مركز بررسي اسناد تاريخي وزارت اطلاعات كتاب سوم
(مجله خواندنيها) از مجموعه « مطبوعات عصر پهلوي » را در
424 صفحه همراه با اسناد فراوان و تصاوير متعدد منتشر كرده
است .
در مقدمه كتاب مذكور به تاريخچه مطبوعات اشاره شده و
مطالبي نيز پيرامون صاحب امتياز و مدير مجله خواندنيها نقل
شده است . در بندهايي از اين مقدمه مي خوانيم :
مطبوعات به عنوان فرهنگ مكتوب هر جامعه آينه عصر و
زمان انتشار خويش و بيانگر تاثيرات خود در تحولات سياسي
اجتماعي
فرهنگي و اقتصادي در زمان خود هستند.
اين كتاب قصد دارد با انتشار اسناد مربوط به يكي از اين
نشريات و شناساندن چهره فردي از به اصطلاح روزنامه نگاران
رژيم منفور پهلوي به نسل جوان
افشاگر همدستي و هم زباني
اين گونه افراد با دشمنان اسلام و ملت ايران باشد. همچنين
اميد است اين جريده گامي موثر در جهت ياري رساندن به
محققين و مورخين براي ثبت و ضبط هر چه واقعي تر حوادث
و رويدادهاي تاريخي در اين زمينه بسيار مهم بردارد.
از انتشار اولين نشريه تا وقوع انقلاب شكوهمند اسلامي
حدود يك قرن و نيم مي گذرد و در اين فاصله 4376 نشريه
منتشر شده است . با يك نگرش كلي مي توان 143 سال تاريخ
مطبوعات ايران را به پنج دوره تقسيم نمود.
دوره اول سالهاي 1211 ـ 1285 هـ ش
دوره دوم سالهاي 1285 ـ 1300 هـ ش
دوره سوم سالهاي 1300 ـ 1320 هـ ش
دوره چهارم سالهاي 1320 ـ مرداد 1332 هـ ش
دوره پنجم از آن پس تا پايان سال 1356 هـ ش

تا پيش از مشروطيت روزنامه نويسي به معنا و شكل كنوني
معمول نبوده و دولت منحصرا اوراقي را به نام روزنامه منتشر
مي كرده است . اين دوره با تحول بزرگ صنعتي در انگلستان و
اروپا
انقلاب كبير فرانسه و شكوفايي نظام سرمايه داري در
اروپا همراه بود و تفكر نفوذ هر چه بيشتر اين ممالك در ايران و
هند و مصر را رواج مي داد...
در سومين سال سلطنت ناصرالدين شاه در زمان صدارت
اميركبير با اقدامات ارزشمند او و با گسترش امكانات چاپ در
ايران دومين روزنامه به زبان فارسي منتشر گرديد. اين روزنامه
به دستور مستقيم ميرزا تقي خان وزير نظر شخص او در تاريخ
پنجم ربيع الثاني 1267 هـ ق مطابق با 7 فوريه 1815 م . انتشار
يافت كه شماره اول آن با نام « روزنامچه اخبار دارالخلافه
تهران » منتشر گرديد و از شماره دوم به بعد به روزنامه « وقايع
اتفاقيه » تغيير نام داد و به مدت ده سال 471 شماره از آن
منتشر گرديد.
اگرچه شخص امير خواهان ترقي بود ولي اين روزنامه نيز
مانند كاغذ اخبار منعكس كننده افكار دربار و نظام حاكم آن
زمان بود. اين روزنامه با عزل اميركبير نظام خود را از دست داد
و از شماره 472 به نام روزنامه « دولت عليه ايران » تغيير نام
يافت و با اين عنوان از تاريخ 5 صفر 1277 تا 120 شماره
منتشر گرديد...
اميراني (صاحب امتياز و مدير مجله خواندنيها) از ابتداي
فعاليت مطبوعاتي خود تنها در انديشه منافع شخصي بود و در
راستاي اين خصوصيت دست به هر كاري مي زد و به هر اقدامي
تن مي داد
حمايت از دربار
خدمت به نيروهاي خارجي
مستقر در ايران
وابستگي به سفارتخانه هاي خارجي
گرفتن
رشوه
خبرچيني و فروش اطلاعات و در يك كلام هر كاري كه
مي توانست او را به ثروت و قدرت برساند. وي به خاطر
خصوصيات خاص اخلاقي اش فردي بود كه به قول معروف نان
را به نرخ روز مي خورد و در هر شرايطي مطالب نشريه اش را
مطابق با همان شرايط تنظيم و منتشر مي نمود يكي از
روزنامه نگاران با توجه به دهمين خصوصيت اميراني مي گويد :
« اميراني به تعداد نخست وزيران اين مملكت تملق بافته و
دو برابر آن در پس هر كدامشان بد و بيراه تحويل داده است . »
او به معناي دقيق كلمه عنصري فرصت طلب بود و مطالب
و اخبار خواندنيها را هم منطبق با شرايط و اوضاع و احوال
منتشر مي ساخت . زماني كه محمدرضا شاه در موضع ضعف
قرار داشت و حركتهاي ضد استعماري ملت ايران و جريان
ملي شدن نفت روز به روز مطرح مي شد
اميراني به دربار پشت
كرد و عليه شاه و خاندان سلطنتي مطالبي نوشت .
اما به محض اينكه كودتاي 28 مرداد به وقوع پيوست و
امپرياليسم آمريكا دوباره محمدرضا شاه را بر اريكه قدرت
برگرداند
اميراني هم خود را در صف جان نثاران سلطنت
قلمداد كرد و به طور مستمر به بهره برداري از آن پرداخت . او
حتي مدعي شد در دوران سقوط از 25 تا 28 مرداد حكم
اعدام او نيز صادر شده بود و فقط به اجراي آن 24 ساعت
مانده بود كه اوضاع عوض شد...
اميراني روابط خاصي با سفارتخانه هاي غربي به ويژه
سفارت انگليس و آمريكا داشت . وي در تمام سالهاي پس از
كودتاي 28 مرداد تا سپيده دم انقلاب اسلامي
بيشترين رابطه
با غرب به ويژه ماموران اعزامي از سوي سازمان جاسوسي سيا
را داشت . پس از پيروزي انقلاب اسلامي و تسخير لانه
جاسوسي آمريكا
بسياري از اسناد ارتباط اشخاص با سيا از
جمله اميراني كشف گرديد و در يكي از اين اسناد كه داراي
طبقه بندي سري و داراي تاريخ 9 سپتامبر 1967 برابر با
18
شهريور 1346 بود با عنوان آخرين توصيه نامه در مورد رابطين
چنين توصيفي در مورد اميراني آمده است :
« علي اصغر اميراني چون انگليسي را اصلا بلد نيست و
فرانسه اش هم ضعيف است مذاكرات با او به زبان فارسي بوده
است ... اميراني شايسته پرورش است
او خوي بازيگوشي
دارد و مايل است بادكنكها را سوراخ كند و موازيهاي دور و
درازي برقرار نمايد و به طور كلي به عنوان يك خرمگس رام
رفتار كند. بنابراين بايد گذاشت كه او حرف خود را بزند ولي
بعد از اينكه حرفهايش را زد گوش فرا خواهد داد... او مرد با
شهامتي نيست ولي در پز شهامت متخصص است بدون اينكه
مايه اي داشته باشد...
اميراني موجودي كينه توز بود و بر سر جزئي ترين
موضوعي كه ممكن بود به منافع او لطمه بزند خويشتن داري را
از دست مي داد و ديگران را مورد حمله و آماج ناسزاهاي
خويش قرار مي داد. به طور قطع و يقين مي توان گفت كه هيچ
نشريه يا مدير نشريه اي نبوده است كه اميراني با او اختلاف
پيدا نكرده باشد و به او فحش و ناسزا نگفته باشد. وي به هر
مناسبتي با هم كيشان خود درگيري قلمي پيدا مي كرد و به همه
نشريات از جمله اطلاعات
مهر ايران
زن روز
آژنگ
فرمان
و غيره حمله كرده است به همين دليل لقب « چاقوكش قلمي » را
به خود اختصاص داده است .

*****
حوزه و دانشگاه
|

شماره 35 فصلنامه علمي و تخصصي علوم انساني و
اجتماعي « حوزه و دانشگاه » با عناوين زير از سوي پژوهشكده
حوزه و دانشگاه منتشر شده است : كاركرده هاي خانواده از
منظر اسلام و فمينيسم
توهم افول دين داري و معنويت در
ايران
انديشه پسا توسعه گرايي و گشت فرهنگي
درآمدي بر
شناخت ابعاد تهاجم فرهنگي و نحوه مقابله با آن
تعيين
اجتماعي معرفت هاي وحياني در انديشه علامه طباطبايي
روش شناسي علوم اجتماعي اسلامي
نقد كتاب « تاريخ تفكر
اجتماعي در اسلام » جامعه شناسي حقوق
در آيينه معرفت
و...

*****
پيام حوزه
|

شماره 36 نشريه پيام حوزه (نشريه شوراي عالي حوزه
علميه قم ) با عناوين زير منتشر شده است : عزت و افتخار
حسيني نگاهي جامع به قيام عاشورا
معيارهاي شناسايي
مناطق محروم
خدمات فرهنگي و تبليغي در مناطق محروم
جهت داري علوم
تاملي در مفهوم اجتهاد و قلمرو آن
تحليل
و نقد سكولاريسم . نگاهي بر تحليل هاي قيام عاشورا
شجره
طيبه خاندان شهيد صدر و عناوين متعدد ديگر.

*****
حكمت
|

شماره 25 و 26 نشريه حكمت كه مجموعه از رهنمودهاي
رهبر معظم انقلاب مي باشد
با عناوين زير منتشر شده است :
حمله آمريكا به عراق مظهر هيتلريسم جديد است
نيروهاي
مسلح حصار ملت و كشور هستند. بايد پيراستگي دوره جواني
را قدر شناخت
بازگشت به اسلام تنها راه نجات بشريت امروز
است و...

*****
چشم انداز
|

شماره چهارم ماهنامه « چشم انداز » با عناوين زير از سوي
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي منتشر شده است . جايگاه
فرهنگ در نظام بين الملل
اسلام وجهان
تضاد طبقاتي در
هند
وضعيت كشيش هاي ايتاليايي از نگاه كارلي
آسياي
مركزي و اسلام خواهي
برخورد جهالت ها (پاسخ ادوارد
سعيد به هانتينگتون ) و...

*****
كتاب زنان
|
شماره 20 فصلنامه « كتاب زنان » با عناوين زير از سوي شوراي
فرهنگي و اجتماعي زنان منتشر شده است : جرائم عليه
خانواده در پژوهشي ميداني
عادي سازي دروغ برآيند دو
انحراف
آسيب شناسي اجتماعي غيبت
استراتژي قرآن در
مواجهه با انحرافات اجتماعي
زنان و حجاب و...

| | | | |