قسمت اول
دكتر محمدرضا جواهري
حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها در خطبه مشهور و
معروف خويش فرموده اند : فجعل الله الايمان تطهيرا لكم
من الشرك و الصلاه تنزيها لكم عن الكبر و الزكاه تزكيه للنفس و
نما من الرزق و الصيام تثبيتا الاخلاص .
پس خداوند ايمان را براي پاك كردن شما از شرك , و نماز
را براي پاك نمودن شما از كبر , و زكات را براي تزكيه نفس و
رشد و افزايش رزق و روزي , و روزه را براي تثبيت اخلاص
قرار داد(1 )
در اين خطبه شريف فلسفه تشريع « روزه » تقويت و تعميق
و بقا و حفظ « اخلاص » بيان شده است . روزه آثار و منافع
فراوان دنيوي و اخروي دارد شايد « اخلاص » سرآمد همه آنها
و مهمترين پيامد روزه است كه حضرت زهراي مرضيه عليها
سلام , آن را ذكر نموده اند.
اخلاص و انگيزه الهي و معنويت است كه به كارهاي انسان
ارزش مي دهد. در شعاع نورانيت اخلاص , گفتار و رفتار انسان
هويت الهي پيدا مي كند و عبادت و داراي اجر و پاداش الهي
مي گردد و در مقابل اخلاص , خودنمايي و رياكاري و
خودخواهي و پيروي از شيطان و هواي نفس قرار دارد كه كارها
را پوك و پوچ و خنثي و بي اثر مي كند رياكاري و خودخواهي
مانع و سد راه بقا و دوام انقلاب اسلامي است عامل پيدايش
اختلاف و تفرقه و رها نمودن هدف و خشك و بي روح شدن و
ركود و توقف حركت الهي انقلاب اسلامي است .
منشا خط بازي ها , سياسي كاري ها , درگيري ها و
كشمكشهاي داخلي , حزب بازي ها و جناح بندي ها , از بين رفتن
اخلاص و پيدايش انگيزه هاي انحرافي و آلودگي به خودخواهي
و بردگي نفس اماره است . كساني كه هوا و هوس بت و خداي
آنان قرار گرفته با تظاهر به حق گرايي و حق طلبي مي خواهند
رفتار و گفتار غيرالهي خويش را توجيه كنند ولي مرزهاي
درست و نادرست , و ارزش و ضد ارزش , و حق و باطل را به
هم مي ريزند و توده مردم را گرفتار سردرگمي و ابهام و ترديد و
نگراني مي نمايند. در ماه رمضان با روزه كه مايه تقويت
اخلاص است بايد با اصلاح نيت ها و انگيزه ها راه پاسداري از
انقلاب و تداوم و تكامل آن را هموار نمود.
با روي آوردن به خدا و كار براي خدا و در راه خدا ,
پيشرفت و ترقي واقعي و پيروزي هاي پي در پي و موفقيت هاي
چشمگير و دستاوردهاي حيرت آور و شگفت انگيز پديد
خواهد آمد و جامعيت و كمال و توانايي هاي دين و حكومت
ديني آشكار مي شود و توده مردم و جوانان اميدوار خواهند شد
و نشاط و روحيه قوي پيدا مي كنند و دشمنان انقلاب اسلامي
در جهان خوار و ذليل و زمينگير خواهند شد.
اخلاص و انگيزه الهي زمينه ساز نزول امدادهاي غيبي و
كمك هاي الهي است « اخلاص » امام خميني رضوان الله تعالي
عليه , اخلاص را در بين مردم توسعه داد و با اخلاص مردم و
رهبري در جريان انقلاب اسلامي , امدادهاي غيبي شامل حال
مردم مومن ايران گرديد و انقلاب شكوهمند اسلامي پيروز شد ,
امروز نيز بقا و تداوم اين انقلاب به شدت نيازمند اخلاص و
تقويت انگيزه الهي است , چون « نهضت خدايي بايد براي خدا
آغاز يابد و براي خدا ادامه يابد و هيچ خاطره و انديشه
غيرخدايي در آن راه نيابد تا عنايت و نصرت الهي متنامعش
گردد وگرنه , باد غيرت خدائي به صدر خار پريشانش مي نمايد.
آنكه نهضت خدايي را آغاز مي كند بايد به جز خدا نيانديشد ,
توكلش بر ذات مقدس او باشد و دائما حضور ذهني داشته
باشد كه در حال بازگشتن به اوست . پاك نگهداشتن انديشه و
نيت در مراحل نفي و انكار كه همه سرگرمي ها , درگيري با
دشمن پيروزي است آسانتر است . همين كه نهضت به ثمر
رسيد و نوبت سازندگي و اثبات كه ضمنا پاي تقسيم غنائم هم
در ميان است برسد , حفظ « اخلاص » بسي مشكلتر است .
جامعه اسلامي از اين پس از درون خود تهديد مي شود كه راه
انحراف از مسير خدائي اخلاص پيش گيرد و خدا را فراموش
كند. سنت لايتغير خداست كه هر ملتي از درون و از جنبه
اخلاقي تغيير كند و عوض شود , خداوند متعال سرنوشت آنها
را تغيير دهد(2 ) .
امام خميني رضوان الله تعالي عليه مبارزه خويش را با
دعوت به قيام در راه خدا آغاز كرده و در پيامي در 11
جمادي الاول سال 1363 هجري قمري بيش از 60 سال قبل ,
كه تاريخي ترين سند مبارزاتي ايشان شناخته شده است قيام
الله را يگانه راه اصلاح جهان دانسته اند. در ابتداي پيام اين آيه
آمده است « قال الله تعالي : قل انما اعظكم بواحده ان تقوموا
لله مثني و فرادي (3 ) . مجموعه پيام تفسير همين آيه و بيان
درسهاي آن است . در بخشي از پيام نوشته اند : خداي تعالي در
اين كلام شريف , از سر منزل تاريك طبيعت تا منتهاي سير
انسانيت را بيان كرده و بهترين موعظه هايي است كه خداي
عالم از ميان تمام مواعظ انتخاب فرموده و اين يك كلمه را
پيشنهاد بشر فرموده , اين كلمه تنها راه اصلاح در جهان است .
قيام براي خداست كه ابراهيم خليل الرحمن را به منزل خلت
رسانده و از جلوه هاي گوناگون عالم طبيعت رهانده .
خليل الله در علم اليقين زن
نداي لااحب الافلين زن
قيام لله است كه موسي كليم را با يك عصا به فرعونيان
چيره كرد و تمام تخت و تاج آنها را به باد فنا داد و نيز او را به
ميقات محبوب رساند و به مقام صعق و صحو كشاند. قيام
براي خداست كه خاتم النبيين (ص ) را يك تنه بر تمام عادات
و عقايد جاهليت غلبه داد و بت ها را از خانه خدا برانداخت و
به جاي آن توحيد و تقوي را گذاشت و نيز آن ذات مقدس را به
مقام قاب قوسين اوادني رساند(4 ) .
سرانجام در اواخر عمر شريف خويش با كوله باري از
تجربه مبارزه و فعاليت سياسي در وصيت نامه سياسي الهي
خويش درباره راه تداوم و بقا انقلاب اسلامي نوشته اند ,
بي ترديد رمز بقا انقلاب اسلامي همان رمز پيروزي است و
رمز پيروزي را ملت مي داند و نسل هاي آينده در تاريخ خواهند
خواند كه دو ركن اصلي آن « انگيزه الهي » و مقصد عالي
حكومت اسلامي و اجتماع ملت در سراسر كشور با وحدت
كلمه براي همان انگيزه و مقصد.
اينجانب به همه نسل هاي حاضر و آينده وصيت مي كنم كه
اگر بخواهيد اسلام و حكومت الله برقرار باشد و دست استعمار
و استثمارگران خارج و داخل از كشورتان قطع شود اين
« انگيزه الهي » را كه خداوند تعالي در قرآن كريم بر آن سفارش
فرموده است از دست ندهيد(5 ) .
ملاحظه مي كنيد امام در نخستين پيام و آخرين پيام همگان
را به اخلاص انگيزه الهي و قيام در راه خدا
فراخوانده اند.
پانوشت ها
(1 ) ابي منصور احمدبن علي بن ابي طالب الطبرسي ,
الاحتجاج , لبنان بيروت , موسسه الاعلمي للمطبوعات ـ
موسسه اهل البيت , چاپ اول 1401 هـ ق ـ 1981 م , ج 1 , ص
99
ابي الحسن علي بن عيسي الحسين بن ابي الفتح اربلي , كشف
الغمه في معرفه الائمه (ع ) , لبنان بيروت , دارالكتاب الاسلامي ,
چاپ اول 1401 هـ ق ـ 1981 م , ج 2 , ص 109
جواد قيومي اصفهاني , صحيفه الزهرا(ع ) , انتشارات
اسلامي وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم , چاپ اول
1373 حوش , ص 222
اين خطبه در دلائل الامامه محمدبن جرير طبري ص 31 تا 39
و در علل الشرايع تنسيخ صدوق ج 1 , ص 248 و در شرح
نهج البلاغه ابن ابي الحديد ج 16 , ص 211 و ص 249 و در
طرائف مرحوم سيدبن طاووس ص 263 و در اهل البيت توفيق
ابوعلم ص 158 و ساير كتب از شيعه و اهل سنت نقل شده
است .
(2 ) مطهري , مرتضي , بررسي اجمالي نهضت هاي اسلامي در
صد ساله اخير , چاپ نوزدهم , تهران , 1374 , انتشارات
صدرا , ص 98 و ص 99
(3 ) سوره سبا آيه .46 بگو شما را تنها به يك چيز اندرز
مي دهم وآن اينكه : دو نفر , دو نفر يا يك نفر يك نفر براي خدا
قيام كنيد.
(4 ) صحيفه نور , مجموعه رهنمودهاي امام خميني ره , ج 1 ,
ص 3
(5 ) صحيفه نور , ج 2 , ص 176 و ص 177
|
ارجمندي و سربلندي (1 )
|
حضرت علي (ع ) مي فرمايد :
1 ـ لاتنافسوا في عز الدنيا و فخرهالله فان عزها و فخرها الي
انقطاع .
براي سربلندي و افتخار دنيا , به رقابت برنخيزيد... زيرا
عزت و افتخارات آن در حال انقطاع و از بين رفتن است .
2 ـ الذليل , عندي عزيز حتي اخذ الحق له , و القوي عندي
ضعيف حتي آخذ الحق منه .
افراد ذليل و خوار در نظر من عزيز و سربلندند تا حقشان را
بگيرم , و افراد نيرومند در نظرم ضعيف و كوچكند تا حق
ديگران را از آنها بستانم .
3 ـ كل عزيز غيره (غيرالله تعالي ) ذليل و كل قوي غيره
ضعيف .
هر عزيزي غير از خداي تعالي خوار و ذليل , و هر نيرومندي
غير از او ضعيف و ناتوان است .
4 ـ كل شي خاشع له و كل شي قائم به , غني كل فقير و عز كل
ذليل و قوه كل ضعيف و مفزع كل ملهوف .
هر موجودي در برابر خداوند خاضع است , و هر موجودي
به ياري او برپاست , خداوند بي نيازكننده هر فقير و مستمند و
عزت دهنده هر خوار و ذليل و نيروبخش هر ضعيف و ناتوان و
پناهگاه هر دردمند و مصيبت زده است .
|
خودبيني , عامل طغيان و اختلاف
|
همه اختلافاتي كه در بشر هست براي اين است كه تزكيه
نشده است , غايت بعثت اين است كه تزكيه كند مردم را تا به
واسطه تزكيه , هم تعلم حكمت كند و هم تعلم قرآن و كتاب و
اگر چنانچه تزكيه بشوند طغيان پيش نمي آيد , كسي كه تزكيه
كرد خود را هيچگاه خودش را مستغني نمي داند « ان الانسان
ليطغي ان راه استغني » وقتي كه خودش را مستغني مي بيند و
براي خودش مقام قائل است و براي خودش عظمت قائل است
اين خودبيني اسباب طغيان است . اختلافاتي كه بين همه بشر
هست , اختلافاتي كه سر دنيا بين همه بشر هست اين اختلافات
ريشه اش اين طغياني است كه در نفس هاست و اين گرفتاريي
است كه انسان دارد و گرفتاري به خود دارد و به هواهاي
نفسانيه . اگر انسان تزكيه بشود و نفس انسان تربيت بشود اين
اختلافات برداشته مي شود.
همه اين گرفتاري هائي كه براي بشر است از اين نقطه شروع
مي شود همه اين گرفتاريها از انانيت انسان است , تمام
جنگهاي عالم از اين انانيت انسان پيدا مي شود. مومن ها با هم
جنگ ندارند. اگر جنگي باشد بين دو نفر , بايد بدانند كه مومن
نيستند. مومن ها با هم جنگ ندارند.
وقتي كه ايمان نباشد و همه توجه انسان به خودش باشد ,
و هر چيز را براي خودش بخواهد هياهو از اينجا به پا مي شود.
من براي خودم اين مسند را مي خواهم و شما هم براي خودتان
مي خواهيد , تعارض مي شود , من براي خودم اين فرش را
مي خواهم و شما براي خودتان مي خواهيد , من براي خودم اين
رياست توهمي را مي خواهم شما هم براي خودت مي خواهي ,
وقتي من براي خودم بخواهم شما هم خودتان , جمع هم ندارد ,
و دعوا مي شود , آن اين مملكت را براي خودش مي خواهد ,
يكي ديگر هم براي خودش مي خواهد , جنگ مي شود. اين
جنگ ها بين انانيت هاست . جنگهاي عالم همه اش جنگهاي
انانيت است . انسان با انانيتش جنگ مي كند و جنگها بين
انانيت هاست , اين انانيت در اوليا نيست , جنگ هم در اوليا
نيست , اگر همه اوليا در يك جائي جمع بشوند. هيچوقت با
هم جنگ نمي كنند , اصلا مخالفت با هم پيدا نمي كنند , براي
اينكه همه براي خدا است , ديگري خودي نيست تا اينكه اين
بكشد آن طرف و آن بكشد اين طرف و تزاحم و دعوا بشود.
همه براي يك مبدا است , براي يك جهت است .
(از سخنان حضرت امام خميني , كتاب آئين انقلاب اسلامي .
ص 202 )
|
چرا همه را انفاق كرد
|
يك نفر از مسلمانان فوت كرد , پيغمبر(ص ) رفت و بر او
نماز خواند.
پس از آن پرسيد : چند تا بچه دارد و چه چيزي براي آنها
به ارث گذاشته است
جواب دادند : يا رسول الله , مقداري ثروت داشت , اما قبل
از مردن همه را در راه خدا داد.
فرمود : اگر اين را قبلا به من گفته بوديد من بر اين آدم نماز
نمي خواندم . زيرا كه بچه هاي گرسنه و (بي چيز) را در اجتماع
رها كرده است .
فقها رضوان الله عليهم مي گويند :
حتي , اگر وصيت مي خواهي بكني كه بعد از من ثروتم را در
راه خدا چنين خرج كنند , وصيت به ثلث بكن . به زائد ثلث ,
وصيت تو نافذ نيست . (گفتارهاي معنوي , ص 159 ـ حكايتها
و هدايتها در آثار استاد شهيد مرتضي مطهري ).
| | |
|