قسمت اول
اسلام براي شما و براي همه بشر و همه توده هاي عالم تحفه آورده است تحفه همگاني و براي همه و در راس برنامه هاي اسلامي هدايت است كه شما را هدايت كند به راهي كه هم دنياي شما تعمير بشود و معمور باشد و هم آخرت شما.
اسلام غمخوار همه است . اسلام غمخوار بشر است نه همين غمخوار شما. اسلام آمده است روي غمخواريي كه به بشر دارد اينكه بشر را از اين اعوجاجها و از اين انحرافها و از اين اموري كه خود بشر تباهي مي آورد نجات بدهد براي نجات ملتها همه ملتها.
اسلام براي اين انساني كه همه چيز است يعني از طيبعت تا ماوراالطبيعت تاعالم الوهيت مراتب دارد اسلام تز دارد. برنامه دارد اسلام . اسلام مي خواهد انسان را يك انساني بسازد جامع يعني رشد به آنطور كه هست بدهد از خط طبيعت دارد رشد طبيعي به او بدهد حظ برزخيت دارد رشد برزخيت به او بدهد حظ روحانيت دارد رشد روحانيت به او بدهد حظ عقلانيت دارد رشد عقلانيت به او بدهد حظ الوهيت دارد رشد الوهيت به او بدهد. همه خطوطي كه انسان دارد و به طور نقص است الان نرسيده است اديان آمده اند كه اين ميوه نارس را رسيده اش كنند اين ميوه ناقص را كاملش كنند...
شما خيال نكنيد كه اسلام آمده حيوان تربيت كند آمده است كه آب و خوراك براي حيوان درست كند اين يكيش است اين را هم درست مي كند لكن اين يك بعد است آن هم بعد آخرتش هست بعدهاي ديگري دارد كه آنها هم همه اش از اسلام است و براي تربيت انسان است و انسان را مي خواهد يك موجود رشيدي كه همه اين ابعاد را داشته باشد تربيت كند و براي همه اينها هم دستور دارد اسلام نسبت به يك جهت و جهت ديگري نيست براي حكومت اسلامي دستور دارد براي تشكيلاتش دستور دارد براي مقابله با دشمنان دستور دارد براي تحرك جامعه دستور دارد براي رسيدن به ماوراالطبيعت دستور دارد همه اينها را دارد يك بعدي نيست .
اسلام مثل مذاهب ديگر يعني مذاهبي كه حالا ظاهرش به ما رسيده است آنطور نيست . همه چيزهاي انسان را مي سازد هم انسان را از حيث عقل مي سازد هم انسان را از حيث اخلاق و تهذيب اخلاق مي سازد هم انسان را از حيث ظاهر و آداب ظاهري مي سازد هم در همه اموري كه انسان به آن احتياج دارد اسلام دخالت دارد. مثل حكومتها نيست كه فقط در امور مثلا اجتماعيشان سياسيشان دخالت داشته باشند اما كاري به اين نداشته باشند كه خودش توي خانه چه مي كند به اينها ربطي ندارد هركس توي خانه خودش هر كاري مي كند حكومتها به او كاري ندارند اگر در خانه خودش هم قماربازي بكند چكار دارد اگر بله بيايد خلاف مثلا نظم بجا بياورد آنوقت حكومتها مي آيند سراغش . اسلام همان در منزل خودتان كه خلوت هستيد آنجا با شما كار دارد در توي عائله تان كه چند نفر هستيد باز كار دارد به شما مي آييد توي همسايه تان با شما نسبت به همسايه هايتان كار دارد با همشهري تان باز كار دارد با هم مذهبيهاي تان هم همه اينها را آداب دارد يعني اسلام اينطور نيست كه مثل حكومت اسلامي فقط حكومت باشد اسلام يك صورتش حكومت است يك ورقش باب حكومت است و باب سياسات است يك طرف ديگرش باب ساختن اين انسان است از حيث معنويات كه به خودش كار دارد تو بايد در اعتقادات چه باشي در اخلاق چه باشي در آداب عملي چه باشي بايد چه باشد اينطور چيزها اسلام كار دارد به همه اينها را ساير دول و اجتماعات كاري به اينها ندارند. يعني هيچ دولتي نمي آيد به شما بگويد كه شما توي خانه تان وقتي كه هستيد فلان كار را نبايد بكنيد به آنكار ندارد هركس توي خانه اش هر كاري بكند اما اسلام توي خانه تنهايي شما باشيد با شما كار دارد يعني مي گويد بايد چه جور باشي اخلاقت چه جور باشد ادراكات عقليات چه جور باشد اعمالت خودت با بچه ات بايد چه جور آدابي داشتهباشي بچه با پدرش چه جور باشد پدر با فرزندش چه باشد بچه با مادرش چه جور باشد مادر با فرزندش چه جور باشد برادر با برادرش چطور باشد همه اين عائله با هم چطور باشند اين عائله با عائله ديگر چطور باشد تمام اينها را آداب دارد اسلام برايش نظر دارد به آنها.
راجع به اجتماع هم نظر دارد مسائلي دارد كه مربوط به همه بشر است هيچ مملكتي دون مملكتي نيست اسلام اينطور نيست كه يك مملكت داشته باشد به اسم ايران مثلا يا به اسم عراق يا به اسم كذا اينجرها نيست تمام عالم تحت نظرش هست يعني نظر اسلام به اين بوده است كه بشر بسازد تمام بشر را هيچ قوم و خويشي با يك قطبي دون قطبي ندارد با شرق يا غرب با شمال و جنوب با جايي هيچ قوم و خويشي ندارد يك دين الهي است همانطوري كه خداي تبارك و تعالي خداي همه است نه خداي شرقيها و مسلمانها يا غربيها يا مسيحيها يا يهوديها اينطور نيست خداي همه است و نسبت به همه رازق است و عرض مي كنم ـ خالق است و اينها اسلام هم يك ديني است مال همه يعني آمده است كه همه بشر را به اين صورتي كه مي خواهد در آورد به يك صورت عادلانه درآورد به صورتي كه يك بشر به بشر ديگر يك قطره به قدر يك سر سوزن تعدي نكند يك بشر با بچه خودش تعدي نكند با زن خودش تعدي نكند يك زن با شوهر خودش تعدي نكند دو تا برادر با هم تعدي نكنند اينها با رفقاي ديگرشان تعدي نكنند مي خواهد يك انسان عادل به تمام معنا كه انسان باشد هم عقليتش عقليت انسان باشد هم نفسيتش نفسيت انسان باشد هم ظاهرش ظاهر انسان و مودب به آداب انساني باشد مي خواهد اين مطلب را اجرا بكند.
اسلام مال همه است مال شخصي ... نيست اسلام مال همه بشر است نه مال مسلمين اسلام آمده است تا بشر را از ضلالت به راه مستقيم هدايت ببرد و اسلام مثل مكتب هاي ديگر نيست كه فقط براي يك حكومت مادي و دنيايي برنامه داشته باشد.
تمام حكومتهاي بشري تمام سيستمهاي غيرتوحيدي برنامه شان همين است كه در اينجا در اين دنيا يك كارهايي بكنند آنهايي كه فرض كنيد خوب هم هستند يك نظم دنيائي ايجاد كنند و اكثرا كه منحرف هستند براي اين كار مي كنند كه سلطه جويي كنند و ديگران را تحت سلطه خودشان بياورند و استثمار كنند.
الان شما نمي توانيد در تمام حكومتها پيدا كنيد يك حكومتي كه روي عدالت ولو در همين حيطه اي كه خودش دارد روي عدالت رفتار كند كم است كم مي توانيد سراغ كنيد يك حكومتي كه حكومت عدل باشد ولو راجع به نظم دنيا ادعا زياد است ادعاي اينكه مي خواهيم براي عدالت عمل بكنيم زياد است .
قانون اسلام در طرز تشكيل حكومت و وضع قانون ماليات و وضع قوانين حقوقي و جزائي و آنچه مربوط به نظام مملكت است از تشكيل قشون گرفته تا تشكيل ادارات هيچ چيز را فروگذار نكرده است .
احكام شرع حاوي قوانين و مقررات متنوعي است كه يك نظام كلي اجتماعي را مي سازد. در اين نظام حقوقي هر چه بشر نياز دارد فراهم آمده است از طرز معاشرت با همسايه و اولاد و عشيره و قوم و خويش و همشهري و امور خصوصي و زندگي زناشويي گرفته تا مقررات مربوط به جنگ و صلح و مراوده با ساير ملل از قوانين جزايي تا حقوق تجارت و صنعت و كشاورزي . براي قبل از انجام نكاح و انعقاد نطفه قانون دارد و دستور مي دهد كه نكاح چگونه صورت بگيرد و خوراك انسان در آن هنگام يا موقع انعقاد نطفه چه باشد در دوره شيرخوارگي چه وظايفي بر عهده پدر و مادر است و بچه چگونه بايد تربيت شود و سلوك مرد و زن با همديگر و با فرزندان چگونه باشد. براي همه اين مراحل دستور و قانون دارد تا انسان تربيت كند انسان كامل و فاضل انساني كه قانون متحرك و مجسم است و مجري داوطلب و خودكار قانون است . معلوم است كه اسلام تا چه حد به حكومت و روابط سياسي و اقتصادي جامعه اهتمام مي ورزد تا همه شرايط به خدمت تربيت انسان مهذب و با فضيلت در آيد.
قرآن مجيد و سنت شامل همه دستورات و احكامي است كه بشر براي سعادت و كمال خود احتياج دارد. در « كافي » فصلي است به عنوان « تمام احتياجات مردم در كتاب و سنت بيان شده است » و كتاب يعني قرآن « تبيان كل شي » است روشنگر همه چيز و همه امور است . امام سوگند ياد مي كند ـ طبق روايات ـ كه تمام آنچه ملت احتياج دارد در كتاب و سنت هست و در اين شكي نيست .
انبيا هم همه چيزهايي كه مربوط به روح و مربوط به مقامات عقليه و مربوط به مراكز غيبيه است براي ما بيان كرده اند و قرآن هم بيان كرده است و اهلش مي دانند و هم آن چيزهايي كه وظايف شخصيه است و دخيل در ترقيات انسان و تكامل انسان است در سنت و در كتاب بيان شده است و هم آن چيزهايي كه مربوط به اجتماع است و امور سياسي است و امور اجتماعي است و راجع به تنظيم و تربيت اجتماع است بيان فرموده است و ما همه و همه بشر مكلف اند بر اينكه همه اين مراتب را همه اين مقامات را مواظبت كنند و منحصر به يك طرف نكنند.
اسلام ... مكتبي است كه بر خلاف مكتبهاي غيرتوحيدي در تمام شئون فردي و اجتماعي و مادي و معنوي و فرهنگي و سياسي و نظامي و اقتصادي دخالت و نظارت دارد و از هيچ نكته ولو بسيار ناچيز كه در تربيت انسان و جامعه و پيشرفت مادي و معنوي نقش دارد فروگذار ننموده است و موانع و مشكلات سر راه تكامل را در اجتماع و فرد گوشزد نموده و به رفع آنها كوشيده است .