استان يزد با نزديك به 12
5
ميليون هكتار عرصه هاي منابع طبيعي
در حاشيه كوير مركزي ايران واقع
شده است
سيماي منابع طبيعي اين
استان شامل بيش از 6
4 ميليون
هكتار بيابان و ماسه زار
5
5 ميليون
هكتار مراتع و تقريبا 426 هزار هكتار
جنگل هاي طبيعي مي باشد. يزد
دومين استان بياباني كشور بعد از
خراسان است و 19 درصد از اراضي
بياباني كشور را در خود جاي داده
است
به منظور آگاهي بيشتر
خوانندگان محترم با وضعيت اين
عرصه ها و برنامه ها و فعاليت هاي
انجام شده با مديركل منابع طبيعي
استان يزد آقاي مهندس ابراهيم
محيطي گفت و گوئي انجام داده ايم كه
توجه شما را به آن جلب مي نمائيم :
مديركل منابع طبيعي يزد يكي
از دلايل عمده ماندگاري جمعيت
استقرار صنايع
توسعه شهرنشيني و
نهايتا بالندگي و شكوفايي استان يزد
را به واسطه تلاش هاي 33 ساله
تثبيت شن هاي روان و بيابان زدايي
دانست كه با همت تلاشگران گمنام
عرصه هاي كويري انجام شده است .
مهندس محيطي گفت : اين اداره
كل در سال 81 طرح شناسائي
كانون هاي بحراني حساس به
فرسايش بادي را در استان يزد تهيه
وتدوين نمود كه طبق آن در حال
حاضر سه ميليون و 400 هزار هكتار
در 19 منطقه استان تحت فرسايش
بادي قرار دارد كه 660 هزار هكتار
آن دچار بحران جدي است .
وي افزود : اين مناطق منشا
برداشت شن هستند كه بر اثر طوفان
به مراكز اجتماعي واقتصادي لطمه
وارد مي كند. در مجموع خسارات
وارده ناشي از فرسايش بادي و
طوفان شن به منابع مختلف زيستي و
اقتصادي استان بيش از 1
4 ميليارد
تومان برآورد شده است .
وي اظهار داشت : يكي از
عناوين شاخص در بخش بيابان
وسعت اراضي تحت عمليات تثبيت
شن و بيابان زدائي است كه اين سطح
تا پايان سال 81 به 179 هزار هكتار
بالغ گرديده است كه پيش بيني
مي شود تا پايان برنامه سوم به 182
5
هزار هكتار برسد.
مديركل منابع طبيعي استان يزد
ايجاد هماهنگي بين دستگاههاي
اجرائي استان در چارچوب برنامه
اقدام ملي مقابله با بيابان زدائي و
تعديل اثرات ناشي از خشكسالي را
از زمره برنامه هاي اين اداره كل
برشمرد و افزود : قرار است طرح
آزمايشي برنامه اقدام ملي مقابله با
بيابان زدائي وتعديل اثرات ناشي از
خشكسالي براي اولين بار در كشور
در استان يزد اجرا شود كه ما در حال
فراهم نمودن مقدمات آن با همكاري
دانشگاهها وساير مراكز استان هستيم .
مهندس محيطي
بهره برداري
غلط از مراتع و جنگل ها از سوي
عوامل انساني را از جمله دلايل
تخريب منابع طبيعي و بيابان زدائي
برشمرد ودر خصوص جلوگيري از
اين عوامل گفت : بهره برداري از منابع
طبيعي تجديد شونده بايد بر اساس
توان بالقوه و كاربري هاي تعيين شده
انجام شود وبه اين منظور اداره كل
منابع طبيعي موظف است ضمن
حفظ روند بهره برداري پايدار از اين
منابع به تعادل محيط زيست نيز
توجه داشته باشد. در همين رابطه
طرح هاي مختلفي از قبيل طرح
تعادل دام و مرتع
مديريت منابع
جنگلي
طرح جايگزيني
سوخت هاي مناسب به منظور
جلوگيري از بوته كني در مناطق
روستائي و طرح اصلاح كاربري
اراضي و طرح مميزي مستثنيات و
تثبيت مالكيت دولت و اشخاص بر
اراضي در حال اجرا
مي باشد.
مديركل منابع طبيعي يزد گفت
در حال حاضر 220 هزار هكتار از
مراتع استان تحت پوشش طرح ملي
تعادل دام و مرتع قرار گرفته كه
پيش بيني مي شود با آماده شدن 4
طرح در شهرستانهاي اردكان
ابركوه
تفت و بافق سطح اجرائي اين طرح
در سال 83 به 700 هزار هكتار
افزايش يابد.
وي ميزن كل اعتبار طرح را در
سال جاري 2 ميليارد و 220 ميليون
ريال عنوان كرد و خاطرنشان ساخت
طرح تعادل دام و مرتع با همكاري
واحدهاي اجرائي مسئول در سازمان
جهاد كشاورزي به مدت 10 سال در
استان اجرا خواهد شدكه بدنبال آن
شاهد افزايش توليد علوفه
افزايش
توليدات دامي
استمرار شغل
وافزايش درآمد دامداران خواهيم
بود.
مهندس محيطي در خصوص
عملكرد اين اداره كل در بخش توليد
نهال و توسعه فضاي سبز گفت در
سال جاري براي اولين بار 2
5
ميليون اصله انواع نهال زينتي در
استان توليد شده كه در مقايسه با سال
گذشته 25 درصد رشد نشان مي دهد .
وي از توزيع بالغ بر يك ميليون
اصله از انواع نهال هاي موجود جهت
كاشت در مكان هاي مورد نياز بين
مردم و دستگاههاي متقاضي در سال
جاري خبر داد و از آحاد مردم
نهادهاي دولتي
صاحبان صنايع و
بخش خصوصي در خواست كرد در
امر درختگاري و افزايش سرانه
فضاي سبز بيش از پيش مشاركت
نمايند.
مديركل منابع طبيعي يزد روند
مشاركت دستگاههاي دولتي و بخش
خصوصي را در زمينه فعاليت هاي
منابع طبيعي در اين استان قابل
تحسين و در سطح كشور نمونه
دانست و گفت الان در استان همه بر
اين نتيجه رسيده اند كه مساله توسعه
فضاي سبز را تنها نمي توان به عهده
چند دستگاه خاص دانست به
طوريكه اين طرز فكر در ستاد سبز
استان كاملا مشهود است . ستاد سبز
كه با پيگيري استاندار محترم جناب
آقاي مهندس كلانتري وبا حضور
بيش از 19 نفر از مديران ارشد استان
تشكيل شده مهمترين وظيفه اش
برنامه ريزي و اجراي فعاليت هاي
توسعه فضاي سبز شهري و خارج
شهري به منظور پاسخگوئي به يكي
از خواسته هاي جدي مردم يعني
درختكاري
احداث بوستان ها و
افزايش سرانه فضاي سبز مي باشد.
وي افزود : اين اداره كل به
همين منظور براي هر شهرستان يك
پروژه پارك بزرگ جنگلي تعريف
كرده كه براي اجراي آن سالانه به
اعتبارات كافي نياز دارد
اين در
حالي است كه اعتبارات بخش
جنگل كاري اين اداره كل در مقايسه
با سال گذشته هفت درصد كاهش
نشان مي دهد.
مهندس محيطي با اشاره به
اجراي طرح تفكيك انفال در استان
گفت : اين طرح با هدف شناسائي
اراضي ملي از مستثنيات و صدور
سند به نام دولت جمهوري اسلامي
ايران صورت مي گيرد كه در اين
راستا تا كنون در سطحي بالغ بر 8
9
ميليون هكتار از عرصه هاي منابع
طبيعي استان كارشناسائي و صدور
سند به انجام رسيده است .
وي خاطرنشان ساخت : بدنبال
مصوبه اخير هيات دولت ظرف دو
سال آينده براي تمامي عرصه هاي
منابع طبيعي اين اسان سند مالكيت به
نام دولت صادر مي شود وبه اين
ترتيب بسياري از مشكلات مردم از
لحاظ واگذاري اراضي و اجراي
طرح هاي مرتعداري
جنگل كاري
بهره برداري و صدور پروانه چرا
مرتفع مي گردد.
مهندس محيطي افزود : پس از
الحاق طبس به استان ظرف سال
گذشته و شش ماه اول سال جاري
بالغ بر يك ميليون هكتار سند
مالكيت منابع طبيعي صادر شده در
حالي كه كل ميزان سند اخذ شده قبل
از الحاق تنها 1
5 ميليون هكتار بوده
است مديركل منابع طبيعي يزد اظهار
داشت اين اداره كل همزمان با الحاق
شهرستان طبس به استان يزد با هدف
كاهش خسارات ناشي از طوفان هاي
ماسه اي به مراكز زيستي
اقتصادي و
محورهاي مواصلاتي تلاش
گسترده اي را در راستاي فعاليت هاي
بيابان زدائي بويژه تثبيت بيولوژيكي
ماسه هاي روان آغاز نموده است و
ادامه اين فعاليت ها را با جديت دنبال
مي كند.
وي افزود : در حال حاضر عمده
فعاليت هاي بيابان زدائي در شهرستان
طبس در قالب طرح هاي بيابان زدائي
منطقه حلوان و منطقه دهشور ـ جو
خواه با اعتبار 8 ميليارد ريال در حال
اجرا مي باشد.
وي در ادامه با اشاره به اينكه
توسعه پايدار در استان بدون توجه به
منابع طبيعي به عنوان بستر اين
توسعه ناكارآمد و غير ممكن خواهد
بود تاكيد كرد : حركت هاي شتابزده به
سمت توسعه صنعتي ويا اجراي
طرح هاي عمراني بدون لحاظ كردن
ارزش عرصه هاي منابع طبيعي به
زيان مردم و استان خواهد
بود.
مهندس محيطي گفت : با توجه
به اينكه پروژه هاي عمراني از قبيل
راه آهن
ايجاد راهها
توسعه مراكز
صنعتي
شهرها و شهرك ها و
بهره برداري از معادن از دلايل عمده
تخريب عرصه هاي منابع طبيعي به
شمار مي رود انتظار اين است كه
تمامي دستگاههاي دولتي و متوليان
بخش صنعت و معدن قبل از دخل و
تصرف ويا اقدام روي اين
عرصه هاي ارزشمند طبيعي همكاري
و هماهنگي لازم را با متوليان منابع
طبيعي استان به عمل آورند.
وي همچنين با اشاره به تسريع
روند واگذاري اراضي اظهار داشت :
در حال حاضر وضعيت كار واگذاري
زمين به اشخاص حقيقي و حقوقي به
گونه اي است كه اين اداره كل آمادگي
دارد با رعايت ضوابط قانوني در
اسرع وقت نسبت به واگذاري زمين
اقدام نمايد.
وي گفت : در سال گذشته ميزان
واگذاري اراضي براي اجراي
طرح هاي صنعتي و خدماتي در
استان يزد 750 درصد افزايش يافته
كه حاكي از تسريع فوق العاده در امر
واگذاري زمين بوده به طوريكه اين
اداله كل سهم خويش را در امر
توسعه سرمايه گذاري در استان انجام
داده است .
مديركل منابع طبيعي استان يزد
در پايان با اشاره به نزديك شدن هفته
منابع طبيعي واجراي آئين هاي
گراميداشت اين هفته گفت : در سال
گذشته گستردگي و تنوع برنامه هاي
توزيع و غرس نهال با مشاركت
اقشار مختلف مردم و ارگان هاي
دولتي كيفيت بالائي را در ارزيابي
سازمان جنگل ها
مراتع و آبخيزداري
كشور بخود اختصاص داد كه اين امر
نشان از شكل گيري تدريجي فرهنگ
اهميت و حفاظت از منابع طبيعي و
درختكاري و مشاركت مطلوب در
ادارات دولتي و تشكل هاي غير
دولتي در استان يزد مي باشد.
وي اظهار داشت : در سال هاي
اخير استان يزد همواره در زمره
استان هاي نمونه و موفق كشور در
برنامه ريزي و اجراي و مراسم هفته
منابع طبيعي قرار داشته و پيش بيني
ما اين است كه امسال نيز اين آئين ها
به صورت گسترده تري در سطح
استان اجرا شود.
« اهم موفقيت هاي اداره كل منابع
طبيعي استان يزد در سال 1381 »
كسب رتبه اول اجراي طرح هاي بيابان زدايي در كشور
احراز رتبه عالي در اجراي آئين هاي گراميداشت هفته منابع
طبيعي و كسب رتبه ممتاز كشوري
معرفي به عنوان سازمان برتر در اجراي طرح تكريم مردم
و جلب رضايت ارباب رجوع در ششمين جشنواره شهيد
رجائي
كسب رتبه چهارم فعاليت هاي جنگلكاري در كشور
احراز رتبه دوم نظارت و ارزشيابي طرح ها و پروژه هاي
اجرائي در كشور
احراز رتبه اول ارتباط با رسانه ها در سازمان جهاد
كشاورزي استان يزد
كسب مقام سوم آموزش و پژوهش در اولين جشنواره
روابط عمومي هاي برتر استان يزد
*****
معرفي مجموعه اميرچقماق يزد
|
مجموعه اميرچقماق كه به
ترتيب قدمت شامل موارد زير
است
مسجدميرچقماق
بقعه ي ستي فاطمه
بازار حاجي قنبر
آب انبار ستي فاطمه
آب انبار تكيه
تكيه ي ميرچقماق : معرفي هركدام به
شرح زير است :
1 ـ مسجد امير چقماق
با وجودي كه اين مسجد
قديمي ترين بناي موجود در مجموعه
است
اما نماي چشمگير تكيه ي
اميرچقماق درضلع شرقي ميدان
موجب شده بسياري از
بازديدكنندگان ناآشنا
توجه چنداني
به مسجد نداشته
حتي از تاريخي
بودن آن بي خبر باشند.
اين مسجد كه به « مسجد
جامع نو » معروف بوده در سال 841
هجري قمري توسط « امير
جلال الدين چقماق شامي » و
همسرش « ستي فاطمه » بنا شده
است .
« جلال الدين چقماقي » كه از
سرداران مقرب دستگاه تيموري بوده
است
در سال 811 يا 812 هجري
قمري براي دومين بار و به صورت
دائم از طرف شاهرخ ميرزا
به
حكومت يزد منصوب شد و تا سال
850 هجري قمري بر يزد حكومت
كرد.
او و همسرش سعي وافري در
آباداني يزد داشتند و در نقاط
مختلف اين شهر بناهاي متعددي بنا
كردند كه « مسجد امير چقماق » و
مجموعه ي همراه آن يكي از
آنهاست . امروز از مجموعه ي همراه
مسجد اثر باقي نمانده اما آنطور كه
در سند وقف نامه ي مسجد و كتب
تاريخي ذكر شده اين مجموعه شامل
مدرسه
خانقاه
حمام
كاروانسرا
آب انبار
چاه آب سرد و بازار بوده
است .
بايد توجه داشت كه آب انبار
پنج بادگيري كه در ضلع شمالي
ميدان و بازار حاجي قنبر كه در ضلع
شرقي ميدان (پشت حسينيه ) قرار
دارند جز مجموعه ي فوق الذكر نبوده
و در زمان هاي پس از حيات امير
چقماق ساخته شده اند.
مسجدامير چقماق كه در حال
حاضر در ضلع جنوبي ميدان شهدا
واقع است
در زمان ساخت
خارج
از محدوده قديم شهر و در كنار
روستائي موسوم به « دهوك » واقع
بوده است .
در قمست جنوبي مسجد
شبستان قرار دارد كه شامل يك
محوطه ي اصلي در وسط و دو راهرو
در طرفين است محوطه اصلي
بوسيله دو غرفه از راهروها جدا شده
است .
محراب شبستان
از كاشي
معرق باطاق مقرنس كاري است كه
در وسط مقرنس كاري
گل مربعي از
كاشي معرق وجود دارد و چهار بار
عبارت « الله »
« محمد » و « علي » به
خط كوفي در آن نقش شده است .
در محراب
سنگ مرمر خوش
تراشي نصب است كه در وسط آن
نقش قنديل و گل و بوته نقش شده
است . نقش قنديل
سمبل پرتوافكني
و نورپراكني و صعود به عالم بالا
است و گل و بوته نشانه اي از زندگي
و حيات و كنايه از زندگي جاودانه ي
پس از مرگ است و اشاره به مكاني
داردكه انسان از آن محل بر اثر اشتباه
و خطا رانده شد كه حسرت بازگشت
به آن مكان را دارد.
در پيشاني سنگ عبارت « لااله
الاالله و حده لاشريك له
له الملك و
له الحمد و هو علي كل شي قدير » و
در زير آن دو رديف 14 تايي شمع
نقر شده است . در حاشيه سنگ آيات
78 و 79 سوره ي اسرا(اقم الصلوه ...
مقاما محمودا) به خط نسخ آمده
است . بعلاوه در چهار گوشه ي سنگ
چهار گل مربع به خط كوفي ديده
مي شود كه در دوتاي بالايي « سبحان
حي الذي لايموت » و در دوتاي
پائيني چهار نام « علي » در هر كدام
وجود دارد. سنگ مرمر كوچكتر
ديگري نيز در غرفه ي سمت چپ
شبستان نصب شده است كه بر آن
نقش قنديل ديده مي شود و در چهار
گوشه اش به خط كوفي « الله »
« محمد » و « علي » تكرار شده و بر
دور آن نيز آيه ي 18 سوره ي توبه
(انما يعمر مساجدالله ) به خط ثلت
كتيبه شده است .
گنبد مسجد كه بر فراز شبستان
قرار دارد. از نوع خميده و تركدار
است و با كاشي سبز رنگ پوشيده
است . بر دور گنبد عبارت « السلطان
ظلل الله » تكرار شده است .
دو شبستان زمستاني در قسمت
شمال مسجد قرار دارند كه بوسيله
راهروي ورودي مسجد از هم جدا
شده اند. در دو طرف راهرو
شبكه هاي ظريفي از كاشي معرف در
پنجره ها نصب است . در كرباس كه
بين دو گرمخانه واقع است . لوح
سنگي وقف نامه اي به خط نسخ
موجود است كه تاريخ 1120 هـ . ق
دارد. مسجد در ميدان
دو سردر دارد
كه سر در كوچكتر به گرمخانه سمت
راست باز مي شود و بر در چوبي آن
وقفنامه اي حك شده است كه تاريخ
972 را دارد .
سردر شرقي مسجد به سوي
صحن باز مي شود و داراي كتيبه اي
است كه از كاشي معرق كه از ديوار
سمت راست سردر شروع شده و تا
ديوار سمت چپ ادامه مي يابد.
خطاط آن محمدالحكيم است و به
خط ثلت تاريخ 841 ق را برخود
دارد.
در برخي از قسمتهاي مسجد
نقوشي وجود دارد كه هماهنگي آنها
با بنا باعث مي شود تا بيننده در نگاه
اول آنها از اشكالي صرفا تزئيني
بينگارد. اما با نگاهي عميق تر متوجه
مي شويم كه اين اشكال و خطوط
همگي آياتي از قرآن كريم
اسما
جلاله يا اسامي معصومين
عليهم السلام هستند به عنوان مثال در
قسمت بالاي ورودي راهروهاي دو
طرف شبستان
كتيبه هايي موجود
است كه شرح آنها به اين قرار است :
در سمت راست
قسمت پائين
گل مربعي وجود دارد كه بر آن
كلمه الله به خط كوفي نقش شده
است و در داخل همين كلمه سوره
حمد نوشته شده است . بر بالاي
كلمه الله در يك خط مستقيم عبارت
« اعوذبالله من الشيطان الرجيم
بسم الله الرحمن الرحيم » كتيبه شده
است .
در سمت راست
قسمت بالا در
گل مربع ديگري چهار بار عبارت
« ولي الله التوفيق » نقش شده است .
در سمت چپ
قسمت پائين
كلمه محمد به خط كوفي نقش بسته
است كه در داخل همين كلمه
اسامي
مبارك دوازده امام كتيبه شده است .
در سمت چپ
قسمت بالا نيز
چهاربار آيه شريفه « ما غرك بربك
الكريم » (آيه 6 سوره انفطار) به خط
كوفي نقش شده است . همچنين در
جرز(حاشيه ) ايوان
عبارت هاي
« الحمدلله » و « سبحان الله » با كاشي
سبزرنگ تكرار شده است .
به عنوان نمونه ديگر مي توان به
قمست زير ماذنه در بالاي سر در
شرقي اشاره كرد كه باخط كوفي و به
رنگ لاجوردي آيه 18 سوره توبه
(بسم الله الرحمن الرحيم انما يعمر
مساجدالله )كتيبه شده است .
2 ـ بقعه ستي فاطمه
ستي (بي بي )فاطمه خاتون
همسر اميرچقمقاق
بانويي نيكوكار
بوده است . مزار او در ضلع شمالي
ميدان در كوچه شيراسدالله قرار
دارد.
بناي بقعه
اتاقي است با پوشش
گنبدي شكل كه تيزه آن با كاشي
سبزرنگ پوشيده شده
است .
پوشش داخلي بنا از گچ است و
مقداري كاشي معرق در مقرنس هاي
آن بكار رفته است .
3 ـ بازار حاجي قنبر
اين بازار در سمت شرق ميدان
(پشت تكيه ) قرار دارد. سازنده ي آن
« نظام الدين حاجي قنبر جهانشاهي »
حاكم يزد در دوران جهانشاه قره
قويونلو بوده است . او در سال 861
هجري قمري اين بازار را بنا نموده
است .
4 ـ آب انبار پنج بادگيري
اين آب انبار كه به علت
مجاورت بقعه ستي فاطمه به آب انبار
ستي فاطمه نيز معروف است در
دوره صفويه ساخته شده و در
قسمت شمالي ميدان
كوچه
شيخ اسدالله قرار دارد.
براي پي بردن به عظمت كار
ساخت آب انبار كافي است بدانيم كه
تنها براي ساخت مخزن اين آب
انبار
حدود هفت هزار متر مكعب
خاكبرداري شده است .
اين آب انبار مثل ساير
آب انبارها
شامل اين قسمتها
است :
مخزن : كه قطر داخلي آن 19
5 متر
است و ظرفيت 4000 متر مكعب
(چهار ميليون ليتر) آب را دارد.
گنبد : كه ارتفاع آن از سطح زمين 9
متر است .
بادگير : اين آب انبار داراي پنج بادگير
هشت ضلعي دارد كه كار خنك كردن
آب و تهويه مخنزن را به منظور
جلوگيري از فساد آب انجام مي دهند.
ارتفاع بادگيرها11
15 متر است و هر
بادگير شانزده عدد دريچه مكنده هوا
دارد.
سردر : كه راهنماي ورودي به
آب انبار محسوب مي شود و جاي
كتبيه وقفنامه اي كه اكنون موجود
نيست در آن ديده مي شود.
راه پله (راچينه ) : اين آب انبار 64 پله
دارد كه به پاشير در زيرزمين منتهي
مي شود و در ميان راه پله ها
محلي
براي استراحت ساخته شده
است .
پاشير : محل برداشتن آب از مخزن
آب انبار مي باشد.
از چند سال پيش سقفي در
وسط مخزن آب انبار اجرا شده است
كه گنبد را از مخزن جدا كرده است .
نيمه ي بالايي مخزن پس از احداث
اين سقف تبديل به زورخانه شده
است . به اين صورت كه گود اين
زورخانه روي اين سقف كاذب
ايجاد شده است .
5 ـ آب انبار تكيه
اين آب انبار كه در زيرتكيه
قرار دارد در دوران صفويه ساخته
شده است و درب ورودي آن در
يكي از غرفه هاي سمت چپ حسينيه
واقع است .
گفتني است كه بين اين آب انبار
و آب انبار سنتي فاطمه مسيري
وجود دارد كه قرار است بعداز
مرمت و مناسب سازي آن از اين
مسير و دوآب انباري كه در دو انتهاي
آن قرار دارد به عنوان موزه آب
استفاده شود.
6 ـ نخل
اسكلت چوبي عظيمي به شكل
سرو و نمادي از تابوت امام حسين
(ع ) است . هنوز هم در بعضي از
محلات شهر يزد و شهرستان هاي
استان
مراسم نخل برداري برگزار
مي شود. قبل از فرا رسيدن عاشورا به
آذين بندي نخل مشغول مي شوند كه
اين كار چند روز طول مي كشد.
ابتدا بدنه نخل را با پارچه
سياهپوش مي شود و سپس روي
پارچه سياه را در جلو و عقب آن با
شمشير تزئين مي كردند. به طوريكه
صدها شمشير
قمه و خنجر برهنه
روي آن مي آويختند.
روي شمشيرها تزئينات ديگري
قرار مي گرفت از قبيل چند آئينه ي
بزرگ . شال هاي ترمه
منگوله ها و
دستمالهاي ابريشمي رنگي كه در
مجموع هيبت خاصي به نخل مي داد.
در عصر عاشورا در حالي كه
قريب بيست نفر به منظور نواختن
سنج وخواندن قرآن و مرثيه سوار
نخل مي شده اند. تعداد زيادي جوان
قوي بنيه نخل را بر دوش خود گرفته
و چندين بار آن را از اين سو به آن
سوي ميدان حمل
مي كرده اند.
تاريخ ساخت نخل ميدان
اميرچقمقاق مشخص نيست
اما
لااقل از سال 1329 هجري قمري
موجود بوده است . زيرا بر پارچه
روپوش سياه آن
تاريخ وقف بيست
رجب 1229 نقش بسته است .
7 ـ تكيه يا حسينيه
اميرچقماق
اين بناي معظم كه بسياري يزد
را به آن مي شناسند به سبك
حسينيه هاي يزد ساخته شده است .
برخلاف تصور رايج و همين طور نام
حسينيه (اميرچقماق )
اين بنا توسط
اميرچقماق ساخته نشده
است .
بركتيبه كوچكي كه به خط نسخ
بر سقف غرفه وسط بنا نصب است
سال 1296 هجري قمري
به عنوان
تاريخ ساخت حسينيه بيان شده است
و محمدحسين و محمدحسن بنا
به
عنوان معماران آن معرفي شده اند اما
بنا بر نقلي اين تكيه در اواسط قرن
12 هجري قمري و با هزينه حاجي
ابوالقاسم رشتي تاجر معروف يزدي
ساخته شده است . بر اين اساس
كتيبه مورد اشاره را مربوط به
مناره هاي مسجد مي دانند كه بعدها به
بنا اضافه شده اند.
قسمت وسط بنا سه طبقه است
و طرفين آن دو طبقه دارد. بر پايه ي
دو ستون اصلي تكيه
حديث نبوي
به خط كوفي بنايي و به رنگ
لاجوردي نوشته شده است . :
« قال رسول الله صلي الله عليه و آله و
سلم ان الحسين مصباح الهدي و
سفينه النجاه »
همچنين در قسمت بالاي غرفه هايي
كه در 3 طبقه در دو طرف ستونهاي
اصلي قرار دارند اين عبارات با
كاشي سبز رنگ كتيبه شده
است :
طبقه اول : اللهم صل علي الحجه بن
الحسن العسكري
طبقه دوم : اللهم صل علي الحسن
والحسين سيدي شبا اهل الجنه
طبقه سوم : اللهم صل علي
فاطمه الزهرا سيده النسا العالمين
همچنين در قسمت بالاي يكي
از غرفه هاي سمت چپ طبقه ي دوم
عبارت اللهم صل علي سيدالساجدين
علي بن الحسين زين العابدين به چشم
مي خورد كه با توجه به قرينه مي توان
گفت گه بالاي ساير غرفه ها نيز
عباراتي مشابه در مورد ساير ائمه
(ع ) وجود داشته است كه امروزه
اثري از آنها ديده نمي شود.
در متن بنا عبارات « الحمدالله و
« سبحان الله » تكرار شده است و در
دو دستون اصلي اسما جلاله و
صفات پيامبر اكرم (ص ) همچون
« سيدالمرسلين »
« رحمه اللعالمين » و
« خاتم النبيين » نقش بسته
است .
همچنان كه ديديم عناصر
موجود در اين ميدان
بيانگر هويت
مذهبي اين محوطه هستند. هويتي كه
بيشتر ميدان هاي تاريخي ايران از آن
برخوردار بوده اند. لازم نبوده است تا
شخص در يك مسجد حضور پيدا
كند تا حال و هواي معنوي به او
تلقين شود. رفت و آمد در معابر و
ميادين شهر به طرزي ناخودآگاه
هرچند با شدتي كمتر اين حال و هوا
را به او القا مي كرده اند.
با تشكر از گردآورندگان : مهديه
جمشيدي
عليرضا دهقاني
حامد
فتاحي
يزد ـ خبرنگار روزنامه جمهوري
اسلامي
منابع و مآخذ
ايرج افشار
يادگارهاي يزد
انجمن آثار
و مفاخر فرهنگي
تهران
1374
شناسنامه اجمالي بناها و محوطه هاي
تاريخي استان يزد
جلد دوم
پائيز 1366
محمدحسن خادم زاده
پوشه سازماندهي
مجموعه اميرچقماق يزد
پائيز 75
محمد دهقان
پوشه باز زنده سازي و احيا
آب انبار امير چقماق
تابستان 80
جمعي از نويسندگان
يزدنگين كوير
استانداري يزد
عباس رئيس زاده
سالنامه فرهنگ يزد
سال تحصيلي 42 ـ 41 صفحه
50 ـ
40
عليرضا حصارنوي
گزارش مصور سنگ
نبشته هاي تاريخي يزد
جلد اول
پائيز 70
|
