اشاره
تلاش آمريكا و اروپا براي مهار كردن فعاليت هاي هسته اي جمهوري اسلامي ايران اكنون موضوع روز است . مسئولان نظام جمهوري اسلامي از حدود 20 سال قبل اقدامات مفيدي براي دست يابي به فناوري هسته اي بعمل آوردند كه در سال گذشته به ثمر رسيد. عليرغم صلح آميز بودن فعاليت هاي هسته اي كشورمان دولتهاي غربي نسبت به دسترسي جمهوري اسلامي ايران به اين دانش بسيار مهم و ارزشمند حساسيت زيادي نشان دادند و با بهانه گيري هاي مختلف تلاش كردند ما را از آن محروم نمايند.
برهمين اساس شوراي حكام آژانس بين المللي هسته اي به تحريك آمريكا در تاريخ 21 شهريور 82 قطعنامه اي صادر كرد كه در آن جمهوري اسلامي ايران را ملزم به امضا پروتكل الحاقي پيمان منع توليد و گسترش سلاح هاي هسته اي و توقف غني سازي اورانيوم نمود. جمهوري اسلامي ايران اين قطعنامه را نپذيرفت و آنرا مغاير با استقلال و منافع ملي خود دانست و اقدام شوراي حكام را مداخله در امور داخلي ايران تلقي كرد.
عكس العمل جمهوري اسلامي ايران موجب شد وزراي خارجه سه كشور عمده اروپائي يعني آلمان فرانسه و انگليس طي نامه اي به وزير امور خارجه كشورمان پيشنهاد ميانجيگري و حل وفصل ماجرا را دادند. اين پيشنهاد مورد قبول واقع شد و وزراي سه كشور ياد شده در تاريخ 29 مهر 82 به تهران سفر كردند و طي مذاكراتي كه با دبير شوراي عالي امنيت ملي كشورمان بعمل آوردند در همان تاريخ بيانيه اي را منتشر كردند كه به بيانيه سعدآباد معروف شد. اين بيانيه حاوي توافق جمهوري اسلامي ايران با امضا پروتكل الحاقي بصورت داوطلبانه و تعليق داوطلبانه غني سازي اورانيوم بود. به عبارت ديگر جمهوري اسلامي ايران آنچه در قطعنامه 21 شهريور شوراي حكام آمده بود را تحت عنوان « داوطلبانه » پذيرفت .
بيانيه سعدآباد همچنين مقرر داشت جمهوري اسلامي ايران كليه اطلاعات مكتوم مانده مربوط به فعاليت هاي هسته اي خود را به آژانس بين المللي انرژي اتمي ارائه نمايد و درهاي كشور را براي بازرسي هاي آژانس باز بگذارد. در مقابل وزراي سه كشور اروپائي قول دادند پرونده فعاليت هاي هسته اي جمهوري اسلامي ايران در شوراي حكام آژانس حل و فصل شود و به شوراي امنيت سازمان ملل نرود.
جمهوري اسلامي ايران به تعهدات خود عمل كرد و شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي اتمي نيز در قطعنامه اي كه روز 5 آذر 82 صادر كرد ضمن آنكه از ارسال پرونده ايران به شوراي امنيت سازمان ملل خودداري نمود مقرر داشت ايران در امضا پروتكل الحاقي تسريع نمايد و غني سازي را نيز بطور كامل به حالت تعليق درآورد. درحاليكه مسئولان ايراني مذاكره با آژانس و كشورهاي اروپائي صدور اين قطعنامه را يك پيروزي براي جمهوري اسلامي ايران ميدانند صاحبنظران اروپائي آنرا محصول توافق آمريكا و اروپا براي مهار كردن فعاليت هاي هسته اي جمهوري اسلامي ايران ارزيابي مي كنند. در داخل كشور نيز درحاليكه عده اي از اظهارنظر كنندگان اين قطعنامه را مثبت ارزيابي مي كنند عده اي ديگر از صاحبنظران اين خوشبيني را غيرمنطقي ميدانند و معتقدند ادامه اين روند به نفع مصالح كشور نيست زيرا به محروم شدن كشورمان از فناوري هسته اي منجر خواهد شد همان چيزي كه آمريكا و اروپا ميخواهند و البته جدا دانستن اروپا از آمريكا در اين عرصه يك ظاهربيني غيراصولي است زيرا اين دو همواره دو روي يك سكه بوده اند و اكنون نيز هستند.
از آنجا كه مبحث اصلي در اين ماجرا امضا پروتكل الحاقي توسط جمهوري اسلامي ايران است قطعا اطلاع از محتواي اين پروتكل ميتواند قضاوت درباره اين مبحث را تسهيل نمايد. به همين جهت روزنامه جمهوري اسلامي متن كامل پروتكل الحاقي را به چاپ ميرساند تا مسئولان نمايندگان مجلس و عموم مردم با اطلاع يافتن از محتواي اين پروتكل بهتر بتوانند درباره اين موضوع بسيار مهم و حساس داوري كنند و به اين سئوال اساسي پاسخ دهند كه امضا متني كه ما را به پذيرش بازرسي هاي نامحدود و مداخلات بي حد و حصر بيگانگان در بسياري از امور كشورمان متعهد مي كند آيا بااصولي از قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران كه مداخله بيگانگان را بطور كامل ممنوع ميداند منافات دارد يا خير
ضمنا تذكر دو نكته را براي دريافت دقيق تر مفاهيم متن پروتكل الحاقي لازم ميدانيم . اول آنكه كلمه « پادمان » به معناي Safe تحت كنترل داشتن ايمني با نگاه امنيتي است . اين اصطلاح كه توسط دست اندركاران انرژي اتمي در قبال كلمه مركب بكار گرفته شده معادل شناخته شده اي كه مفهوم دقيق آنرا به فارسي زبانان تفهيم كند ندارد مفهومي كه از مراقبت و Gard نظارت و پائيدن بالاتر است . دوم آنكه در اين متن هر جا با نقطه چين مواجه ميشويد توجه داشته باشيد كه نام كشوري كه الحاقيه را امضا مي كند بجاي آن نقطه ها قرار داده ميشود.
نمونه پروتكل الحاقي به موافقت نامه (هاي ) بين ........ و آژانس بين المللي انرژي اتمي براي اعمال پادمان
نظر به اين كه ......... (كه منبعد............ ناميده مي شود) طرف موافقت نامه (هاي ) بين ................ و آژانس بين المللي انرژي اتمي (كه منبعد آژانس خوانده مي شود) به منظور اعمال پادمان (عنوان كامل موافقت نامه (ها) درج گردد) (كه از اين پس موافقت نامه (هاي ) پادمان ناميده مي شود) با تاريخ اجراي .............. مي باشد.
با آگاهي از تمايل جامعه بين المللي به پيشبرد بيشتر منع گسترش هسته اي از طريق تقويت كارآيي و ارتقا راندمان سيستم پادمان آژانس .
با يادآوري اين كه آژانس در اجراي پادمان لازم است نكات زير را مورد توجه قرار دهد : عدم اخلال در توسعه اقتصادي و فني .... يا همكاري هاي بين المللي در زمينه فعاليت هاي صلح آميز هسته اي احترام نهادن به مقررات مربوط به سلامتي ايمني حفاظت فيزيكي و ساير مقررات امنيتي جاري در كشور و حقوق افراد و اتخاذ هرگونه احتياط لازم به منظور حفاظت از اسرار تجاري تكنولوژيكي و صنعتي و همچنين ساير اطلاعات محرمانه اي كه از آنها آگاه مي گردد.
از آنجايي كه تناوب و شدت فعاليت هاي مندرج در اين پروتكل با رعايت اهداف تقويت كارآيي و افزايش راندمان پادمان آژانس بايد در حداقل ممكن نگهداشته شود.
پس بنابر اين ................. و آژانس به شرح ذيل توافق نمودند.
ماده 1 ـ ارتباط بين اين پروتكل و موافقت نامه پادمان
مقررات موافقت نامه پادمان تا جايي كه با مقررات اين پروتكل مرتبط و منطبق باشند در اين پروتكل اعمال خواهد شد. در صورت وجود تناقض بين مقررات موافقت نامه پادمان واين پروتكل مقررات اين پروتكل اجرا خواهد شد.
ماده 2 ـ ارائه اطلاعات
الف ........................... بايد اظهارنامه اي شامل موارد ذيل را به آژانس ارائه نمايد :
1 ـ شرح كلي و نيز اطلاعات مشخص كننده مكان اجراي فعاليت هاي تحقيق و توسعه مرتبط با چرخه سوخت هسته اي كه در آنها از مواد هسته اي استفاده نمي شود و در هر جايي توسط ......................... تامين هزينه شود پروانه فعاليت دريافت نمايد كنترل ويا از طرف آن كشور اجرا شود.
2 ـ اطلاعات تعيين شده توسط آژانس و مورد توافق ................ جهت تحصيل دستاوردهاي مورد انتظار در كارايي يا راندمان در مورد فعاليت هاي بهره برداري مرتبط با پادمان در موسسات و مكان هاي خارج از موسسات كه در آنها مواد هسته اي به طور معمول استفاده مي شوند.
شامل كاربري آن و ذكر محتويات آن در صورتي كه در شرح كلي ) Site (3 ـ شرح كلي در مورد هر ساختمان در هر ساختگاه روشن و كافي نباشد. نقشه اي از ساختگاه بايد همراه با شرح كلي باشد.
4 ـ شرحي از مقياس كاري براي هر مكاني كه در آن فعاليت هاي ذكر شده در ضميمه 1 پروتكل انجام پذيرد .
5 ـ اطلاعات مشخص كننده مكان وضعيت كاري و ظرفيت تخميني توليد سالانه معادن اورانيوم و كارخانجات تغليظ اورانيوم و توريوم و به طور كلي توليد جاري سالانه اين گونه معادن و كارخانجات تغليظ در............ بر اساس درخواست آژانس ............... بايد توليد جاري سالانه هر معدن با كارخانه تغليظ را ارائه نمايد. ارائه اين اطلاعات مستلزم جزئيات حسابرسي مواد هسته اي نمي باشد.
6 ـ اطلاعات مربوط به مواد چشمه كه به تركيب و خلوص مناسب جهت توليد سوخت با غني سازي ايزوتوپي نرسيده اند به شرح زير :
الف ـ مقادير تركيب شيميايي كاربرد يا استفاده موردنظر از اين مواد هسته اي يا غير هسته اي بودن كاربرد آن براي هر مكاني در .............. كه مقدار اين مواد در آن جا بيش از 10 تن اورانيوم ويا 20 تن توريوم باشد همچنين در مورد ساير مكان هايي با مقادير موجودي بيش از 1 تن در صورتي كه مجموع موجودي در آن مكان ها در ................ بيش از 10 تن اورانيوم يا 20 تن توريوم باشد . ارائه اين اطلاعات مستلزم جزئيات حسابرسي مواد هسته اي نمي باشد .
ب ـ مقادير تركيب شيميايي و مقصد هر محموله از چنين موادي جهت صدور از............... براي اهداف خاص غير هسته اي با مقادير بيش از :
1 ـ 10 تن اورانيوم با صادرات متوالي از ................... به همان كشور كه مقدار هر محموله كمتر از 10 تن ولي مجموع سالانه آن از 10 تن تجاوز نمايد .
2 ـ 20 تن توريوم يا صادرات متوالي از ................... به همان كشور كه مقدار هر محموله كمتر از 20 تن ولي مجموع سالانه آن از 20 تن تجاوز نمايد .
ج ـ مقادير تركيب شيميايي مكان فعلي و كاربرد با استفاده مورد نظر هرگونه واردات از چنين موادي به .................. براي اهداف خاص غير هسته اي با مقادير بيش از :
1 ـ 10 تن اورانيوم با واردات متوالي به .................... كه مقدار هر محموله كمتر از 10 تن ولي مجموع سالانه آن از 10 تن تجاوز نمايد.
2 ـ 20 تن توريوم يا واردات متوالي به ................... كه مقدار هر محموله كمتر از 20 تن تجاوز نمايد .
بديهي است كه ارائه اطلاعات در مورد اين قبيل مواد چنانچه به شكل غير قابل مصرف جهت اهداف هسته اي باشند ضرورت ندارد.
) از پادمان معاف INFCIRC 351 7 ـ الف ) اطلاعات مربوطه به مقادي كاربردها و مكان هاي مواد هسته اي كه پيرو (بند 37 از شده اند.
ب ) اطلاعات مربوط به مقادير مواد هسته اي (كه مي تواند به صورت تخميني باشد) و كاربردهاي آنها در هر مكان كه پيرو ) باشد . ارائه اين اطلاعات مستلزم جزئيات حسابرسي مواد هسته اي نمي باشد . INFCIRC 351 (بند 37 از
8 ـ اطلاعات مربوط به مكان با فرآوري بعدي پسمان متوسط با سطح بالاي حاوي پلوتونيوم اورانيوم با غناي بالا يا اورانيوم ) پادمان در مورد آنها خاتمه داده شده است . عبارت فرآوري بعدي در اين بند شامل INFCIRC 351 233 كه پيرو (بند 11 از بسته بندي مجدد پسمان يا انجام عملياتي بدون تفكيك عناصر جهت اهداف ذخيره سازي با دفع نمي باشد.
9 ـ اطلاعاتي به شرح زير در مورد تجهيزات و مواد غير هسته اي آمده است :
الف ـ براي هر مورد از صادرات چنين تجهيزات و موادي به خارج از................... : مشخصات مقدار مكان استفاده مورد نظر در كشور دريافت كننده و تاريخ صدور يا در صورت لزوم تاريخ مورد انتظار صدور.
ب ـ بنا به درخواست ويژه آژانس تاييد اطلاعات به وسيله .................... به عنوان كشور وارد كننده در مورد اطلاعات ارائه شده توسط كشور ديگري به آژانس در مورد بند الف فوق ..........
10 ـ برنامه كلي براي ده سال آينده مرتبط با توسعه چرخه سوخت هسته اي (شامل فعاليت هاي تحقيق و توسعه مربوط به چرخه سوخت هسته اي پس از تصويب مقامات ذيصلاح ........
ب ـ................. بايد هرگونه تلاش منطقي خود را براي ارائه اطلاعات زير به آژانس انجام دهد :
1 ـ شرح كلي و اطلاعات مشخص كننده مكان انجام آن دسته از فعاليت هاي تحقيق و توسعه مرتبط با چرخه سوخت هسته اي كه مواد هسته اي در آنها به كار نرفته اما ارتباط ويژه اي با غني سازي بازفرآوري سوخت هسته اي يا فرآوري پسمان هاي با پرتوزايي متوسط يا زياد حاوي پلوتونيوم اورانيوم با غناي بالا يا اورانيوم ـ 233 دارند در هر جايي در ..................... انجام گرفته اما توسط ..................... تامين هزينه نشده مجوز ويژه نگرفته كنترل نگشته و از جانب آن كشور انجام نشده باشد.
واژه فرآوري پسمان با پرتوزايي متوسط يا زياد در اين بند شامل بسته بندي مجدد پسمان يا انجام عملياتي بدون تفكيك عناصر جهت اهداف ذخيره سازي يا دفع نمي باشد.
2 ـ شرح كلي از فعاليت ها و مشخصات اشخاص حقيقي و حقوقي جهت چنين فعاليت هايي در مكان هاي شناسايي شده كه آژانس آنها را عملا مربوط به فعاليت هاي آن محل بداند . ارائه چنين ) Qutside a site (توسط آژانس در خارج از محلي اطلاعاتي منوط به درخواست ويژه از جانب آژانس مي باشد وبايد با مشورت با آژانس وبه موقع انجام پذيرد.
ج ـ بنا به درخواست آژانس .................... بايد در مورد هرگونه اطلاعاتي كه بر طبق اين ماده ارائه خواهد شد تا آنجا كه به اهداف پادمان مربوط است تفصيلات يا توضيحات را در اختيار آژانس قرار دهد.
ماده 3
الف ) ............. بايد اطلاعات مشخص شده در ماده 2 شامل موارد : الف . (1 ) (3 ) (4 ) (5 ) (6 ) و بند الف مربوط به (6 ) و نيز موارد (7 ) و (10 ) و ب (1 ) را طي 180 روز از تنفيذ اين پروتكل به آژانس ارائه نمايد .
ب ) ............. بايد اطلاعات به روز شده مورد اشاره در پاراگراف الف ذكر شده در فوق را در هر سال تا 15 مه همان سال به آژانس ارائه نمايد. اگر در اطلاعات قبلي تغييري واقع نشده است به اين موضوع بايد اشاره شود.
ج ) ............ بايد اطلاعات مربوط به بند (6 ) الف و (ج ) ب از ماده 2 را براي هر سال تا 15 مه همان سال جهت تكميل اطلاعات سال قبلي به آژانس ارائه نمايد.
د) ........... اطلاعات معين شده در بندهاي (9 ) و (الف ) از تبصره الف ماده 10 را بايد در هر دوره سه ماهه به آژانس ارائه كند . اين اطلاعات بايد در طول 60 روز از پايان هر فصل ارائه شود .
هـ) ........... اطلاعات معين شده در بند (8 ) الف از ماده 2 و همچنين اطلاعات در مورد تغييرات مكاني را بايد 180 روز قبل از انجام فرآوري بعدي و تا 15 مه هر سال براي تكميل اطلاعات سال قبلي به آژانس ارائه نمايد .
و) ............ و آژانس بايد در مورد تعيين زمان و ميزان مقررات اطلاعات مشخص شده در قسمت (2 ) الف ماده 2 موافقت داشته باشد.
ز) ............. بايد اطلاعات قسمت (9 ) الف و ب از ماده 2 را در طي 60 روز از زمان درخواست آژانس ارائه نمايد .
ماده 4 ـ دسترسي هاي تكميلي
موارد زير بر طبق ماده 5 اين پروتكل در ارتباط با اجراي دسترسي هاي تكميلي اعمال خواهد شد :
با سيستماتيك درصدد بررسي اطلاعات اشاره شده در ماده 2 نخواهد) mechanistically (الف ـ آژانس به طور مكانيكي بود با اين وجود حق دسترسي به مكان هاي زير را دارد :
1 ـ هر مكان اشاره شده در ماده 5 ـ الف (1 يا 2 ) به طور انتخابي به منظور اطمينان از عدم وجود مواد هسته اي و فعاليت هاي اظهار نشده .
2 ـ هر مكان اشاره شده در ماده 5 ـ ب يا ج جهت روشن شدن مساله مربوط به صحيح و كامل بودن اطلاعاتي كه بر طبق ماده 2 ارائه شده اند يا رفع تناقض در مورد آن اطلاعات .
3 ـ هر مكان اشاره شده در ماده 5 ـ الف 3 تا حدودي كه در رابطه با اهداف پادمان براي آژانس لازم باشد تا اظهارنامه ................. را در مورد وضعيت برچيده شدن يك موسسه يا مكاني خارج از موسساتي كه معمولا مواد هسته اي در آنها به كار رفته اند تاييد نمايد.
ب ـ به جز مورد مذكور در بند 2 ذيل آژانس بايد قصد دسترسي خود را حداقل 24 ساعت به اطلاع .................. برساند.
2 ـ در صورت درخواست آژانس براي دسترسي به هر قسمت از يك ساختگاه كه اين دسترسي توام با بازديدهاي بررسي اطلاعات طراحي يا بازرسي هاي ويژه يا معمول از آن ساختگاه باشد مدت اطلاع قبلي حداقل 2 ساعت مي باشد اما در وضعيت هاي استثنايي اين مدت مي تواند كمتر از 2 ساعت باشد .
ج ـ اطلاع قبلي بايد به صورت كتبي بوده و دلايل دسترسي و فعاليت هاي انجام شده در خلال اين دسترسي مشخص گردد.
د ـ در صورت بروز هر مساله يا تناقضي آژانس بايد فرصتي را جهت ارائه توضيح در اختيار............... قرار دهد و موجبات تسهيل براي رفع مساله يا تناقض را فراهم سازد. چنين فرصتي پيش از درخواست بازرسي فراهم خواهد شد مگر آنكه آژانس تشخيص دهد كه تاخير در بازرسي به هدف و منظور بازرسي لطمه مي زند. در هر صورت تا وقتي كه چنين فرصتي در اختيار ...................... قرار نگرفته باشد آژانس نبايد دست به هيچ گونه نتيجه گيري در باره مساله يا تناقض بزند.
هـ ـ بازرسي تنها بايد در ساعات كاري انجام پذيرد مگر آنكه طور ديگري مورد موافقت .................. قرار گرفته باشد.
و ـ ..................... از حق همراهي بازرسان آژانس توسط نمايندگان .................... در خلال بازرسي ها برخوردار مي باشد مشروط بر آن كه بازرسان بدين طريق دچار تاخير نشده ويا مانعي در انجام وظايفشان پيش نيايد.
ماده 5
................... بايد دسترسي به مكان هاي زير را براي آژانس فراهم آورد :
الف ـ (1 ) هر جايي در يك ساختگاه
2 ـ هر مكاني كه طبق ماده 2 ـ الف (5 ) تا (8 ) توسط ........................ مشخص شده باشد .
3 ـ هر موسسه از كاراندازي شده يا مكان برچيده شده خارج از موسساتي كه معمولا مواد هسته اي در آنها استفاده مي شده است .
ب ـ هر مكاني كه طبق ماده 2 ـ الف (14 ) ماده 2 ـ الف (9 ب ) يا ماده 2 ـ ب توسط ............... مشخص شده باشد چنانچه .................. نتواند امكان دسترسي به اين مكان ها به غير از موارد مورد اشاره در بند الف 1 ) فوق را فراهم آورد ................ بايد فورا تلاش معقول خود را در جهت برآوردن خواسته هاي آژانس از طريق روش هاي ديگر به كار بندد.
ج ـ هر مكان تعيين شده توسط آژانس به غير از مكان هاي اشاره شده در بندهاي الف و ب فوق جهت انجام نمونه برداري هاي محيطي مختص آن مكان چنانچه ...................... نتواند امكان دسترسي به اين مكان ها را فراهم آورد .................. بايد فورا تلاش معقول خود را در جهت برآوردن خواسته هاي آژانس از مناطق مجاور يا از طريق روش هاي ديگر به كار بندد.
ماده 6
آژانس در زمان اجراي ماده 5 مي تواند فعاليت هاي زير را انجام دهد :
الف ـ براي دسترسي بر طبق ماده 5 ـ الف (1 يا 3 ) : مشاهدات عيني جمع آوري نمونه هاي محيطي استفاده از دستگاه هاي آشكارسازي و اندازه گيري پرتوها به كارگيري انواع مهر و موم وديگر وسايل شناسايي و تشخيص دستكاري تعيين شده در آيين نامه هاي اجرايي وديگر اقدامات عملي كه از نظر فني قابليت آنها به اثبات رسيده و استفاده از آنها مورد موافقت شوراي حكام (كه منبعد شورا ناميده مي شود) و مشورت هاي بعدي ميان آژانس و.......... قرار گرفته باشد :
ب ـ براي دسترسي بر طبق ماده 5 ـ الف (2 ) : مشاهدات عيني شمارش اقلام مواد هسته اي اندازه گيري هاي غير مخرب و نمونه برداري استفاده از دستگاه هاي آشكارسازي و اندازه گيري پرتوها بررسي سوابق مربوط به مقادير منشا و حالت مواد جمع آوري نمونه هاي محيطي وديگر اقدامات عملي كه از نظر فني قابليت آنها به اثبات رسيده و استفاده از آنها مورد موافقت شورا و مشورت هاي بعدي ميان آژانس و.............. قرار گرفته باشد.
ج ـ براي دسترسي بر طبق ماده 5 ـ مشاهدات عيني جمع آوري نمونه هاي محيطي استفاده از دستگاه هاي آشكارسازي و اندازه گيري پرتوها بررسي سوابق پادماني مربوط به توليد و حمل و ديگر اقدامات عملي كه از نظر فني قابليت آنها رسيده و استفاده از آنها مورد موافقت شورا و مشورت هاي بعدي ميان آژانس و.............. قرار گرفته باشد.
د ـ براي دسترسي بر طبق ماده 5 ـ ج : جمع آوري نمونه هاي محيطي و در صورتي كه نتايج آن موجب رفع مساله يا تناقض در مكان تعيين شده توسط آژانس پيرو ماده 5 ـ ج نگردد استفاده از مشاهدات عيني دستگاه هاي آشكارسازي و اندازه گيري پرتوها و در صورت توافق ................... و آژانس انجام ساير اقدامات عملي در آن مكان .
ماده 7
بر ) managed access (الف ـ بنا به تقاضاي ................... آژانس و ................... بايد ترتيباتي را براي دسترسي كنترل شده طبق اين پروتكل جهت پيش گيري از انتشار اطلاعات حساس اشاعه هسته اي رعايت مقررات ايمني يا حفاظت فيزيكي يا حفظ اطلاعات حساس اختصاصي يا تجاري اتخاذ نمايند. چنين ترتيباتي نبايد موجب منع آژانس از انجام فعاليت هاي لازم جهت حصول اطمينان كافي از عدم وجود مواد هسته اي و فعاليت هاي اظهار نشده در مكان مورد نظر و از جمله حل و فصل مساله مربوط به صحيح بودن و كامل بودن اطلاعات اشاره شده در ماده 2 با تناقض مربوط به آن اطلاعات گردند .
ب ـ ................... هنگام ارائه اطلاعات اشاره شده در ماده 2 مي تواند آژانس را از جاهايي در يك ساختگاه با مكاني كه دسترسي كنترل شده را بتوان در آنجا اعمال كرد مطلع سازد.
ج ـ تا زمان به اجرا درآمدن هرگونه آيين نامه هاي اجرايي لازم ................... مي تواند با رعايت مفاد بند الف فوق از دسترسي كنترل شده برخوردار باشد.
ماده 8
هيچ يك از مفاد اين پروتكل نبايد موجب شود كه ................... مكان هايي را علاوه بر موارد اشاره شده در مواد 5 و 9 يا مورد درخواست براي انجام فعاليت هاي بازرسي در يك مكان خاص در دسترسي آژانس قرار ندهد. آژانس بايد بلادرنگ براي انجام چنين درخواستي به هر تلاش منطقي دست بزند.
ماده 9
...................بايد براي آژانس امكان دسترسي به مكان هاي تعيين شده از جانب آژانس را جهت انجام نمونه برداري محيطي گسترده مهيا كند در صورتي كه ................... قادر به فراهم نمودن چنين دسترسي نباشد بايد تلاش منطقي خود را جهت برآوردن خواسته هاي آژانس در مكان هاي جايگزين به كار بندد.
آژانس تا زماني كه استفاده از نمونه برداري محيطي گسترده و آيين نامه هاي مربوطه توسط شورا و مشورت هاي بعدي ميان آژانس و................... به تصويب نرسيده نبايد در صدد چنين دسترسي باشد.
ماده 10
آژانس بايد................... را از موارد زير مطلع سازد :
الف ـ فعاليت هاي انجام شده بر طبق اين پروتكل شامل موارد مربوط به هرگونه مسايل يا تناقضاتي كه آژانس به اطلاع رسانده ................... ظرف 60 روز پس از انجام آن فعاليت ها توسط آژانس .
ب ـ نتايج فعاليت هاي مربوط به هر گونه مسايل يا تناقضاتي كه آژانس به اطلاع ................... رسانده در اسرع وقت و در هر حال ظرف 30 روز پس از تعيين آن نتايج توسط آژانس .
ج ـ آژانس از فعاليت هاي خود بر طبق اين پروتكل نتيجه گيري هايي مي نمايد. اين نتيجه گيري ها بايد سالانه آماده گردد.
ماده 11 ـ تعيين بازرسان آژانس
الف ـ (1 ) مدير كل بايد هر مامور آژانس كه توسط شورا به عنوان بازرس پادمان تاييد مي شود را به اطلاع كشور ................... برساند . چنانچه ................... ظرف 3 ماه پس از دريافت تاييد به شورا عدم پذيرش خود را در مورد چنين ماموري به عنوان بازرس براي ................... به اطلاع مدير كل نرساند بازرس اعلام شده به ................... براي ................... معتبر تلقي خواهد شد.
(2 ) مدير كل در پاسخ به درخواست ................... يا به ابتكار خود بايد حذف هر ماموري به عنوان بازرس جهت ................... را به اطلاع ................... برساند.
ب ـ 7 روز پس از ارسال اطلاعيه مذكور در بند الف فوق با پست سفارشي توسط آژانس جهت ................... چنين تلقي خواهد شد كه اطلاعيه توسط ................... دريافت شده است .
ماده 12 ـ رواديد
................... بايد ظرف يك ماه از تاريخ دريافت يك درخواست رواديد مناسب با مجوز ورود به خروج متعدد و يا رواديد عبور را در صورت لزوم در اختيار بازرس انتخابي و معرفي شده در درخواست قرار دهد تا بازرس بتواند به منظور انجام وظايف خود وارد قلمرو ................... شده و در آنجا بماند. هر گونه رواديد مواد درخواست بايد حداقل به مدت يك سال معتبر بوده و در صورت درخواست براي مدت انتصاب بازرس مورد نظر در................... تمديد گردد.
ماده 13 ـ آئين نامه هاي اجرايي
الف ) در صورتي كه ................... يا آژانس تشخيص دهند كه نحوه اجراي اقدامات وضع شده بر طبق اين پروتكل لازم است در آيين نامه هاي اجرايي مشخص گردد ................... و آژانس بايد ظرف 90 روز از تاريخ لازم الاجرا شدن اين پروتكل يا در صورتي كه نياز به چنين آيين نامه هاي اجرايي پس از لازم الاجرا شدن اين پروتكل تشخيص داده شود ظرف 90 روز از اعلام چنين تشخيصي درباره اين گونه آيين نامه هاي اجرايي به توافق برسند.
ب ـ تا زمان لازم الاجرا شدن هر گونه آيين نامه هاي اجرايي مورد لزوم آژانس محق به اجراي اقدامات وضع شده در اين پروتكل مي باشد.
ماده 14 ـ سيستم هاي ارتباطي
الف ـ ................... بايد ارتباطات توسط آژانس براي اهداف رسمي بين بازرسان آژانس در ................... و دفتر مركزي با دفاتر منطقه اي آژانس شامل انتقال اطلاعات حاصل از دستگاه هاي نظارتي يا وسايل اندازه گيري با حضور يا در غياب بازرسان را مجاز و محافظت نمايد. آژانس در مشورت بالله............... حق استفاده از سيستم هاي موجود بين المللي ارتباطات مستقيم شامل سيستم هاي ماهواره اي و اشكال ديگر مخابرات كه در................... مورد استفاده نيستند را دارد. به درخواست ................... يا اشكال ديگر مخابرات كه در................... مورد استفاده نيستند را دارد. به درخواست ................... يا آژانس جزئيات اجراي اين بند در رابطه با انتقال اطلاعات حاصل از دستگاه هاي نظارتي يا وسايل اندازه گيري با حضور يا در غياب بازرسان بايد در آيين نامه هاي اجرايي مشخص گردد.
ب ـ در مورد ارتباط و انتقال اطلاعات بر اساس بند الف فوق بايد توجه كافي به ضرورت حفاظت از اطلاعات حساس تجاري يا اطلاعات طراحي داراي حساسيت ويژه از نظر................... به عمل آيد.
ماده 15 ـ حفاظت از اطلاعات محرمانه
الف ـ آژانس بايد نظام دقيقي را جهت تضمين حفاظت موثر در برابر افشاي اسرار بازرگاني تكنولوژيكي و صنعتي و ساير اطلاعات محرمانه شامل اطلاعاتي كه حين اجراي اين پروتكل از آنها آگاه مي شود برقرار سازد.
ب ـ نظام اشاره شده در بند الف فوق بايد علاوه بر ساير مقررات شامل مقرراتي راجع به موارد زير باشد :
1 ـ اصول كلي و اقدامات مرتبط با جابجايي اطلاعات محرمانه
2 ـ شرايط استخدام كاركنان در رابطه با حفاظت از اطلاعات محرمانه
3 ـ دستورالعمل هايي براي موارد نقض با ادعاي نقض محرمانه بودن
ج ـ نظام اشاره شده در بند الف فوق بايد توسط شورا تصويب و به طور دوره اي بازنگري گردد.
ماده 16 ـ ضمائم
الف ـ ضمائم اين پروتكل بخش لاينفكي از آن به شمار مي آيند. به جز موارد اصلاحيه ضمائم واژه « پروتكل » به صورتي كه در اين سند به كار رفته به معناي مجموع پروتكل و ضمائم مي باشد.
ب ـ فهرست فعاليت هاي مشخص شده در ضميمه 1 و فهرست تجهيزات و مواد .
ب ـ درج در ضميمه 2 مي تواند توسط شورا و بر طبق توصيه يك گروه كاري دائمي از كارشناسان كه به دستور شورا تشكيل مي شود اصلاح گردد. چنين اصلاحيه اي چهارماه پس از تاريخ پذيرش آن توسط شورا به اجرا در خواهد آمد.
ماده 17 ـ لازم الاجراشدن
الف ـ اين پروتكل به صورت زير اجرا خواهد شد :
تاريخي كه آژانس اعلاميه اي كتبي از................... دريافت نمايد مبني بر اين كه شرايط قانون اساسي و مقررات قانوني ................... جهت اجراي آن فراهم شده باشد. يا پس از امضاي آن توسط نمايندگان ................... و آژانس .
ب ـ................... مي تواند در هر تاريخي پيش از به اجرا درآمدن اين پروتكل اعلام نمايد كه اين پروتكل را به طور مشروط به اجرا درمي آورد.
ج ـ مديركل بايد فورا كليه اعضاي آژانس را از هرگونه اعلام اجراي مشروط و به اجرا درآمدن اين پروتكل آگاه نمايد.
ماده 18 ـ در رابطه با اهداف اين پروتكل
الف ـ فعاليت هاي تحقيق و توسعه مربوط به چرخه سوخت هسته اي عبارت از فعاليت هايي است كه با جوانب فرآيند با توسعه سيستم هايي به شرح زير ارتباط ويژه دارند :
تبديل مواد هسته اي
غني سازي مواد هسته اي
توليد سوخت هسته اي
راكتورها
موسسات بحراني
بازفرآوري سوخت هسته اي
فرآوري پسمان ها با پرتوزايي متوسط يا زياد حاوي پلوتونيوم اورانيوم با غناي بالا يا اورانيوم ـ 233 (شامل بسته بندي مجدد پسمان و انجام عملياتي بدون تفكيك عناصر جهت اهداف ذخيره سازي يا دفع نيست ).
اما اين موضوع در برگيرنده فعاليت هاي مربوط به تحقيقات نظري يا علوم پايه با تحقيق و توسعه در زمينه كاربردهاي صنعتي راديوايزوتوپ كاربردهاي پزشكي آب شناسي و كشاورزي تاثيرات بر بهداشت و محيط زيست و بهبود شرايط نگهداري نمي شود.
يعني ناحيه اي محدود شده توسط ................... مرتبط با اطلاعات طراحي براي يك موسسه از جمله ) Site (ب ـ ساختگاه موسسه تعطيل شده در خارج از موسسات كه مواد هسته اي معمولا استفاده مي شده است (اين موارد به محل هايي با سلول هاي داغ يا جايي كه فعاليت هاي مربوط به تبديل غني سازي توليد سوخت با بازفرآوري انجام مي شده است محدود مي گردد). همچنين شامل تمام تاسيسات مجاور موسسه با مكان جهت ارائه با استفاده از خدمات اساسي شامل سلول هاي داغ براي فرابري مواد پرتودهنده اي كه حاوي مواد هسته اي نيستند تاسيساتي براي آمايش ذخيره سازي و دفع پسمان و ساختمان هايي مرتبط با فعاليت هاي مشخص شده به وسيله ................... تحت ماده 2 ـ الف (4 ) فوق .
ج ـ موسسه از كاراندازي شده يا مكان برچيده شده خارج از موسسات يعني تاسيسات يا مكاني كه وسايل اساسي و جنبي آن برچيده شده يا به گونه اي از كارانداخته شده كه ديگر براي ذخيره سازي به كار نمي رود و امكان استفاده از آن براي كاربري فراوري يا بهره برداري از مواد هسته اي وجود ندارد.
دـ موسسه تعطيل شده يا مكان تعطيل در خارج از موسسات يعني تاسيسات يا مكاني كه بهره برداري در آن متوقف و مواد هسته اي از آنجا منتقل شده ولي از كاراندازي نشده است .
هـ ـ اورانيوم با غناي بالا يعني اورانيوم حاوي 20 % يا بيشتر از ايزوتوپ اورانيوم ـ .235
وـ نمونه برداري هاي محيطي مختص هر مكان يعني جمع آوري نمونه هاي محيطي (براي مثال هوا آب گياهان خاك در محدوده يا مجاورت مكاني تعيين شده توسط آژانس به منظور كمك به آژانس جهت نتيجه گيري در) smears (مالشي مورد فقدان مواد هسته اي يا فعاليت هاي هسته اي اظهار نشده در يك مكان مشخص .
زـ نمونه برداري محيطي گسترده يعني جمع آوري نمونه هاي محيطي (براي مثال هوا آب گياهان خاك مالشي ) در مجموعه اي از مكان هاي تعيين شده توسط آژانس به منظور كمك به آژانس جهت نتيجه گيري در مورد فقدان مواد هسته اي با فعاليت هاي هسته اي اظهار نشده در ناحيه گسترده .
اساسنامه آژانس تعريف شده XX ح ـ مواد هسته اي يعني هر ماده چشمه يا هر ماده شكافت پذير ويژه همانطوري كه ماده است . اصطلاح ماده چشمه در مورد كاني ها يا باقي مانده آنها كاربرد ندارد و هر تصميمي از طرف شورا در مورد ماده 20 اساسنامه آژانس بعد از لازم الاجرا شدن اين پروتكل كه موجب الحاق موردي به مواد تعيين شده به عنوان مواد چشمه يا مواد شكافت پذير ويژه گردد تنها پس از پذيرش از جانب ................... بر طبق اين پروتكل معتبر خواهد بود.
ط ـ موسسه يعني :
1 ) يك راكتور يك موسسه بحراني يك كارخانه تبديل يك كارخانه توليد سوخت يك كارخانه بازفرآوري يك كارخانه جداسازي ايزوتوپي با يك تاسيسات انبار جداگانه يا
(2 )هر مكاني كه مواد هسته اي در آنجا معمولا به مقدار بيش از يك كيلوگرم موثر استفاده مي شود .
ي ـ مكان خارج از موسسات يعني هر تاسيسات يا مكاني كه موسسه نبوده و مواد هسته اي در آنجا معمولا به مقدار يك كيلوگرم موثر يا كمتر استفاده شود.
پايان