قدس شريف , مهبط وحي الهي , معراج رسول
خدا(ص ) و نخستين قبله گاه مسلمين جهان مي باشد
فلسطين و قدس شريف از لحاظ جغرافيايي قلب جهان
عرب , سرزمين كوچكي است در شرق درياي مديترانه كه
همچون پلي سه قاره آسيا , اروپا و آفريقا را به هم متصل مي كند و
بيت المقدس پايتخت آن در طول تاريخ همواره از تقدس خاصي
نزد مسلمانان , مسيحيان و يهوديان برخوردار بوده است . هرچند
يهوديان غاصب قدس را به زبان عبري « اورشليم » ناميده اند ولي
اصل آن « اورسالم » است كه عربهاي يبوسي آن را در مورد قدس
بكار مي بردند. اين اسم دو بخش دارد , « اور » يعني شهر و « سالم »
يعني صلح , پس قدس يعني « شهر صلح » آنرا دارالسلام و
قريه السلام و همينطور يبوس , ايليا و بيت المقدس نيز
ناميده اند . (1 )
بيت المقدس در دل و ديده مسلمانان عزيز است . نماز
بيت المقدس و عبادت , بيتوته , روزه گرفتن و دفن شدن در آنجا
از پاداش و فضيلتي بس فراوان برخوردار است . براي درك
جايگاه اعتقادي و تقدس آن نزد مسلمانان بايد از چند زاويه
بدان نگريست :
قدس مهبط وحي الهي
قدس سرزميني است كه تاريخ كهن و سرشار از معنويات
دارد و چهره هاي محبوب و پاكي در اين سرزمين مدفونند.
ابراهيم خليل الله (ع ) پيامبر بت شكن خدا و منادي توحيد ,
لوط (ع ) برادرزاده ابراهيم , اسحاق (ع ) , داود(ع ) , موسي
كليم الله (ع ) كه قبرش در جوار بيت المقدس و شرق آنست ,
اسماعيل ذبيح الله (ع ) , عيسي روح الله (ع ) يوسف صديق (ع ) ,
سليمان (ع ) پسر داود , كه حكومت و سلطنتي الهي داشت و
صدها چهره برجسته از پيامبران و اوصيا و قدسيان كه به اين
سرزمين ملكوتي حرمت و قداستي بزرگ بخشيده اند و در خاك
اين ديار گام نهاده و توحيد را تبليغ و خدا را پرستش نمودند و
قرآن از تمامي آنها با تكريم و تعظيم فراوان ياد كرده و ستوده
است . در اين سرزمين بود كه خدا با موسي (ع ) سخن گفت و
عيسي (ع ) پا به هستي گذاشت و در گهواره لب به سخن گشود و
خدا او را به سوي خود برد. مريم (س ) در اين سرزمين رحلت
نمود و هاجر به اين اقليم هجرت كرد , و مهمتر از همه اينها قدس
قبله نخست مسلمانان به شمار مي رود.
معراج رسول خدا(ص )
« سبحان الذي اسري بعبده ليلا من المسجد الحرام الي
المسجد الاقصي الذي باركنا حوله لنريه من آياتنا آنه هوالسميع
البصير »
شبي جبرئيل , امين الهي با مركب آسماني « براق » بر پيامبر
اكرم (ص ) نازل شد. رسول خدا(ص ) به براق نشست و به سوي
بيت المقدس پرواز نمودند اين سفر را « سفر اسرا » ناميده اند.
براق در بيت المقدس فرود آمد و پيامبر پياده شد و در
مسجدالاقصي دو ركعت نماز بجاي آورد و آنگاه بر صخره
بيت المقدس ايستاده و همراه جبرئيل عروج نمودند. اين سفر را
« سفر معراج » گويند. بدين ترتيب قدس و مسجدالاقصي جزئي
از مقدسات مسلمانان شد و پيامبر(ص ) سفارش نمودند در آن
نماز گزارند و آنرا حفظ كنند . (2 )
قدس نخستين قبله گاه مسلمانان
بعد از بعثت پيامبراكرم (ص ) مسلمانان قدس را قبله خود
دانسته و نماز را به جانب قدس مي خواندند , اما طعنه يهود بر
رسول خدا گران آمد و خاطر مباركش را آزرده ساخت . خداي در
آيه مبارك 144 از سوره بقره : « قد نري تقلب وجهك
في السما... » به پيامبر خويش فرمود : « نگريستنت را به اطراف
آسمان مي بينم تو را به سوي قبله اي كه مي پسندي مي گردانيم .
پس روي به جانب مسجدالحرام كن , و هركجاي كه باشيد روي
بدان جانب كنيد » . اين تغيير قبله بر يهوديان گران آمد زيرا اين
امر شكستي بر آنان و استقلالي بر مسلمين بود.
يهود مايل بودند قبله مسلمين دوباره به بيت المقدس برگردد
به همين دليل عده اي از اشراف يهود نزد رسول خدا رفته و از
ايشان خواستند قبله را به سمت بيت المقدس برگرداند. حتي
يهوديان پيشنهاد كردند : « اگر قبله را بازگرداند از او پيروي
خواهند كرد » اما وحي الهي « ولئن اتيت الذين اوتواالكتاب بكل
آيه ما تبعوا قبلتك و ما انت بتابع قبلتهم و ما بعضهم بتابع قبله
بعض و لئن اتبعت اهوا هم من بعد ما جاك من العلم انك اذا
لمن الظالمين » (149 ـ بقره ) تكليف مسلمين را روشن ساخت
كه : « براي اهل كتاب هر برهان و نشانه اي كه بياوري از قبله تو
پيروي نخواهند كرد و تو نيز از قبله آنها پيروي نمي كني و آنها
هم پيرو قبله يكديگر نخواهند بود , هرگاه پس از آگاهي پي
خواهشهاي ايشان بروي از ستمكاران خواهي بود. » به مومنان
نيز اطمينان داده شد كه با تغيير قبله , اعمال گذشته آنان ضايع
نشده و طبعا نيازي به اعاده نيست .
اين رخداد كه پس از گذشت شانزده يا هفده ماه از هجرت
روي داد نشان از بحران روابط مسلمين و يهوديان دارد. در ضمن
بايد دانست كه تغيير قبله به كعبه براي اعراب جزيره قابل توجه
بود , زيرا آنان اعتبار ويژه اي براي كعبه قائل بودند. بعد از اينكه
كعبه قبله مسلمين شد زمينه جديدي براي جذب اعراب بوجود
آمد. اما بعدها يهوديان مسلمان شده اي مثل كعب الاخبار
مي كوشيدند تا فضيلت بيت المقدس را بيش از كعبه نشان دهند
ولي اين امر مورد انكار امامان شيعه به عنوان حافظان سنت
اصيل اسلام قرار گرفت چنانچه با آيات فراوان قرآن درباره كعبه
نيز ناسازگار بود.
(امام باقر(ع ) اين نقل كعب الاخبار را كه هر صبحگاه كعبه بر
بيت المقدس سجده مي كند را سخن كذب دانستند. در جريان
فتح مكه شخصي نزد رسول خدا آمد و گفت : نذر كرده است پس
از فتح مكه در بيت المقدس نماز بگذارد حضرت فرمودند : همين
جا كنار كعبه نماز بخوان ثوابش بيشتر
است . (3 )
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ) كتاب سفر سندباد به قدس ـ دكتر عماد زكي ـ مترجم مينو
اخوان فرد
2 ) تاريخ سياسي اسلام « سيره رسول خدا » ـ جلد اول ـ رسول
جعفريان ـ چاپ 1373 ـ سازمان چاپ و انتشارات ـ ص
418
3 ) همان صفحه 420
|
خبرگزاري جمهوري اسلامي : به فاصله حدود شش ماه دو
انفجار قوي رياض , پايتخت عربستان سعودي را به لرزه
درآورد و موجب كشته شدن دهها تن و زخمي شدن صدها نفر
شد.
در اولين انفجار كه 22 ارديبهشت ماه گذشته مجتمع
مسكوني غربي ها و بــه خصوص آمريكاييان را لرزاند 35 نفر
از جمله 9 آمريكايي كشته و حدود 200 نفر زخمي شدند . در
انفجار دوم كه در نخستين ساعات بامداد يكشنبه هفته جاري
به وقوع پيوست نيز بر اساس آماري كه تاكنون اعلام شده است
17 نفر كشته و 122 نفر زخمي شده اند . بيان جزييات اين دو
حادثه تروريستي اشتراكات و اختلافات عملياتي و فكري اين
حوادث را بيشتر روشن مي سازد.
دور تا دور مجتمع مسكوني « الحمرا » كه در ارديبهشت
گذشته منفجر شد با يك ديوار بتني ده متري حفاظت مي شد و
سه دروازه و ايستگاه بازرسي ساختمان محل اقامت
آمريكايي ها را حمايت مي كرد.
با انفجار اولين خودروي بمب گذاري شده دروازه اول
متصل به ديوار بتني گشوده شد , سرنشينان خودروي دوم مانند
فيلمهاي هاليوودي با شليك به سوي محافظان مجتمع به
دومين دروازه رسيدند و خود و ايستگاه بازرسي را منفجر
كردند. كاميون بمب گذاري شده اصلي با عبور از اولين و دومين
پست بازرسي منفجر شده , خود را به ساختمان اصلي محل
اقامت آمريكايي ها رساند و مجتمع مسكوني اصلي چهار طبقه
بزرگ را به گلوله اي از دود و آتش تبديل كرد. شدت انفجار به
حدي بود كه 150 ساختمان ديگر در اطراف مجتمع مسكوني
الحمرا آسيب ديد و گفته مي شود حتي شيشه هاي كاخ ملك
عبدالله نيز به شدت لرزيد.
اين حمله در آستانه ورود « كالين پاول » وزير امور خارجه
آمريكا و عليه منافع اين كشور انجام شد.
در اين سفر قرار بود پاول در مورد طرح صلح جديد
خاورميانه با امير عبدالله وليعهد عربستان گفت وگو كند.
قبل از سفر پاول سازمانهاي اطلاعاتي انگليس با دريافت
اطلاعات پراكنده اي كه نتوانستند آنرا تحليل كنند از اتباع
انگليسي در عربستان خواسته بودند خود را در منازلشان
زنداني كنند.
آمريكايي ها نيز هشدارهايي دريافت كرده بودند و با اعزام
يك كارشناس ضد تروريسم از وزارت خارجه و يك مشاور
شوراي امنيت ملي به رياض از سعودي ها خواسته بودند
اقدامات امنيتي را تشديد كنند. ماموران امنيتي سعودي زير بار
نرفتند و اعلام كردند اقدامات امنيتي كافي است .
وزارت خارجه آمريكا روز 11 ارديبهشت نسبت به انجام
حملات جديد در عربستان عليه منافع غربي ها هشدار داد . 16
ارديبهشت نيز يك خانه تيمي القاعده با انبوهي از سلاح و
مواد منفجره در حوالي مجتمع مسكوني آمريكايي ها كشف شد.
ظاهرا ساكنان اين انبار اسلحه نيز هشدارهايي دريافت كرده
بودند زيرا با حمله پليس همگي موفق به فرار شدند.
از زمان وقوع اين انفجار , دولت رياض كه از سوي
آمريكايي ها به كم كاري در خصوص مبارزه با تروريسم متهم
شده بود , اقدامات عملي بسياري از جمله تعقيب مظنونان و
افراد تندرو , كنترل هاي شديد مرزها و ايست بازرسي هاي
شبانه روزي در شهرهاي مهم انجام داد كه در نتيجه اين
اقدامات عده زيادي از تروريستها دستگير يا كشته شدند و
مقادير معتنابهي سلاح و مهمات از خانه هاي تيمي آنان به
دست آمد.
آخرين مورد از اين دست اقدامات , درگيريهاي دوشنبه
هفته پيش پليس با ساكنان يك خانه در مكه مكرمه و سپس روز
پنجشنبه گذشته در شهر رياض بود كه به كشته و مجروح شدن
عده اي و دستگيري تعدادي ديگر منجر شد.
دولت عربستان كه گمان مي كرد تروريستها قصد دارند در
ماه مبارك رمضان و در شهر مكه دست به عمليات تروريستي
عليه زائران خانه خدا بزنند , با ايجاد يك شبكه بزرگ امنيتي
تاكنون حدود 4 هزار و 700 نيروي ويژه در اين شهر مستقر
كرده است .
اما سه انفجاري كه در نخستين ساعات بامداد يكشنبه
هفته جاري در مجتمع مسكوني « المحيا » در منطقه « حي
النخيل » , جنوب غرب رياض را به لرزه درآورد اين گمان را اگر
نگوييم بي اثر , كم اثر كرد.
اين انفجار كه صداي مهيب آن كيلومترها آن طرفتر نيز
شنيده شد درست يك روز قبل از سفر « ريچارد آرميتاژ » معاون
وزارت امور خارجه آمريكا به رياض صورت گرفت .
هر چند مقامات سعودي گفتند : عامل اصلي انفجار يك
خودروي شبيه به وسايط نقليه پليس بوده است اما به گفته
شاهدان عيني , خودروي بمب گذاري شده جيپ پليس
عربستان بود كه ظاهرا توسط حمله كنندگان به سرقت رفته بود.
شاهدان همچنين گفتند , وقتي حمله شروع شد عده اي
مسلح به بالاي بلندي هاي مشرف به مجتمع رفته و به سوي
نگهبانان مجتمع آتش گشودند و سپس جيب مذكور وارد
محوطه شد و منفجر گرديد.
به گفته آنان , آتش سوزي به حدي وسيع بود كه از
هليكوپترهاي آتش نشاني براي خاموش كردن آن استفاده شد.
محل انفجار در 5 كيلومتري منطقه « حي السفارات » رياض
قرار دارد , منطقه اي ديپلماتيك كه قريب به 90 درصد از
سفارتخانه ها در آن قرار گرفته است . مجتمع مذكور همچنين در
يك كيلومتري قصر پادشاهي « يمامه » قرار دارد.
بر اساس آخرين آماري كه از سوي منابع رسمي دولت
عربستان منتشر شد بر اثر اين انفجارها تاكنون 122 نفر از اتباع
كشورهاي لبنان , مصر , اردن , عربستان سعودي , اريتره ,
آمريكا , كانادا , هند , اندونزي , بنگلادش , اتيوپي , فيليپين ,
سوريه , فلسطين , سودان , پاكستان , تركيه , سريلانكا و روماني
زخمي شده اند كه در ميان آنها 36 كودك و 56 زن وجود
دارند.
اين گزارش همچنين آمار كشته شدگان را 17 نفر از جمله 5
كودك اعلام كرد و افزود : كشته شدگان از اتباع كشورهاي
عربستان , سودان , لبنان و مصر هستند.
سفارت آمريكا در رياض يك روز قبل از انفجار با انتشار
بيانيه اي نسبت به انجام عمليات تروريستي هشدار داده بود و
به دنبال آن سفارت و كنسولگريهاي خود را در رياض و
شهرهاي جده و دمام تعطيل كرد.
وزارت خارجه انگليس نيز حدود دو هفته پيش به اتباع
اين كشور هشدار داده بود تروريستها در عربستان در مراحل
پاياني يك عمليات تروريستي هستند و از آنها خواسته بود در
صورت نبود ضرورت به آن كشور سفر نكنند.
وزارت خارجه انگليس در پي تصميم آمريكا مبني بر
تعطيل كردن سفارت اين كشور در رياض , اعلام كرده بود كه در
حال حاضر چنين قصدي ندارد ولي اين مساله را مورد بررسي
قرار مي دهد.
علت اين امر نيز ظاهرا روشن است زيرا در روزنامه هاي
عربستان اشاره شده بود كه « ابو محمد الابلج » يكي از اعضاي
ارشد سازمان القاعده قول داده است كه درخلال ماه مبارك
رمضان حملات خردكننده اي انجام دهد و گفته مي شود
انگليس و آمريكا هشدار خود را بر اساس اين تهديد صادر
كرده اند.
هرگاه چنين عملياتي رخ مي دهد انگشت اتهام به سوي
سازمان القاعده نشانه مي رود زيرا حجم و شيوه اجراي چنين
عملياتي رد پاي القاعده را در خود دارد.
القاعده در ماجراي انفجار سفارتخانه هاي آمريكا در
آفريقا از خودروهاي بمب گذاري شده استفاده كرده بود و با
توجه به الگوي مشابهي كه در انفجارهاي عربستان سعودي به
چشم مي خورد احتمال دخالت نيروهاي شبكه القاعده در اين
اقدام تروريستي قوي تر مي شود.
اما سئوال اساسي اين است كه چرا القاعده اين بار به
جاي هدف قرار دادن غربي ها (به خصوص آمريكايي ها) كه
همواره از اهداف اصلي آنها به شمار مي روند اين بار به محلي
حمله كرده است كه از مجموع 154 واحد مسكوني آن تنها
چهار واحد متعلق به خانواده هاي انگليسي , فرانسوي و آلماني
بوده است .
آنچه روشن است , معارضين مسلح اكنون به اين عقيده
رسيده اند كه عربستان اين اقدامات و تلاش براي مبارزه با
گروههاي افراطي را در چارچوب اهداف آمريكا در منطقه
انجام مي دهد لذا عمليات خود را صرفا از ضربه وارد كردن به
منافع غربي ها خارج ساخته و به نوعي وارد فاز اقدام عليه
منافع آل سعود شده اند , فازي كه در اصطلاح سياسي از آن به
عنوان « اقدامات كور » ياد مي كنند.
بسياري از شهروندان سعودي و حتي مردم برخي
كشورهاي عربي و اسلامي اگر با روشهاي قبلي سازمان القاعده
موافق نبودند حداقل انگيزه هاي آنان را درك مي كردند اما
انفجارهاي روز يكشنبه كه ظاهرا هدفي غير از آمريكاييان را مد
نظر داشت ممكن است تا حد زيادي به ضرر اين گروه تمام
شود به خصوص كه قربانيان اين انفجارها اعراب و مسلمانان و
بسياري از كودكان بودند.
از سوي ديگر كارشناسان مسايل سياسي معتقدند دست
زدن به اين اقدامات نه تنها نمي تواند از همكاري آمريكا و
عربستان بكاهد كه به طور غيرمستقيم آن را تقويت مي كند.
اين كارشناسان مي گويند هر چند هنوز هم ممكن است
برخي مقامات آمريكايي اظهاراتي در خصوص عدم همراهي
بيشتر رياض دربرخورد با تروريسم داشته باشند اما اظهارات
روزهاي اخير مقامات ارشد كاخ سفيد در ستايش از اقدامات
عربستان سعودي و به خصوص پيام « جرج بوش » خطاب به
وليعهد عربستان كه در آن ضمن محكوم كردن انفجار روز
يكشنبه رياض بر ادامه همكاري با عربستان تا نابودي كامل
تروريسم تاكيد كرد , بيانگر اين مساله است كه آمريكا تا حدي
در خصوص اقدامات به عمل آمده توسط عربستان در ارتباط با
مبارزه با تروريسم خرسند است .
|