بحران آذربايجان
38
سه شنبه 16 بهمن
باز هم برف باريده است ولي نسبت به برف ديروز كمتر است . هوا ابر است . ممكن است بعد دوباره شروع به باريدن نمايد.
ديروز شوراي امنيت در لندن تشكيل و در موضوع شكايت روس ها از وجود قشون انگليس در يونان به مذاكره پرداخت . بعد از هفت ساعت مذاكره جلسه بدون اخذ نتيجه به پايان رسيد و بنا است امروز هم به مذاكرات ادامه بدهد. راديوي لندن به عربي امروز صبح اجمال جريان مذاكرات را نقل نمود.اول ويشنسكي صحبت مفصلي نموده است و به قسمت هايي از نطق بوين جواب داده است . از جمله به آن فقره از نطق بوين كه در چند روز قبل در شورا ادا نموده و گفته بود كه هر وقت صحبت وضع روماني و بلغار و لهستان به ميان مي آيد دولت روسيه مساله يونان را پيش مي كشد ويشنسكي جواب داده و گفته است كه دولت روسيه چند دفعه نظر دولت انگليسي را به وضع يونان جلب نموده است . راجع به مساله ترور هم ويشنسكي صحبت نموده و دستجات دست راست را مقصر ترور قلمداد نموده است و به مدعاي خود از قول نمايندگان كارگر مجلس عوام انگليس و بعضي روزنامه هاي انگليس شاهد آورده است . بعد از آن بوين نطق نموده و به نطق ويشنسكي جواب داده است . گفته است كه در كنفرانس برلين مارشال استالين رفتار انگليس را تصويب نموده است . استشهاد نماينده روسيه را از قول نمايندگان كارگر بي ارزش خوانده است . در اثناي نطق خود بوين خطاب به نماينده روسيه نموده و سئوال نموده است كه وي واقعا به اين عقيده است كه قشون انگليس در يونان براي تهديد صلح و سركار آوردن يك دسته بخصوص به سر حكومت در يونان اقامت مي نمايد. مسيو ويشنسكي به اين سئوال جواب نداده و بوين به نطق خود ادامه داده است و از شورا درخواست نموده است كه به تبرئه انگليس راي بدهند. بعد نماينده يونان صحبت نموده و ممنونيت يونان را از وجود قشون انگليس در يونان بيان نموده است . بعد از آن نمايندگان آمريكا و فرانسه و چين و حتي لهستان كه تابع في الجمله روسيه است اظهار نموده اند كه وجود قشون انگليس در يونان صلح را تهديد نمي نمايد. بعد نماينده روسيه اظهار نموده است كه حالا كه بوين اظهار مي نمايد كه دولت انگليس در اولين فرصت قشون خود را از يونان عقب خواهد كشيد شورا مساله را خاتمه پذيرفته تلقي نمايد. بوين قبول نكرده و گفته است كه بچه نيستم كه فريب بخورم . لهستان پيشنهادي تقديم نموده است چون در آن تبرئه انگليس قيد نشده بود اعضاي شورا غير از روسيه و لهستان آن را رد نموده اند. نماينده مصر تقريري عرض نموده است كه حاوي تبرئه انگليس بوده است . آن را هم نماينده روسيه قبول نكرده است . مذاكرات امروز بعد از ظهر دوباره شروع خواهد شد.
راديو خبر داد كه علي اف از اعضاي سفارت روس با قوام السلطنه ملاقات نموده و اظهار نموده است كه دولت روسيه براي پذيرايي يك هيئت ايراني را در مسكو حاضر است و در طهران چنين حدس زده مي شود كه روز پنجشنبه قوام السلطنه كابينه خود را به شاه معرفي نموده و خودش در راس هيئت به مسكو عزيمت خواهد نمود.
روزنامه آذربايجان در شماره امروز خود نوشته است كه اموال منقول و غير منقول محمد ضيا (شاهزاده مقتدرالدوله ) چون به طهران رفته است مصادره شده است . هر كس طلب از مشاراليه دارد يا قرض به مشاراليه دارد به اداره مصادره رجوع نمايد. نكته قابل توجه اين است كه در قانوني كه دولت ملي آذربايجان وضع نموده بود مصادره اموال منقول در آن نبود. يك علامت بين از عدم انتظار و هرج و مرج در داخل حكومت ملي .
امروز كه سه شنبه است روز انعقاد مجلس ادبي است . آقايان تشريف آورده مجلس ادبي تشكيل گرديد ولي بر حسب اقتضاي زمان و تحولات اخيره و نامعلومي اوضاع آتيه قهرا صحبت ادبي به صحبت سياسي منتهي ميشود. بايد گاه گاه حضار را متوجه نمود كه موضوع مجلس ادبي است و نبايد از موضوع خارج شوند ولي فايده ندارد. باز به مناسبت يك جمله موضوع انقلاب حاصل مي نمايد باز سياسي ميشود.
چهارشنبه 17 بهمن
در جلسه ديروز شوراي امنيت كه راجع به مساله يونان مذاكره مي شد نمايندگان به نتيجه نتوانسته اند برسند. دنباله مذاكرات به امروز محول شده است . از تشكيل شدن كابينه ايران هنوز خبري نرسيده است .
راديوي آنكارا خبري از رويتر نقل نمود كه قوام السلطنه عازم است كه مساله آذربايجان را به عنوان عمل انجام شده بپذيرد. راديوي طهران خبر داد كه در قم ميتينگي بر له قوام السلطنه داده شده است كه در آن ششهزار نفر شركت نموده بودند. بازار هم تعطيل شده بود. دكتر تمدن نام يك نفر دو دفعه نطق نموده است . از راديوي طهران معلوم نشد كه غرض نمايش دهندگان از اين ابزار طرفداري به قوام السلطنه چه بوده است . بايد از جاهاي ديگر كسب اطلاع بشود كه اين ميتينگ ديگر چه صيغه اي است و بر عليه چه كساني ترتيب داده شده است .
روزنامه آذربايجان در شماره امروز خود قراري به امضاي باش وزير پيشه وري منتشر نموده است كه به موجب آن به نه قلم از مال التجاره حق صدور قائل شده است به شرط پرداخت عوارض و گرفتن جواز و دادن تعهد. غله اردبيل هم جزو آن اقلام است . اما بادام جزو آن نه قلم نبود. گرفتن عوارض از صادرات در ايران تازگي ندارد.
در اين شماره مقاله بامضاي ص . ب نوشته شده بود كه به يك لحاظ معني دار بود. نويسنده به اين جمله كه آذربايجان جز لاينفك ايران است كه به منزله شعار طرفداران دولت گرديده است اشاره نموده و آن را تضعيف نموده بود. نويسنده سئوال كرده است كه كي و در كدام محضر آذربايجان به مرتجعين فارس فروخته شده است تا اينكه جزو لاينفك ايران باشد نوشته است كه ما از تهمت تجزيه طلبي نمي ترسيم . ص . ب كه امضاي صاحب مقاله است احتمال دارد كه صادق پادگان باشد كه حالا از روساي فرقه است و از وكلاي تبريز است . از مقاله مزبور مخصوصا لحن آن مي توان حدس زد كه استقلال داخلي كه در اول كار موضوع درخواست بود كم كم به كجاها منجر خواهد شد.
از آن طرف هم روزنامه هاي دست چپ طهران كه تا اين اواخر به شدت طرفداري از نهضت طلب استقلال داخلي مي نمودند بعضي از آنها بناي انتقاد از آن را گذاشته اند. روزنامه مردم اورگان توده و روزنامه شهباز از آن جمله هستند. روزنامه مردم نوشته است كه اين حركت بوي قفقاز مي دهد. حالا اين مقاله روزنامه آذربايجان ممكن است جواب بر اين روزنامه ها باشد.
