محمدكاظم تقوي
خاستگاه فرهنگي انقلاب اسلامي
انقلاب اسلامي ايران كه تحولي بزرگ و ارزنده در وضعيت
ملت مسلمان ايران بود; در يك بستر فرهنگي و براساس فكر و
انديشه معمار بزرگ آن امام خميني (س ) شكل گرفت و در
فضايي فكري ـ فرهنگي و در پيگيري مطالباتي برخاسته از
وجدان فرهنگ ديني ملت به بار نشست و با ثمردهي دل و ديده
مشتاقان را روشن كرد. جوهره فرهنگي حركت و نهضت
عمومي ملت آگاه و مسلمان ايران در همه مراحل و مقاطع
مبارزات اسلام خواهانه و رهايي بخش
پررنگ و برجسته خود
را نشان مي داد و بر همين اساس پژوهشگران و تحليل گراني كه
انقلاب هاي ديگر جوامع را تحليل و بررسي مي كردند و باتوجه
به عوامل و مراحل آن انقلاب ها به گمان خودشان قانونمندي
آنها را بدست آورده بودند; هنگامي كه خواستند انقلاب
اسلامي ايران را به تحليل و بررسي بنشينند; قالب هاي معمولي
آنها پاسخ نداد و حتي يكي از نظريه پردازان اين عرصه با
ملاحظه عوامل و مراحل و نتايج انقلاب اسلامي به اين نتيجه
رسيد كه « انقلاب ها ايجاد مي شوند » و همين شخص پيش از
پيروزي انقلاب اسلامي ايران نظريه معروف خودش را عرضه
كرده بودند
مبني بر اينكه « انقلاب ها فرامي رسند » . در نگاه
متعارف تحليل گران رويكردهاي ساختاري
اجتماعي و
اقتصادي حاكم است . ولي همين صاحب نظران ديدند در
جريان انقلاب اسلامي ايران برخي از آن شرايط و عوامل
پيشتر محقق شده بود
اما منجر به انقلاب نشده بود. و از سوي
ديگر بر اساس تحليل هاي متعارف تحقق عواملي لازم بود تا
شرايط انقلابي ايجاد گردد
ولي با عدم تحقق آنها ايران شاهد
انقلاب شد. اينان مشاهده كردند در روند اين انقلاب
علاوه بر
عوامل شناخته شده در ديگر انقلاب ها
عنصر « فكر و فرهنگ »
آن هم فكر و فرهنگ شيعي نقش تعيين كننده اي داشته است .
براساس اين واقعيت تحليل انقلاب اسلامي ايران با
رويكردي فرهنگي و از دريچه انديشه جايگاه والايي يافت .2
بي شك فكر و انديشه انقلاب اسلامي در پرتو انديشه امام
خميني (س ) شكل گرفت
چرا كه او با نگاه جامع و عميق به
اسلام و عرضه حقايق و معارف اسلامي به نخبگان و عموم
ملت ايران نقطه عطف تاريخي ملت ايران را رقم زد.
او با همين نگاه بر وحدت و همدلي دو قشر نخبه و موثر در
سرنوشت جامعه ; يعني حوزه و دانشگاه
تاكيد داشت و
نزديكي و همدلي و همكاري ايندو نهاد تاثيرگذار را از
ارزنده ترين ثمرات انقلاب اسلامي مي ناميد :
« من بزرگترين پيروزي را آشتي بين دانشگاه و مدارس
علمي (حوزه هاي علمي ) مي دانم 3. » ايشان با همين نگاه و در
راستاي آرمان هاي اسلامي ملت ايران كه در شعار محوري آنان
استقلال
آزادي
جمهوري اسلامي ـ نمود يافته بود; بر
اصلاح دانشگاهها و هماهنگي آن با خواسته ملت مسلمان
اصرار و پافشاري داشت : « بايد انقلابي اساسي در تمام
دانشگاههاي سراسري ايران بوجود آيد4. » بدين منظور ستاد
انقلاب فرهنگي شكل گرفت كه بعدها به شوراي عالي انقلاب
فرهنگي نام بردار شد.
نگاهي به گذشته
با تاسيس دانشگاهها در ايران
اين مركز علمي ـ آموزشي
همواره به عنوان كانون عمده عرضه مكتب ها و طرح هاي نظري
و راهكارهاي تغييرات اجتماعي براي دست يابي به وضعيت
مطلوب بوده است . موج اول از اين دست انديشه ها تجددگرايي
اوليه با درونمايه ليبراليسم غرب گرايانه بود. ولي از شهريور
20 به بعد اين انديشه هاي ناسيوناليستي و سوسياليستي بود كه
بر گرايش هاي ليبراليستي فائق آمد و البته از دهه 20 تا 50
ايدئولوژي پرجاذبه و غالب همان سوسياليسم بود. اما از آغاز
دهه 40 گرايش هاي مذهبي حضور جدي تري در فضاي
دانشگاهها پيدا كردند و بخصوص در دهه 50 ايدئولوژي
اسلام گرايي به عنوان رقيب جدي انديشه سوسياليسم به
سرعت رشد نمود و حتي در سطوحي جريان غالب دانشگاهي
دانشجويي شده بود.
در بررسي گذشته وقتي به دوران پيروزي انقلاب اسلامي
در بهمن 57 مي رسيم
به يك باره شاهد خارج شدن اكثر
نيروهاي دين باور و اسلام گرا از دانشگاهها هستيم ; چرا كه اين
نيروهاي باايمان و تربيت شدگان دوران مبارزه
جذب نهادهاي
برآمده از انقلاب و پستهاي مديريتي نظام جمهوري اسلامي
شدند و درپي آن در سطح دانشگاهها آن صف بنديهاي پيشين
دچار تغييراتي شد و افراد و جريان هاي غيروفادار به
ايدئولوژي و مديريت انقلاب كفه سنگين تري يافتند و در اين
فضاي جديد كار به جايي رسيد كه آن افراد و احزاب
غيرصادق و ناصالح دانشگاه را اتاق جنگ و محل توطئه عليه
نظام نوپاي جمهوري اسلامي كرده بودند.
براساس شواهدي باور عمومي طيف مسلمان دانشگاهي بر
اين بود كه بسياري از حوادث و اقدامات به نوعي براي مقابله با
حاكميت اسلامي انقلاب طراحي و اجرا مي شد.
نيروهاي مسلمان و جوانان متعهد و مومن دانشگاهها با
مشاهده وضعيت آن روزها به فكر چاره جوئي افتادند و
دغدغه هاي خود را همسو با آرمان بلند امام خميني در پيام
نوروزي 59 ـ آنجا كه خواستار بوجود آمدن انقلابي اساسي در
دانشگاههاي سراسر كشور شده بود ـ يافتند و هسته هاي مركزي
انجمن هاي اسلامي آن پيام را به مثابه جرقه اميدي در تاريكي
تلقي كردند و دست به اقداماتي زدند كه تشكيل ستاد انقلاب
فرهنگي از محصولات تلاش آنان بود5.
گام هايي در راستاي انقلاب فرهنگي
1 ـ براي مهار بحران در فضاهاي دانشگاهي در اولين قدم
فعاليت هاي جاري نظام دانشگاهي متوقف و تعطيل شد و در
پي آن دفاتر حزبي و اتاق هاي توطئه و سياسي كاري گروهك ها
نيز بسته شد و از همينجا كار تصفيه دانشگاه از وابستگان به
گروههاي ضدانقلاب و محارب
وابستگان به انديشه هاي
ملحدانه
عناصر رژيم سابق و افرادي كه فساد اخلاقي داشتند;
آغاز شد و در همين راستا پس از بازگشايي دانشگاهها گزينش
اخلاقي اعتقادي و سياسي استاد و دانشجو نيز به عنوان يكي از
مولفه هاي حركت انقلاب فرهنگي محسوب مي شد.
2 ـ تاسيس مركز نشر دانشگاهي ; از نظر بانيان انقلاب فرهنگي
حركت آنان پيش درآمدي براي جهش عظيم علمي و بناي
تمدن اسلامي در فضاي آزاد از استبداد داخلي و استعمار
خارجي بود و براي نيل به اين هدف مركز نشر دانشگاهي
تاسيس شد كه در طول سال ها فعاليت خود ـ گرچه در مقايسه
با افق اين انتظار چندان چشمگير نبود ـ بيش از هزار اثر منتشر
كرده است كه اين خود تحولي قابل توجه در ارتقاي كيفي مواد
و منابع درسي بويژه در حوزه علوم پايه و علوم تجربي و فني را
سبب شده است .
3 ـ تاسيس سازمان سمت ; تاسيس سازمان مطالعه و تدوين
كتب علوم انساني دانشگاهها قدم ديگر اين حركت بود كه با
همكاري اساتيد حوزه و دانشگاه
كتب مربوط به علوم انساني
دانشگاهها تاليف و تدوين گرديد و تاكنون صدها اثر در
رشته هاي مختلف علوم انساني منتشر نموده است كه حداقل به
بخشي از توقعات پاسخ گفته است .
پاسخگويي به نيازهاي پژوهشي منطبق با انتظارات
جامعه
تاكيد بر تعميق فعاليت هاي علمي تا بالاترين سطح آن
در داخل كشور از ديگر اقدامات اين حركت اصيل فرهنگي بوده
است .
پايه هاي وحدت حوزه و دانشگاه
در فضاي بوجود آمده و در پرتو نهادهاي تاسيس شده
توسط بانيان جريان انقلاب فرهنگي
در واقع قدمي اساسي
براي آرمان بزرگ امام خميني يعني « وحدت حوزه و دانشگاه »
برداشته شد. پيش بيني دروس عمومي براي تقويت مباني
دين باوري دانشجويان و ارتقاي گرايش اخلاقي و معنوي آنان
تاسيس دفتر همكاري حوزه و دانشگاه
دعوت از فضلاي
حوزوي براي تدريس در دانشگاهها تاسيس مراكزي مانند
مركز تربيت مدرس در مدرسه دارالشفا
دانشگاه امام صادق و
مدرسه عالي شهيد مطهري در تهران
موسسه آموزشي
پژوهشي امام خميني
دانشگاه مفيد و دانشگاه باقرالعلوم در
قم
همگي قدم هايي در راستاي نيل به هدف مقدس وحدت و
همدلي و همكاري بوده است .
فاصله تا هدف
حركتي كه به نام انقلاب فرهنگي آغاز شد و اميدها بدان
بسته شده بود و براي تحقق آن اقدامات مفيد و پرثمري نيز
انجام گرفت
با برخي كاستي ها و ناكامي ها نيز مواجه بوده
است . عدم اعتقاد و حتي كارشكني بخشي از مديريت
دست اندركار انقلاب فرهنگي و آموزش عالي كه نمي توانستند
بابانيان و آغازگران آن همنوا باشند موجب شد تا هدف مهمي
همچون گذراندن تحصيلات تكميلي در داخل كشور و تجهيز
موسسات داخلي به عنوان سياست جايگزين اعزام دانشجو به
خارج ناكام بماند و آنچنان كه بايسته بود به بار
ننشيند.
همچنانكه عدم تامين نيازها و پاسخ دهي به عطش
دانشگاهيان توسط مراكز و عالمان حوزوي كاستي ديگري
است كه جبران منطقي
معقول و فوري را مي طلبد
چرا كه
تعلل و تاخير بيشتر سرخوردگي ها را به ياس مطلق بدل
مي كند.
اميد به آينده
آنچه مايه اميدواري است اين است كه در پرتو اقدامات
انجام گرفته در مراكز دانشگاهي و تلاش و تكاپويي كه در
حوزه ها به ثمر نشست
آينده اي روشن جلوه گري مي كند. از
يك سو نسلي از دست پروردگان موج اول انقلاب فرهنگي و
متعهدين به آرمان هاي اسلامي انقلاب كه در سال هاي اوليه
انقلاب بانيان اين حركت بودند و آن را آغاز كردند
اينك به
كمال و پختگي بيشتري رسيدند و ظرفيت بيشتري براي پيوند
عميق تر با متوليان معرفت ديني در شكل مطلوب آن دارند.
البته بر سرخوردگي و حتي استحاله نظري برخي از اشخاص
آن نسل بايد تاسف خورد. و از سوي ديگر در نظام حوزوي
مراكز و موسساتي شكل گرفتند كه به لحاظ ساختاري و كيفيت
آموزش و ساخت هاي جديدي كه دانش آموختگان آنها وارد
شدند; نويد پرورش يافتن نسلي از عالمان حوزوي را مي دهد
كه با نزديكي منطقي و عميق ايندو طيف آرمان « وحدت حوزه
و دانشگاه » محصول شيرين انقلاب فرهنگي خواهد بود كه
امام خميني (س ) براي تقويت اين جريان در فرمان 63
9
19
به تقويت آن اقدام كرد : « با تشكر از زحمات ستاد انقلاب
فرهنگي براي هرچه بارورترشدن انقلاب در سطح كشور تقويت
اين نهاد را لازم ديدم 6. » و روساي سه قوه و چند شخصيت
حوزوي و دانشگاهي را بر جمع اوليه اضافه كرد. در پايان بايد
يادآور شد كه همه كساني كه به اصالت انقلاب اسلامي ايمان
دارند بايد به اسلام ناب مورد نظر امام خميني بازگردند
چرا
كه انديشه او اين انقلاب را بوجود آورد و فقط انديشه او ـ البته
با فهمي عميق و دقيق ـ ضامن سلامت و بقاي اين نظام اسلامي
از خطر متحجران و كوته انديشان و متجددان سكولار خواهد
بود.
پي نوشت ها :
1 ـ رهيافت هاي نظري بر انقلاب اسلامي ـ مقاله حكومت
تحصيل دار از نداسكاچپول . ص 190
2 ـ همان ـ نگاهي به رهيافت هاي مختلف در مطالعه انقلاب
اسلامي ص 287 ـ312 و كتاب انقلاب و انديشه از دكتر
علي محمد حاضري
3 ـ صحيفه امام . ج 6
ص 21
4 ـ همان
ج 12
ص 207
5 ـ ن ك ـ انقلاب و انديشه
ص 159 ـ166
6 ـ صحيفه امام
ج 19
ص 111
بي شك فكر و انديشه انقلاب اسلامي در پرتو
انديشه امام خميني شكل گرفت
چرا كه او با نگاه
جامع و عميق به اسلام و عرضه حقايق و معارف
اسلامي به نخبگان و عموم ملت ايران نقطه عطف
تاريخي ملت ايران را رقم زد
همه كساني كه به اصالت انقلاب اسلامي ايمان
دارند بايد به اسلام ناب مورد نظر امام خميني باز
گردند
چرا كه انديشه او اين انقلاب را بوجود آورد
و فقط انديشه او ـ البته با فهمي عميق و دقيق ـ
ضامن سلامت و بقاي اين نظام اسلامي از خطر
متحجران و كوته انديشان و متجددان سكولار
خواهد بود
*****
اخبار
|
رشته هاي تخصصي جديد در حوزه
در ادامه حركت مبارك ايجاد رشته هاي تخصصي علوم
اسلامي در حوزه علميه قم
بر اساس مصوبه شوراي عالي
سياست گذاري حوزه
مركز مديريت حوزه علميه قم به منظور
تربيت و پرورش نيروهاي توانمند ومتخصص در رشته هاي : 1 ـ
فلسفه اسلامي 2 ـ تاريخ اسلام اقدام به ثبت نام از طلاب
واجد شرايط مي نمايد.
اين دو رشته جديدالتاسيس پس از نام نويسي داوطلبان
و برگزاري آزمون ورودي شروع به كار خواهند كرد.
*****
سروش بيداري
|
رهبر معظم انقلاب :
دانشجويان ... به سهم خودشان سعي كنند فضاي انقلابي
را در دانشگاه حفظ كنند
براي درس خواندن هم فضاي
انقلابي
فضاي بهتري است . براي تحقيقات هم فضاي انقلابي
چيز بهتري است . فضاي انقلابي به معناي شلوغ كاري و
بي انضباطي و خروج از خطوط حد نيست
بلكه معنايش دقت
بر روي مواضع صحيح و پايبندي به اصول و به آن چيزي است
كه انقلاب ما را به آن دعوت مي كند يعني جهتگيري انقلاب
بايد كشور مستقل بشود. بايد كشور روي پاي خودش
بايستد. بايد استعدادهاي درون كشور بجوشد.
دانشگاه و دانشجو در آئينه رهنمودهاي
مقام معظم رهبري
ص .377
*****
نرم افزارها و پايگاههاي اسلامي (3 )
|
نورالجنان
در اين برنامه متن مهمترين كتب اخلاقي جهان اسلام به
همراه برنامه هاي متنوع مربوط به ادعيه و زيارات در قالبي
نوين عرضه شده است .
قابليتهاي اين دستاورد در چهار بخش ارايه مي گردد :
1 ـ ادعيه و اعمال
2 ـ اعمال روز
3 ـ كتابخانه
4 ـ نگارخانه
1 ـ ادعيه و اعمال
بخش ادعيه و اعمال مهمترين قسمت برنامه هاي
نورالجنان محسوب مي گردد. ارايه ي متن ادعيه ي صحيفه ي
سجاديه و مفاتيح الجنان به همراه صوت و ترجمه از جمله
امكانات اين قسمت از برنامه است .
اين بخش داراي چند قسمت اصلي است .
الف ـ فهرستها
اين قسمت شامل فهرستهايي از ادعيه و مناسك موجود
در دو كتاب صحيفه و مفاتيح است .
ب ـ زيارات
در اين بخش از برنامه متن زيارتهاي موجود در
مفاتيح الجنان ارائه مي گردد.
ج ـ نماز و تعقيبات
اين قسمت برنامه از دو پنجره تشكيل گرديده است :
در پنجره ي سمت راست فهرستي از نمازهاي مستحبي
ديده مي شود. و در پنجره ي سمت چپ تعقيبات نمازهاي
واجب ارايه شده است .
د ـ اعمال هفته
در اين صفحه فهرستي از عباداتي كه در مورد هر يك از
روزهاي هفته وارد شده عرضه مي گردد.
هـ اعمال ماه
در اين صفحه اعمال مربوط به هر ماه به تفكيك نمايش
داده مي شوند.
و ـ اعمال امروز
با ورود به اين صفحه تقويم و اعمال روز جاري براساس
سه تقويم هجري شمسي
هجري قمري و ميلادي در معرض
ديد شما قرار مي گيرد.
ز ـ كتابخانه
در اين بخش از برنامه قسمتهاي مختلف عبارتند از :
الف ـ نمايش
اين قسمت از برنامه براي نمايش متن كتب آماده شده و
امكان انتخاب عنوان كتاب و جلد و صفحه ي آن از راههاي
مختلف وجود دارد.
ب ـ جستجو
با انتخاب اين گزينه امكانات متنوعي براي جستجوي
الفاظ و عبارات به روشهاي مختلف در اختيار شما قرار
مي گيرد.
از جمله ويژگيهاي اين برنامه امكان جستجو در متن كتب
و يا جستجو در عناوين
فصلها و ابواب كتب است .
ج ـ قرآن
يكي از قابليتهاي ويژه در اين برنامه عرضه ي متن قرآن
كريم همراه با امكانات جستجوي واژه ها و ريشه ها در آن است .
وـ جستجو
د ـ لغت
كتاب لغت ارايه شده در اين برنامه « مجمع البحرين »
شامل 6 جلد از شيخ فخرالدين طريحي (متوفاي 1087
هجري ) است .
هـ كتب انگليسي
در اين بخش از برنامه ترجمه ي انگليسي دو كتاب
« صحيفه ي سجاديه و جهاد اكبر » در دو قسمت ارايه گرديده
است .
نمايش
جستجو
و ـ يادداشت
4 ـ نگارخانه
با ورود به نگارخانه ي نورالجنان پاره اي از امكانات جانبي
برنامه مانند مناجات
مولودي و مرثيه در قالب صوت و
تصوير در اختيار شما قرار مي گيرد.
امكانات جانبي
1 ـ راهنما
با انتخاب گزينه ي راهنما در هر قسمت از برنامه
توضيحات آن قسمت را خواهيد ديد.
2 ـ صفحه كليد
براي سهولت استفاده از برنامه 7 نوع كليد رايج در اين
برنامه گنجانده شده است .
3 ـ قلم نمايش
در اين قسمت امكان انتخاب هر يك از 7 نوع قلم نمايش
وجود دارد.
4 ـ مناجات
5 ـ تحقيقات
در اين بخش مي توانيد براي ضبط تحقيقات خود مسيري
را مشخص كنيد.
6 ـ ساير تنظيمات
فعال يا غيرفعال بودن زيرنويسها و صداي كليدها و نيز
زمان مكث هر زيرنويس را در اين قسمت مي توانيد تعيين كنيد.
« كاري از مركز تحقيقات كامپيوتري علوم اسلامي »
| | | |