34
شنبه 6 بهمن
ديروز شوراي امنيت در لندن تشكيل شده است و به مساله
ايران هم در آن جلسه توجه شده است . ويشنسكي نماينده
روسيه قبلا به منشي شورا مكتوبي نوشته و در آن شكايت هاي
ايران از روسيه را بي اساس خوانده است . اظهار نموده است
كه توقف قشون روسيه مبتني به عهدنامه 1921 و عهدنامه
1941 مي باشد و اين مساله را تكذيب نموده است كه قشون
روسيه به كارهاي داخلي ايران مداخله داشته باشد و علاوه
شكايت نموده است كه تبليغات شديدي بر ضد روسيه در
ايران مي شود , و دولت از آن جلوگيري نمي نمايد; و اظهار
عقيده نموده است كه بايد اين جور مسائل ما بين دو طرف
علاقه مند مذاكره و حل بشود.
در جلسه شورا صحبت هاي زيادي در اين موضوع شده
است . نماينده آمريكا استينوس گفته است كه ما بايد به هر
دولت شاكي اجازه بدهيم كه هر شكايتي دارد در اين شورا
بعرض برساند. بالاخره با وجود مخالفت نماينده روسيه , شورا
به رسيدگي به شكايات ايران در جلسات آينده مصمم شده
است . جلسه آينده شورا روز دوشنبه منعقد خواهد
شد.
روزنامه ديلي سيل محافظه كار و ديلي هرالد سوسياليست
از رويه روسيه در شورا انتقاد نموده اند. ديلي سيل مي نويسد
كه شوراي امنيت با اعتراض به رسيدگي به شكايات ايران
ضربت ديگري ازدست روسيه خورده است و در شورا از اين
مي ترسند كه در جلسه آينده , روسيه بومب ديگري پرتاب
نمايد. روزنامه تمني نموده است كه روسيه اين كار را نكند;
چون در آن صورت پاكي مجمع ملل متفق مورد شك واقع
مي شود و اعتماد ملل كوچك از آن مسلوب مي گردد.
در خود ايران از مرتفع شدن بحران و تشكيل دولت جديد
خبري نيست . سخن گوي سياسي راديو تركيه اظهار عقيده
نمود كه رئيس الوزرايي قوام السلطنه يك مساله روز است ;
يعني در اين دو سه روزه به عمل خواهد آمد و مشاراليه را
طرفدار مسلم روسيه معرفي مي نمود.
بحران فرانسه هم با كندي مرتفع مي شود. موسيومندس
دوفرانس ليدر راديكال سوسياليست از قبول نمودن پست 1
وزارت ماليه كه موسيو قرون به وي تكليف نموده بود , امتناع
نموده است . موسيو قرون مكتوبي به روساي احزاب عمده
سه گانه كومونيست , سوسياليست , كاتوليك نوشته و در آن از
تدابير شديد مالي كه بايد اتخاذ بشود , معلومات داده است . در
آن مكتوب كه پروگرام مالي دولت است , از سياست
ژنرال دوگل دولت وي شديدا انتقاد شده است . ژنرال كاترول
كه تا حال سفير فرانسه در مسكو بود استعفا داده است . سفراي
آمريكا و انگليس هم تغيير ماموريت از مسكو داده اند. روزنامه
كوريردوپاري فرانسوي انظار را به اين نكته جلب نموده است
كه قريبا سفارتخانه هاي چهار دولت انگليس آمريكا فرانسه و
چين از مسكو بلامتصدي خواهند نمود.
از اوضاع داخلي آذربايجان اطلاعات زيادي ندارم . مشهور
است كه از شدت مطالبه ماليات قدري كاسته شده است . آقاي
پنبه اي كه نماينده ميانج و آدم درستكار و متواضع و ساده بود ,
از رياست نظميه تبريز معاف و به فرمانداري اروميه منصوب
شده است و به جاي وي سرهنگ سيلاني منصوب گرديده
است . سرهنگ سيلاني گويا از آن صاحب منصبان باشد كه در
خراسان شورش كرده و خيال الحاق به تركمن هاي ياغي
داشته اند. حالا به حركت استقلال طلبي آذربايجان ملحق و به
رياست نظميه تبريز قرار گرفته است . از سرهنگ سيلاني چيزي
تا حال نشنيده ام , ; ولي انفصال آقاي پنبه اي از نظميه براي من
اسباب تاسف است . مشاراليه اگرچه به جهت قضيه
محمدصادق خان از خانواده مجتهدي ها بعضي عيب جويي ها
نموده بود , ولي چون آدم درست كار و صاحب وجدان بود , آدم
مي توانست كه مطالب حقه خود پيش وي شرح بدهد و در
صورت حق بودن مطلب و موافقت آن رئيس درويش مسلك را
تحصيل نمايد.
يكشنبه 7 بهمن
امروز اول چار چار است . چهار روز آخر چله بزرگ و
چهار روز اول چله كوچك را چارچار مي گويند و مشهور است
كه سردترين روزهاي زمستان اين هشت روز است . من خيلي
وقت حسا ديده ام كه اين قاعده درست نيست و چارچار از
روزهاي ماقبل يا مابعد خود سردتر نبوده است ; اما امسال
چنين به نظر مي آيد كه قاعده اعمال خواهد شد. هوا خيلي سرد
است . در جاهاي مسقف هم آبها يخ مي بندد.
آقاي قوام السطنه بالاخره به رياست وزرا معين شدند.
خبر تعيين مشاراليه ديروز توسط راديو منتشر شده بود. مجال
نكردم ديروز در يادداشت بنويسم . تفصيل بيشتري امروز
نرسيده است . ديروز در جلسه خصوصي مجلس آراي
نمايندگان به دست آمده است . قوام السلطنه پنجاه و سه راي و
آقاي حسين پيرنيا (موتمن الملك ) پنجاه و يك راي و آقاي
حكيمي يك راي داشته اند. رئيس مجلس تمايل اكثريت را به
شاه رسانده است . هنوز از تشكيل كابينه و تعيين وزرا خبري
نرسيده است .
آقاي قوام السلطنه به مخبر رويتر در طهران گفته است كه
وي قضيه ارجاع شكايات ايران را به مجمع ملل متفق عمل
انجام شده تلقي مي نمايد و عازم است كه در خصوص قضيه
آذربايجان با روس ها مستقيما داخل مذاكره بشود. براي
نگارنده معناي اين مصاحبه رئيس الوزرا درست واضح نشد.
راديوي تركيه هم خبر داد كه رئيس الوزرا جديد اظهار داشته
است كه به مجرد دريافت ماموريت تشكيل كابينه از طرف شاه
با شوروي ها داخل مذاكره خواهد شد و با حكومت ملي
آذربايجان هم تماس برقرار خواهد نمود. راديو اين بيانات را
اين طور تفسير نمود كه رئيس الوزراي جديد دولت ملي
آذربايجان را به رسميت خواهد شناخت . راديوي تركيه امروز
صبح از مذاكرات رئيس الوزرا با مخبر رويتر قسمت هايي نقل
نمود كه در آن تصريح شده است كه دولت جديد ايران
يادداشت دولت سابق را كه به شوراي امنيت داده است پس
نخواهد گرفت .
هيئت نمايندگي ايران در لندن جواب مكتوب ديشينسكي
نماينده روسيه را به شوراي امنيت در ضمن مكتوبي فرستاده
است . در آن مكتوب نوشته شده است كه برخلاف ادعاي
نماينده روسيه مامورين شوروي به كارهاي داخلي ايران
مداخله نموده اند و حالا هم مي نمايند و براي اثبات اين قضيه
هيئت نمايندگي مدارك كافيه دارد كه در وقت خودش به عرض
شورا خواهد رسيد و چندين دفعه دولت ايران در اين خصوص
به دولت شوروي مراجعه نموده است ; اما دولت شوروي يا
اصلا جواب نداده است يا اينكه به رفع شكايات اقدام ننموده
است . براي دفع شورش آذربايجان دولت ايران خواست كه
قشون به آنجا بفرستد. شوروي ها مانع شدند به اين عذر كه اين
ارسال قشون موجب جنگ و خونريزي مي شود و دولت
شوروي مجبور مي شود كه عده قشون خود را در ايران زيادتر
بكند. به عقيده هيئت نمايندگي اين عذر از بس بي اساس است ,
هيئت نمايندگي خود را محتاج نمي بيند كه به جواب دادن آن
بپردازد. در مكتوب هيئت نمايندگي جوابي به اعتراض روس ها
كه در ايران تبليغات برعليه روس ها مي شود داده نشده است . و
در آن مكتوب اظهار شده است كه راديو و مطبوعات ايران از
جواب دادن به هجوم هاي راديوي روسيه و مطبوعات آن
خودداري نموده اند.
در مكتوب هيئت نمايندگي از نطق ليتونيوف كه چند سال
قبل ايراد نموده و در آن متجاوز را تعريف كرده است تكه هايي
براي استشهاد ذكر شده است . ازجمله مداخله يك دولت براي
كمك به شورش و مداخله براي خواباندن شورش يا مداخله
يك دولت به عنوان اينكه وضع اداري يك دولت بد است .
