراي امنيت سازمان ملل كرد كه در آن نقشي هرچند كوچك به سازمان ملل داده شده است .
همچنين پنتاگون وزارت دفاع آمريكا مجبور شد هزاران تن از نفرات ذخيره ارتش را به منظور اعزام احتمالي به ماموريت در عراق احضار كند. اين تصميم متعاقب هشدار فرماندهان ارشد آمريكا مبني بر اين كه اگر ساير كشورها نيروي نظامي به عراق اعزام نكنند حفظ امنيت آن كشور به حضور تعداد بيشتري از نفرات ارتش آمريكا نياز خواهد داشت اتخاذ شد.
در ممانعت با سياست هاي بوش در عراق جان كري سناتور دموكرات و نامزد رياست جمهوري سال 2004 در گفت و گو با شبكه اي . بي . سي گفت : جورج بوش به جاي سياستگذاري صحيح در مورد اوضاع عراق به دنبال تبليغات است .
وي مدعي شد بوش بايد از مردم آمريكا عذر خواهي كند. همچنين سناتور « ژوزف بايدن » ادامه اعترافات و خشونت ها در عراق را ناشي از خستگي مردم اين كشور از حضور نيروهاي آمريكايي مي داند.
كوك هاگل سناتور جمهوريخواه در كنگره آمريكا در مصاحبه اي با يك روزنامه آلماني خواستار حل مشكلات جهاني با همكاري مشترك آمريكا و ديگر كشورها شد و گفت : آمريكا به تنهايي قادر به حل مشكلات جهاني نيست . بسياري از تحليلگران معتقدند دليل عمده كاهش محبوبيت بوش عملكرد آمريكا در عراق به خاطر تحمل تلفات روز افزون براي نظاميان آمريكاست .
در درون كنگره اين كشور نيز دو ديدگاه متفاوت در مورد عراق وجود دارد :
1 ـ ديدگاه اول كه بيشتر از سوي دموكرات ها مطرح مي شود معتقد است كه با توجه به مشكلات عمده آمريكا در عراق اين كشور هر چه سريعتر بايد پاي سازمان ملل و ساير كشورها را به عراق بكشاند تا سهمي از هزينه هاي سنگين كنترل عراق را بپردازند.
2 ـ برخي ديگر از محافل آمريكايي به ويژه جمهوري خواهان هوادار رئيس جمهور خواهان حفظ كنترل مستقيم آمريكا بر عراق هستند. مشكل ديگر بوش در رابطه با عراق خواسته هاي نظاميان آمريكايي در آن كشور است . اين نيروها از يكسو خواهان حقوقهاي بالا در عراق هستند و از سوي ديگر خواهان ديدار با خانواده هاي خود در آمريكا ظرف دوره هاي زماني كوتاه مدت هستند كه براي جبران غيبت آنان در عراق بايد نيروهاي ذخيره به خدمت فراخوانده شوند كه اين خواسته خود موجب افزايش هزينه هاي آمريكا و نارضايتي افكار عمومي از عملكرد بوش در عراق مي شود.
دولت جورج بوش علاوه بر مشكلاتي كه در عراق با آنها روبروست در داخل آمريكا نيز با مشكلات اقتصادي و اجتماعي مواجه است . بطوري كه طبق آخرين نظرسنجي تنها 42 درصد از مردم آمريكا به برنامه هاي اقتصادي بوش اطمينان داشته و آن را تاييد مي كنند در حالي كه 55 درصد از مردم مخالف برنامه اقتصادي دولت بوش هستند. در طول دو سال گذشته معضلات اقتصادي آمريكا عميق تر شده است . نرخ بيكاري با رقم 6 4 درصد به بالاترين ميزان خود طي 9 سال گذشته رسيده است . كسري بودجه دولت فدرال پس از تصويب درخواست 87 ميلياردي دولت بوش براي ادامه عمليات نظامي و كميته بازسازي عراق و افغانستان از سوي كنگره به 537 ميليارد دلار رسيده است . در واقع مي توان گفت مهمترين نقطه ضعف دولت بوش و جمهوري خواهان در داخل آمريكا اقتصاد است .
از نظر اجتماعي نيز دولت بوش با محدود كردن قوانين مهاجرت موجب مخالفت بسياري از مهاجران شد به طوري كه مهاجران مسلمان در آمريكا بوش را ضداسلامي ترين دولت تاريخ آمريكا ارزيابي مي كنند و تصميم دارند برخلاف انتخابات 2000 در سال 2004 به نامزد حزب جمهوريخواه راي ندهند . تنها اقليت قومي نژادي كه هنوز در جبهه بوش قرار دارد اقليت كم شمار و در عين حال بسيار با نفوذ و تاثيرگذار يهوديان است . اگرچه ميزان محبوبيت بوش در داخل آمريكا از يك سال قبل روند نزولي به خود گرفته اما هنوز چشم انداز مطمئني از شكست قطعي بوش و حزب جمهوريخواه در انتخابات سال 2004 وجود ندارد .
وضعيت كانديداهاي حزب دمكرات
از ميان 10 نامزد دموكرات براي انتخابات رياست جمهوري تنها 3 نفر به طور جدي مطرح هستند .
1 ـ ژنرال سابق وسلي كلارك : وي كه مهمترين كانديداي حزب دموكرات محسوب مي شود مبارزه انتخاباتي خود را بر مسئله عراق متمركز كرده و در موقعيت نسبتا خوبي قرار دارد. به خصوص اگر بي ثباتي در عراق گسترش يابد موضع او مبني بر مخالفت با حمله به عراق تقويت خواهد شد. وي معتقد است جنگ باعث هرج و مرج شده است و از تمايل آمريكا به جنگ با كشورها به منظور نابودي « تروريستها » و نه مبارزه اصولي و زيربنائي با « تروريسم » انتقاد كرد.
2 ـ ژوزف ليبرمن كه پس از وسلي كلارك بيشترين حامي را در حزب دموكرات دارد.
3 ـ باب گراهام
ارزيابي :
از لحاظ سياست خارجي بوش هم اكنون بر سر يك دو راهي قرار گرفته است . اگر دولت وي همچنان به يك جانبه گرايي ادامه دهد و تلاش براي كاهش تلفات سربازان آمريكايي در عراق انجام ندهد مورد اعتراض اكثريت جامعه آمريكا قرار خواهد گرفت . اما در مقابل هرگونه عقب نشيني بوش در پي فشار افكار عمومي و تسليم شدن به خواست جامعه جهاني و واگذاري نقش بزرگتر به سازمان ملل در عراق با واكنش شديد جناح محافظه كاران نوين روبرو خواهد شد. در هر حال عليرغم كاهش شديد محبوبيت جورج بوش در زمينه هاي اقتصادي سياست خارجي و مبارزه با تروريسم تجربه تاريخي آمريكا ثابت كرده است كه همواره هفته هاي آخر منتهي به ماه نوامبر سال انتخابات تعيين كننده سرنوشت احزاب و نامزدهاي انتخاباتي در آمريكاست .
بنابراين شايد نتوان به طور قاطع ادعا كرد كه به دليل كاهش روزافزون محبوبيت جورج بوش وي در انتخابات سال آينده شانس كمي براي پيروزي خواهد داشت .
جهانگير پيري
كارشناس علوم سياسي
گرچه ميزان محبوبيت بوش در داخل آمريكا طي سه سال اخير به شدت كاهش يافته است اما هنوز چشم انداز مطمئني از شكست قطعي بوش و حزب جمهوريخواه در انتخابات آتي اين كشور وجود ندارد
ناكامي بوش در عراق و وخامت بي سابقه اوضاع اقتصادي آمريكا از جمله دلائلي است كه سبب افزايش نارضائي جامعه آمريكا از عملكرد رئيس جمهور اين كشور شده است
در حال حاضر بوش بر سر دوراهي تحكيم حضور نظامي در عراق يا عقب نشيني از اين كشور قرار گرفته است . تحقق اولي خشم ملت آمريكا را با توجه به تلفات بالاي نظاميان اين كشور در عراق برمي انگيزد و تحقق دومي خشم جناح جنگ طلب واشنگتن را با توجه به رسوائي سياس حاصل از آن در صحنه بين المللي به دنبال خواهد داشت
